پایان نامه ارشد رایگان درباره ارتباط بصری، تمدن اسلامی، محیط زیست، کتابهای درسی

دانلود پایان نامه ارشد

«واژه گرافیک تا قبل از 1922 به صورت گستردهای کاربرد نداشته است و زمانی که ویلیام ادیسون دوگینز23، واژه طراحی گرافیک را در کتاب مشهورش به کار برد این واژه به طور واقعی پدیدار شد» (مگز، 1998، ص12). همچنین ریچارد هولیس (1997) در کتاب مشهور خود تاریخچهای از طراحی گرافیک ابراز میدارد که طراحی گرافیک به عنوان یک حرفه در نیمه قرن بیستم مطرح شده است.
کتاب آرایی و استفاده از اصول و مبانی طراحی گرافیک در ساخت کتاب نیز دارای تاریخچهای طولانی است. برخی اولین کتابآراییها را به مسلمانان نسبت میدهند. از جمله مایل هروی (1372) در کتابداری تمدن اسلامی اینچنین مینویسد:
«به همین اعتبار است که در نخستین سدههای هجری، ذهن و زبان اصحاب فرهنگ متوجه ابزار و اسباب کتاب و کتابت میگردد و راهها و اسالیب تذهیب و نقاشی و تصویرگری، رنگریزی کاغذ و صحافت کتابخانه و شبکههای اداری و درباری و آموزشی در قلمرو نسخهنویسی و استنتاج مطمحنظر میشود و کاتبان از امتیازهای رسمی و اقتصادی برخوردار میگردند و وارثان از این طریق هویت فرهنگی مییابند و ارتزاق و معیشت میکنند. هم به همین اعتبار است که به سرعت شعب فن کتابسازی و نسخهآرایی در تمدن اسلامی ، هیأتی نظاممند پیدا کرد و در زبان، ساختار ویژه خود را مصطلح ساخت تا جایی که در کهنترین فرهنگنامهها باب ساختارهای ویژه کتاب و کتابآرایی گشوده شد و حتی در فرهنگ عامیانه نیز ساختارهای مزبور به عنوان نمایه تلقی گردید».

