پایان نامه ارشد رایگان با موضوع دانشگاه شهید بهشتی، فضاهای باز، سلسله مراتبی، اصطلاح شناسی

دانلود پایان نامه ارشد

اند(پیرنیا، 1390، 2ـ3)(شکل4ـ1).

شکل4ـ1. رون های مورد استفاده در خانه های ایرانی.
پیرنیا، 1390: 172، ترسیم دوباره از نگارنده.
کلیۀ عناصر خانه های ایرانی براساس “پیمون” تنظیم شده اند. پیمون عرض در است که براساس مقیاس انسانی و اندازۀ انسان های ایرانی بوده است. پیمون کوچک معادل 93 سانتیمتر و پیمون بزرگ معادل 120 سانتیمتر است. به این ترتیب وجود نسبت های مشخص در هر بنا برای فضاها دیده می شود(ابوالقاسمی، 1366: 76).
4ـ3ـ5. مرکزیت:
تمامی خانه ها چه کوچک باشند و چه بزرگ، حیاط یا حیاط مرکزی دارند و از نظام فضایی واحد پیروی می کنند. حیاط در همۀ این خانه ها مرکزیت تام دارد و همانند قلب خانه عمل می کند. این امکان وجود داشت که حیاط از نظر هندسی مرکز خانه نباشد اما از نظر زندگی و انجام فعالیت ها و ایجاد ارتباط بین قسمت های مختلف خانه، تعبیۀ دید و سایر مسائل مرکز خانه محسوب می شد21.
4ـ3ـ6. گونه گونی فضا از نظر درجۀ پوشیدگی:
سه گروه فضایی کاملاً مشخص و متمایز در تمامی این خانه ها حضور دارند. گروه فضاهای بسته، گروه فضاهای سرپوشیده(نیمه بسته/نیمه باز) و گروه فضاهای باز. ترکیب سه گروه فضاهای باز، بسته و پوشیده به‌ نحوی است که یکدیگر را تعریف می‌کنند. فضاهای باز فضاهای بسته را و بالعکس. در این میان، فضاهای پوشیده فضاهای گذار را در ادامه فضاهای باز و بسته به عهده می‌گیرند(همان).

4ـ4. معرفی تصویری اجزای خانۀ سنتی ایرانی
یک خانۀ کهن در ایران که اغلب دارای دو بخش تابستان نشین(شامل اندرونی و بیرونی) و زمستان نشین(شامل اندرونی و بیرونی) است، از بیرون و گذر تا درون، دارای اندام هایی است که نام آنها در اصطلاح شناسی خانه اهمیت دارد. در جدول4ـ1 به معرفی تصویری اجزای خانۀ سنتی ایرانی پرداخته می شود.
جدول 4ـ1. معرفی تصویری اجزای خانۀ سنتی ایرانی.
ترسیم جدول از نگارنده.
نام جزء
تعریف جزء
تصویر جزء
اندرونی
Andarūni

بخشی از خانه که مخصوص زن و فرزندان، خدمت گزاران و اهل خانه بوده است. ارتباط این بخش با ورودی خانه، طی سلسله مراتبی صورت می گرفته که، محرمیت اهل خانه حفظ شود(مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، 1375: 11).

برش افقی طبقه اول، اندرونی ، خانه بروجردی ها ، کاشان ، قاجار.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، 1375: 36 ، با تغییرات نگارنده.
بیرونی
Birūni
بخشی از خانه که مخصوص افراد غیر از ساکنین خانه است.
در خانه های بزرگ بخشی است که مخصوص اقامت روزانۀ مردان و مهمانان و انجام کارها است(مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، 1375: 11).

بیرونی ، خانه بروجردی ها ، کاشان ، قاجار.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی ، 1375: 35 ، با تغییرات نگارنده.

بیرونی ، خانه بروجردی ها ، کاشان ، قاجار.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی ، 1375: 36 ، با تغییرات نگارنده.

آستانه
Āstāneh))

درگاه، پيشگاه، كرياس، قسمتي از خانه كه در آغاز ورود ديده شود. قدمگاه ورودي، قسمت پيشين اتاق به در، بخشي از چارچوب كه در پايين چارچوب قرار دارد و ممكن است از جنس هاي مختلفي مثل سنگ يا چوب ساخته شود(همان).

