پایان نامه ارشد رایگان درباره اکوتوریسم، توسعه پاید، توسعه پایدار، محیط زیست

دانلود پایان نامه ارشد

اکوتوریسم و زیربخش‌های آن ارائه شده است. برای مثال، می‌توان به گروه‌های کوچکی از تورگردانان فعال در مناطق قطب جنوب اشاره کرد. برآورد فونت و باکلی در سال 2001 میلادی نشان داد که بیش از 260 طرح داوطلبانه این‌چنینی وجود دارد. البته، فراوانی این طرح‌ها سبب سردرگمی مصرف‌کنندگان شده است. مشارکت‌کنندگان در یک پیمایش بیان کردند که فراوانی استانداردها و عناوین زیست‌محیطی سبب گشته تا شناسایی برنامه‌های مناسب و مجاز گواهینامه‌دهی بسیار دشوار شود. احتمالاً مشهورترین و معتبرترین برنامه، برنامه‌ی گواهینامه‌دهی محیط زیست استرالیا است که توسط سازمان اکوتوریسم استرالیا اداره می‌شود و از سال 1996 میلادی در حال فعالیت است. این برنامه در حال حاضر یک استاندارد بین‌المللی برای اکوتوریسم تلقی می‌شود که از استرالیا به سایر نقاط جهان عرضه شده است. تورگردانان، عرضه‌کنندگان محل‌های اقامت و جاذبه‌ها می‌توانند برای دریافت اعتبارنامه اقدام کنند. دریافت این اعتبارنامه در گرو رعایت 8 اصل محوری است که هر اصل، خود دارای شاخص‌های مقدماتی و پیشرفته است. یک محصول اکوتوریستی برای دریافت اعتبارنامه باید معیارهای مقدماتی را به‌طور 100 درصد رعایت کند. علاوه بر این، تورگردانانی که می‌خواهند اعتبارنامه پیشرفته دریافت کنند باید حداقل 75 درصد از معیارهای پیشرفته را رعایت نمایند. در مدت 3 سالی که اعتبارنامه دارای اعتبار است تورگردانان ممیزی می‌شوند. تورگردانانِ دارای اعتبارنامه می‌توانند از نشان تجاری این سازمان استفاده کنند. به گفته اکوتوریسم استرالیا، این نشان تجاری : یک برند شناخته شده جهانی است که به مسافران کمک می‌کند تا تورها، جاذبه‌ها، سفرهای تفریحی یا اقامت‌گاه‌های واقعی و اصیلی را انتخاب و تجربه کنند که از حیث زیست‌محیطی، اجتماعی و اقتصادی پایدار هستند. برنامه گواهینامه‌دهی محیط زیست به مسافران اطمینان می‌دهد که محصولِ دارای گواهینامه، تعهدی قوی و مدبرانه به اِعمال رویه‌های پایدار داشته و تجارب گردشگریِ طبیعت‌محور با کیفیتی را به آنان عرضه می‌کند.علی‌رغم الزامات اخلاقی و تلاش‌های قابل تحسین در راستای تدوین استانداردی جهانی، اکوتوریسم همچنان از سوی گروهی از منتقدان به‌عنوان مفهومی مشکل‌ساز تلقی می‌شود. ویژگی‌های معمول اکوتوریست‌ها حاکی از آن است که این نوع گردشگری مورد علاقه مصرف‌کنندگانی نسبتاً متمول، تحصیل کرده و از طبقه متوسط است که به جای داشتن باورهایی ژرف به حفاظت از محیط، تنها به‌دنبال متمایز کردن خود از گردشگران انبوه هستند. بنابراین، این گروه به جای داشتن نگرانی در مورد محیط، به جایگاه اجتماعی‌ای می‌اندیشند که این‌گونه تجارب تعطیلاتی عجیب و غریب برای آنان به ارمغان می‌آورد. صنعت گردشگری در فعالیت‌های بازاریابی خود برای چنین تعطیلاتی، این مهم را به خوبی درک کرده است. برایان ویلر منتقد این اکوتوریست‌های خودمحور است و می‌پرسد: چرا اکوتوریسم همواره در مقصدهای دورافتاده اتفاق می‌افتد و نیازمند پروازهای بین‌المللی است ؟ اکوتوریست‌ها (و شرکت‌های به اصطلاح دوستدار محیط زیست) که بسیار نگرانند تا رفتار به ظاهر حساسی در قبال محیط زیستِ آسیب‌پذیر مقصد داشته باشند معمولاً چنین دغدغه‌ای نسبت به کل محیط ندارند… در این‌جا راحتی بر وجدان تقدم می‌گیرد – رفتن به فرودگاه با ماشین و سوار جامبو جت شدن را به سختی می‌توان در چارچوب ارزش‌های زیست‌محیطی قرار داد. تناقض اکوتوریسم ریشه در این حقیقت دارد که با محبوب‌تر و عمومی‌تر شدن آن، عرضه‌اش نیز مشکل‌تر می‌شود. باید توجه داشت که در بطن اکوتوریسم، توسعه کوچک مقیاس و تورهای کوچک قرار دارند. هرچند با رشد اکوتوریسم دست‌یابی به این اهداف دشوار می‌شود ولی غیرممکن نیست (www.zistboom.com).
