پایان نامه ارشد رایگان با موضوع پهلوی دوم، دانشگاه شهید بهشتی، گونه شناسی، مدرنیزاسیون

دانلود پایان نامه ارشد

11).

──

تالار

تالار ، خانه سنتي بروجردی ها ، کاشان ، قاجار.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی ، 1375: 36، با تغییرات نگارنده.

──
تالار فضاي بسته، مرتفع و مجللي با دهانه اي وسيع و با قاعده اي مستطيل شكل است. در خانه ها معمولاً ضلع بزرگ تالار مجاور حياط است و ارسي دارد(مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، 1383: 11)

──

سرسرا
(هال)

──
سرسرا(هال)، خانه شماره 28، شیراز، پهلوی دوم
نگارنده، 1393.

──
“اندامی میان خانه برای دسترسی به اندام های دیگر و نشیمن خانواده. تالار میانی ساختمان پس از ورودی که از آن به اتاق های دیگر دسترسی می یابند”(رفیعی سرشکی، رفیع زاده، رنجبرکرمانی، 1382: 196).

شاه نشین

تالار، خانه سنتي بروجردی ها، کاشان، قاجار.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی ، 1375: 36، با تغییرات نگارنده.

──

شاه نشين فضايي است فرو رفته در ميان ضلع اصلي يا صدر تالار يا ايوان يا فضا هاي ديگر كه محل مناسبي براي نشستن بزرگان است(مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، 1383: 11).

──

گوشوار

گوشوار، خانه مرتاض، یزد، قاجار، با تغییرات نگارنده.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی ، 1375: با تغییرات نگارنده.

──
فضاهایی متقارن در طبقه بالا و در طرفین فضاهای مرتفعی مانند تالار و ایوان و معمولاً مشرف به آن ها.

──

پنج دری

پذیرایی

پنج دری، خانه مرتاض، یزد، قاجار.
نگارنده، 1393.

پذیرایی، خانه شماره 39، شیراز، پهلوی دوم.
نگارنده، 1393.

پنج دري اطاق بزرگي است كه پنج پنجره قدي در یک ردیف دارد و تناسباتش بر مبناي آنها شكل گرفته و ورودي يا ورودي هاي آن در طرفين يعني اضلاع كوتاهتر واقع است. این اتاق به عنوان پذیرایی مورد استفاده قرار می گیرد. (مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، 1375: 11).
بزرگترین و پرتجمل ترین اتاق خانه است که جهت پذیرایی از مهمان استفاده می شود. مساحت آن به اندازۀ مساحت دو اتاق خواب است.

اتاق ناهارخوری

──

ناهارخوری، خانه شماره 8، شیراز، پهلوی دوم.
نگارنده، 1393.

──
اتاقی نزدیک آشپزخانه یا اتاق پذیرایی(گاهی بخشی از اتاق پذیرایی است) ویژۀ خوراک خوردن خانواده و به ویژه مهمان(رفیعی سرشکی، رفیع زاده، رنجبرکرمانی، 1382: 196).

سه دری

اتاق خواب

سه دری، خانه سنتي بروجردی ها ، کاشان ، قاجار.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی ، 1375: 36، با تغییرات نگارنده.

اتاق خواب، خانه شماره 47، شیراز، پهلوی دوم.
نگارنده، 1393.
سه دري اتاقي است با قاعده مربع يا مستطيل كه سه پنجره قدي در كنار هم و رو به حياط دارد و تناسباتش بر مبناي آنها شكل گرفته و ورودي يا ورودي هاي آن در اضلاع طرفين است
اتاقی است جهت آرمیدن و خوابیدن و خلوت کردن.


مطبخ
آشپزخانه

مطبخ ، برش افقی طبقه اول ، خانه رضا حسینی ، کاشان، قاجار.
مرکز تحقیقات و اسناد دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، 1375، با تغییرات نگارنده.

