پایان نامه ارشد رایگان درباره اکوتوریسم، محیط زیست، جامعه محلی، جوامع محلی

دانلود پایان نامه ارشد

برد. این مناطق به سبب داشتن محیط‌ها و حیات وحش بی‌همتا مشهور و محبوب شده‌اند. اکوتوریسم در اواسط دهه 1980 میلادی، به‌عنوان بخشی از گردشگری علائق ویژه، در پاسخ به افزایش علاقه‌ی مردم به مسائل محیطی ظهور کرد. این بخش اکنون سریع‌ترین نرخ رشد را در صنعت گردشگری دارد و براساس آمار جامعه بین‌المللی اکوتوریسم، سرعت رشد آن سه برابر نرخ رشد سایر بخش‌های گردشگری است. با این حال، این شکل از گردشگری، علی‌رغم رشد اخیرش، پدیده‌ای نوین نیست زیرا کاشفان و ماجراجویان نخستین، رغبت فراوانی برای دیدن گونه‌های جانوری و گیاهی و محیط‌های کشف نشده داشتند. از دهه 1980 میلادی، علاقه‌ی فعالان صنعت، مشتریان و جامعه‌ی دانشگاهی به اکوتوریسم به‌شدت افزایش یافت و در سال 2001 میلادی، دیوید فنل بیش از 80 تعریف متفاوت از این اصطلاح را از منابع دانشگاهی و صنعت گردآوری کرد. علی‌رغم فراوانی تعریف و رویکردهای موجود به اکوتوریسم، نویسندگان عموماً از 5 اصل اساسی به‌عنوان مبنای مفهوم اکوتوریسم نام می‌برند (www.zistboom.com).
سفري مسوولانه به مناطق طبيعي است، كه كمترين تاثير منفي را بر فرهنگ و طبيعت منطقه دارد. اين نوع سفرها به بهبود زندگي جامعه محلي كمك مي كند (Wood , 2002:9). به طور كلي، اصطلاحات متفاوتي از نويسندگان مختلف چه آكادميك و غير آكادميك براي مفهوم اكوتوريسم وجود دارد. اكثر اين اصطلاحات نسبتاً مبهم هستند. برخي از اين اصطلاحات براي دوره كوتاهي رايج بودند و مورد استفاده قرار ميگرفتند. برخي ديگر در استفاده كنوني رايج هستند اما معاني متفاوتي از خود اصطلاح “اكوتوريسم” دارند. همچنين واژه‌هاي متفاوتي وجود دارد كه براي نشان دادن زير مجموعهها يا انواع متفاوتي از اكوتوريسم مورد استفاده قرار ميگيرد (Buckley , 2009:4)
به دليل اهداف متعددي كه اكوتوريسم به دنبال دستيابي به آنهاست وتعاريف متعددي از اكوتوريسم در سطح دنيا ارائه شده است. اكوتوريسم از نظر بازار كار نوعي جهانگردي طبيعت گرا تعريف شده است، ولي از سال 1990 به بعد از سوي NGO‌ها، كارشناسان و دانشگاهيان به عنوان ابزاري جهت حصول توسعه پايدار مطرح و مورد مطالعه قرار گرفته است. بنابراين عبارت اكوتوريسم از يكسو به مفهومي اشاره دارد كه تحت يكسري اصول و قوانين قرار دارد و از سوي ديگر به يك بخش خاص از بازار كار مي پردازند مؤسسه بين المللي اكوتوريسم در سال 1991 يكي از اولين تعاريف اكوتوريسم را ارائه داد. كه عبارت است اكوتوريسم يك مسافرت مسوولانه به مناطق طبيعي كه محيط زيست را حفظ و زندگي راحت مردم محلي را تثبيت مي نمايد. IUCN نيز در سال 1996 اكوتوريسم را چنين تعريف كرد : اكوتوريسم يك مسافرت و ديدار زيست محيطي مسوولانه به مناطق طبيعي دست نخورده بوده و هدف آن لذت بردن و استفاده از طبيعت (و هر پد يده فرهنگي همراه آن چه در گذشته و چه در حال است. كه باعث تقويت حفاظت منابع شده، داراي تأثيرات منفي اندكي است و باعث فعال شدن جمعيت‌هاي محلي مي شود كه از نظر اجتماعي اقتصادي براي آنان مفيد است (آذرنیوند و همکاران، 1385:4). اکوتوریسم پایدار توریسمی است که از نظر اکولوژیکی پایدار باشد، یعنی به نیازهای فعلی اکوتوریستها پاسخ دهد وبه حفظ وبسط فرصتهای اکولوژیکی برای آینده بپردازد وبه جای صدمه زدن به اکولوژی در جهت پایداری آن تلاش ورزد. اصولا ارزش منابع موجود در طبیعت را از دومنظر می توان بررسی کرد( Hall,C.M. and S.T.Page,1999,233) :
1- ازمنظر انسان به عنوان اشرف مخلوقات
2- ازمنظر کلیه موجودات جهان
در دیدگاه اول: منابع طبیعی زمانی ارزش دارند که بتوانند مورد استفاده بشرقرار گیرند. دراین نگرش ارزشهای اجتماعی بالاتر از ارزشهای اکولوژیکی قرار می گیرند وبربهره‌گیری ازمحیط بیش از حفظ کیفیت آن توجه می شود.
