پایان نامه ارشد رایگان با موضوع مسئولیت کیفری، قرآن کریم، توانایی ها، حقوق جزا

دانلود پایان نامه ارشد

کنوانسیون برخورد خواهد شد چون رفتار آنها همان ارتشاء موضوع ماده 8 کنوانسیون را تشکیل می دهد . اما اگر پیشنهاد رشوه با اقدامات خشونت ، فیزیکی یا تهدید و ارعاب برای تاثیر گذاری در شهادت یا ادله دیگر یا اعمال کارمندان دادگستری یا کارمندان اجرای قانون باشد در این صورت ماده 23 کنوانسیون حاکم است.

3-1-2- مسئولیت ها
وجود جرم به تنهایی (جرم انگاری) به تنهایی نمی تواند موجب مجازات یا اقدامات تأمینی گردد عامل یک عمل مجرمانه باید مسئولیت جزایی شناخته شود تا اجرای مجازات بر او عادلانه شود، مسئولیت جزایی در حقیقت پل ارتباطی بین جرم و مجازات ایجاد می کند و مجرم با عبور از این پل به عنوان «مسئول» نشناخته می شود و به تناسب عمل مجازات می گردد.1(نوربها 1383،85)
مسئولیت کیفری از شرایط اوصافی بحث می کند که امکان منطقی تحمیل مجازات را بر مرتکب جرم فراهم می آورد گرچه بی تردید تنها در فرض وقوع جرم سخن از تحمیل مجازات صحیح و منطقی است اما دیری است که صاحب نظران جزایی بر این باورند که مسئولیت کیفری در برابر جرم در گروی وصف خاص و مرهون حالت ویژه ای است نزد مرتکب که در غیاب آن تحمیل کیفر بر او منطقاً و عقلاً نا ممکن می نماید عنایت به همین وصف خاص که از آن به (اهلیت جزایی) تعبیر می کند در مقام جوهر و بن مایه مسئولیت کیفری است سبب شده تا نهاد مسئولیت کیفری موجودیتی متمایز از دو نهاد در جرم و مجازات یافته و مبحثی جداگانه و دامنه دار را در بخش حقوق جزای عمومی خود اختصاص داده «جرم و مجازات» دو نهاد مهم جزایی اند که به دو شکل متفاوت با مرتکب جرم ارتباط پیدا می کنند یکی از مرتکب «صادر» و دیگری به مرتکب «تحمیل» می گردد حقوق جزا به تعیین و تحویل شرایط و اوصافی در مرتکب می پردازد که در پرتو آن ها از یک سو «صدور جرم» از مرتکب و از سوی دیگر «تحمیل مجازات» بر وی امکان پذیر می شود گو این که شر ایط لازم برای «صدور جرم» با شرایط ضروری برای «تحمیل مجازات» بر هم انطباق کامل ندارند.
مسئولیت در معنی عام آن از نظر قانون شامل مسئولیت مدنی و کیفری است و مسئولیت کیفری ناشی از جرم و یکی از بنیادهای حقوقی است که بدون اثبات آن، احقاق حق مفهوم عینی خود را از دست داده و صرفاً جنبه ذهنی خواهد داشت زیرا در جریان رسیدگی به هر پدیده جزایی یگانه عاملی که حق را از قوه به فعل در آورده به آن عینیت می بخشد و به طور ملموس در اختیار صاحب حق قرار می دهد، اثبات مسئولیت کیفری است.
بند اول: مفاهیم مسئولیت
الف:مفهوم لغوی مسئولیت
در کتاب های فرهنگ لغات زبان های مختلف مسئولیت به معنی قابل باز خواست بودن انسان آمده و غالباً به مفهوم تکلیف و وظیفه و آن چه که انسان عهده دار آن باشد تعریف شده است.
1) در فرهنگ فارسی معین، مسئول به معنی، چیزی خواهش شده کسی که فرضیه ای بر ذمه دارد که اگر عمل نکند از او باز خواست شود و مسئولیت به معنی مسئول بودن و موظف بودن به انجام دادن امری است1.( معین 1362 ،70)
2) در فرهنگ فارسی عمید، مسئولیت عبارت است از آن چه انسان عهده دار و مسئول آن باشد و مسئول به معنی پرسیده شده و خواسته شده آمده است4.( عمید 1387 ،95)
3) بنابر آن چه در ترمینولوژی حقوق آمده است مسئولیت عبارت است از تعهد قانونی شخص، بر رفع ضرری که به دیگری وارد کرده است3.( لنگرودی 1388 ،643)
ب:مفهوم کلی مسئولیت
برای این که مفهوم کلی مسئولیت از نظر کلی مصداق پیدا کند وجود دو دست از عوامل و شرایط ضرورت دارد. دسته اول، عوامل ابتدایی یا مقدمات مسئولیت، دسته دوم شرایط مسئولیت.

