پایان نامه ارشد رایگان با موضوع حمل و نقل، عابر پیاده، عدالت اجتماعی، سیستم حمل و نقل عمومی

دانلود پایان نامه ارشد

اهداف و مسیر از پیش تعیینشده میباشد. وظیفه اجرای برنامههای حمل و نقل تدوین شده را داراست و در مقام اجرا نقش ارزیابی و ارتقاء عناصر سیستم را نیز بر عهده دارد. بنابراین تمامی تسهیلات مربوط به حمل و نقل موجود به عنوان جزئی از یک سیستم واحد در نظر گرفته میشوند و هدف آن مشخص نمودن هر یک از عوامل حمل و نقل در یک مجموعه واحد با بازدهی مناسب میباشد (امینینژاد و افتخاری،49:1390). حیطه عمل مدیریت حمل و نقل شهری کل سیستم حمل و نقل درون شهری را در برمیگیرد. از وظایف بسیار مهم آن فراهم آوردن سیستم حمل و نقل عمومی مناسب در شهر و مطالعه و برنامهریزی مستمر برای افزایش کیفی و کمی آن است (شاهی،1368). هدف اساسی مدیریت حمل و نقل شهری به کار بردن روشها و اقداماتی جهت تأمین جابجایی مسافر به صورت ایمن، سریع، ارزان و راحت و نیز بهترین و بیشترین استفاده از امکانات و تأسیسات موجود و بهبود وضع جادهها و خیابانها است (علوی، 1376). در عین حال حفظ و برقراری تعادل محیطزیست شهری و این اهداف، در نهایت بایستی صرفهجویی در منابع و انرژی و بالا بردن کیفیت زندگی شهری را نیز به دنبال داشته باشد (پرنیان،24:1376). مسئله دیگر توجه به استفاده از مناسبترین ترکیب وسایل مختلف حمل و نقل و ایجاد امکانات دسترسی عادلانه در شهر برای عموم و خصوصاً اقشار کم درآمد از ضرورتهای مهم دیگر مدیریت حمل و نقل شهری است (علوی، 1376).
2-4-1. نقش برنامه ریزی و مدیریت سیستم حمل و نقل شهری
برنامهريزي حمل و نقل، فرآيند تصميمگيري در مورد آينده سيستم حمل و نقل است و به موضوعهايي همچون تقاضاي حمل و نقل آتي، برهم كنش سيستمها و تسهيلات مختلف حمل و نقلي، رابطه بين كاربري زمين و حمل و نقل، روشهاي مختلف بهرهبرداري سيستمهاي حمل و نقل، عوارض اجتماعي، اقتصادي و زيستمحيطي، سيستمهاي حمل و نقل پيشنهادي و تشكيلات سازماني و اعتباري لازم براي اجراي پيشنهادها ميپردازد. هدف آن ايجاد سيستم حمل و نقلي است كه بتواند حركت انسان و كالا را با ايمني كافي و به طور اقتصادي فراهم سازد به علاوه آنكه سفرها بايد راحت و ساده باشند (ضوابط و مقررات مصوب وزارت مسکن و راه و شهرسازی،1374).
مدیریت سیستم حمل و نقل شهری که بخش مهمی از برنامهریزی جامع حمل و نقل درونشهری محسوب میگردد (پرنیان،19:1376). با وظیفه مدیریت، کنترل و هدایت جابجایی انسان و کالا در سطح معابر یک شهر و افزایش سرعت، امنیت و کاهش هزینه حمل و نقل بوجود آمد (مشگینی،1388: 3-1). مسئوليت اوليه حفظ نظم در امور حمل و نقل و ترافيك برعهده وزارت كشور است (دادرس،1390). مدیریت حمل و نقل شهری نیز با عنوان معاونت حمل و نقل و ترافیک، زیرمجموعهای از شهرداریها به شمار میآید (امینینژاد و افتخاری، 50: 1390). این سازمان با دو هدف عمده نظارت مستمر کل و اجزاء سیستم حمل و نقل و ترافیک و برنامهریزی مستمر کوتاهمدت، میانمدت، بلندمدت و اضطراری (ضربتی) مجموعه سیستم حمل و نقل میباشد. قسمت اصلی آن برنامهریزی سیستم است که به فعالیتها و واحدهای فرعی زیر تقسیم میشود:
برنامهریزی اهداف و سیاستهای سیستم (واحد برنامهریزی جامع سیستم).