اصول و مبانی طراحی گرافیک
عناصر طراحی گرافیک
نقطه24 سادهترین و تجزیه ناپذیرترین عنصر در ارتباط بصری است. طبیعیترین و معمولترین شکلی که میتوان برای نقطه قائل شد گرد بودن است. نقطه هرکجا که باشد خواه به صورت طبیعی و یا مصنوع دست انسان، چشم را شدیداً به خود جلب میکند (داندیس25،1391، ص71). از کنار هم قرارگیری نقاط، خط26 ایجاد میشود که سیال و روان و دارایی طول و فاقد عرض است. در هنرهای بصری خط به خاطر ماهیت خاصش، دارای توان و انرژی بسیار است. خط هرگز ساکن و ایستا نیست، بلکه همیشه پرتحرک است و عنصر بصری مهمی در طرحهای اولیه و خطی می باشد(داندیس، 1391، ص73). در طراحی برای ایجاد حال و هوا27، سازمان28، و بافت29 از خط استفاده میکنند(پترسون30، 1996). خط در حالت، ضخامت، موقعیت، رنگ و سبکهای متنوعی در کتابهای درسی دیده میشوند. با استفاده صحیح از این عنصر میتوان آرامش، ضعف، شادی و گرفتگی را در صفحه به وجود آورد (اُلیور31، 2004). از خط میتوان برای سازماندهی روابط دیداری در صفحه استفاده نمود. آنها به اتصال عناصر و ایدههای مرتبط کمک میکنند و با خلق ساختار به صفحه روح میبخشند. با خط میتوان بافت را به صفحه اضافه نمود. بافت علاقه دیداری مخاطب را افزایش میدهد (کِلی32، 2005). بافت آن عنصر بصری است که بسیاری از اوقات به عنوان بَدَل برای ارضای یکی از حواس، که همان حس لامسه باشد، ایجاد می شود
خط شاخص شکل33 است و از اتصال چند خط به هم ایجاد میشود و بغرنجیهای یک تصویر در هنر به وسیله آن بیان میشود. سه شکل اصلی وجود دارد، مربع دایره ومثلث
هریک از این سه شکل دارای ویژگیهایی مخصوص به خود هستند و به هریک از آنها حالات و خصوصیاتی نسبت داده شده است که یا به علت شکل ذاتی آنها بوده است و یا به علت واکنش دستگاه فیزیولوژیکی – روانی انسانها و یا به دلیل تعابیر خاص فرهنگی و غیره. مثلاً به مربع حالت بیحرکتی، صداقت، صراحت و استادکارانه نسبت داده شده؛ مثلث فعالیت، جدال و انقباض را تداعی می کند؛ و دایره بی انتهایی، گرما و محفوظ بودن را تداعی می کند.
تمام شکلهای اصلی مسطح، ساده و ابتدایی هستند و می توان به سادگی آنها را ترسیم کرد یا به زبان تعریف کرد. با ترکیب انواع این سه شکل اصلی می توان تصویر کلیه شکلهای موجود در طبیعت و یا در ذهن بشر را ساخت. شکلها دارای تاثیر روانی خاص خود هستند. هریک از شکلهای اصلی دارای سه جهت34 اصلی با معنای خاص خودش است: مربع، جهت افقی و عمودی، مثلث جهت مایل و دایره جهت دورانی دارد.هریک از این جهات تداعیکنندۀ یک معناست که در به وجود آوردن پیامهای بصری بسیار مفید است. جهت عمودی- افقی برای انسان مهم ترین مرجع برای حفظ تعادل و تحرک است. اهمیت آن فقط برای ارگانیسم انسان در محیط زیست نیست، بلکه وجود تعادل در یک تصویر با پیام بصری نیز حایز اهمیت بسیار است. این فقط انسان نیست که با در نظر گرفتن این جهت ها قادر به حفظ تعادل در خود میباشد، بلکه در طرح و ساختن اشیا و ابنیه نیز رعایت آنها ضروری است.جهت مایل با مفهوم تعادل رابطه عکس دارد. به این معنا که مایل یعنی فقدان تعادل. این جهت بی ثباتترین و در نتیجه پرتحرک ترین نیروی جهت دار بصری است و در تصاویر وجود چنین جهتی بیش از همه چشم را به خود جلب می کند. معنا و حالت آن ناآرام و تهدید کننده است.
جهت دورانی، دارای حالت و معنای محدودکنندگی، تکرار و گرما است کلیه جهتهای نامبرده در رسیدن به تأثیری خاص در یک ترکیب بندی دارای اهمیت فوقالعاده است.
رنگمایه عنصر گرافیکی بعدی است که به میزان شدت تاریکی یا روشنایی چیزهایی است که میبینیم. لبهها یا حواشی که در طراحی موجودات با خط نشان داده میشود معمولاً در محل تلاقی دو نوع تاریک – روشن یا رنگمایه مختلف است. رنگمایه به عبارت دقیقتر توانایی دیدن به علت وجود نسبی نور است. عمل دیدن درست به علت تنوع در تاریکی و روشنی رنگمایه انجام میگیرد. علت آنکه ما شیئی را به صورت خاص میبینیم دقیقاً آناست که در مجاورت نقطهای با میزان روشنایی بیشتر و یا کمتر است.
( شکل1-2).

حجم35 یا فرم عنصری سه بعدی است. جهانی که در آن زندگی میکنیم نیز سه بعدی است. تکنیک یا فن سایه- روشن و فن پرسپکتیو36 از مؤثرترین شیوه ها برای نشان دادن بُعد سوم است. البته در شگردهای بسیاری برای نمایش بُعد سوم و حجم و فاصله به کار میرود، که همگی روی سطح دو بُعدی انجام میشود. ولی حتی با فن پرسپکتیو نیز بدون سایه – روشن و فقط با خط مشکل میتوان تصویری نزدیک به واقعیت پدید آورد. افزودن رنگمایه یا سایه – روشن به کار، به مراتب شیء مورد نمایش را واقعیتر مینمایاند، زیرا احساسی شبیه به انعکاسات متنوع نور در طبیعت به وجود میآورد، اهمیت تأثیر سایه – روشن در شکلهای ساده تر مثل دایره بهتر جلوهگر می شود، زیرا یک دایره بدون سایه – روشن هرگز سه بعد به نظر نخواهد رسید (شکل2-2).

