پایان نامه ارشد رایگان با موضوع حمل و نقل، تمرکززدایی، عدم تمرکز، علوم سیاسی

دانلود پایان نامه ارشد

تحقیق
2-1. مفاهیم و اصطلاحات
2- 1-1. سیستم4
مجموعهای از اجزاء است که به منظور تحقق بخشیدن به یک هدف مشخص، طبق یک برنامه خاص بوجود آمده است (علوی،1376). اجزای مرتبط با هم است که عملکردهایی در جهت دستیابی به اهداف مشترک ایفا میکنند. رویکرد سیستمی، بیانگر برخورد نظاممند و همه جانبه نسبت به مسایل مربوط به یک سیستم است و در واقع، یک فلسفه حل مسئله است که بخصوص برای حل مسایل پیچیده به کار میرود (امینی،3:1383).
2- 1-2. سیستم شهری5
آرایشی است از شهرهایی که در یک فضای معین و در ارتباط با هم از طریق تحرکهای جمعیتی، جریان کالا، افکار و عرضه خدمات، نیروی حیاتی و محرکه سیستم شهری است و آن را پویا میسازد (شکوئی،1374: 331). سیستم شهری، مجموعه گذرگاهی محسوب میشود که در آن تولیدات، نوآوریها و عقاید از بالاترین سطح که از بزرگترین شهر به شهرهای بزرگ، میانی، کوچک و در نهایت به روستاها میرسد و بین عناصر تشکیلدهنده این مجموعه ارتباط برقرار میسازد (فرید،37:1388). که از طریق شبکههایی در زمان و مکان به هم پیوند میخورند. وابستگی فیزیکی سیستم از طریق شبکه راهها، مراکز شهری را در فضا به هم ارتباط میدهد و با افزایش سرعت و پیشرفتهایی که در امر حمل و نقل حاصل شده است، در یک مجموعه سیستمی، شهرها در زمان و مکان، تعامل فضایی دایمی برقرار میکنند و حمل و نقل کالا و جمعیت از طریق راهآهن، اتوبوس، اتومبیل، کشتی و هواپیما، هر یک به نحوی در ساخت سیستم شهری مؤثر است (شکوئی،1374: 341-340).
2- 1-3. حمل و نقل6
حمل و نقل به حمل چیزی از جایی به جای دیگر، یا همان عمل حمل کردن، یا عملی که در آن مسافرین، کالاها یا مواد جابجا میشوند. به واقع حمل و نقل پدیدهای اجتماعی– اقتصادی است که برای رفع نیازهای مختلف مردم شهرها و در پاسخ به عدم تعادل فضایی و مکانی به وجود میآید، و به حرکاتی گفته میشود که افراد، کالا و غیره را از طریق شبکههای ارتباطی و وسایل حمل و نقل بین کانونهای مبدأ (عرضه)و کانونهای مقصد (تقاضا) یا جذب سفر جابجا میسازد (امینینژاد و افتخاری،5:1390). به گفته ماکس درئو7 حمل و نقل پدیدهای به غایت جغرافیایی است. از سویی این پدیده وابسته به جغرافیای طبیعی است، که استفاده از مسیرهایی را به ویژه در جوامع ابتدایی دیروز و کشورهای در حال توسعه امروز تسهیل و یا اجتناب از مسیرهای دیگر را توصیه میکند و از جهت دیگر با تکنیکهای مختلف، مانند روشهای رایج در ساختمان راهها و اختراع وسیله نقلیه در ارتباط است (چه نوع راهی یا تأسیساتی، برای چه زمینی) به کار برود (آسایش ،147:1380).
2- 1-4. برنامه ریزی شهری 8
برنامهریزی شهری یک فرآیند پوینده و گویاست به دلیل آن که روابط انسانی، ویژگی پویایی آن را تضمین میکند. بنابراین، جهت تأمین نیازهای خدمات شهری و در نظر گرفتن عوامل مختلف اقتصادی و اجتماعی در یک سیستم برنامهریزی شهری جامع و پویا، مشخص کردن سیاستها و برنامههای توسعه شهر، هماهنگ کردن آنها با سایر برنامههای عمرانی در سطح منطقهای و کشوری و تنظیم برنامهها و طرحها در دورههای زمانی معین از اولویت ویژهای برخوردار است (شیعه،1385: 102). برنامهریزی شهری را میتوان هنر شکلدادن و هدایت و رشد طبیعی دانست (هیراسکار،15:1387).