برنامهریزی سیستم ترافیک جاری (واحد برنامهریزی سفرهای شهری).
برنامهریزی سیستم حمل و نقل عمومی (اتوبوس، تاکسی) (واحد برنامهریزی حمل و نقل عمومی).
برنامهریزی سیستم حمل و نقل کالا (واحد برنامهریزی حمل و نقل کالا).
برنامهریزی سیستم ترافیک ساکن (واحد برنامهریزی تسهیلات ترافیک، ساکن).
برنامهریزی سیستم معابر (بزگراهها، شریانها، خیابانهای درجه 3،2،1 و غیره) (واحد برنامهریزی شبکه).
برنامهریزی سیستم کاربری زمین (واحد برنامهریزی کاربری زمین).
برنامهریزی سیستم معابر پیاده و دوچرخه (واحد برنامهریزی معابر پیاده) (توسلی و فرداد،1387).
2-4-2. اهداف (انگیزه) سفرهای درون شهری
از ویژگیهای سفرهای شهری، منظور یا هدف سفرهای شهری است که معمولاً در برنامهریزی حمل و نقل شهری کاربرد زیادی دارد. سفرهای فردی یا جمعی افراد را معمولاً به وسیله هدف سفر یا مبدأ آن طبقهبندی میکنند. انواع سفرهای اصلی عبارتنداز:
سفر به منظور کار.
سفر به منظور خرید.
سفر مربوط به فعالیتهای اجتماعی و استراحتی.
سفر مربوط به انجام امور اداری.
سفرهای مربوط به امور آموزشی.
سفرهای مذهبی و غیره.
سفر درمانی و پزشکی.
برخی از سفرها را اصطلاحاً سفر اجباری (ضروری) میگویند از ویژگی بارز آنها، اینکه منظم هستند و معمولاً در زمان مشخصی باید انجام شوند مانند سفرهای شغلی و آموزشی. سفر غیراجباری (غیر ضروری) که از برنامه منظمی برخوردار نیستند و برنامه زمانی معینی ندارند مانند سفرهای تفریحی و یا سفرهای با هدف خرید است (سیدحسینی،1380). به دنبال آن هاتچینسون (1978) نیز تقاضای سفر را به پنج طبقهی گسترده تقسیم کرده است:
سفرهایی در طول مسیرهای شعاعی که اساساً در بخشهای تجاری مرکزی متمرکز میشود.
سفرهای در طول مسیرهای دایرهای.
سفرهای بین و در محدوده.
سفرهایی در محدوده مرکزی تجاری شهر.
سفرهای ارتباطدهنده مراکز اصلی فعالیت (جوتینخیستی و کنتلال،876:1381).
2-4-3. توزیع زمانی- مکانی سفرهای درون شهری
توزیع زمانی و مکانی سفرها از مشخصههای مهم و بارز سفرهای شهری است که معمولاً در تلفیق با هم در نظر گرفته میشوند (امینینژاد و افتخاری،13:1390). سفرها هم در سرتاسر فضا و در عینحال در طول زمان ایجاد میشوند. از اینرو هر سفر یا حرکت ترافیکی یک مبدأ و یک مقصد که در نقاط جغرافیایی خاص شهرها قرار گرفتهاند دارا میباشند. وجود تسهیلات حمل و نقل که هر مبدأ خاص را به مقصدی وصل میکند، افراد را قادر به مسافرت میکند. توزیع فضایی سفرها در شهرها به طور مستقیم به پیکربندی فضایی سیستم حمل و نقل ارتباط دارد. بنابراین شبکه راهها همه مکانها را به هم وصل میکند (امینینژاد و افتخاری،12:1390).