آستانه، پیشگاه یا کریاس.
نگارنده، 1393.
هشتی
Hashti
هشتی فضایی است که بعد از سردر قرار دارد و تنها جایی است که با بیرون خانه ارتباط دارد. این فضا و راهروهای غیر مستقیم منتهی به حیاط داخلی ، مانع دید به حریم خانه می شده است. ایجاد مکث ، تقسیم فضایی از عملکردهای این فضا می باشد.
در فضای هشتی ، عناصر مختلفی مانند سکو، چراغ دان و پله ای برای رفتن به اتاق بالای هشتی (فروار) در نظر گرفته می شده است. پوشش های سقف هشتی ها نیز بسیار متنوع و معمولاً با کاربندی های بسیار زیبایی پوشیده شده است(پیرنیا، 1390: 160).

هشتی ، بخشی از خانه سنتي سجادی ، کاشان؛ قاجار.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی ، 1375: 90 ، با تغییرات نگارنده.

هشتی ، بخشی از خانه سنتي سجادی ، کاشان؛ قاجار.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی ، 1375: 89، با تغییرات نگارنده.

دالان
Dālān
دالان فضاي سرپوشيده و كشيده اي است كه معمولاً معبر است. همچنين به راسته كوتاه و باريك و سرپوشيده اي كه آغاز و انجام مشخصي دارد نيز دالان مي گويند. محل قرارگیری آن در خانه، میان هشتی و میانسرا است(مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، 1383: 11).

دالان ورودي، گرمابه گلشن يزد، قاجار.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، 1383: 150.

حیاط
Hayāt

میان سرا یا صحن، بخش سرگشاده ميان خانه كه فضاهای ديگر بدان باز مى‌شوند(عمرانی پور، 1384: 136)

حیاط شمالی خانه مسکونی مرتاض، یزد، قاجار
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی ،1383: 178.
حیاط خلوت
Hayāt khalvat
“میانسرای کوچک در پشت ساختمان که به اتاق های پیرامون خود روشنایی می رساند”(رفیعی سرشکی، رفیع زاده، رنجبرکرمانی، 1382: 190).

حیاط خلوت جبهه شمال شرقی، خانه علاقبند ، کاشان ، قاجار.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی 1375: 36 ، با تغییرات نگارنده.

حیاط خلوت ، خانه علاقبند ، کاشان ، قاجار.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی 1375: 140، با تغییرات نگارنده.

حوض خانه
Howz khāneh
فضای سر پوشیده ای که حوضی در میانه دارد و معمولاً با فضاهای دیگر مرتبط می باشد(مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، 1375: 11).

حوضخانه ، برش افقی طبقه اول ، خانه اصفهانیان ، کاشان ، قاجار.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، 1375: 22، با تغییرات نگارنده.

حوضخانه ، خانه اصفهانیان ، کاشان ، قاجار.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، 1375: 22، با تغییرات نگارنده.

تخت گاه
Takht Gāh
راهروی پهن در خانه های قدیمی(پیرنیا، 1372، 378)

تخت گاه، خانه بروجردی ها، کاشان، قاجار.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی 1375: 36 ، با تغییرات نگارنده.
ایوان
Eyvān
ايوان فضاي نيم بازي است كه معمولاً از سه طرف بسته و از يك طرف مشرف به فضاي باز است (مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، 1375: 11).

ایوان خانه صالح ، کاشان ، قاجار.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی ، 1375: 104.

ایوان خانه صالح ، کاشان ، قاجار.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی ، 1375: 104، با تغییرات نگارنده.

مهتابی
Mahtabi
فضای بدون سقفی که بالاتر از سطح حیاط قرار می گیرد. عقب نشینی فضای باز در بنا ، مانند ایوانی بدون سقف ، که از سه طرف بسته و از یک طرف به فضای باز راه دارد (مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، 1375: 11).

قسمتی از مهتابی ، نایین ، مسجد بابا عبدالله (700 ه.ق / 13 م).
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، 1383 :245.

تصویر سه یعدی مهتابی ، نایین ، مسجد بابا عبدالله (700 ه.ق / 13 م).
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، 1383: 240 با تغییرات نگارنده.