آشپزخانه، خانه شماره 3، شیراز، پهلوی دوم.
نگارنده، 1393.
این فضا معمولا مربع یا مستطیل و نزدیک آب انبار و چاه آب ساخته می شد. در درون آشپزخانه محلی پخت و پز، ذخیرۀ چوب و تنور پخت نان و درون دیوارهای آن تاقچه ای برای قرار دادن ابزار آشپزی و غذا تعبیه می شده است(رفیعی سرشکی، رفیع زاده، رنجبرکرمانی، 1382: 44).

آشپزخانه در خانه های کنونی بخشی ویژه و چندکارکردی است مانند: نگهداری، آماده سازی و پخت و پز و خوردن خوراک، شست وشوی ظرف ها و رخت ها و گاه پذیرایی از مهمان نیز در آشپزخانه انجام می پذیرد. امروزه آشپزخانه را نزدیک به مهمانخانه و ورودی خانه می سازند(رفیعی سرشکی، رفیع زاده، رنجبرکرمانی، 1382: 44).

سرداب

سرداب ، برش افقی زیرزمین ، خانه اصفهانیان ، کاشان ، قاجار.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، 1375: 22، با تغییرات نگارنده.

──
سرداب، سردابه يا زيرزمين فضايي است كه كف آن پايين تر از حياط باشد و در تابستان خنک است(رفیعی سرشکی، رفیع زاده و رنجبرکرمانی، 1382: 268).

──

گرمابه

حمام

حمام سلطان امیر احمد، کاشان، سلجوقی ـ قاجار.
نگارنده، 1389.
حمام، خانه شماره 9، شیراز، پهلوی دوم.
نگارنده، 1393.
مجموعه ای است که جهت شستشوی اساسی تن از آن استفاده می شود(رفیعی سرشکی، رفیع زاده، رنجبرکرمانی، 1382: 75).
معمولاً در سطح پایین تری قرار می گرفته؛ این امر به دلیل سهولت استفاده از آب و زهکشی انجام می شده است.
اندامی است که جهت شستشوی تن از آن استفاده می شود.(رفیعی سرشکی، رفیع زاده، رنجبرکرمانی، 1382: 75).

پاسیو

──

پاسیو، خانه شماره 12، شیراز، پهلوی دوم.
نگارنده، 1393.

──
“امروزه به میانسرای کوچک بستۀ گلخانه مانند در میان ساختمان برای روشنایی بخشیدن به سرسرا، آشپزخانه، گرمابه و اتاق های پیرامون خود می گویند”(رفیعی سرشکی، رفیع زاده، رنجبرکرمانی، 1382: 121)

پارکینگ
(گاراژ)

──
پارکینگ، خانه شماره 2، شیراز، پهلوی دوم.
نگارنده، 1393.

──
“جایگاه ایستادن (پارک کردن) خودرو در یک ساختمان”(رفیعی سرشکی، رفیع زاده، رنجبرکرمانی، 1382: 75).

