پایان نامه ارشد رایگان با موضوع حمل و نقل، تمرکززدایی، سلسله مراتب، کشورهای توسعه یافته

دانلود پایان نامه ارشد

تمامی نقاط گسترده باشد، دسترسی افراد بیشتر شده و موجب کاهش تمرکز و سرریز شدن آن از نخست شهر به مناطق دیگر میشود و میتوان انتظار داشت که روند تمرکززدایی در سطح کشور نیز شتاب بیشتري بگیرد (اکبري و همکاران،1390).
هدف از این تحقیق ارزیابی سیستم حمل و نقل شهری با استفاده از رویکرد عوامل استراتژیک میباشد. و نتایج حاصل از آن را میتوان به منظور مطلوبیت، بهبود و همچنین افزایش اثرگذاری آن در تمرکززدایی از کلانشهر به کار برد.

1. فصل اول: طرح تحقیق
1-1. بیان مسأله
حمل و نقل یکی از مهمترین زیرساختهای شهری در کلانشهرها شناخته شده است. عملکرد سیستم حمل و نقل شهری تا حد زیادی وابسته به وجود یک سیستم کارآمد است (فلاحمنشادی و مصطفویمقدم،1389). از نیازهای مهم برای جوامع ایجاد سیستم حمل و نقل کامل، منظم و گسترده میباشد. بنابراین انتظار میرود که سیستم حمل و نقل شهری با کیفیت عالی برای جابجایی افراد و انتقال کالا وجود داشته باشد (رایت و اشفورد ،3:1379). برخورداری از شبکه حمل و نقل پویا، هماهنگ و سازمانیافته، از معیارهای اصلی سنجش میزان توسعهیافتگی محسوب میشود. هرچه جابجایی بهبود یابد، فاصلهها کوتاه و هزینه نسبی کالا و خدمات کاهش مییابد (مرصوصی و بهرامیپاوه،1389). بدیهی است که پیشرفت و توسعهی شهر نیز تابع و دنبالهرو سیستم حمل و نقل است که به منظور رفع نيازهاي اجتماعي و اقتصادي ايجاد شده است و از خدمات زیربنایی است که کلیت شهر و فرم شهر را تعیین میکند. مسیرهای حمل و نقل تعیینکننده توسعه فیزیکی شهرها به شمار میآیند به طور مثال خطوط اتوبوسرانی، ترامواهایبرقی و خطوط راهآهن در توسعه نواری شهر مؤثر است. از آنجائیکه گسترش شبکههای حمل و نقلی و فرم شهری وابسته به یکدیگر هستند، و با تغییر در فرم شهر، شبکههای حمل و نقل نیز تغییر میکند (عباسی،1391). شكلگيري بافت يك شهر ارتباط مستقيم با شبكه معابر آن دارد و نوع هر يك از اين بافتها نیز متأثر از شكلگيري خيابانها در داخل شهر است.
از طرفی دیگر، توسعه توسعه شبکه حمل و نقل باعث تمرکزگرایی فعالیتهای اقتصادی و تغییر در چشماندازهای جغرافیایی میشود، گسترش شبکه حمل و نقل همچنین میتواند سبب تمرکززدایی از مراکز شهرها شود. پدیده حومهگرایی1 در کلانشهرهای دنیا معلول کاهش عملکرد مسافت است. گرههای ارتباطی در اثر پیشرفت حمل و نقل علیرغم بعد مسافتشان از نقطهنظر زمانی به یکدیگر نزدیک میشوند. به این ترتیب جابجایی در مسافتهای بلند، در ظرف کمترین مدت، امکانپذیر است (تولایی،151:1375). به طوری که جادههای کمربندی، بزرگراهها و راهآهنهای شهری به تمرکززدایی جمعیتی و صنعتی چشمگیر شهرهای مرکزی منتهی میشوند (Baum-Snow, et al,2013). با وجود بزرگراههای ارتباطی جدید یک نوع عدم تمرکز شکل میگیرد (امینینژاد و افتخاری،112:1390).
