پایان نامه ارشد رایگان با موضوع حمل و نقل، اتوبوسرانی، کشورهای پیشرفته، سیستم حمل و نقل عمومی

دانلود پایان نامه ارشد

(ساعت اوج یا زمانهای خاص) باشد (جوتینخیستی و کنتلال،866:1381).
وظیفه سیستم ترابری عمومی انتقال و جابجایی سالم، سریع و راحت مسافران در مقیاس وسیع و برحسب نیاز است. خدماتی که این سیستم باید ارائه دهد به سه بخش تقسیم میشود:
1- جمعآوری مسافران از مناطق مسکونی و مناطق دیگر شهری.
2- انتقال مسافران به مراکز فعالیت تجاری، صنعتی، اداری، و جمعآوری مسافران در فاصله بین مراکز و مناطق یادشده.
3- توزیع مسافران بین مراکز کار، زندگی و تفریح (غلامی و امیریپور،50:1390).

جدول (2-1): تقسیم بندی مدهای فعال در سیستم حمل و نقل درون شهری
سیستم حمل و نقل درونشهری
نوع
مد
مشخصه

حمل و نقل همگانی
حمل و نقل همگانی انبوه (سریع)
مترو
تأمین دسترسی کم و حجم جابجایی بالا، قابلیت انعطاف بسیار کم.

LRRT(Light Rail Rapid Transit)

حمل و نقل همگانی نیمه انبوه
BRT
تأمین دسترسی متوسط، حجم جابجایی متوسط، قابلیت انعطاف بسیار کم.

LRT

مونوریل

حمل و نقل همگانی محلی
اتوبوس سریع
تأمین دسترسی بالا، حجم جابجایی مسافر کم (هر خط)، قابلیت انعطاف کم.

اتوبوس ویژه

اتوبوس محلی

تراموا

حمل و نقل شبه همگانی
حمل و نقل شبه همگانی عمومی
خدمات تماس- سفر
حجم جابجایی مسافر کم، قابلیت انعطاف متوسط و دسترسی برای عموم در هر زمان.

جیتنی)( Jitney) (خدمات خطی)

تاکسی

حمل و نقل شبه همگانی نیمه عمومی

اتومبیل اشتراکی
قابلیت انعطاف کم، دسترسی برای افراد از پیش ثبت نام کرده.

خدمات ثبت نامی (اتوبوس، ون و سواری)

ون همپیما

حمل و نقل شخصی
کاربردهای اصلاح شده وسیله نقلیه شخصی
همپیمایی شخصی
حجم جابجایی بسیارکم، قابلیت انعطاف بالا، دسترسی برای افراد خاص براساس مالکیت خودرو یا ثبت نام، راحتی بالا

