پایان نامه ارشد رایگان درباره استان خوزستان، مشارکت مردم، دشت آزادگان

دانلود پایان نامه ارشد

Tanaka و Chiba در سال 2006 فقط ميزان 214 تن و Laurent و همکارانش در سال 2006 مقدار بين 100 تا 460 را براي اين کار محاسبه کردند. و سومين منطقه فرورفتگي Bodele از اهميت زيادي برخوردار است که به تنهايي عامل توليد 6 تا 18 درصد از انتشار گرد و غبار جهاني است. در حاليکه مساحت چندان زيادي ندارد و دليل آن مقاومت بسيار کم خاک اين منطقه است(طاهرزاده موسويان، 1390).

شکل(3)- توزيع و گسترش مناطق خشک در جهان شکل(4)- خطوط هم تراز مراکز توليد گرد و غبار را نشان مي دهد

شکل(5)- مراکز فعال توليد گرد و غبار در جهان را نشان مي دهند. اين طوفان ها در چهار ناحيهي مهم در جهان اتفاق مي افتد مرکز آسيا ، شمال امريکا، مرکز افريقا ، ساحل و استراليا (رشنو، 1388).

2-6-4-2 -مراکز توليد گرد و غبار در ايران
کشور ما با مساحتي بيش از 164 ميليون هکتار، در عرض جغرافيايي 25 تا 40 درجه شمالي واقع شده است که در نوار خشک يا بياباني کره زمين قرار دارد. مهمترين عامل موثر در خشکي آب و هواي کشور ما، فشار زياد مجاور حاره اي است. بعد از آن بادهاي آليزه که نواحي پايين تر از عرضهاي جغرافيايي 30 تا 35 درجه شمالي کشور را تحت تاثير قرار ميدهند و در خشکي نواحي مرکزي و جنوبي کشور موثرند(رواحي نژاد و خسروي پور، 1392).

7-4-2- گرد و غبار در ايران
در ايران، منشأ اصلي ريزگرد کوير‌ها و باتلاق‌هاي در حال خشک شدن عراق است که خاک و شن‌هاي آن از طريق باد شمال(به عربي: شمال) به ايران مي‌آيد. اين باد از خرداد تا شهريور مي‌وزد و از شمال غربي خاورميانه شکل مي‌گيرد و با گذر از کوه‌هاي ترکيه مانند قيفي به بيابان‌هاي عراق و سوريه سرازير مي‌شود و تا خليج فارس و رسيدن به سطح آب‌هاي آزاد پيش مي‌رود. سه کشور ايران، عراق و عربستان به طور مشترک هزينه‌هاي اين اراضي را تأمين مي‌کردند، و تمام اراضي در فصل خاصي از سال مالچ‌پاشي مي‌شد. مالچ نوعي فرآورده چسبنده نفتي است که براي تثبيت شن‌هاي روان در مناطق بياباني از آن سود جسته مي‌شود. جنگ عراق موجب فراموشي اين کار، و در نتيجه افزايش توفان‌هاي غبار در خوزستان، غرب ايران، و سرانجام تقريباً در همه ايران شد. توفان اخير، که به گفته برخي اهالي بغداد بدترين توفان غبار زندگيشان بوده‌است، سبب بيشترين ميزان گرد در سه دهه اخير ايران شد(رئيس پور و همکاران، 1389).
وضعيت توپوگرافي خاص چين خوردگي ها و محصورشدن اراضي پست درحد فاصل آنها منجر به شکل گيري مناطقي با آب و هوا ، بارندگي و توان بيولوژيکي متفاوت در سراسر ايران شده است. بر اساس نقشهي مناطق خشک جهان که در اطلس جهاني بيابان زايي توسط يونپ56 در سال 1997 به چاپ رسيده است، در ايران به جز مناطق محدودي از شمال و غرب کشور که داراي اقليمي مرطوب و نيمه رطوب ميباشد، بقيه سطح کشور در رده سرزمينهاي خشک قرار دارد. بر اساس آمار سال 1377 که توسط سازمان جنگلها و مراتع کشور منتشر شده است بيش از 80% از وسعت کشور در قلمرو اقليم خشک و نيمه خشک قرار دارد. 25/7 درصد از وسعت کشور يعني معادل 34 ميليون هکتار در قلمرو اراضي بياباني و شن زار و کويري است که به شرح جدول (2) ميباشد. بيابان هاي ايران وسعتي نزديک به 47 ميليون هکتار از اراضي مرکز، جنوب و شرق کشور را به خود اختصاص داده است. از مجموع 90 ميليون هکتار از اراضي مرتعي در کشور، 16 ميليون هکتار آن را مراتع بياباني تشکيل ميدهند که سخت در معرض فرسايش بادي قرار دارند و به عنوان کانونهاي بحراني محسوب ميشوند. از مجموع مساحت مناطق کويري ايران 19/8 ميليون هکتار آن تحت تاثير فرسايش بادي قرار دارد که در حدود 6/5 ميليون هکتار آن همه ساله به تأسيسات انساني خسارت وارد ميکنند(کريمي و همکاران، 1389).