در دیدگاه دوم: کل موجودات، مدنظر قرار می گیرند وبرحفظ نظم طبیعت تاکید می شود. برخی ازاکولوژیستها براین باورند که به طبیعت نباید صرفا به عنوان ابزاری که نیازهای بشری را ارضاء می کند نگاه کرد، بلکه باید طبیعت را به عنوان موجودیتی دانست که دارای ارزش ذاتی است. باید آن را به عنوان یک هدف ونه یک ابزار تلقی کرد. ارزش ابزاری در تقابل با دید کل گرا یا سیستمی قرار می گیرد و دید سیستمی با مفهوم اکولوژیکی طبیعت همخوانی دارد. بر اساس همین دیدگاه توجه به محیط زیست وحفظ کیفیت آن ضرورت می یابد(Godfrey-smith,1979,316). در اکوتوریسم پایدار، استمرار منافع بلند مدت مطرح است و دراین رابطه،اکوتوریست کسی است که در جستجوی کسب تجربه صحیح ومعتبر از طریق چالشهای فیزیکی وفکری است وحاضر است سختیها وناراحتیهای سفر را برای اکتساب تجربه وآگاهی تحمل کند. اکوتوریسم پایدار یک رویکرد مدیریتی است که با توجه به هدفهای ارزش واقتصادی،اجتماعی وزیست محیطی،با همکاری وهمیاری مسئولان ومردم جامعه از طریق وضع قوانین ومقررات مناسب واعمال موثر آنها،به طورمستقیم وغیر مستقیم به حفظ طبیعت بینجامد.
صنعت توريسم را مي توان در چهار گروه اصلي طبقه بندي نمود :
منابع طبيعي: اين گروه شامل منابع طبيعي است كه به صورتهاي متفاوت در هر منطقه اي وجود دارد و براي جلب نظر جهانگردان از آنها بهره برداري مي شود. تركيب متنوعي از منابع را مي توان به منظور ايجاد محيط جذابي براي توسعه جهانگردي به كار گرفت.
زيربناهاي صنعت توريسم: براي موفقيت صنعت توريسم وجود عوامل زيربنايي از اهميت زيادي برخورد مي باشد. اين زيربنا‌ها عبارتند از : شاهراهها، فرودگاهها، خطوط راه آهن، جاده‌ها، پاركينگها، پاركها، امكانات روشنايي، تسهيلات دريايي و بندير، اتوبوس و ايستگاه را آهن، هتلها، متلها، رستورانها، مراكز خريد، اماكن تفريحي، موزه‌ها و مغازه‌ها مي باشد.
تجهيزات حمل ونقل: تجهيزات حمل ونقل شامل كشتي‌ها، هواپيماها، ترنها، اتوبوسها، خودروهاي سواري، تاكسي‌ها، ترنهاي هوايي و تسهيلات مشابه از جمله تجهيزات حمل ونقل مسافران مي باشد.