1-عوامل مسئولیت
اول :وجود انسان مکلف و آگاهی که اهلیت لازم برای انجام یا خودداری از انجام ممنوعیت قانونی را داشته باشد.
دوم:وجود آمر یا مقامات صلاحیت داری که حق وضع هر قاعده و یا قانون و یا تکلیفی را دارا باشد.
سوم:وجود قواعد و مقررات مشروع قانونی و یا اجتماعی که مطابق آن وظایف و تکالیف اطاعت کنندگان از قانون به خوبی مشخص و معلوم شده باشد با توجه به این مقدمات حال اگر از بین عوامل سه گانه فوق الذکر وجود عامل و هم چنین وجود قواعد و مقررات قانونی را به طور ثابت در نظر بگیریم و در ارتباط با تعیین نقش سومین عامل در مراتب مذکور هرگاه انسانی مرتکب انجام یا ترک یکی از ممنوعیت های قانونی گردد موضوع مسئول شناختن او مطرح خواهد شد.
بند دوم:مسئولیت در قرآن کریم
در قرآن کریم، راجع به مسئولیت و مشتقات آن آیات فراوانی وارد شده است به طور کلی شأن نزول، مفاهیم و موارد استعمال مسئولیت را در بعضی از این آیات می توان به ترتیب زیر مطالعه قرار داد.
الف:اثر وضعی اعمال و رفتار آدمی
از جمله در آیه سوره مدثر و آیه 21 سوره طور و آیه 7 سوره اسراء و 202 سوره بقره آمده است کل نفس بما کسبت رهینه. کل امری بما کسب رهینه، هر کس در گرد اعمال و دستاورد خویش است. ان احسنتم احسنتم لا نفسکم و اساتم فلها. اولائک لهم نصیب مما کسبوا وا… سریع الحساب. در منطق قرآن افعال ارادی انسان معیار سنجش مسئولیت قرار خواهد گرفت و هر نوع اعمال و رفتار انسان با حسابگری دقیق محاسبه می شود و هر عملی دارای عکس العملی متناسب است و به همین جهت در روز قیامت هر انسانی در مقابل آن چه که به دو دست خویش به انجام رسانیده است جوابگو خواهد بود.
ب:مورد باز خواست قرار گرفتن
از جمله در آیه 56 و 93 سوره نحل و آیه 24 سوره صافات و آیه 23 انبیاء آمده است: تا لله لتسئلن عما کنتم تفترون و لتسئلن عما کنتم تعلمون. وفقوهم انهم مسئولون. لا یسئل عما یفعل و هم یسئلون. مسلماً انسان ها در برابر اعمالی که انجام می دهند مورد باز خواست قرار خواهند گرفت.
ج:شخصی بودن مسئولیت
در منطق قرآن کریم پدیده مسئولیت واجد خصیصه شخصی است. چنان چه در آیه 164 سوره انعام و آیه 18 سوره فاطر و آیه 28 سوره النجم ولاتزر وازره وزراخری. در آیه 286 سوره البقره، لها ما کسبت و علیها ما اکتسبت و آیه 6 و 7 سوره زلزال.
فمن یعمل مثقال دره خیرا یره و من یعمل مثقال دره شرا یره و ان لیس للانسان الا ما سعی و ان سعیه سوف یری. سوره النجم آیه 39 و 40.
به موجب آیات فوق «آثار نتایج کردار نیک و یا بد هر کس، نه تباه می شود و نه به دیگری بر می گردد. بلکه این خود انسان است که نتایج کار نیک و یا کیفر و اعمال زشت را خواهد دید و قرآن با صراحت ویژگی شخصی بودن مسئولیت انسان را تبیین می کند که بر طبق آن هر کس پاسخ گوی اعمال زشت و رفتار خویش است و مسئولیت هیچ کس به عهده دیگری واگذار نمی شود».
ح:مسئولیت در مقابل نعمت هایی که خداوند عطا کرده است:
چنانچه در آیه 7 سوره تکاثر و آیه 36 اسرا آمده است لتسئلن یومئذ عن النعیم ان السمع و الصبر و الفواء. کل اولئک کان عنه مسئولا. توانایی ها و استعدادها و داده های الهی مسئولیت آور است و هر چه کس به نسبت آن چه که از این توانایی ها و داده ها دارد مسئول خود سازی و ساختن محیط خویش است قلمرو این مسئولیت در نزد انسان به نحو دقیق گسترش یافته است تا آن جا که هر عضوی از اعضای آدمی در مقابل آن چه که می شنود یا می بیند و یا درک می کند مسئول و پاسخ گو خواهد بود.
خ:هر کس به اندازه قدرت و توانایی اش مسئول است.
خداوند کریم هیچ کس را بیش از قدرت و توانایی اش مسئول قرار نخواهد داد چنان که در آیه سوره انعام286 سوره بقره آیه 7 سوره طلا می فرماید لا نکلف نفسا الا و سعها لا تکلیف ا… نفسا الا وسعها لا نکلف ا… نفسا الا ما اتها. کسی را جز به اندازه وسع و توانایی اش مکلف انجام تکلیف نمی کنیم حتی در مورد پرداخت نفقه زوج جزء به اندازه توانایی و آن چه که به او عطا شده مکلف نیست و به این ترتیب بر طبق قرآن مسئولیت و انجام تکلیف هیچ گاه افزودن از توانایی و طاقت از کسی خواسته نخواهد شد.
آن چه که از مجموع مفاهیم آیات فوق و سایر آیات وارده در باره ی مسئولیت در قرآن کریم آورده استفاده می شود این است که در منطق قرآن کریم نظام هستی بر پایه تکلیف پذیری و مسئولیت انسان استوار شده و فلسفه آفرینش پدید آوردن انسان های آگاه و متفکر و مسئول است و رمز مسئولیت انسان نیست متکی بر توانایی ها استعداد آگاهی نیروی اراده و قدرت تصمیم گیری و انتخاب اوست و در نتیجه هر کس در انجام تکالیف فردی و اجتماعی اش در حدود استعداد و توانایی و آگاهی که از رفتار خود دارد مسئول خواهد بود و به سخن کوتاه در منطق قرآن مسئولیت به عنوان اثر وضعی رفتار آدمی قابل توجیه است یعنی هر گونه پاداش و کیفری دنیوی و اخروی اعمال خوب و بد انسان تعلق خواهد گرفت و این مطلبی است که همواره مورد توجه مفسرین و صاحب نظران اسلامی بوده است فقها و دانشمندان اسلامی با توجه به تفسیر آیات احادیث و روایات دارد در این باره در کتب و آثار خود به ترسیم ابعاد شخصیت انسان مسئول پرداختند و از این دیدگاه انسان مسئول موجودی است که دارای سرشتی خاکی و ملکوتی است چون آگاه و آزاد آفریده شده است و به نیروی عقل و اراده مجهز می باشد قادر است در پرتو فروزان پیامبر باطن یعنی عقل و خرد و سایر توانایی هایش در برابر عوامل طبیعی و اجتماعی ایستادگی می کند و به کمک اندیشه تحلیل گر و خرد و روشن گر حود را از تأثیر نفوذ جبری عوامل گوناگون آزاد کند در راه صحیح و در میان دو یا چندین راهی که عرصه زندگی در پیش پای او گسترده است بر گزیند. انا هدیناه سبیلا اما شاکرا و اما کفورا1.( سوره دهرآیه 3)
پس انسان با به کار گرفتن نیرو و عقل و اراده به حق انتخاب می رسد بدین ترتیب انسان مسئول از دیدگاه قرآن موجودی است متفکر، متعالی، مختار، انتخاب گر که مسئولیت خودسازی و ساختن محیط خویش را به عهده دارد2 (مطهری 1379 ،261)