جدول2- پراکندگي اراضي بياباني در ايران
نام اراضي
اراضي بياباني و کويري
اراضي شنزار فعال و غير فعال
تپههاي شني فعال
جمع
مساحت به ميليون هکتار
21/1
7/9
5
34
مساحت به درصد
61%
24%
15%
100%

علاوه بر خشک بودن شرايط آب و هوايي در قسمت اعظم اين کشور، خشکساليهاي زيادي نيز اتفاق مي افتد. به طورکلي پراکندگي جغرافيايي ميزان خشکسالي محاسبه شده در نواحي جنوبي کشور، از گستردگي بيشتري برخوردار است و هرچه از بخش هاي جنوبي و مرکزي کشور فاصله گرفته ميشود از شدت و فراواني خشکسالي ها نيز کاسته ميشود. ويژگيهاي خشکسالي ايران نشان مي دهد که به طورکلي قسمت اعظمي از کشورمان، از اين پديده در امان نبوده و به نسبت موقعيت طبيعي خود اثرهاي اين پديده مخرب را تجربه مينمايد و به خصوص بخشهاي جنوبي، شرقي و مرکزي کشور به علت نوسانات زياد در مقادير بارندگي، از آسيب پذيري بيشتري برخوردار هستند(طاهرزاده موسويان، 1390).

شکل 6: ورود گرد و غبار به ايران

شکل 7: توليد گرد و غبار در اطراف ايران

شکل 8 :عوامل تشديد کننده گرد و غبار
اقتباس:(پاپزن، 1392)
8-4-2- سيماي منابع بياباني خوزستان
استان خوزستان با برخورداري از 4/6 ميليون هکتار يکي از 19 استان زاگرس نشين و شاخص در قلمرو آب و هواي بياباني است. داراي سه اقليم مناطق مرتفع و ميانبند و جلگههاي پست ميباشد. چنين تنوع هيپسومتر57ي رويشگاههاي متنوعي را سبب شده است اما همجواري اين استان با ادامه مسير بيابانهاي کشور عراق موجبات تأثيرپذيري از پيامدهاي وزش بادهاي خشک و سوزان وارده از عراق ميگردد و در نتيجه چشم اندازهاي ماسه زار و شورهزار و باتلاقهاي فراواني در اين استان را ايجاد نموده است. ماحصل اين پديده، توليد 1250هزار هکتار شورهزار و 3/5 ميليون هکتار بوتهزارها و مراتع کم بازده ميباشد. اگرچه حدود700 هزار هکتار جنگل خودروي بلوط در شمال اين استان چهره متفاوتي را خلق نموده است ولي اين به خاطر همجواري با استان چهار محال و بختياري ميباشد. بر همين اساس، مجموع مناطق تحت تأثير فرسايش بادي استان 696721 هكتار از كل 6400000 هكتار مساحت استان مي‌باشد و اين مناطق تحت تأثير به دو منطقه برداشت (467325 هكتار) و منطقه رسوب (229396 هكتار) تقسيم مي‌شود ليكن در استان خوزستان مناطق حمل معمولاً در محدوده مناطق برداشت و رسوب است و بصورت مجزا ديده نمي‌شود. در جدول (3) زير اجزاء و مشخصات اين مناطق ديده ميشود.
جدول3: سطوح مناطق تحت تأثير فرسايش بادي استان خوزستان
شهرستان
منطقه تحت تأثير
سطوح مناطق برداشت (هكتار)
سطوح مناطق حمل (هكتار)
سطوح مناطق رسوب (هكتار)
جمع كل
(هكتار)

