پایان نامه ارشد رایگان با موضوع توسعه یافتگی، اصول اخلاقی، هویت اسلامی، جهان اسلام

دانلود پایان نامه ارشد

نسبت به دیگر برنامه ها بیشترمورد توجه قرار گرفته بود. الگوی مورد استفاده برای تدوین حوزه فرهنگ الگوی توسعه گرا ورویکرد نسبت دین وفرهنگ رویکرد مصداق گرایانه مشاهده شد.

سند چشم انداز بیست ساله :
سندچشم انداز بیست ساله کشور در حقیقت اهداف کلان را برای دستیابی به آن ظرف بیست سال آینده مشخص کرده است. این سند در تاریخ 13/8/82 به تصویب نهایی رسید و توسط مقام معظم رهبری (مدظله العالی) به سران سه قوه ابلاغ گردید. سند چشم انداز گامی نوین در طراحی و پیشبرد اهداف ملی به شمار می آید. این سند برای نخستین بار راهبرد کلان کشور را ترسیم نموده و تصویری از جایگاه ایران را در سال 1404 مشخص کرده است. در سند چشم انداز بیست ساله کشور دو رویکرد نسبت به فرهنگ وجود دارد. رویکرد اول، رویکرد فرابخشی فرهنگ و تعادل و ارتباط آن با سایر حوزه ها و بخش های کشور است. در واقع در این رویکرد فرهنگ در ارتباط و تعادل با سایر بخشهای اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و …. در سند چشم انداز مورد بررسی قرار می گیرد.
رویکرد دوم، رویکرد بخشی به فرهنگ است، که در برگیرنده مطالب مرتبط با برنامه ریزی و سیاست گذاری اختصاصی است. از این حیث موضوع فرهنگ در سند چشم انداز بیست ساله به منزله بخشی با رویکرد توسعه فرهنگی مورد بررسی قرار گرفته است.
متن سند چشم انداز ویژه گی های جامعه ایرانی را در 8 بند در سال 1404 ترسیم نموده است؛ با بررسی این 8 بند کاملا رویکردهای فرابخشی و بخشی به فرهنگ مشهود است.از جمله رویکرد فرابخشی می توان به بند 1 سند چشم انداز اشاره نمود . در این بند برای توسعه یافتگی و جایگاه اول منطقه بودن مؤلفه های زیر ذکر شده است:
مقتضیات فرهنگی و تاریخی، اصول اخلاقی و ارزشهای اسلامی، هویت اسلامی، ملی و انقلابی. در واقع این توسعه یافتگی ایران بر پایه و اساس بعضی از متغیرهای مهم فرهنگی شکل می گیرد که بدون توجه به آنها توسعه یافتگی حاصل نخواهد شد.
از سوی دیگر اهدافی که برای حوزه فرهنگ به صورت اختصاصی تعیین شده است حاکی از نگاه بخشی به فرهنگ است که در بندهای اول و چهارم و ششم قابل مشاهده است.
در مجموع با بررسی سند چشم انداز بیست ساله، چند مؤلفه اصلی برای حوزه فرهنگ قابل مشاهده است که عبارتند از:
1- توسعه یافتگی متناسب با مقتضیات فرهنگی، تاریخی و هویت اسلامی، ملی و انقلابی.
2- توسعه یافتگی متناسب با اصول اخلاقی و ارزشهای اسلامی
3- الهام بخش، فعال و مؤثر در جهان اسلام.
4- رونق اقتصادی و توسعه یافتگی
نکته ی قابل توجه این است که پایه و اساس توسعه یافتگی در سند چشم انداز، هویت اسلامی و انقلابی و الهام بخش در جهان اسلام در نظر گرفته شده است.
در سند چشم انداز بیست ساله فرهنگ و تبلیغ دینی به طور جدی مورد عنایت است. رویکرد بین دین و فرهنگ مصداق گرایانه مشاهده شد.