2-4 توسعه پایدار
امروز دیگر در تعریف توسعه نمی گویند که توسعه چیست بلکه می گویند توسعه چه باید باشد. در این بایدها و نبایدها است که ارزش‌های مختلف مطرح می شوند و به توسعه جهت می دهند. در نگاه جدید به توسعه، تقابل منافع بین رشد و محیط مطرح می شود. عدالت بین نسل‌ها مورد توجه قرار می گیرد و نیازهای ساده، مشروع و واقعی از خواسته‌های کاذب تفکیک می گردد (زاهدی، 1386:206) که همان توسعه پایدار است . توسعه پايدار توسعه اي است كه ضمن رفع نيازهاي نسل امروز، نسل آينده را از نيازهاي خود محروم نمي سازد (Fennell , 2004:8). از توسعه پایدار تعاریف متعدد و متفاوتی به عمل آمده است اما تعریف کامل و مورد قبول به وسیله کمسیون براتلند که نقل قولی با ارزش است انجام شده است : “توسعه ای است که نیازهای نسل حاضر را تامین کند بدون اینکه توانایی نسل‌های آینده را برای برآوردن نیازهایشان از بین ببرد” (Quaddus , 2001:89). در واقع اصطلاح “توسعه پایدار” نخستین بار در سال 1980 و به دنبال تدوین “سیاست حفظ کره زمین” که حاصل فعاليت مشترک اتحادیه جهاني حفاظت از طبيعت، سازمان جهاني محيط زیست،، صندوق جهاني طبيعت و هفتصد كارشناس بوم شناسي بود، مطرح شد. در مطالعه اي که تحت عنوان ” آینده مشترک ما” به صورت گزارش “کميسيون جهاني محيط زیست و توسعه” در سال 1987 منتشر شد، توسعه پایدار به منظور “برآوردن نيازهاي نسل حاضر بدون به مخاطره انداختن ثروت ملي نسل‌هاي آتي” پایه گذاري شد. توسعه پایدار، به معناي ارایه راه حل‌هایي است كه از بروز مشكلاتي مانند نابودي منابع طبيعي، تخریب اکوسيستم‌ها، آلودگي، بي عدالتي و پائين آمدن کيفيت زندگي انسان‌ها جلوگيري کند. بعد از اجلاس زمين در سال 1992 در ریودوژانيرو، دولت‌ها به سمت توسعه سياست حفظ كره زمين تشویق شدند. به دنبال این اجلاس، اولين همایش جهاني گردشگري پایدار در سال 1991 در مادرید برگزار شد. برخي از نکات مطرح شده در این همایش پيرامون گردشگري پایدار به شرح زیر است : توسعه گردشگري باید بر اساس معيارهاي توسعه پایدار باشد. بدین معنا که مسائل اکولوژیکي بلند مدت، مسائل اقتصادي و تعهدات لازم نسبت به جنبه‌هاي اجتماعي و فرهنگي باید در آن رعایت شود. ماهيت پایداري گردشگري مستلزم حفظ محيط‌هاي طبيعي و ثروت‌هاي ملي است. گردشگري باید جنبه‌هاي فرهنگي، ارزشي و سنتي جوامع محلي را مدنظر داشته باشد. سازمان جهاني گردشگري ” توسعه پایدار را فعاليتي مي داند که نه تنها منابع طبيعي و فرهنگي را حفظ مي کند بلکه اشتغال و درآمدزایي را نيز به طور مستمر افزایش مي دهد”. باتلر