پایان نامه ارشد رایگان با موضوع گونه شناسی، فضاهای باز، تحلیل اطلاعات، انعطاف پذیری

دانلود پایان نامه ارشد

هر خیابان یا محله تا جایی ادامه می یافت که تقریباً خانه ها از نظر تیپ خانه سازی مشابه می شدند. تعداد 70 خانه به صورت تصادفی از محدودۀ گفته شده برداشت گردید که از این تعداد، 52 نمونه اطلاعات آن کامل گردیده و مورد استفاده قرار گرفت(نقشه5ـ1).

نقشه5ـ1. محدودۀ انتخابی و جانمایی خانه های برداشت شده بر روی آن.
نگارنده، 1393.

همچنین فرمی تهیه شده بود که برای هر خانۀ انتخابی در هنگام مراجعه پر می گشت. این اطلاعات شامل: آدرس، سال ساخت، متراژ خانه(ابعاد قطعه)، شغل پدر خانواده(طبقه اجتماعی ـ اقتصادی)، نحوۀ ورود به ساختمان و جنس نما بود. این اطلاعات به صورت مصاحبه از مالکین و ساکنین اصلی و مطلعین خانه کسب می گردید. همچنین انعطاف مصاحبه سبب می شد تا اطلاعاتی از منبع ذهنی و خاطرات ساکنین کسب گردد که در روند کار راهگشا بود.

5ـ5ـ2ـ1. گونه شناسی پلان
بر مبنای اطلاعات اخذ شده، عمدۀ ساختمان‌هاي ساخته شده در دوره پهلوي دوم در شهر شيراز به صورت دو طبقه و ويلايي و در قطع‌هاي مشخص 20×10 متر با استفاده از سازه‌هاي بنايي ساخته شده‌اند. از مشخصه‌هاي ديگر اين خانه‌ها حياطي با باغچه و حوضي كوچك است. همچنين در اين الگو معمولاً به ‌دلايل بهداشتي و نيز برمبناي برخي باورهاي مذهبي، سرويس بهداشتي نيز در حياط و با حداكثر فاصله از بناي مسكوني مستقر مي‌گرديده است. سال ساخت خانه ها حدوداً بین 1330 تا 1357 خورشیدی است.
خانه های حیاط دار اصلی ترین عنصر تشکیل دهندۀ قطعات مسکونی است اما نقش و اهمیت حیاط تا حد قابل توجهی نسبت به دوره های قبل کاهش یافته است. حیاط دیگر مرکز خانه نیست و همانند قلب خانه عمل نمی کند؛ از مساحت آن نیز تا حد زیادی کاسته شده است. از خصوصیات این خانه ها برونگرایی کامل آن است؛ به این معنا که حیاط در این خانه ها نقشی در سازماندهی فضاهای مختلف و ارتباط آنها ندارد و مکان قرارگیری آن از درون ساختمان بیرون آمده و عمدتاً به یک سوی ساختمان منتقل می شود.
هشتی حذف گردیده و سلسله مراتب فضایی دسترسی از فضای کاملاً عمومی تا رسیدن به فضای کاملاً خصوصی دیده نمی شود و ارتباط خانه با بیرون به صورت مستقیم و از طریق درِ ورودی صورت می گیرد. سازماندهی فضاها توسط سرسرا (هال) و راهرو صورت می گیرد؛ به عبارت دیگر اینها شریان های ارتباطی خانه می باشند.
تنوع فضایی خانه ها پایین بوده و گسترش فضاهای خانه عمدتاً در دو طبقه انجام می پذیرد؛ به این صورت که همۀ فضاها اتاق نامیده می شود و آنچه باعث تغییر کاربری می شود بدون داشتن تفاوت کالبدی و یا قرارگیری در مکانی ویژه، تنها تغییر نام اتاق است. از این میان اتاقی که بزرگتر از سایر اتاق هاست به عنوان پذیرایی یا سالن مورد استفاده قرار می گیرد.
خانه ها فاقد انعطاف پذیری است؛ به این معنا که نمی توان فضاها را با هم تلفیق کرد و به این ترتیب فضاهای جدیدتری بدست آورد.
کشیدگی خانه در امتداد شمال شرقی ـ جنوب غربی است که در امتداد قبله است.
پس از جمع آوری اطلاعات خانه ها، تحلیل آنها صورت گرفت. تحلیل اطلاعات در قالب تهیۀ جدولی بود که در آن چند فعالیت برای هر خانه صورت پذیرفت:
1ـ انتخاب کد برای هر خانه با توجه به محل قرارگیری آن در هر محله یا خیابان.
2ـ تبدیل کروکی دستی به نقشه های اتوکدی.
3ـ جانمایی در سایت.
4ـ ترسیم دیاگرام محل قرارگیری حیاط، بالکن و فضای بسته.
5ـ ترسیم دیاگرام دسترسی.
6ـ ترسیم دیاگرام فضای خصوصی، عمومی و خدماتی.
در جدول(5ـ2) بخشی از فعالیت های انجام شده بر روی خانه های برداشتی با هدف گونه شناسی پلان آورده شده است که جدول کامل آن در بخش پیوست آمده است. مرحلۀ بعد تعیین نتایج حاصل از تحلیل اطلاعات بود. با تعیین معیار های گونه شناسی و قرار دادن مجموع خانه های هر جدول در کنار یکدیگر و مقایسه و تحلیل عقلانی، سه گونه متفاوت از طبقه بندی بدست آمد.