2-5. ارتباط برنامه ریزی شهری و برنامه ریزی حمل و نقل شهری
از بخشهای مهم برنامهریزی شهری، برنامهریزی حمل و نقل شهری است که بیش از همه موضوعات برنامهریزی شهری با علوم فیزیک، ریاضی و کنترل سیستمها16 پیوند خورده است. بنابراین، بیش از بقیه شاخههای برنامهریزی قابلیت مدلسازی، برنامهریزی و پیشبینی را دارد (هال،1384). مطالعه حمل و نقل به عنوان نیازی اجتماعی با مطالعات جریان حمل و نقل ادغام گردیده و برای پیشبینی احتیاجات تسهیلات حمل و نقل به کار میرود. همچنین به عنوان عامل تغییر به برنامهریزان و طراحان برای پیشبینی نتایج تغییرات حمل و نقل یاری میرساند. از اینرو جغرافیای حمل و نقل پیوندهای نزدیکی را با برنامهریزی حمل و نقل و مهندسی ترافیک در مقیاسهای مختلف برقرار ساخته است (امینینژاد و افتخاری،24:1389). با این وجود برنامهریزی شهری حمل و نقل جزء جدا نشدنی طرحهای جامع شهری است. برای همه شهرهای بزرگ جهان چه به طور مستقل و یا چه به صورت بخشی از طرحهای جامع و تفصیلی و غیره برنامهریزیهایی انجام شده است (امینینژاد و افتخاری،121:1390). در یک نگرش سیستمی برنامهریزی شهری به ویژه بخش برنامهریزی کاربریها با برنامهریزی حمل و نقل رابطه تعاملی داشته و از یکدیگر تفکیکناپذیرند (پرنیان،10:1376). نگرش به برنامهریزی حمل و نقل نیز در مسیر نگرش کلانشهری آن تحول گستردهای پیدا کرده و حتی کاملاً دگرگون شده است. عواملی چون، زمان، هزینه، و ایمنی سفرها باید مورد توجه حمل و نقل شهری باشند. موضوع حمل و نقل در سمت و سوی نگرش کلانشهری لحظه به لحظه در حال دگرگونی است و پدیدهای با چنین ماهیت متحول، مسلماً نمیتواند بدون روش متناسب با نگرش کلانشهری حمل و نقل، قرین موفقیت باشد (شهیدی،78:1370). لذا برنامهریزی حمل و نقل کلانشهری ماهیتاً برخوردی جامع با کل سیستم کلانشهر دارد. از سویی با عبور از گذشته، حال و آینده و پوشش آنها جامعیت زمانی، برخورد با سیستم حمل و نقل کلانشهری را دنبال میکند و از سوی دیگر با گذر از اجرای محلی، شهری و فراشهری و پوشش کل محدوده کلانشهری از یک طرف و محیط آن محدوده از طرف دیگر، به دنبال جامعیت مکانی است و بالاخره اینکه با عبور از ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و کالبدی و پوشش کل محتوای کلانشهر به دنبال جامعیت محتوایی برخورد با کلانشهر است (نوابخش و کفاشی،1387).
2-5-1. شبکه حمل و نقل (شبکه ارتباطی)
نظام ارتباطات و یا شبکه ارتباطی را میتوان به ایجاد ارتباط میان اجزاء و عملکردهای گوناگون شهری که دارای دو جزء عملکردی و کالبدی است. به عبارت دیگر، جریان حمل و نقل و ترافیک (آمد و شد) در شهرها، همان شبکه ارتباطی یا خیابانها و کوچههاست که سازمان و سلسله مراتبی خاص دارد. در شهرهای گوناگون و در دورههای متفاوت بر حسب نوع وسایط نقلیه و تنوع مکانی شهر، اشکال یا ساختارهای گوناگون مییابند که یکی از شاخصهای استخوانبندی شهر است (سعیدنیا،1381). نشانگر حرکت انسان در فضا است و مسیر آن برحسب نیازهای جابه‌جایی و دسترسی مشخص می‌گردد. عرصه عمل انسان را گسترده می‌نماید، به‌ طوری که وسعت پراکندگی شبکه‌های ارتباطی نشانگر وسعت حضور انسان در عرصه فضا است (آسایش،1380). شبكه از جمله عوامل ساختاري بسيار مؤثر و با اهميت در شكلگيري و توسعه كالبد شهر است و شامل: شبكه معابر سواره، شبكه معابر دسترسي و شبكه تركيبي ميباشد (ضوابط و مقررات مصوب وزارت مسکن و راه و شهرسازی،1374). شبکه حمل و نقل و شوارع ارتباطی، در واقع زیرساختهای کالبدی هستند که حرکت وسایل حمل و نقل مختلف از طریق آنها صورت میپذیرد. این حرکت، پدیدآورنده یک سیستم کنشی یا فعالیت است. معمولاً برای ارزیابی این سیستم از اندازه، نوع، و فراوانی حرکت وسایل نقلیه استفاده میشود (Khisty: 2003,23).