مقیاس37 شکلها نیز در طراحی کتاب درسی اهمیت زیادی دارد. همه عناصر بصری می توانند تأثیر یکدیگر را تعدیل کنند و تغییر دهند و مهم ترین عامل این جریان مقیاس است. اندازه شکلها نسبت به یکدیگر را مقیاس میگویند. عنصری کوچک به نظر نمیرسد مگر آنکه در مجاورت عنصری بزرگ قرار گرفته باشد، و میزان کوچکی آن بستگی به مقیاس آن نسبت به شکلهای دیگر دارد. ولی حتی وقتی بزرگی یک شکل را با قرار دادن آن کنار یک شکل کوچک روشن کردیم، اندازه هر دو آنها را میتوان به وسیله عنصر دیگری دستخوش تغییر قرار دهیم (شکل 3-2).

حرکت38 عنصر بصری دیگری است که مانند بُعد سوم و بافت بصری، بیشتر به طور ضمنی و به صورت کاذب در صفحه دو بُعدی طراحی می شود و در واقع صورت حقیقی ندارد، و با این وصف یکی از مهمترین تجربیات بصری انسان محسوب می شود با استفاده از فنون و تکنیکهای بصری می توان پاره ای خصوصیات بصری را به طور کاذب به وجود آورد.
آخرین عنصر بصری که از آن یاد میشود رنگ است. رنگ از اجزای مهم رسانههای دیداری میباشد که نقش مهمی در انتقال مفاهیم دارد و باعث خوشحالی، دلسردی، هیجان، آرامش و ناآرامی در افراد میشود.
وجود سایه روشن برای دیدن امری حیاتی است و در نتیجه به مسئله بقای انسان مربوط میشود، ولی رنگ بیش از همه با عواطف و احساسات بشر نزدیکی دارد. اگر بگوییم رنگ مثل تزئین غذاست شاید درست باشد، ولی کافی نیست. رنگ در واقع حاوی اخبار و اطلاعات زیادی نیز هست و از این جهت برای کسانی که در کار ارتباط بصری هستند واجد اهمیت است. همه ما به تاثیر و معنای خاصی که از رنگ سبزهزار، آسمان، گلها، دریا و غیره حاصل میشود واقفیم. معانی دیگری نیز از رنگ ها تداعی میشوند که حالت سمبلیک دارند، مثل رنگ قرمز، آبی، سبز یا آبی مثلا قرمز دارای معانی است که در محیط زیست یافت نمیشود نظیر: خطر، فوریت یک امر، انقلاب، مبارزه، و عصبانیت. هر رنگ دارای معانی بسیاری است که برخی از انها راه تداعی با یک چیز طبیعی و برخی دیگر از طریق رمزی دارای معنا شده اند. در نتیجه، رنگ در آموزش سواد بصری اهمیت بسیاری می یابد (داندیس، 1391، ص82). با استفاده از رنگ و کمک به کمک مخاطب در فهم موضوعهای موجود در صفحههای کتاب میتوان میزان کارایی، تصمیمگیری و قدرت تشخیص فرد را افزایش داد. رنگ از جمله عناصری است که میتواند به طور قابل ملاحظهای جهت جلب توجّه، ایجاد حال و هوا، افزایش روشنی و برجستگی، ایجاد یک رمز، برچسبزنی چیزها و تأکید در کتابهای درسی به کار رود (بندر39، 2003).
رنگها از سه نظر قابل بررسی و تحقیق هستند: اول از نظر نوع رنگ یا کروما40. تعداد رنگها از نظر نوع از صدها نیز تجاوز میکند. رنگهای مربوط به یک گروه یا خانواده دارای خاصیتهای مشابهاند. در میان رنگهای بیشمار سه رنگ را به عنوان رنگ اصلی میتوان معرفی کرد : زرد، قرمز و آبی. هریک از رنگهای اصلی دارای کیفیاتی ویژهاند. زرد، رنگی است که بیش از همه به نور و گرما نزدیک است.
تحرک و حالت عاطفی بیش از همه در رنگ قرمز مشاهده می شود و بالاخره آبی دارای حالتی ملایم و بیحرکت است. در یک اثر بصری، به نظر میرسد که، رنگ قرمز و زرد حالت انبساط و گسترش دارند، حال آنکه رنگ آبی حالت انقباض و سکون دارد. علت برجسته به نظر رسیدن رنگ زرد و قرمز در زمینه یک اثر و تورفتگی عمقدار جلوه کردن آبی همان کیفیت ذکر شده است. حال اگر رنگ قرمز را با آبی مخلوط کنیم از حالت تحرک آن کاسته میشود و زرد نیز در ترکیب با آبی ملایم میگردد، و مخلوط کردن زرد با قرمز به حرارت و تحرک آن می افزاید.
ساختمان کامل رنگها را معمولا با کشیدن چرخه رنگ نمایش میدهند. به این ترتیب که سه رنگ اصلی را به فواصل مساوی روی چرخه قرار می دهندو فواصل بین آنهارا با درجات مختلف مخلوط شده آنها پر می کنند. به این صورت رنگهای بسیار پدید می آید. رنگهای اصلی را اصطلاحأ رنگهای اولیه مینامند، و حد فاصل بین هر دو رنگ اصلی را رنگهای ثانویه میخوانند. به این ترتیب رنگهای ثانویه عبارتند از نارنجی که حد فاصل زرد و قرمز است و بنفش که بین قرمز و آبی است که سبز میان زرد و آبی قرار گرفته است (شکل4-2).