میزان تطبیق بخش فرهنگ برنامه چهارم و پنجم با سند چشم انداز :
همانطور که بیان شد چهار مؤلفه اصلی برای حوزه فرهنگ در سند چشم انداز قابل مشاهده است . در بررسی میزان تطبیق ماده های فرهنگی برنامه چهارم و پنجم با این مؤلفه ها درمی یابیم که :مولفه اول ودوم یعنی:
1) توسعه یافتگی متناسب با مقتضیات فرهنگی، تاریخی و هویت اسلامی، ملی و انقلابی
2) توسعه یافتگی متناسب با اصول اخلاقی و ارزشهای اسلامی.
در سیاستهای کلی برنامه چهارم مؤلفه مقتضیات فرهنگی و تاریخی مورد توجه قرار گرفته است . از جمله در بند 5 : تقویت وحدت و هویت ملی مبتنی بر اسلام و انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی و آگاهی کافی درباره تاریخ ایران، فرهنگ، تمدن و هنر ایرانی- اسلامی و اهتمام جدی به زبان فارسی.
در ماده های 104، 106، 107، 108، 109، 110، 113 برنامه چهارم توسعه نیز مؤلفه مقتضیات فرهنگی و تاریخی و هویت اسلامی، ملی و انقلابی و اصول اخلاقی و ارزشهای اسلامی به خوبی مورد توجه قرار گرفته است.
در سیاستهای کلی برنامه پنجم مؤلفه مقتضیات فرهنگی و تاریخی واصول اخلاقی وارزشهای اسلامی مورد توجه قرار گرفته است . از جمله در بندهای1،2،4،6 :تکمیل واجرای طرح مهندسی فرهنگی کشوروتهیه پیوست فرهنگی برای طرح های مهم وایجاد درک مشترک از چشم انداز بیست ساله وتقویت باور وعزم ملی برای تحقق آن.
در ماده های11،6،5،3،2،1برنامه پنجم توسعه نیز مؤلفه مقتضیات فرهنگی و تاریخی و هویت اسلامی، ملی و انقلابی و اصول اخلاقی و ارزشهای اسلامی به خوبی مورد توجه قرار گرفته است.
3) الهام بخش، فعال و مؤثر در جهان اسلام
ماده معادلی در برنامه چهارم برای مؤلفه سوم یعنی الهام بخش و مؤثر در جهان اسلام یافت نشد. اما در برنامه پنجم در ماده 5 بخوبی مورد توجه قرار گرفته است .
4) رونق اقتصادی و توسعه یافتگی
مؤلفه رونق اقتصادی و توسعه یافتگی در ماده 104 برنامه چهارم برای نخستین بار و با عنوان رونق اقتصاد فرهنگ مورد اهمیت واقع شده است. در هیچ یک از برنامه های توسعه قبلی، رونق اقتصاد فرهنگ و توسعه فرهنگی در قالب مفاهیمی چون هویت اسلامی و ایرانی و شناخت هویت تاریخی و نیز اندیشه های ناب امام خمینی (ره) و تبدیل آن به یک عزم ملی مورد عنایت واقع نشده است. این مؤلفه در ماده های 9 و 11 برنامه پنجم نیز به خوبی گنجانده شده است.