5ـ4. نقش طبقه متوسط جدید شیراز در تحولات الگوی مسکن و شکل گیری کاربری مسکونی جدید
شهر شیراز به دلیل قرارگیری در شاهراه ارتباطی جنوب کشور به پایتخت، از یک مرکزیت و موقعیت برتر اقتصادی برخوردار بوده است.
در اواخر دورۀ قاجار شهر شیراز کاملاً از یک هویت شهری برخوردار است که از قرار گرفتن در مسیر ارتباطی(ترانزیتی) و دارا بودن نقش قدرتمند بازار و مشاغل وابسته نشأت می گیرد. این مرکزیت در دورۀ پهلوی اول و با شروع مدرنیزاسیون جامعه و با تأکید بر نوسازی اجتماعی و اقتصادی شهر شیراز ادامه پیدا کرد. تأثیرات نوسازی اجتماعی و اقتصادی این دوره را می توان در وارد شدن دیوانسالاری مدرن دولتی، تأسیس شهرداری و ژاندارمری، مراکز خدمات درمانی، برقراری سیستم ارتباطی، ترویج سیستم نوین آموزشی، تغییر بافت کالبدی شهر، ساخت شبکۀ معابر شهری جدید و توسعۀ حمل و نقل و … مشاهده کرد. این نوسازی بستر تازه ای را برای حرفه ها و مشاغل جدید در شهر شیراز ایجاد کرده بود. افرادی که در این مشاغل و حرفه ها مشغول به کار شدند اولاً از تحصیلات آموزش جدید و ثانیاً از تمکن مالی بیشتری نسبت به طبقات سنتی جامعه برخوردار بودند. شیراز مرکز استان فارس بود و از توسعۀ اقتصادی و صنعتی نسبی برخوردار بود. این عوامل شیراز را در جایگاه یک شهر مهاجرپذیر قرار داد که خود عاملی در توسعۀ شهرنشینی این شهر بود. این نقش مرکزی به همراه توسعۀ شهرنشینی و برخورداری از گروهی که صاحبان مشاغل و حرفه های جدید بودند بسترهای تکوین و گسترش طبقۀ متوسط را در شهر شیراز به وجود آورد. از دهۀ چهل به واسطۀ افزایش قیمت جهانی نفت و درآمدهای سرشار نفتی روند نوسازی اقتصادی و اجتماعی در کل کشور و به تبع آن در شیراز از سر گرفته شد. تأسیس مجموعۀ دانشگاه شیراز و تبدیل این شهر به قطب دانشگاهی کشور، همچنین برگزاری جشن های 2500 سالۀ شاهنشاهی جایگاه فرهنگی و اجتماعی برتر آن را نسبت به دیگر شهرها نشان می دهد.
گسترش روزافزون نهادهای اداری جدید و نیز افزایش جمعیت، سبب افزایش طبقۀ متوسط جدید در بخش های عمومی و خصوصی این شهر شد.
از سویی با توجه به سير دوران مدرن و تحولات در صنعت ساختمان رفته‌رفته خانه‌هاي مسكوني شیراز دست‌خوش تغيير گرديدند. در حقيقت، با توجه به تغييرات الگوي شهرسازي و نظام رسمي تفكيك زمين‌ها، ساختمان‌هاي مسكوني نيز عمدتاً طبق الگوهايي خاص و متفاوت با دوران گذشته ساخته شدند.
با توجه به گرایشات ذهنی و تمایلات نوگرایانۀ این طبقه و نیز سبک زندگی آنها، این طبقه مخاطب اصلی مدرنیزاسیون وارد شده به شهر بودند. از این رو بیشترین گرایش به سمت خانه های جدید با الگوی سکونت تک خانواری متعلق به این گروه است که در دورۀ پهلوی دوم با تحول روبه رو شده و شامل ساختمان هایی است که عموماً در نیمۀ شمالی قطعه زمین قرار می گیرد. لذا با افزایش جمعیت این طبقه، متقاضیان این سبک از خانه ها نیز افزایش یافت به طوری که رفته رفته بخش عمدۀ بافت جدید شهر را دربرگرفت.

5ـ5. گونه شناسی کاربری مسکونی بر مبنای تحول الگوی سکونت
5ـ5ـ1. تعریف گونه و تیپ و مفاهیم مرتبط با آن
طبقه بندی داده ها بر پایۀ اصول و ویژگی های مشترک، گام مهمی در راستای شناخت پدیده ها است. به همین دلیل طبقه بندی اشیا به کمک هندسه و نظم و یا به عبارت دیگر گونه شناسی، در نظریه های معماری قدمتی طولانی دارد(Pfeiferand & brauneck,2008: 5).
5ـ5ـ1ـ1. تعریف گونه
در لغت نامۀ دهخدا در معنای واژۀ “گونه” آمده است:”جنس، نوع، قسم، صنف، روش، طرز، قاعده، طور، جور،شیوه، راه، سنخ، طریق”(دهخدا، 1335: 583ـ584).
بهترین تعریف را راپاپورت22 بیان کرده: “گونه به عنوان یک مفهوم به نوع، طبقه یا دسته ای از مردم یا گروهی از اشیا اشاره دارد که ویژگی های مشخص مشترکی دارند و این ویژگی ها آنها را از دیگر مردم یا گروه های اشیا متمایز می نماید” (Rapoport, 1990: 48).