طبق آمارهای موجود جمعیت کنونی مناطق شهری جهان تا ۲۰۲۰، حدود ۳/۵ برابر خواهد شد. رشد جمعیت شهری به ترتیب در کشورهای توسعه یافته ۸/۱ و کشورهای در حال توسعه حدود ۴/۶ برابر بوده است. شهرهای مناطق در حال توسعه بسیار سریعتر و حدود 6/3 برابر مقدار آن در کشورهای توسعه یافته بوده است (خبرگزاری ایمنا،93). براساس برآورد، در سال 1400 شمار جمعيت كشور به 85 تا 90 ميليون نفر خواهد رسيد كه از آن ميان 55 تا 65 ميليون نفر شهرنشين خواهند بود. نسبت 68% شهرنشين سال 1385 به حدود 80 % در سال 1400 خواهد رسيد (مركز مطالعات و تحقيقات شهرسازي،69:1383). از اینرو بسیاری از کشورها به شیوههای مختلف، سیاست تمرکززدایی را پیگیری میکنند. اصولاً تمرکززدایی از شهرهای مهم عمومی‌ترین و کارسازترین سیاست فضایی کشورها محسوب میشود (جمعهپور، 1386: 29). در ایران نیز با افزايش تمركز جمعيت و افزايش نابرابري توزيع نظام شهري در شهرهای اصلي يا چند شهر اول كشور مواجه هستیم (فرهودي و همکاران،1388). بنابراین، فراهم آوردن زمینه توزیع متعادل و متناسب، تثبیت جمعیت و جلوگیری از ازدحام بیش از حد مرکز به عنوان یک اصل غیرقابل انکار میباشد.
با توجه به مطالب مطرح شده و نیز بررسی و مطالعه شبکه شهری، کرمانشاه به عنوان نهمین کلانشهر کشور و نخستین شهر استان به تنهايى حدود 39% جمعيت كل و 63% جمعيت شهرنشين استان را در خود جاى داده است. اين در حالى است كه اسلام‏آبادغرب به عنوان دومين شهر در سلسله مراتب شهرى استان تنها 5/7% از جمعيت شهرنشين را به خود اختصاص داده است. اختلاف و سلسله مراتب نامتعادل نمايانگر الگوى نخست شهرى و برترى همه جانبه شهر كرمانشاه‏ است كه علاوه بر تمركز غيرعقلایى ‏جمعيت، تمركز ادارى، خدماتى، مالى و غیره را نيز به‏ همراه‏ دارد (گزارش طرح جامع شهر کرمانشاه،1385).
با توجه به اهميت موضوع تمركززدايي از كلانشهرها و حجم بالای جمعیت، روند روبه رشد سفرهای روزانه و فرایند موتوریزه شدن شهرها مسئله حمل و نقل به چالش اصلی این شهرها تبدیل شده است (فلاحمنشادی و مصطفویمقدم،1389). فقدان مطالعه و برنامهریزی اصولی موجب بهرهگیری نامناسب از امکانات و قابلیتها میشود (مطالعات جامع حمل و نقل و ترافیک شهرداری کرمانشاه،1384). از اینرو به موجب ارزیابی عملکرد سیستم حمل و نقل شهری که از مهمترین فعالیتها در مبحث برنامهریزی حمل و نقل است میتوان نقاط ضعف و قوت سیستم موجود را شناسایی و برنامهریزی بهتری را برای بهبود آن ارائه كرد (Karlaftis, 2004).
لذا مطالعه و بررسی امکانات و قابلیتها همراه با محدودیتها و تنگناهای مجموعه عوامل تشکیلدهنده سیستم حمل و نقل شهری برای شناسایی وضعیت فعلی، چشمانداز و برنامهریزی برای آینده در جهت تمرکززدایی از کلانشهرها امری مهم و ضروری است. حال این پژوهش به دنبال پاسخگویی به این سؤال است که، با در نظر گرفتن عوامل درونی و بیرونی اثرگذار، چه استراتژیهایی در مطلوبیت سیستم حمل و نقل شهری کرمانشاه در راستای استفاده از فرصتها، قوتها و مقابله با تهدیدها و ضعفها مناسب میباشد و با توجه به حجم بالای جمعیت و روند روبه رشد شهرنشینی، این سيستم توانمندی لازم برای تمرکززدایی از کلانشهر کرمانشاه را به دنبال خواهد داشت.