2-5-2. اهداف و وظایف شبکه حمل و نقل شهری (شبکه ارتباطی)
به طور کلی هر شبکه حمل و نقل شهری دو وظیفه را بر عهده دارد:
الف- جابجایی افراد و کالا در طول شبکه.
ب- جمعآوری افراد و کالا از مبدأ رساندن آنها به مقصد و برعکس.
عمل نخست را حرکت مینامند، و دومی را دسترسی یا دسترسییابی. مفهوم قابلیت دسترسی و حرکت با مفهوم طبقهبندی راهها از نظر راههای شریانی، جمعکنندهها و خیابانهای محلی رابطه نزدیکی دارد. برای آنکه حرکت با سرعت بیشتری همراه باشد، لازم است که از توقفهای پیدرپی به منظور تبادل کالا و مسافر کاسته شود. بنابراین، خاصیت حرکت و دسترسی برخلاف یکدیگر عمل میکنند و دستیابی به هر کدام به کاهش کارکرد دیگری میانجامد. هر اندازه قابلیت دسترسی یک یا شبکه بیشتر باشد، سرعت کمتر خواهد بود؛ و هر چقدر دسترسی کمتر باشد سرعت در داخل شبکه افزونتر میشود (امینینژاد و افتخاری،34:1390-33). اکثر معابرشهری دارای چندین عملکرد مختلف میباشند. معمولاً به صورت دسترسی، ترافیک محلی و ترافیک عبوری بیان میشوند (سیدحسینی،24:1380).
2-5-3. تأثیرات مثبت و منفی حمل و نقل
به طور کلی تأثیر فعالیتهای حمل و نقل میتواند مثبت، سازنده و مطلوب و یا منفی و نامطلوب باشد. که
تأثیرات مثبت حمل و نقل عبارتنداز:
– بردن صنعت تا دورترین مناطق، که پیشرفت صنایع محلی را به دنبال خواهد داشت.
– تسریع رشد اقتصادی.
– کاهش زمان سفرها.
– کاهش تعداد تصادفات (البته در حالتی که راههای موجود اصلاح شده و سطوح سرویس آنها به سطوح سرویس بالاتر ارتقاء مییابد) (سیدحسینی،1380) .
تاثیرات منفی حمل و نقل عبارتنداز:
– تغییرات کاربری زمین و نتیجتاً تغییرات بیاندازه در ارزش ارضی (ملموسترین نوع این تغییرات، تبدیل واحدهای مسکونی به واحدهای تجاری است.
– آلودگی محیطزیست شامل (آلودگی هوا و تغییرات آب و هوا).
– آلودگی صوتی.
– آلودگی منظره (به عنوان مثال میتوان به برخی از محلات و خیابانهای کشورهای هند و پاکستان که در آنها انواع وسایل نقلیه و عابرین پیاده به صورت مخلوط در حرکتند، اشاره نمود).
– تراکم جمعیت.
– برهمزدن عدالت اجتماعی، برای رعایت عدالت اجتماعی حتیالامکان باید سعی شود مصرفکنندگان واقعی (دارندگان اتومبیل، استفادهکنندگان از اتوبانها، جادهها، راهآهن، فرودگاهها و غیره) پرداختکننده هزینهها باشند، نه اینکه هزینهها

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع حمل و نقل، تمرکززدایی، عدم تمرکز، علوم سیاسی Next Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع حمل و نقل، عابرین پیاده، منطقه کلانشهری، حمل و نقل هوایی