خودروی کرایهای

وسیله نقلیه شخصی
حجم جابجایی بسیارکم، قابلیت انعطاف بسیار بالا.
*مأخذ: (غلامی و امیریپور،1390: 5-4
2-12. معرفی مدهای فعال در سیستم حمل و نقل درون شهری
سیستم حمل و نقل شهری به طور کلی شامل دو نوع سیستم راهآهن شهری به نامهای، LRT و BRTو سیستم
جابجایی فرد که شامل تاکسیهای ویژه میباشد. سیستم راهآهن شهری از وسایل نقلیه سیستم حمل و نقل شهری است که، نحوه عملکرد این سیستم، نوع استفاده از آن است و دارای دو بعد است:
1- وسایل نقلیه عمومی که مورد استفاده عموم مردم است.
2- وسایل نقلیه خصوصی که هم جنبه استفاده عام و هم استفاده خاص دارد (علوی، 1376).
وسایل مختلف حمل و نقل شهری در بخش حمل و نقل خصوصی و عمومی شامل اتومبیل، اتوبوس، اتوبوسبرقی، تاکسی، تاکسی و اتوبوستلفنی، قطار زیرزمینی (مترو)، قطارروزمینی، پیادهروی، دوچرخهرانی و موتورسیکلت میشود (امینی،244:1383).
– وسیله نقلیه شخصی: اتومبیل به دلیل نقش عمده و اساسی آن، مهمترین وسیله ترابری مسافران در شهرها به حساب میآید (سعیدنیا،1382). استفاده از اتومبیل شخصی منافع و مزایایی دارد مانند سفر بدون توقف از در منزل تا مقصد، ایجاد حریم خصوصی، تضمین وجود یک محل نشستن هنگام سفر، قابلیت استفاده از مسیرهای قابل انعطاف و اغلب سفری سریعتر. از نظر جمعآوری و توزیع نسبت به وسایل حمل و نقل عمومی چنان در سطح بالایی قرار دارد، که حتی اگر سرعت آن به علت تراکم ترافیک کم باشد، زمان کل سفر با آن در مقایسه با حمل و نقل عمومی، برای اکثریت بسیارکم است (به جز افرادی که نزدیک ایستگاههای مترو و یا اتوبوس زندگی و یا کار میکنند). معمولاً مردم چه در کشورهای پیشرفته و چه جهان سوم استفاده از اتومبیل شخصی را ترجیح میدهند (سیدحسینی،1380).
– تاکسی: قدیمیترین نوع حمل و نقل همگانی محسوب میشود. با تقاضای کمتری نسبت به مدهای دیگر فعالیت میکند در بسیاری از شهرهای کوچک تاکسی تنها مد حمل و نقل همگانی است. تاکسیها خدماتشان را یا در ایستگاههای تاکسی30 (فضایی که مخصوص این کار معمولاً در مجاورت مراکز تولید سفر تاکسی، را از قبیل هتلها، ایستگاههای حمل و نقل همگانی و راهآهن، فرودگاهها، استادیومها و غیره) ارائه میکنند و یا به وسیله چرخیدن در خیابانها. سرویسی که تاکسی ارائه میکند کاملاً شخصی است؛ مسافر هر زمان و هر کجا که بخواهد از خدمات استفاده میکند. این مشخصه تاکسی را یک مد منحصر به فرد میسازد و نقش مشخصی را به تاکسی در شهر میدهد. سفرهای خاص کاری، سفر به مکانهای خاص یا انجام فعالیتهای خاص به وسیله تاکسی بهتر از هر مد دیگر حمل و نقل همگانی صورت میگیرد (غلامی و امیریپور،1390: 17-16). هر نوع خدمات همگانی حمل و نقل دورنشهری و برونشهری که توسط خودروهای سواری معمولی چهار در (و در بعضی موارد با خودروی ون) ارائه میشود تاکسی نامیده میشود. انواع مختلفی از این خدمات از لحاظ
عملکردی وجود دارند که در ایران با این نامها از جمله تاکسی گردشی، تاکسی خطی، تاکسی راهآهن و فرودگاه، برونشهری، تاکسی تلفنی و تاکسی بیسیم شناخته میشوند (غلامی و امیریپور،1390: 50).
– ون: این سیستم از اوایل دهه 1970 در آمریکا برای سرویسهای منظم هر روزه با ظرفیت 15 تا 17 نفر به وجود آمد. مشخصههایی شبیه خودروی شخصی دارد و در مقایسه با آن اقتصادیتر است (غلامیو امیریپور،1390: 30).