1-2. اهمیت و ضرورت انجام تحقیق
در دهههای اخیر شاخصها و مفاهیم گوناگونی برای اندازهگیری و ارزیابی در سطوح شهری ارائه شده است. ارزیابی سیستم حمل و نقل شهري و اتخاذ تصمیمات مناسب در بهبود کارآیی سیستم، تأثیر به سزایی دارد.
حمل و نقل شهری نیز یکی دیگر از نقشهای اساسی زندگی شهری را تشکیل میدهد که آن، با ارتباط بخشیدن اکثر امور انسانی به یکدیگر و جریانیابی افراد، کالا، انرژی و اطلاعات محقق میگردد اگر اغراق نباشد حیات و ممات شهرها در کنف اختیار حمل و نقل شهری است (امینینژاد و افتخاری،3:1390). با ديد جغرافيايي، هدف اصلي حمل و نقل غلبه بر فضاست؛ فضايي كه به وسيله انواع مختلفي از محدوديتهاي طبيعي و انساني مانند فاصله، زمان، تقسيمات مديريتي و توپوگرافي شكل گرفته است (.(Rodrigue et al,2006 حمل و نقل درونشهری معمولیترین نوع سرویسدهی است که نیاز مردم را در داخل شهر مرتفع میسازد (جوتینخیستی و کنتلال،866:1381). در شهرهای توسعه یافته بزرگ، درصد بالایی از مساحت شهر حتی، 50% از مناطق وسیعی از این شهرها به پایانهها، فرودگاهها، پارکینگها، بزرگراهها، ایستگاههای راهآهن و غیره اختصاص دارند (سیدحسینی،3:1380). همچنین عمل ارتباطدهنده تأسیسات مختلف شهریاند؛ و از این نظر اهمیتشان در سطح شهرها قابل توجه و ملاحظه است. معمولاً در ایران بین 25% تا30% از سرانههای شهری اختصاص به راهها و شبکههای ارتباطی دارد (شیعه،180:1385). هزينههاي بسيار زياد گسترش زيرساختهاي حمل و نقل در بخش عرضه و تسهيلات مربوط به آن، به بيش از 20% از درآمد ناخالص كشورهاي جهان و ايجاد هرگونه تسهيلات جديد سهم بسيار زیادي از بودجه سالانه كشورها را به خود اختصاص ميدهد (افنديزاده و مستوفي،1385). در كشورهاي در حال توسعه چون ايران كه در مرحله گذار از شهرنشيني سنتي به نوگرا است ميتواند سبب گشايش افقهاي جديدي گردد (كاشانيجو و مفيديشميراني،1388). رشد شتابان شهرنشيني و ظهور کلانشهرها عواقب و پيامدهاي متفاوتي را به دنبال دارد در این میان ناکارآمدی سیستم حمل و نقل شهری و تسهیلات ناکافی سیستم را دچار اختلال کرده است به نحوی که تجهیزات موجود پاسخگوی نیاز و تقاضای استفادهکنندگان از سیستم نخواهد بود. از اینرو با هدف ارزیابی، که بیان وضعیت نهایی مطلوبیت سیستم حمل و نقل شهری است و مقصود عملی هدف که قابل اندازهگیری و دستیابی میباشد در بازخورد و کنترل سیستم برای کارکرد مؤثر آن حائز اهمیت میباشد.