جنبه دوم قابل بررسی درباره رنگ میزان اشباع41 بودن آن است. منظور از اشباع بودن رنگ، میزان خلوص نسبی آن است. وجود خاکستری یا سیاه رقیق شده باعث کاهش خلوص میشود، اصطلاحاً به حالت ناخالصی در رنگها، لفظ چرک اطلاق میگردد. رنگهای چرک در مقایسه با رنگ اشباع شده دارای درخشش و وضوح بسیار کمتری هستند. ولی رنگهای اشباع شده یا خالص بسیار ساده و جذاب اند، این نوع رنگ بیشتر مورد توجه کودکان قرار می گیرد و نیز در هنرهای فولکو یا بومی اقوام مختلف، بیشتر از رنگ های تند و خالص یعنی رنگهای اشباع شده استفاده میشود. هرچه درجه اشباع رنگ بالاتر باشد حامل بار عاطفی بیشتر و تندتری است و هرچه از میزان اشباع بودن آن بکاهیم، که در نهایت به یک اثر غیر رنگی سیاه و سفید می رسیم، بار عاطفی رنگ را ملایم تر و آرام تر بیان کردهایم. در نتیجه انتخاب میزان اشباع بودن رنگ بستگی به منظور و غرض خاصی دارد که طراح در ارتباط بصری دنبال میکند.
سومین مطلبی که درباره رنگ باید بررسی شود به جنبه غیر رنگی آن مربوط می گردد، و آن عبارت است از میزان درخشندگی آن. در اینجا باید تأکید کنیم که مقدار وجود یا فقدان درخشندگی رنگ هیچگونه تأثیری در تاریک-روشنی آن ندارد؛ تاریک – روشنی یا رنگمایه همیشه ثابت است، سوای آنکه رنگ در آن با چه درخششی جلوه کند.
بهترین مثال برای نشان دادن این موضوع تصویری است که در تلویزیون رنگی دیده میشود، میدانیم که در این نوع دستگاه، دگمه ای

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان درباره اندام تحتانی، کودکان استثنایی، خدمات آموزشی، کودکان مبتلا Next Entries پایان نامه ارشد رایگان درباره کتابهای درسی، تصویر ذهنی، کتاب درسی، فیزیولوژی