جدول5ـ2. بخشی از فعالیت های انجام شده بر روی خانه های برداشتی با هدف گونه شناسی پلان.
نگارنده، 1393.

5ـ5ـ2ـ1ـ1. گونه شناسی خانه بر اساس نحوۀ قرارگیری فضای باز، نیمه باز و بسته
یکی از انواع گونه شناسی های انجام شده در این پژوهش، نحوۀ قرارگیری سه فضای باز(حیاط)، نیمه باز/نیمه بسته(بالکن) و بسته(مسکونی) در کنار یکدیگر است. معیار دسته بندی همنشینی فضای پُر و خالی است. مهمترین علت انتخاب این معیار، اهمیت این فضاها و تفاوت عمدۀ محل قرارگیری فضاهای پر و خالی در خانه های سنتی و مدرن و تغییر عملکرد آنهاست.
در خانه های سنتی فضای خالی در درون و میانۀ ساختمان قرار گرفته و فضای پُر در اطراف آن است. سه گروه فضایی بسته، نیمه باز/نیمه بسته و باز در تمامی خانه ها حضور دارند. ترکیب سه گروه فضاهای باز، بسته و پوشیده به نحوی است که یکدیگر را تعریف می کنند؛ فضاهای باز فضاهای بسته را و بالعکس. در این میان فضاهای نیمه باز/نیمه بسته فضاهای گذار را در ادامۀ فضاهای باز و بسته به عهده می گیرند. محل قرارگیری فضای باز(حیاط) به گونه ای ست که امکان ارتباط دیداری و حسی فضای بسته(اتاق ها) را با حیاط همیشه سبز به وجود می آورد. در این خانه ها در فضای بسته امکان ارتباط با طبیعت و داشتن چشم انداز مناسب با استفاده از ارسی ها میسر بوده که با بالا کشیدن درک ها، اتاق به شکل ایوانی(فضای نیمه باز) که رو به سوی حیاط دارد در می آمده است. همچنین تدابیری چون کاربرد فضای نیمه باز(ایوان) در خانه جهت ایجاد ارتباط بیشتر با طبیعت و بهره گیری از آب و هوای معتدل و فرح بخش شیراز در بیشتر فصل ها به کار گرفته می شده است.
در خانه های مدرن فضای خالی عمدتاً در یک جبهه قرار گرفته و فضای پُر در جبهۀ دیگر ساختمان است. بیرون آمدن حیاط از دل خانه و انتقال آن به بیرون از فضای خصوصی و بسته، سبب از بین رفتن ارتباط دیداری با حیاط و طبیعت گشته است. اگرچه در این خانه ها نیز سه گروه فضایی باز، نیمه باز و بسته به صورت متمایز دیده می شود اما از مساحت هر کدام تا حد زیادی کاسته شده است و فضای نیمه باز عملاً نقش فضای واسط خود را از دست داده و تدریج گذر از فضای باز به بسته در آن دیده نمی شود. حیاط(فضای باز) و بالکن (ایوانچه/فضای نیمه باز) اغلب کارکردهای قدیمی را ندارند و دیگر به عنوان نقش مکمل فضاهای بسته نیستند. در خانه های جدید انعطاف پذیری فضا پایین بوده و امکان ترکیب فضاهای خصوصی(بسته) و عمومی(باز)وجود ندارد یا بسیار ضعیف است. در جدول(5ـ3) فضای پر و خالی در خانه های سنتی و مدرن شیراز نمایش داده داده شده است.

جدول5ـ3. فضای پر و خالی(حیاط، ایوان(بالکن) و ساختمان) در خانه های سنتی و مدرن شیراز.
نگارنده، 1393.
خانه های سنتی
بسته نیمه بسته/نیمه باز باز
خانه های مدرن
بسته نیمه بسته/نیمه باز باز
خانۀ حسن پور
خانه 13

خانۀ افشاریان
خانۀ 38

تقسیم بندی کلی بدست آمده براساس برداشت 52 خانۀ پهلوی دوم به شرح زیر است:
1ـ گونۀ الف: تمام پُر

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع پهلوی دوم، دانشگاه شهید بهشتی، گونه شناسی، مدرنیزاسیون Next Entries دانلود پایان نامه ارشد درباره تمدن اسلامی، عرفان اسلامی، زندگی روزمره، زیبایی شناسی