سیستم حمل و نقل شهری کرمانشاه عليرغم موقعیت خاص خود و وجود ارتباطات مناسب بين مركز استان و مراكز شهرستانها مشكلات فراوانى دارد. همچنين عبور محورهاى ترانزيت مهم ملى از منطقه، تكميل نبودن بزرگراه كربلا، عدم احداث كمربندى‏هاى شهرى، فقدان ارتباطات حلقوى بين مراكز درجه2 استان بخشى از آنهاست. وجود ارتباطات شعاعى به طرف مركز استان و نبود ارتباطات حلقوى بين مراكز جمعيتى موجب افزايش ترافيك و رفت و آمد به مركز استان شده است. (گزارش اداره کل راه و شهرسازی کرمانشاه،1393). تك سيستمى بودن و عدم وجود سيستم ريلى و يا ساير سيستم‏ها، كافى نبودن شبكه‏هاى حمل و نقل، نامناسب بودن و نداشتن ساختار مناسب حمل و نقل، نداشتن كارآيى و سرعت و ايمنى وجود گره‏هاى پرترافيك و حادثهخيز در طول شبكه حمل و نقل، از دیگر مشكلات و نارسايى‏هاى شبكه حمل و نقل کرمانشاه مى‏باشد. از سوی دیگر، تاکنون سیاستهای متعدد و برنامهریزیهای مختلف در جهت تمرکززدایی و تعادلهای ناحیهای به انجام رسیده است از جمله تمرکززدایی فرصتهای اشتغال، تمرکززدایی صنعتی و کنترل شهرهای بزرگ، ایجاد پایتختهای جدید و مراکز جدید شهری، ایجاد شهرکهای اقماری، محدود کردن رشد شهرهای بزرگ از طریق کنترل مهاجرت، دگرگونی اقتصاد روستایی، توسعه شهرهای میانی و فراهم کردن امکانات و نیازهای شهرهای کوچک و نیز به منظور تمركززدايي از ساختار اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي، اقدامات دیگری صورت گرفته است به مانند سياستهاي معافيت مالياتي براي صنايع مستقر در نقاط پيراموني، توسعه سامانههاي حمل و نقل، تمركززدايي فضايي از طريق مطالعات طرح كالبدي ملي، طرحهاي آمايش منطقهاي و ناحيهاي و اخيراً واگذاري اختيارات بيشتر به استانها را میتوان اشاره نمود که به نوبه خود تأثیرات مثبت و منفی را به دنبال داشته است (فرهودي و همکاران،1388). لذا تمركززدايي از شهرها به دليل استفاده از اتومبيل و حمل و نقل عمومي كارآمد سرعت گرفته است. نتيجه اين روند رشد طول سفر و توسعه الگوهاي پراكنده سفر از شهر مركزي به پيرامون آن است. بنابراين حمل و نقل چه به عنوان تسهيلگر تغييرات و چه به عنوان عامل محدودكننده در حل و رفع مسایل مرتبط با آن عمل ميكند (نوابخش و كفاشي،1387). هرچه دسترسی بیشتر باشد، تمرکز شهري2 کمتر است. اگر سیستم حمل و نقل به صورت سراسري و توسعهیافته در تمامی نقاط گسترده باشد، دسترسی افراد بیشتر شده و موجب کاهش تمرکز و سرریز شدن آن از نخست شهر به مناطق دیگر میشود و میتوان انتظار داشت که روند تمرکززدایی در سطح کشور نیز شتاب بیشتري بگیرد (اکبري همکاران،1390).
بدیهی است ارزيابي سیستم حمل و نقل شهری و آگاهي از برآيندهاي مثبت و منفي آن نقش مؤثري در رفع نواقص و کاستیهای موجود، تقويت نقاط قوت و استفاده از فرصتهای موجود و نیز کاهش نقاط ضعف و از بین بردن تهدیدهای سیستم حمل و نقل شهری ایفا میکند و در نهايت رفاه عمومي را نیز در پی خواهد داشت و به دنبال آن، سیستم حمل و نقل شهری کارآمد و مطلوب میتواند موجب تمرکززدایی از کلانشهرها شود. در تحقيق حاضر به لحاظ موقعیت جغرافیایی، وسعت و جمعیت و قرارگیری کلانشهر کرمانشاه در یک مرکز ارتباطی استانی و کشوری، و با توجه به تأثیرپذیری حمل و نقل برونشهری با حمل و نقل درونشهری و یا برعکس، لذا ضرورت انجام مطالعه و ارزیابی سیستم حمل و نقل شهری و نقش آن در تمرکززدایی از کلانشهر کرمانشاه لازم و ضروری به نظر

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع حمل و نقل، استان کرمانشاه، استان کرمان، تمرکززدایی Next Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع حمل و نقل، تمرکززدایی، عابرین پیاده، عوامل درونی