منابع فرهنگي و روحيه مهمان نوازي : منابع فرهنگي هرمنطقه نيز شامل هنرهاي ظريف، ادبيات تاريخ، موسيقي، هنرهاي نمايشي،ورزشها وساير فعاليتهاي فرهنگي است، همچنين جاذبه‌هاي جهانگردي موفق را مي توان از تركيب منابع فرهنگي بدست آورد. بعنوان مثال : وقايع و مسابقات ورزشي، جشنواره‌هاي ملي و سنتي، بازيها و مسابقه‌ها از زمره اين تركيبات فرهنگي مي باشد (آذرنیوند و همکاران، 6-5-1385). اکوتوریست‌ها عموما به دنبال تجاربی هستند که به آنها حس نزدیکی به جذابيت‌های طبيعت و جوامع بومی را القا کند و در درجه اول این امر موجب جذب آنها به این مناطق می شود. مناطقی که به دنبال جذب گردشگر هستند باید از منابع طبيعی خود حفاظت کنند و همکاری خود را با جوامع محلی افزایش دهند. برخلاف تصور رایج که بخش خصوصی را تنها مسوول حفاظت از محيط زیست و بافت بومی می داند، همه گروه‌های ذینفع اعم از منطقه ای و ملی باید در این کار مشارکت داشته باشند. نخستين مسووليت دولت‌ها برنامه ریزی، سياست گذاری و تقسيم بندی مناطق است که باعث می شود ساخت و ساز بی رویه در این مناطق به حداقل برسد. دولت‌ها موظف به تامين منابع انرژی و ایجاد سيستم‌های آب و فاضلاب اند. به کارگيری روش‌های دوستدار محيط زیست و سازگار با اصول پایداری به سود دولت‌ها نيز هست. اگر قوانين موثری در زمينه محيط زیست وجود نداشته باشد و اگر مناطق طبيعی بدون توجه به آینده توسعه یابند، رشد پایداری به وجود نخواهد آمد. حتی در مناطق دور دست هدف اکوتوریسم هم تنظيم استاندارهای توسعه با همکاری گروه‌های ذینفع محلی به ویژه نمایندگان جوامع محلی ضروری است. برنامه ریزی و مدیریت هر منطقه مهمترین عامل تعيين ميزان پيشرفت در منطقه است، به ندرت می توان یک برنامه ی استاندارد گردشگری منطقه ای یافت که در آن ملاحظات اکولوژیک و اجتماعی منظور نشده باشد. برنامه ریزی برای مراکز اکوتوریستی نياز به اطلاعات پایه درباره ی عوامل اجتماعی و محيط زیستی، استراتژی‌های تقسيم بندی منطقه ای (زون بندی)، قوانينی که بتواند از تخریب عمدی اکوسيستم‌های شکننده جلوگيری کند، کمک مردم بومی در ایجاد مجموعه ای از استانداردها برای تعيين ميزان تغييرات مجاز و پایش بلند مدت دارد. نکته این است که ایجاد و یا ساخت مقاصد مرتبط با گردشگری طبيعی غالبا هزینه سنگينی به دنبال نخواهد داشت.زیرساخت‌های مورد استفاده در اکوتوریسم اغلب ساده و با ایجاد کمترین تغييرات در منابع و چشم اندازهای طبيعی احداث می شوند. منبع اصلی و مورد نياز در برنامه ریزی اکوتوریسم وجود منابع طبيعی است که با سرمایه گذاری اندکی می توان این منابع بالقوه را بالفعل کرده و از آنها یک مقصد اکوتوریستی استاندارد ساخت.
2-3-1 اصول اکوتوریسم
طبیعت – محور
اکوتوریسم به محیط طبیعی وابسته است؛ این محیط طبیعی ممکن است تعدادی شاخصه فرهنگی نیز داشته باشد. حفاظت از محیط طبیعی برای توسعه این بخش، حیاتی است.
پایدار از لحاظ بوم‌شناختی
تمام اَشکال اکوتوریسم باید از حیث بوم‌شناختی پایدار باشند و در محیطی طبیعی انجام شوند. البته این کار از فعالیتی به فعالیت دیگر متغیر است.