2- 1-5. برنامه ریزی حمل و نقل شهری9
برنامهریزی حمل و نقل شهری فرایند مداوم توسعه است که با طراحی یک سلسله عملیات جهت دستیابی به اهداف شهری و به منظور ایجاد بهینهترین سطح تعادل همه عناصر حمل و نقل گام برمیدارد (علوی،1376). فرایندی است که نتیجه آن تصمیمگیریها و چارهجوییهایی در مورد سیاستها و برنامههای حمل و نقلی است. از هدف برنامهریزی حمل و نقل فراهم کردن اطلاعات و دادههای مورد نیاز جهت اخذ تصمیمات در مورد اینکه در چه زمانی و موقع و در کجا، میبایست در سیستم حمل و نقل بهبودهایی ایجاد گردد میباشد، که از طریق این بهبود، الگوهای سفر و توسعه کاربریها ارتقاء مییابد، و ارتقایابی این الگوها در راستای اهداف اصلی و مرحلهای برنامهریزی جوامع مختلف انسانی و سکونتگاهها است (امینینژاد و افتخاری،61:1390).
2- 1-6. سیستم حمل و نقل شهری10
سيستم حمل و نقل شهری از اجزاي سيستم ارتباطی شهري است كه با هدف دسترسي بين كاربريهاي مختلف در محدوده یک شهر كار عبورومرور، جابهجايي انسان و كالا را بين فضاهاي انطباقيافته (كاربردها) برعهده دارد (گروه مطالعات و برنامهریزی دفتر برنامهریزی عمرانی،1370). مجراهای انطباقیافته به همراه فضاهای انطباقیافته، چارچوب کالبدی سیستم شهری را تشکیل داده و بین این فضاها، از طریق شبکههای حمل و نقل (مجراها)، روابط متقابل درونمجرایی یا درونشبکهای را ایجاد و به جریان میاندازد. سیستمهای حمل و نقل شهر با هدف ارتباط و حرکت بین فعالیتهای مختلف انسانی با وسیله نقلیه (سواره) و یا بدون وسیله حمل (پیاده) شکل میگیرند (صفایی،1378).
2- 1-7. کلان شهر11
شهرهاى بسیار بزرگى هستند که علاوه بر حجم جمعیت و وسعت زیاد خود، صفت اصلى‌شان این است که تعداد زیادى شهر پیرامون خود دارند یعنى مادرشهر12 محسوب مى‌شوند به مجموعه «شهرمادر» و عناصر پیرامون را که «حومه» باشد، جمعاً کلانشهر گفته می‌شود (محمدی،1385). در تعریف بین‌المللی کلانشهر یا مادرشهر به شهرهایی گفته می‌شود که بیش از ۸ میلیون نفر جمعیت داشته باشند. در ادبیات رایج کشور ایران این اصطلاح معادل مادرشهر است و به شهرهایی اطلاق می‌شود که، حداقل یک میلیون نفر جمعیت داشته و واجد مرکزیتی اقتصادی- سیاسی که در مقیاس ناحیه‌ای یا ملی از موقعیتی مرکزی برخوردار باشد (http://fa.wikipedia.org). کلانشهر شهری است با رشد بیش از حد که به دلیل گسترش فزاینده صنایع، ساختمانهای مرتفع، جادههای چندمسیره، مجتمعهای مسکونی و شبکه حمل و نقل متراکم به شکلی درهم پیچیده درآمده است (هیراسکار،32:1387). در مسیر شاهراهها، جادههای روستایی و زمینهای بین شهرها پیش میرود و هر روز که میگذرد زمینها و فضاهای جدیدی را اشغال میکند (شیعه،28:1385). در واقع مجموعه به هم پیوستهای از «مادرشهرها»، حومهها و مناطق وابسته به آنها، و متشکل از شهرهای بزرگی میشود که از طریق خطوط زمینی، آبی و هوایی به هم مربوطاند. جدیدترین شکل سکونت شهری است که در قرن بیستم پدید آمده و تمایز میان شهر و ده از بین رفته، و پیچیدهترین سیستم اقتصادی، سیاسی و اجتماعی را در خود جای داده است (ممتاز،56:1379). در نتیجهی توسعه وسایل ارتباطی و افزایش سرعت وسایل نقلیه، با حومهها و شهرکهای دیگر پیوند مییابد و از پیوند آنها یک بافت زنجیری از مادرشهرها و شهرها به صورت وسیعترین شکل شهری تشکیل میشود (شکوئی،108:1374).