O1
O2
O3
جمع
T1
T2
جمع
S1
S2
S3
جمع

اهواز
غرب كرخه

6200

6200



8546

13238
21784
27984

گمبوعه- البروايه- الباجي
25625
221520
21000
268145



21591
19621
17152
61214
329359

جمع
25625
227720
21000
274345



32987
19621
30390
82998
357343
دشت آزادگان
غرب كرخه

45200

45200



71640

32898
94538
139738
شوش
غرب كرخه

130000

130000



48399

709
49108
179108
اميديه
اميديه

17780

17780



1936

816
2752
20532
جمع كل
25625
420700
21000
467325



154962
19621
54813
229396
696721
اقتباس از: مرکز تحقيقات کشاورزي و منابع طبيعي استان خوزستان، 1391.
اما اين شرح تمام ماوقع نيست که از پيامدهاي اين اقليم توليد ميشود بلکه باتلاقهاي بين المللي هورالعظيم و هور شادگان و شورهزارهاي بندر امام خميني و ماهشهر و اراضي لخت و کمبازده حاشيههاي جاده اهواز اميديه و ماهشهر معرف خوبي از نظر سيماي منابع بياباني استان است. با شناخت از وضع بيابانهاي استان عمليات مديريت بيابان و بيابانزدايي از ماخذ سال 1347در منطقه الباجي اهواز با انجام عمليات مالچ پاشي و نهالکاري به تحقق پيوست و از آن زمان به بعد با رشد تکنيکها و توسعه نيروي انساني ماهر ساليانه در کارزار بيابانزدايي پيشرفتهاي چشمگيري حاصل گرديد بطوريکه براساس آمارهاي موجود تا سال1384 اقدامات مؤثر بيابانزدايي زير صورت گرفته است:
جدول4: عملکرد بيابان زدايي خوزستان از 1347 تا پايان سال 1384 :
رديف
عنوان پروژه
واحد
جمع کل
1
مالچ پاشي
هکتار
64595
2
نهالکاري
هکتار
80661
3
نهالکاري با مشارکت مردم
هکتار
12031
4
تأمين آب طرحهاي مشارکتي
حلقه
42
5
تهيه طرحهاي بيابانزدايي
هکتار
366076
اقتباس از: مرکز تحقيقات کشاورزي و منابع طبيعي استان خوزستان1391.
اگرچه اين اقدامات چهره بيابانهاي استان را متحول نموده است ولي مهار بيابانهاي استان همچنان اهتمام بيشتري ميطلبد.
استان خوزستان و چندين استان مرزي ديگر که به لحاظ اقليم طبيعي، جز مناطق خشک با بيابانهاي وسيع محسوب ميشوند که در مجاورت بيابانهاي کشورهاي عراق و عربستان واقع شده است، چند سالي است که با پديده و بلاي طبيعي گرد و غبار دست و پنجه نرم ميکند. در چرايي پيدايش اين پديده و بروز اين بلاي طبيعي فرضيات مختلف مطرح ميگردد. اما محتملترين فرضيه که اين مسئله را قوت ميبخشد اين است که کشورهاي همسايه تعمدا و يا انشاا.. سهواً در مالچ پاشي بيابانهاي اطراف که با وزش اندک بادي امکان زندگي را از استانهاي مرزي از جمله خوزستان، ايلام، کرمانشاه تا کردستان و آذربايجان غربي سلب مينمايد، کوتاهي کرده است که البته بايد