فصل پنجم :
نتیجه گیری وجمع بندی

نتیجه گیری:
به طور كلي برنامه پنج ساله اول توسعه اقتصادي،‌ اجتماعي و فرهنگي،‌ با انتخاب راهبرد آزادسازي اقتصادي و با هدف سرمايه گذاري دولت براي بازسازي خسارت جنگ و بهره برداري حداكثرا ز ظرفيت هاي موجود، شروع شده و در اين راستا رشد اقتصادي از اساسي ترين نيازهاي توسعه ملي به حساب آمده و سياست اقتصادي موثر بر افزايش توليد، در اولويت قرار گرفته است و تقريبا كل برنامه بر اين اساس تنظيم گرديده است و بخش فرهنگ در اين برنامه بسيار كم اهميت بوده و نقش دولت در فرهنگ را بطور عمده در نظارت و هدايت خلاصه مي كند و با توجه به مباني نظري بيان شده در فصل دوم از الگوي خاصي جهت تدوين بخش فرهنگي استفاده نشده است و نگاه به فرهنگ نه تنها فرابخشي نبوده بلكه بسيار كم اهميت بوده است و در اين توجه كم به بخش فرهنگ، تبليغ دين مبين اسلام نيز مورد غفلت واقع شده است. رویکرد حاکم برنسبت دین وفرهنگ رویکرد مصداق گرایانه مشاهده شد.
برنامه دوم توسعه همزمان با گسترش مبحث تهاجم فرهنگي تنظيم شد، اما اين مسئله در اهداف برنامه، تجلي خاصي نيافته است. برنامه دوم نيز همانند برنامه اول راهبردي معين را براي توسعه فرهنگي ارائه نداده است. از جمله نكات مورد تأييد اين برنامه مي توان به ترسيم خط مشي هاي كلي و تأكيد بر آموزش هاي اخلاقي، معنوي، اعتقادات، علوم و فنون و پرورش روحيه مسئوليت پذيري و صرفه جويي و سازماندهي و هماهنگي اشاره كرد. كه البته براي ايجاد تحولات بنيادين در جامعه اسلامي ايران نياز به برنامه ريزي هاي دقيق تر در بخش فرهنگ خواهد بود و اين موارد منجر به تحولات بنيادين نخواهد شد. در اين برنامه نيز الگوي خاصي جهت تدوين بخش فرهنگي درنظرگرفته نشده است و نگاه به فرهنگ كماكان نه تنها فرابخشي نبوده بلكه باز هم كم اهميت بوده است و به تبع آن نيز توجه به تبليغ دين مبين اسلام نيز بسيار كمرنگ است. رویکرد نسبت به دین وفرهنگ،رویکرد مصداق گرایانه مشاهده شد.
برنامه سوم هم كه با راهبرد اصلاحات ساختاري و نهادي به منظور آزادسازي و خصوصي سازي تدوين شد. نسبت به برنامه اول و دوم واقع بينانه ترتدوین شده و اصول برنامه ريزي بيشتر رعايت شده است. از سويي حوزه هاي مختلف سياسي، اجتماعي، فرهنگي به تفكيك بيان شده است و در بخش فرهنگي و خصوصا تبليغ دين مبين اسلام نيز نسبت به برنامه هاي گذشته رشد چشمگيري داشته است و براساس مباني نظري مطرح شده در فصل دوم به نظر مي رسد از الگوي توسعه گرا جهت تدوين اين برنامه استفاده شده است. رویکرد نسبتبه ارتباط دین وفرهنگ، رویکردمصداق گرایانه مشاهده شد.
با توجه به رويكرد برنامه چهارم توسعه واهميت و توجه بيشتر دولت علاوه بر اقتصاد فرهنگ كه از نظر گذشت، به حفظ هويت اسلامي و اعتلاي معرفت ديني در حوزه هاي ديني كشور و تزريق اعتبارات طي سالهاي برنامه نیز توجه ویژه ای شده است. مواردي همچون آموزش هاي ديني و تبليغي، ساماندهي تبليغات ديني، به كارگيري شيوه ها و راهكارها و ابزارهاي نوين در عرصه تبليغات ديني، تقويت تشكل هاي ديني و قرآني و توسعه مشاركت هاي مردمي در عرصه فرهنگ ديني و ارتقاي امكانات و ظرفيت هاي علمي حوزه دين پژوهي مورد توجه قرارگرفته كه زمينه مناسبي براي اجراي برنامه ها و فعاليت هاي اين حوزه در پيشبرد توسعه فرهنگ ديني در كشور است. از جهت ساختار برنامه ريزي و توجه به حوزه فرهنگ اين برنامه رشد چشمگيري نسبت به سه برنامه گذشته را داشته است و نگاه به حوزه فرهنگ يك نگاه فرابخشي است و در اين برنامه براي اولين بار به اقتصاد فرهنگ پرداخته شده است . الگوي مورد استفاده در اين برنامه نيز الگوي توسعه گرا مي باشد. رویکردنسبت به دین وفرهنگ نیز رویکردمصداق گرایانه مشاهده شد.
برنامه پنجم از جامعیت بیشتری نسبت به چهار برنامه دیگر برخورداربود. حوزه فرهنگ وتبلیغ دینی در این برنامه نسبت به دیگر برنامه ها بیشترمورد توجه قرار گرفته بود. الگوی مورد استفاده برای تدوین حوزه فرهنگ الگوی توسعه گرا ورویکرد نسبت دین وفرهنگ رویکرد مصداق گرایانه مشاهده شد.
سند چشم انداز گامی نوین در طراحی و پیشبرد اهداف ملی به شمار می آید. این سند برای نخستین بار راهبرد کلان کشور را ترسیم نموده و تصویری از جایگاه ایران را در سال 1404 مشخص کرده است. در سند چشم انداز بیست ساله کشور دو رویکرد نسبت به فرهنگ وجود دارد. رویکرد اول، رویکرد فرابخشی فرهنگ و تعادل و ارتباط آن با سایر حوزه ها و بخش های کشور است. در واقع در این رویکرد فرهنگ در ارتباط و تعادل با سایر بخشهای اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و …. در سند چشم انداز مورد بررسی قرار می گیرد.
رویکرد دوم، رویکرد بخشی به فرهنگ است، که در برگیرنده مطالب مرتبط با برنامه ریزی و سیاست گذاری اختصاصی است. از این حیث موضوع فرهنگ در سند چشم انداز بیست ساله به منزله بخشی با رویکرد توسعه فرهنگی مورد بررسی قرار گرفته است. در سند چشم انداز بیست ساله فرهنگ و تبلیغ دینی به طور جدی مورد عنایت قرارگرفته است. رویکرد بین دین و فرهنگ مصداق گرایانه مشاهده شد.