2- 1-8. تمرکززدایی 13
تمرکززدایی در اصل از واژهی سانترالیسم14 ریشه میگیرد و در علوم سیاسی به معنی تقسیم عادلانه قدرت مرکزی در سطح جامعه بین قدرتهای محلی، منطقهای و ناحیهای است. دیسانترالیسم15 یک نظام اداری و دولتی است که به موجب آن قدرت دولتی، اداری و ادارهی کشور در مرکز متمرکز نشده، بلکه استانها و ایالتهای مختلف از یک نوع خودگردانی برخوردارند. به عبارت دیگر یک نظام اداری و دولتی است که بر پایهی اصل عدم تمرکز قدرت اداره میشود (رحیقاعضان،1384). در واقع انتقال یا واگذاری قدرت و اختیارات برنامهریزی، تصمیمگیری یا مدیریت از دولت مرکزی یا کارگزاران وابسته به آن سازمانهای میدانی، واحدهای تابعه دولت، شرکتهای عمومی نیمه مستقل، مقامات محلی، مقامات اجرایی یا سازمانهای غیردولتی است (آسایش،1375). فرایند توزیعکردن اداره تصمیمگیری و توزیع اجرائیات یا دولت در بخشهایی مثل مهندسی، مدیریت، علوم سیاسی، اقتصاد سیاسی، جامعهشناسی و اقتصاد را شامل می‌شود و در زمینه توزیع جمعیت و اشتغال هم تمرکززدایی راه دموکراتیک کردن جامعه است زیرا تصمیمات جمعی شهروندان را به هم نزدیک کرده و کمک مؤثری برای ایجاد دموکراسی محلی است (خوبروی‌پاک،1384:80). بنابراین تمرکززدایی معمولاً حرکتی از مرکز به سمت پیرامون است و باعث کاستن تدریجی درجه تمرکز و افزودن درجه عدم تمرکز میشود و البته به معناي ایجاد عدم تمرکز مطلق نیست. در نتیجه، با پذیرش نسبی بودن این مفاهیم فرآیند تمرکززدایی نیز درجات متفاوتی خواهد داشت. لذا، مفاهیم تمرکز مطلق و عدم تمرکز مطلق، بیشتر در عالم ذهن قابل طرح هستند و در عمل، تنها درجههایی از تمرکز و عدم تمرکز مورد بحث قرار میگیرند. البته این درجات ممکن است از کشوري به کشور دیگر متفاوت باشد (خندقی و دهقانی،1389).
2-2. ماهیت سیستم شهری و سیستم حمل و نقل شهری
سیستم حمل و نقل شهری عهدهدار برقراری رابطه یا دسترسی لازم بین فضاهای انطباقیافتهای چون مناطق مسکونی، تجاری، تولیدی، ورزشی، فرهنگی و غیره است. این سیستم در واقع، امکان جابجایی کالبدی (انسان/ غیرانسان) را بین فضاها یا کاربردهای مختلف که طبعاً از طریق شبکههای حمل و نقل صورت میگیرد را فراهم میسازد (صفایی،1378). سیستم حمل و نقل شهری دارای اجزای مختلفی از جمله خیابان‌ها، پیاده‌روها، چراغ‌هایراهنمایی، پایانه‌های اتوبوسشهری، مترو، پارکینگ‌ها و غیره می‌باشد. هر کدام از این اجزاء دارای کارکرد خاصی است کارکرد این سیستم وابسته به وجود زیرساخت‌های لازم و نیز قرارگیری مناسب اجزاء مختلف آن و هماهنگی این اجزاء با یکدیگر است (مشگینی،1388: 3-1). سیستم شهری و سیستم حمل و نقل شهری، شامل چهار سطح تحلیلی میباشند که هر یک از سطوح در ارتباط عمودی و افقی با دیگر زیرسیستمها قرار دارند که در ذیل توسط دایره نقطهچین، از یکدیگر جدا میشوند نمودارهای (2-1) ، (2-2).