بروز چندين جنگ ويران گر از سوي مدعيان آزادي و نابودي طبيعت منطقه و عدم تخصيص بودجه بر مالچ پاشي اين بيابانها را نيز متذکر گرديد. يا برخي بر اين اصرار دارند که تغيير نظامات طبيعي از گرم شدن هوا تا خشکسالي موجب گسترش غير طبيعي بيابانها و از بين رفتن پوشش گياهي و از طرفي احداث سدهاي زياد همه به سهم خود مزيد بر علت گشتهاند که ريههاي مردم غيور و دلاور مرزنشين کشورمان همنشيني گريز ناپذيري با اين گردوغبار داشته باشند.
9-4-2- کمبود خاک مرغوب، بيابانزايي و جنگلزايي
طبق نظرکارشناسان اکولوژي طبيعي ايران، ميزان تخريب سطح جنگلها و مراتع کشور را به ميزان 360 متر مربع در ثانيه براورد ميکنند. مقدار فرسايش آبي سالانه بيشتر از 2 ميليارد تن و ميانگين آن 33 تن خاک در هکتار است. سالانه يک ميليون هکتار به وسعت بيابانهاي ايران افزوده ميشود. ميزان رسوبات ورودي به سه سد مهم کشور( کارون، دز و سفيد رود) بيش از 50 ميليون متر مکعب در سال است. اين در کشوري اتفاق ميافتد که 52 درصد آن کمتر از 200 ميلي متر در سال بارندگي دارد و 70 درصد وسعت آن فاقد رودخانه دائمي است. اين در حالي است که در کشوري مانند آمريکا سالانه 17 تن در هکتار فرسايش خاک وجود دارد( مخدوم،1387). سرعت رشد و شتاب گسترش فرسايش خاک در ايران 6 برابر استاندارد جهاني است که سالانه معادل يک ميليون هکتار تخريب زمينهاي کشاورزي است. پژوهشها نشان دادهاند بيشتر خاکهاي کشور از نظر مواد نيتروژني فقير و دچار کمبود فسفر هستند. نتيجه اوليه فرسايش خاک در قالب افزايش رسوبگذاري در مخازن سدهاي مناطق سيلخيز است، به طوري که سالانه يک درصد از حجم مخازن رسوبگذاري در مخازن سدهاي کشورهاي به دليل فرسايش خاک کاسته ميشود( کاوياني راد،1389).

5-2- بخش پنجم
1-5-2- آمادگي و مقابله با پديده گرد و غبار و کاهش خسارات
– روشها و سيستمهاي پيش بيني، هشدار و پايش پديده گرد و غبار در داخل و خارج از مرزها؛
– حفاظت خاک وتثبيت شنهاي روان: راهکارهاي کوتاه مدت، ميان مدت و بلندمدت؛
– بيابان زدايي، تقويت پوشش گياهي و ايجاد کمربند سبز؛
– هماهنگ سازي و سازگاري طرحهاي عمراني و توسعه منابع آب با شرايط زيستمحيطي و اکوسيستم مناطق،
– حفاظت و احياي منابع آبي مؤثر در کنترل و کاهش گرد و غبار بويژه تالابها و درياچههاي واقع در مناطق تحت نفوذ گرد و غبار؛
– آمادهسازي بخش پزشکي و سلامت(توسعه و تجهيز مراکز پزشکي، تحقيق و شناسايي عوارض و

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درباره سازمان ملل Next Entries پایان نامه با واژگان کلیدی ارتکاب جرم، افغانستان، قانون مجازات