پیشنهادات:
با عنایت به تجربیاتی که در خلال این پژوهش به آن دست یافتم به محققان پیشنهاد می نمایم که در حوزه های زیر به انجام تحقیق بپردازند:
– باتوجه به اینکه در زمینه برنامه ریزی فرهنگی در ایران مطالعاتی ارزشمند صورت گرفته است. پیشنهاد می گردد فراتحلیلی در زمینه برنامه ریزی فرهنگی در ایران انجام شود و با توجه به نتایج برآمده از فراتحلیل، مصاحبه با صاحبنظران و بررسی راهبردی بخش فرهنگ در برنامه ریزی ایران، برنامه های عملیاتی برای برنامه ریزی فرهنگی در ایران ارائه گردد.
– دراین پژوهش به بررسی میزان توجه به فرهنگ وتبلیغ دینی در برنامه های فرهنگی بر اساس اسناد مکتوب پرداخته شد؛که بجاست تحقیقی به میزان تحقق برنامه ها ی بخش فرهنگ پنج برنامه توسعه اقتصادی، اجتماعی وفرهنگی در کشور بپردازد.
– از دیگر مواردی که می تواند موضوع تحقیق دیگر پژوهشگران قرار گیرد؛بررسی علل عدم تحقق کامل پنج برنامه توسعه اقتصادی،اجتماعی وفرهنگی کشور در حوزه فرهنگ است.
– بررسی میزان پیشرفت وتحقق سندچشم انداز بیست ساله در ده سال اول از دیگرموضوعات پیشنهادی است.

محدودیت ها :
یکی از مهمترین محدودیت هایی که در راستای انجام این پژوهش وجود داشت،کمبود پیشینه تحقیق بود.به طوری که هیچگونه تحقیقی با موضوع پژوهش حاضر حتی در برنامه ریزی های کوچک کشور وجود نداشت.

منابع:
1) آرون، ريمون، (1370) ، « مراحل اساسي انديشه جامعه شناسي» ، مترجم باقر پرهام ، چاپ دوم، تهران : انتشارات و آموزش انقلاب اسلامي.
2)آزاد ارمکی، تقی وغیاثوند، احمد،(1383)، جامعه شناسی تغییرات فرهنگی در ایران،

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع برنامه چهارم توسعه، برنامه پنجم توسعه، انقلاب اسلامی، برنامه سوم توسعه Next Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع علوم انسانی، روش تحقیق، سیاست گذاری، علوم اجتماعی