– اتوبوس: از مهمترین وسایط نقلیه عمومی مسافران در اکثر شهرهای دنیا، از جمله در شهرهای ایران است. به عنوان وسیله ترابری عمومی نقش عمده دارد و به دلیل قابلیت انعطافپذیری و نزدیک بودن خصوصیات آن به اتومبیل از لحاظ سرویسدهی از کارآیی بسیار زیادی برخوردار است. با توجه به متوسط تعداد سرنشین آن در مقابل اتومبیل، سطح بسیار کمتری از خیابانها و فضاهای شهری را اشغال میکند. به عنوان مثال، یک اتومبیل هنگام توقف، سطحی معادل 14 مترمربع را اشغال میکند و اگر تعداد متوسط سرنشین آن را 2 نفر فرض کنیم، سطح لازم برای هر سرنشین در حدود 7 مترمربع میشود؛ در حالی که این رقم در مورد اتوبوس حدود یک مترمربع برای هر سرنشین میباشد (سعیدنیا،1382). براي این وسیله نقلیه حریم مشخصی وجود ندارد و حریم آنها با سایر وسایط نقلیه مشترك و رفتارشان در جریان ترافیک یکسان است. ظرفیت حمل مسافر آنها از سایر وسایل حمل و نقل عمومی کمتر است (کاکاوند و جباري،1390 ).
– اتوبوستندرو (BRT) : نخستین بار مفهوم سامانهی اتوبوسرانی تندرو (BRT) در شهر شیكاگو در سال 1932 مطرح و برای تبدیل سه خط حمل و نقل سریع ریلی به خطوط سریع اتوبوسرانی در مراکز و شهركهای اطراف به کار رفت ) نادران،43:1392). یک راه حل حمل و نقل همگانی است با هزینهی کمتر و ظرفیت بالاتر که میتواند به کارآیی و مزایای مدهای ریلی گرانتر دست یابد www.nbrti.org ) ). همچنین میتواند کیفیت حمل و نقل ریلی و انعطافپذیری حمل و نقل اتوبوسی را با هم ترکیب کند. این سیستم بسیاری از جوانب کیفیت بالای سیستم متروهای زیرزمینی را بدون هزینههای بالای آنها دارا میباشد به همین دلیل با عنوان متروی روی زمین آن را میشناسد ( .(Lloyd Wright, 2003:1 به سرعت به یكی از سیستمهای مهم در گسترش خطوط حمل و نقل عمومی در سراسر جهان تبدیل شده و ضمن استقرار در 142 شهر به طول 3242 کیلومتر روزانه بالغ بر 23 میلیون مسافر توسط این سامانه جابجا میشوند (www.brtdata.org). BRT یک روش مدرن در کاهش ترافیک به شمار میآید. در کشورهاي مختلف از روشهاي متفاوتی براي افزایش کیفیت و سرعت خدمات اتوبوسها استفاده میشود و به عنوان تجربهاي موفق در بسیاري از کلانشهرهاي دنیا به اجرا درآمده است؛ پیمودن سریع مسیر، زمان انتظار کوتاه و در دسترس بودن از جمله مزایاي آن به شمار میرود. در این سیستم از خطوط ویژه استفاده میشود (کاکاوند و جباري،1390).
سیستم حمل و نقل عمومی دیگر که در برخی از شهرهای دنیا رایج است راهآهن شهری است. سیستمهای راهآهن متداول در دنیا بیشتر دو ریلی و تعداد اندکی از آنها تکریلی هستند که میتوان آن را به دو نوع کلی زیرزمینی و روزمینی تقسیم کرد. رایجترین نوع راهآهن شهری در نوع روزمینی، تراموای و در نوع زیرزمینی، مترو است (سعیدنیا،1382). از مزیتهای سیستم راهآهن شهری31، ظرفیت زیاد و سرعت قابل توجه آن است و از معایب مهم آن محدودیت حرکت، فقط در یک مسیر مشخص است (سعیدنیا،1382). راه‌آهن‌ها کالای حجیم و بارکش عمومی حمل و نقل درونشهری است، با حداقل قیمت برای رفت و آمد کوتاه مورد استفاده قرارمیگیرد (هاگت1379: 319). براساس مشخصات عملکردی و تکنولوزی مورد استفاده، سیستمهای راهآهن شهری نیز به گروههای مختلفی تقسیم میشوند که ذیلاً به آنها اشاره شده است.