5ـ5ـ1ـ2. تعریف تیپ
در تعریف واژۀ “تیپ” در فرهنگ معین آمده است:”نمونۀ بارز یک دسته”. در لغت نامۀ دهخدا هم ذیل واژۀ “تیپ” نوشته شده است: جنس، صنف(دهخدا، 1335: 1176).
5ـ5ـ1ـ3. تعریف گونه شناسی
به عبارت دیگر گونه شناسی “تلاشی است برای قرار دادن مجموعه ای از اشیای پیچیده در یک مجموعۀ منظم برای دستیابی به عمومیت بیشتر در جهت شناخت و برنامه ریزی”(Rapoport, 1990: 96).
آلبر بریمو23 در مقاله اش بنام گونه شناسی می نویسد: “علم مجموعه ای از دانستنی های منضبط است که براساس تجزیه و تحلیل مقایسه ای ترکیب یافته است و دارای نوعی نظام مبتنی بر طبقه بندی است و پدیده های مورد بررسی آن در دسته هایی معین و برحسب ضوابط مشخص، منظم شده است.”(Brimot, 1972: 312).
5ـ5ـ2. رهیافتی به گونه شناسی مسکونی شیراز پهلوی دوم
جهت شناخت خانه های رایج مورد استفاده در کاربری مسکونی در دورۀ پهلوی دوم پژوهشی میدانی انجام پذیرفت؛ به این ترتیب که بخشی از بافت میانی شکل گرفته در دورۀ پهلوی دوم انتخاب گردید. دلیل انتخاب بافت میانی این است که شکل گیری این بافت مربوط به تحولات شهرنشینی دهه های آغازین قرن حاضر می باشد و دربرگیرندۀ خانه هایی است که تحول معماری مسکونی شیراز را در آن و براساس آن باید تعریف کرد. این محدوده دربرگیرندۀ تولد معماری نوین است.
حدود بافت شهری انتخابی از شمال منتهی به خیابان زند تا فلکه نمازی، از شرق خیابان نادر(انقلاب) تا فلکه فرودگاه قدیم و از غرب خیابان ملاصدرا تا بلوار شهید بهشتی است. خیابان های اصلی قرار گرفته در این محدوده شامل: خیابان بیستمتری سینماسعدی و فرعی های آن (معدل ـ پوستچی ـ هدایت ـ باغشاه)، خیابان سیمتری سینماسعدی و فرعی های آن (برق ـ صاحب دیوان)، خیابان اصلاح نژاد، خیابان قدمگاه، خیابان تحویلی و خیابان قاآنی نو می باشد. محدودۀ انتخابی جزء نخستین مناطق مسکونی شکل گرفته در دورۀ پهلوی دوم است(نقشه1).
انتخاب خانه های مورد استفاده در پژوهش به صورت تصادفی انجام پذیرفته است. بدین صورت که با مراجعه به محدوده های مربوط به جامعۀ آماری به صورت تصادفی خانه یا خانه هایی انتخاب و به مترکشی و تهیۀ کروکی دقیق و عکس آنها اقدام گردید. انتخاب خانه در

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع پهلوی دوم، دانشگاه شهید بهشتی، بررسی تطبیقی، گونه شناسی Next Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع گونه شناسی، فضاهای باز، تحلیل اطلاعات، انعطاف پذیری