در سال 1993 گردشگری پایدار را گردشگری تعریف کرده است که بتواند در یک محيط در زمان نامحدود ادامه یابد و از نظرانسانی و فيزیکی به محيط زیست صدمه نزند و تا بدان حد فعال باشد که به توسعه سایر فعاليت‌ها و فرایندهای اجتماعی لطمه ای وارد نياورد (زاهدی، 1385:111). با توجه به تعریف فوق گردشگری پایدار نوعی از گردشگری است که ما را در دستيابی به توسعه پایدار کمک کند. همچنين گردشگري پایدار، زماني ميسر مي شود که گردشگري براي بهبود کيفيت زندگي ساکنين و حفاظت از محيط زیست و فرهنگ برنامه ریزي و مدیریت شود. اکوتوریست‌ها عموما دارای گرایش زیست محیطی هستند و می توانند نقش موثری در پالایش آلودگی‌ها، حفاظت محیط زیست و تبلیغ و گسترش فرهنگ زیست محیطی در بین مردم داشته باشند. با گسترش اکوتوریسم امکانات ایجاد کاربری اقتصادی برای چشم اندازهای طبیعی و درنتیجه تامین اعتبارات لازم در جهت حفظ آنها فراهم می شود. مجموعه گسترده ای از منابع طبیعی و فرهنگی با ارزش، داشته‌های اکوتوریسم ایران را تشکیل می دهند که متاسفانه بسیاری از آنها پراکنده و ثبت نشده است و کمتر مستنداتی نظیر گزارش، عکس و فیلم‌های قابل ارائه و استاندارد درباره آنها موجود است. این داشته‌ها طیف متنوعی از چشم اندازها و آثار و ذخایر طبیعی را شامل می شود. بررسی جغرافیای طبیعی ایران و همچنین امکان سنجی هر کدام از جاذبه‌های اکوتوریستی قابل سرمایه گذاری در کشور، حاکی از آن است که اکوتوریسم در ایران یک منبع اقتصادی کم نظیر و بسیار مستعد اما متاسفانه رها شده به حال خود است.
در برنامه ريزي و توسعه اكوتوريسم مناطق روستايي بايد اصول و قواعد پايداري را رعايت نمود.سرمايه‌ها و ارزش‌هاي پنهان طبيعي،فرهنگي و تاريخي فراواني در مناطق روستايي وجود دارند كه قابليت عرضه و معرفي به گردشگران داخلي و خارجي را دارد.اين فرصتي است مغتنم كه مي تواند تحولي دراقتصاد مناطق كم درآمد روستايي دركشورهاي درحال توسعه فراهم آورد و به عنوان ابزاري جهت ايجاد معيشتي نوين و پايداردررونق اشتغال بومي و افزايش درآمدهاي محلي محسوب شود و به بهبود اقتصاد درزندگي مناطق محروم بينجامد. مردم بومي صاحبان اصلي زيستگاه‌هاي طبيعي هستند.قلمرويي كه در آن زندگي مي كنند، زبان، فرهنگ، روح و دانش آنها به اين مردمان تعلق دارد (H.Zeppel , 2006:4). برنامه ريزي و اجراي فعاليت‌هاي گردشگري براساس اصول توسعه پايدار با درنظر گرفتن ملاحظات اجتماعي و طبيعي منطقه همچنين مي تواند انگيزه اي براي باقي ماندن جوانان در روستا و پيش گيري از مهاجرت آنها به شهرهاي بزرگ باشد .