آموزنده از زیست بوم شناختی
آموزش و تفسیر محیط زیست جزء ویژگی‌‌های متمایز و اساسی اکوتوریسم است. اکوتوریست‌ها انتظار دارند درباره چگونگی حفاظت از زیست بوم را آموزش ببینند.
سودآور برای جامعه محلی
طرح‌های اکوتوریسم باید با مشارکت جامعه محلی انجام شوند تا از این طریق اجتماع و محیط زیست سود برده و کیفیت تجربه گردشگران نیز بهبود یابد.
رضایت‌بخش برای گردشگران
پایداری آینده صنعت اکوتوریسم به رضایت بازدیدکننده از تجربه و همچنین تأمین ایمنی وابستگی دارد.
تمام طرح‌های توسعه اکوتوریسم باید به این 5 اصل پایبند باشند. البته، در عمل با توجه به “سخت” یا “نرم” بودن نوع فعالیت، میزان تأکید نیز تغییر می‌کند. گروه‌های کوچک به انجام گونه‌های سخت اکوتوریسم مبادرت می‌ورزند؛ آنها برای مدتی طولانی در محیط‌های دورافتاده می‌مانند و معمولاً سراغ فعالیت‌هایی می‌روند که از لحاظ جسمی و روانی دشوار هستند. اکوتوریست‌های سخت انتظار وجود زیرساخت‌های گردشگری را ندارند و عموماً خوداتکا هستند. بالعکس، اکوتوریسم نرم به گردشگری انبوه نزدیک‌تر است. سفرهای کوتاه، فعالیت‌های غیرچالشی، و محیطی نسبتاً راحت با تسهیلات حمایتی از ویژگی‌های اکوتوریسم نرم است. بنابراینف پیوستار حاصل، از گونه‌های سخت اکوتوریسم به گونه‌های نرم و از تجربه عمیق و در گیر به سمت تماس‌های سطحی و منفعل‌تر حرکت می‌کند. صنعت اکوتوریسم از 3 بخش وسیع تشکیل شده است: تورگردانان، اقامت‌گاه‌های زیست‌محیطی و جاذبه‌های اکوتوریستی در حوزه تورگردانی، افزایش قابل توجهی در تدارک تورهای اکوتوریستی حاصل شده است. تورگردانان باید به 5 اصل بالا متعهد باشند و یکی از مجموعه قوانین رفتاری که منحصراً برای اکوتوریسم تدوین شده است را راهنمای عمل خویش قرار دهند. در سال‌های اخیر محبوبیت اقامت‌گاه‌های زیست‌محیطی نیز افزایش یافته است. این مکان‌ها از حیث راحتی دارای سطوح متفاوتی هستند و عموماً در مجاورت محیط‌های حفاظت شده قرار دارند و به سبک و با مصالح محلی ساخته می‌شوند و از ساختمان‌ها و فناوری‌های سبز بهره می‌گیرند. این اقامت‌گاه‌ها معمولاً در مالکیت اجتماعات و کارآفرینان محلی هستند. جاذبه‌های اکوتوریستی برای تسهیل دسترسی گردشگران به محیط‌های حفاظت شده توسعه یافته‌اند؛ این جاذبه‌ها در بین اکوتوریست‌های طرف نرم‌تر پیوستار از محبوبیت بالایی برخوردارند. نمونه‌ای از این جاذبه‌های اکوتوریستی مسیرهای بالای درختان است که به بازدیدکنندگان امکان می‌دهند تا جنگل‌های بارانی را بدون فرسایش سطح جنگل تجربه کنند. یکی از مسائل کلیدی در تدارک محصولات اکوتوریسم، مقوله کنترل کیفیت است. اکوتوریست چگونه می‌تواند مطمئن شود که تورگردان یا اقامت‌گاه زیست‌محیطی، اصول اکوتوریسم را رعایت می‌کند؟ صنعت اکوتوریسم فعال‌ترین بخش گردشگری در به‌کارگیری سازوکارهای کنترل کیفیت بوده است. شاهد این مدعا طرح‌های ابتکاری کنترل کیفیت فراوانی است که برای کل صنعت

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درباره گردشگری روستایی، توسعه گردشگری، توسعه روستا، توسعه روستایی Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درباره جامعه محلی، توسعه پاید، توسعه پایدار، صنعت گردشگری