– سیستم جابجایی سریع فردی (PRT) 32: در این سیستم از وسایل نقلیه کوچک استفاده میشود که به صورت نزدیک به هم و نه به صورت متصل به هم در حرکت هستند (سیدحسینی،26:1380). هر وسیله مانند، یک سرویس تاکسی بر روی ریل میباشد که البته کارآیی آن در حد تاکسی نیست و برای رسیدن به سطح کارآیی تاکسیها، به مقدار بسیار زیادی قطارهای بزرگتر ارائه شده است که برای تأمین ارتباط بین ساختمانهای مختلف پایانهای مانند فرودگاهها مورد استفاده قرار میگیرد و اگر چه به آنها سیستمهای جابجایی فردی گفته میشود ولی از لحاظ بهرهبرداری، نوعی از راهآهن سبک به شمار میروند.
– سیستم راهآهن سبک (LRT) 33 : در این سیستم از مسیرهای اختصاصی که در تمام یا اکثر طول مسیر برخورد و تداخلی یا ترافیک وسایل نقلیه دیگر ندارد، استفاده میشود. ممکن است در این سیستم تقاطعهای همسطح کنترل شدهای هم وجود داشته باشد یا قسمتی از مسیر حرکت با ترافیک جادهای مشترک باشد. قطارهای مورد استفاده در سیستم راهآهن سبک معمولاً دارای یک تا چهار وسیله نقلیه میباشند. تفاوت بین راهآهن سبک نسبت به تراموا دارای زمانبندی منظمتر و مرتب با کنترلهای سیگنالی و زمانهای سفر کوتاهتر میباشد (کاکاوند و جباري،1390).
– سیستم مترو34 : این سیستم در محلهایی که سیستم راهآهن سبک نمیتواند عملکرد مطلوبی ارائه دهد، احداث میگردد. مسیرهای مورد استفاده این سیستم کاملاً اختصاصی بوده و از ترافیک وسایل نقلیه دیگر جداسازی میشود. قطارهای این سیستم معمولاً از چهار تا ده وسیله نقلیه تشکیل یافتهاند. سیستمهای مترو در اکثر موارد برای کریدورهای دارای تقاضاهای زیاد سفر و خصوصاً در مناطق درونشهری برای ارتباط مراکز پرجمعیت به مراکز تجاری شهر (CBD) 35 طراحی و احداث میشوند. سیستم راهآهن سبک در شکل ایدهآل خود، یعنی در حالتی که دارای مسیرهای اختصاصی میباشد، به سیستم پیش از مترو معروف است و وقتی که تقاضای مسافرین به مقدار چشمگیری افزایش یابد، به سیستم مترو تبدیل میشود (سیدحسینی،27:1380). قطار سریعالسیر زیرزمینی و قطار سریعالسیر شهري از نظر سرعت و ظرفیت در نقطه بالایی قرار دارد. این سیستم قادر است در مدت زمان کوتاهی تعداد زیادي مسافر را به مقاصد نسبتاً دوري انتقال دهند. مترو برخلاف قطار سریعالسیر شهري در عملکردش برقراري ارتباط در داخل محدوده شهر است و این وظیفه را معمولاً فقط در طول محورهاي اصلی شهر انجام میدهد (کاکاوند و جباري،1390).
– سیستم راهآهن حومه36: این سیستم عموماً برای سفرهای سیستم مترو طراحی میگردد و فواصل ایستگاههای آن نیز بیشتر از فواصل ایستگاههای مترو است. مسیرهای سیستم معمولاً جداسازی و تفکیک میشوند ولی میتوانند دارای تقاطعهای همسطح هم باشند. سرویسهای راهآهن حومه در برخی از مناطق از ریلهای سرویسهای دیگر راهآهن نیز استفاده نمود و یا آنها را قطع مینمایند. در گذشته سیستم راهآهن حومه از نیروی دیزلی استفاده میکرد ولی امروزه این سیستم هم دارای نیروی محرکه برقی میباشد و قطارهای آن به صورت دستی یا اتوماتیک هدایت شده و به وسیله سیستمهای سیگنالی مراقبت میشوند. سیستمهای راهآهن سبک (LRT)، مترو و راهآهنحومه به طور سنتی دارای قطارها و وسایل نقلیهای میباشند که دارای چرخهای آهنی بوده و به وسیله ریلهای آهنی هدایت میشوند (سیدحسینی،28:1380).
2-13. ساختار فضایی شبکه حمل و نقل شهری
ساختار اصلي سازمان فضايي شهر شامل

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع حمل و نقل، عابرین پیاده، منطقه کلانشهری، حمل و نقل هوایی Next Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع حمل و نقل، سلسله مراتب، سلسله مراتبی، فضاهای عمومی