اكوتوريسم شكل پايدار گردشگري مبتني بر منابع طبيعي است كه به طور عمده بر دو فاکتور “کسب تجربه در طبیعت” و “یادگیری در مورد طبیعت” تأكيد مي نمايد(فنل، 1383:72) شكل بهينه از هر گونه گردشگري شكلي است كه با در نظر گرفتن اصول پايداري توسعه يابد. اكوتوريسم نيز از اين قاعده مستثني نيست و توجه به اصل پايداري يك عامل اساسي در توسعه اين نوع از گردشگري است. بنابراين، طبق تعريف‌هال مي توان گفت: اكوتوريسم پايدار آن نوع از گردشگري است كه از نظر اكولوژيكي پايدار باشد؛ يعني، به نيازهاي فعلي اكوتوريسم تها پاسخ دهد و به حفظ و بسط فرصت‌هاي اكوتوريستي براي آينده بپردازد و به جاي صدمه زدن به اكولوژي در جهت پايداري تلاش نمايد (هال، 1999:233). يكي از اصول توسعه پايدار در مناطق طبيعي حفاظت از منابع و جلوگيري از تخريب و كاهش ارز شهاي آن‌هاست. منابع طبيعي از اصلي ترين دارايي‌هاي يك سايت اكوتوريستي هستند؛ بنابراين، براي حفاظت از اين منابع لازم است كه مديريت درست و اصولي صورت گيرد. ارزيابي ظرفيت تحمل، اولين گامي است كه براي پيشگيري از اثرات منفي اكوتوريست‌ها برداشته شده، مانع تحميل تغييرات غيرقابل كنترل بر مكان اكوتوريستي مي شود. در مبحث مديريت منابع بعد اكولوژيكي ظرفيت تحمل مورد توجه قرار مي گيرد. در اين بعد به ظرفيت محيط زيست در سازگاري با اثرات گردشگري و اكوتوريسم توجه مي شود. گياهان، خاك، آب، هوا وساير اجزاي اكوسيستم‌ها، هم به تنهايي و هم در ارتباط با ساير اجزاي اكوسيستم و گونه‌هاي زيستي در اين بعد مورد توجه قرار مي گيرند. اكوسيستم‌هاي در معرض خطر شاخص مهمي در مديريت منابع گردشگري است. اين شاخص بر اين اساس استوار است كه هر چه گونه‌هاي جانوري كمياب تر باشند، در نظر گردشگران جذاب ترند و بنابراين، چنين گونه‌هاي كميابي بيشتر در معرض خطر بوده و آسيبپذيرتر خواهند بود. بنابراين، ضروري است كه به كنترل و مراقبت از اكوسيستم‌ها و گونه‌هاي جانوري در حال انقراض و در معرض خطر نابودي پرداخت، كه اين اقدام هم به خاطر محافظت از خود آ نها و هم به خاطر حفظ و حمايت از صنعت گردشگري صورت مي گيرد كه به وجود آن‌ها بستگي دارد (سازمان جهانی گردشگری، 1380:32). اكوتوريسم در جهان همواره با يك چالش عمده و اساسي روبرو بوده است و آن مسئله پايداري و چگونگي استفاده بهينه از منابع طبيعي است؛ به گونه اي كه كمترين آسيب را براي آن منابع و نيز جوامع محلي داشته باشد. يكي از عمده ترين نظرياتي كه در اين راستا مطرح شده، نظريه فنل در مورد گردشگري پايدار با تأكيد بر منابع طبيعي است. فنل در واقع چارچوبي را ارائه مي دهد كه شامل 6 عنصر عمده براي توسعه اكوتوريسم پايدار است. اين 6 عنصر در ارتباط با يكديگر و نيز منابع طبيعي قابل بهره برداري عمل مي كنند. نمودار 2-2 اين چارچوب را نشان مي دهد. بر اساس اين مدل اكوتوريسم عمدتاً متكي بر عوامل مهمي چون گردشگران، كالاها و خدمات ارائه شده به آنان، مديريت منابع، تورگرداني و توسعه جامعه محلي است. فنل اين

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درباره اکوتوریسم، گردشگری روستایی، توسعه گردشگری، جوامع محلی Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درباره جوامع محلی، منابع طبیعی، محیط زیست، گردشگری طبیعی