بند سوم: مسئولیت اخلاقی
الف:اخلاق فردی
مسئولیت اخلاقی شامل آن دسته از قواعدی است که وظایف انسان را نسبت به نفس خویش معین می کند عدم رعایت بعضی از قواعد اخلاقی و فردی علاوه بر پشیمانی درونی به جهت آن دارای مفاسد ضرر و زیان شخصی و اجتماعی است در قالب نظامات کیفری با رعایت شرایطی موجب مسئولیت کیفری مرتکب آن خواهد شد مانند نوشیدن مشروبات الکلی.
ب:اخلاق دینی
آن دسته از قواعدی است که تکالیف انسان را نسبت به خدای خود معین می کند این قبیل دستورات اخلاقی برقرار کننده تکالیف و وظایفی است که سرپیچی و یا ترک بی جهت آن ها موجب مسئولیت و عقوبت اخروی است و در پاره ای از موارد تخلف و عدم رعایت آن ها موجب مسئولیت کیفری بوده با مجازات دنیوی همراه خواهد بود مانند جرم ارتداد که در آیین یهود و مسیحیت و در مرتکب اسلام موجب مسئولیت کیفری است.

بندچهارم:مسئولیت اجتماعی
مسئولیت اجتماعی شامل آن دسته از وظایف و تکالیفی است که هر فردی در ارتباط با سایر همنوعان خود و در حیات جمعی عهده دار خواهد شد بدیهی است که تخلف از اصول و قواعد اخلاق اجتماعی که غالباً از طریق قانون گذاری حمایت می شود در اکثر موارد علاوه بر ندامت موجب مسئولیت کیفری می گردد.

بند پنجم:مفاهیم مسئولیت کیفری
در تعریف مسئولیت کیفری اتفاق نظر وجود ندارد، با این حال می توان تعریف های گوناگونی را که حقوق دانان برای آن ارائه داده اند به یکی از سه تعریف زیر ارجاع داد:
الف:مسئولیت کیفری عبارت است از «قابلیت» یا «اهلیت»، شخص برای تحمل تبعات جزایی رفتار مجرمانه خود1.( صانعی 1384 ،75)
ب:مسئولیت کیفری عبارت است از تبعات جزایی رفتار مجرمانه شخص بر او «الزام» یا «تحمیل» گردد.2(سبزواری 1382 ،217)
ج:«التزام» یا «مجبور بودن» شخص نسبت به تبعات جزایی رفتار مجرمانه خود مسئولیت کیفری نامیده می شود.
به طور کلی مسئولیت یعنی تعهد به پاسخ گویی به نتایج حاصل از عمل خود از نظر حقوق جزا. مسئولیت یعنی تعهد به پاسخ گویی به نتایج ارتکاب اعمال مجرمانه یعنی تحمل مجازات تعیین شده برای آن ها از دیدگاه کیفری، ارتکاب جرم یا هر نوع تخطی؟ از قوانین و مقررات جزایی تنها و به خودی خود موجب مسئولیت کیفری نیست، بلکه برای این که مرتکب جرم را از نظر اخلاقی و اجتماعی مسئول و قابل سرزنش و مجازات بدانیم لازم است که:
اولاَ: وقوع رفتار

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع دیوان عدالت اداری، قانون اساسی، تخلفات اداری، حقوق بشر Next Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع مسئولیت کیفری، ایران باستان، حقوق کیفری، اصلاح طلبی