نمودار (2-1): سیستماتیک سیستم شهری

نمودار (2-1): سیستماتیک سیستم حمل و نقل شهری

به عبارتی دیگر سیستم ارتباطی شهر در یک چارچوب کالبدی به همدیگر مرتبط میشوند که شامل فعالیتهای بین مکانی از قبیل سفر یا حرکت انسان، انتقال کالا، تبادل اطلاعات و انتقال انرژی بین مکان انواع فعالیتها و مجراهای انطباقیافته یک شهر مانند جاده یا راه، خطوطآهن، مسیرهای کشتیرانی، مسیرهای هوایی و همچنین زمین استفاده شده جهت مجراهای انطباقیافته و یا آن قسمت از زمین مصرف نشده شهری که در آینده چنین پتانسیلی را دارا میباشد (صفایی،1378).
2-3. ارتباط جغرافیا و حمل نقل شهری
حمل و نقل در جغرافیا در برگیرنده مفاهیمی مانند الگو و شیوههای حمل و نقل، مطالعه کمی جابجایی کالا، افراد و ارتباط بین حمل و نقل و سایر عوامل جغرافیایی است. اولین و پایدارترین موضوع مطالعاتی در این گرایش، بررسی خود پدیده حمل و نقل در جغرافیا است. نقش حمل و نقل به عنوان عامل تغییر جغرافیایی است. الگوی جغرافیایی شبکههای حمل و نقل را غالباً میتوان با الگوهای جغرافیایی سایر فعالیتها مرتبط یا همبسته دانست (امینینژاد و افتخاری،22:1390). به دو دليل عمده حمل و نقل مورد علاقه جغرافیدانان است. اول اينكه زيرساختها، ترمينالها، تجهيزات و شبكههاي حمل و نقل مكانهاي زيادي را در فضاي جغرافيايي اشغال كردهاند و پايههاي اصلي سيستم فضايي پيچيده را تشكيل دادهاند. دوم، از آنجا كه جغرافيدانان به دنبال تشريح و تبيين روابط فضايي هستند، در اين ميان شبكهها نيز به طور خاص مورد علاقه جغرافيدانان است، در واقع همين شبكهها روابط متقابل فضايي را ممكن ميسازند(.(Rodrigue et al, 2006,1-5 گرچه ممکن است حمل و نقل به رشد شهری منجر شود، اما رشد شهری نیز به نوبه خود به گسترش امکانات حمل و نقل میانجامد لذا اغلب جغرافیدانان تأکید دارند که یافتن ارتباطهای صریح بین حمل و نقل و دیگر پدیدهها را تنها میتوان از طریق برقراری مدل کاملی از سیستم تحت مطالعه نشان داد. همچنین جغرافیدانان میبایست موضعی انتقادی یا هنجاری اتخاذ کرده تا براساس آن عدم تعادلها و عدم کفایتهای شبکههای حمل و نقل را تشخیص داده و خطمشیهای تدارک بیشتر را پیشنهاد نمایند (امینینژاد و افتخاری،24:1390-23).
2-4. مديريت حمل و نقل شهري
مدیریت حمل و نقل شهری یکی از ارکان یا عناصر اصلی سیستم حمل و نقل شهری است. هدایت مجموعه عناصر سیستم حمل و نقل در جهت

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع حمل و نقل، تمرکززدایی، عابرین پیاده، عوامل درونی Next Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع حمل و نقل، عابر پیاده، عدالت اجتماعی، سیستم حمل و نقل عمومی