بهارخواب
Bahar Khab
فضای بدون سقفی که بالاتر از سطح حیاط قرار می گیرد(مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، 1375: 11).

بهارخواب، خانه اخوان سیگاری، یزد، قاجار.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی ، 1383: 14.

بهارخواب، خانه اخوان سیگاری، یزد، قاجار.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی ، 1383: 14، با تغییرات نگارنده.

صفه
Soffeh
سکوی بدون سقفی که سطح آن بالاتر از سطح حیاط است، و معمولا در جلوی فضاهای بسته قرار می گیرد(مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی، 1375: 11).

صفه، خانه علاقبند، کاشان، قاجار.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی ، 1375: 141.

صفه، خانه علاقبند ، کاشان ، قاجار.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی ، 1375: 141، با تغییرات نگارنده.
تالار
Tālār
تالار فضاي بسته، مرتفع و مجللي با دهانه اي وسيع و با قاعده اي مستطيل شكل است. در خانه ها معمولاً ضلع بزرگ تالار مجاور حياط است و ارسي دارد(مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، 1383: 11)
تالار چليپا تالاري است كه قاعده اش به شكل چليپا باشد. اين شكل معمولاً حاصل وجود عناصري چون بادگير و كفش كن و پستو در چهار گوشه تالار است.

تالار ، خانه سنتي بروجردی ها ، کاشان ، قاجار.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی ، 1375: 36، با تغییرات نگارنده.
شاه نشین
Shāh neshin
شاه نشين فضايي است فرو رفته در ميان ضلع اصلي يا صدر تالار يا ايوان يا فضا هاي ديگر كه محل مناسبي براي نشستن است؛ همچنين در كاروانسرا ها، اتاقي با سقفي بلند در پشت ايوان و مشرف بر صحن براي اقامت خواص هست كه بدان نيز شاه نشين مي گويند(مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، 1383: 11).
فضایی در صدر تالار و رو به سوی پنجره که مخصوص نشستن بزرگان است(مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، 1375: 11).

تالار، برش افقی طبقه اول، خانه سنتي بروجردی ها، کاشان، قاجار.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی ، 1375: 36، با تغییرات نگارنده.
گوشوار
Gūshvār
فضاهایی متقارن در طبقه بالا و در طرفین فضاهای مرتفعی مانند تالار و ایوان و معمولاً مشرف به آن ها(مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، 1375: 11).

گوشوار، خانه مرتاض، یزد، قاجار، با تغییرات نگارنده.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی ، 1375: با تغییرات نگارنده.

دید از گوشوار به تالار، خانه محمودی، یزد، قاجار.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی ، 1375.

گوشوار، خانه مرتاض، یزد، قاجار.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی ، 1375: با تغییرات نگارنده.
پنج دری
Panj Dari
پنج دري اطاق بزرگي است كه پنج پنجره قدي در یک ردیف دارد و تناسباتش بر مبناي آنها شكل گرفته و ورودي يا ورودي هاي آن در طرفين يعني اضلاع كوتاهتر واقع است(مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، 1375: 11).

پنج دری، خانه مرتاض، یزد، قاجار.
نگارنده، 1389.

پنج دری، خانه خیریه ، کاشان، قاجار.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی ، 70:1375، با تغییرات نگارنده.
دو دری
Do dari
اتاقی که دو پنجره بزرگ در کنار یکدیگر دارد. این فضا به عنوان اتاق خواب مورد استفاده قرار می گیرد(مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی، 1375: 11).

دو دری ، خانه صالح ، کاشان ، قاجار.
مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی ، 1375: 106، با تغییرات نگارنده.

سه دری
Seh dari
سه دري اتاقي است با قاعده مربع يا مستطيل كه سه پنجره قدي در كنار هم و رو به حياط دارد و تناسباتش بر مبناي آنها شكل گرفته و ورودي يا ورودي هاي آن در اضلاع طرفين است(مرکز اسناد و تحقیقات دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع معماری ایران، معماری مسکونی، معماری ایرانی، ساختمان سازی Next Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع دانشگاه شهید بهشتی، ارتباط بصری، اجتماعی و فرهنگی، معماری ایرانی