پایان نامه ارشد رایگان با موضوع توسعه اقتصادی، بخش اقتصاد، برنامه سوم توسعه، برنامه اول توسعه

دانلود پایان نامه ارشد

هستیم که عبارتنداز:
سوال اصلی:
آیادرپنج برنامه توسعه اقتصادی، اجتماعی وفرهنگی کشور وسندچشم انداز بیست ساله به تبلیغ دینی توجه شده است؟

سوال های فرعی:
1) آیا در پنج برنامه توسعه جمهوری اسلامی ایران به بخش فرهنگی توجه شده است؟
2)آیادر سند چشم انداز بیست ساله جمهوری اسلامی ایران به بخش فرهنگی توجه شده است؟
3) آیا تبلیغ دینی در پنج برنامه توسعه اقتصادی،اجتماعی وفرهنگی جمهوری اسلامی ایران مورد توجه قرار گرفته است؟
4) آیا تبلیغ دینی در سند چشم انداز بیست ساله جمهوری اسلامی ایران مورد توجه قرار گرفته است ؟
5)ازچه الگویی برای تدوین بخش فرهنگ پنج برنامه توسعه اقتصادی، اجتماعی وفرهنگی کشور استفاده شده است؟
6)در پنج برنامه توسعه کشوروسندچشم انداز بیست ساله چه رویکردی نسبت به دین وفرهنگ وجود دارد؟

در ابتدا به صورت تفكيكي هر كدام از برنامه ها را تجزيه و تحليل و درنهايت ضمن بررسي تطبيقي برنامه ها به يك نتيجه گيري كلي خواهيم رسيد.

برنامه اول :
برنامه اول در قالب 52 تبصره تنظيم گرديده است. در جدول شماره 1 فصل چهارم كليات برنامه اول به تصوير كشيده شده است كه ابتدا قسمت يكم آنرا مورد بررسي قرار مي دهيم.
از آنجا كه استرات‍ژي اصلي اين برنامه ، بازسازي كشور پس از خاتمه جنگ تحميلي بود، از اين رو اكثر سياستگذاري ها و برنامه ريزي ها برنامه اول معطوف به بازسازي كشور و عمران و آباداني و رشد اقتصادي است و تنها تبصره 25 اين قانون وظيفه اي در قالب سياستگذاري فرهنگي براي دولت قايل شده كه طي آن دولت ” ظرف سه ماه زمان دارد که براي تأسيس نظام متحد و هماهنگ امور فرهنگي و تبليغي كشور و ادغام سازمانها و مراكز موازي، لايحه قانوني مربوط به مجلس شوراي اسلامي را پيشنهاد كند”.
البته در 9تبصره ديگر(تبصره های 51،48،47،46،45،44،30،10،7 ) به نوعي به بحث فرهنگ اشاره گرديده است اما خيلي سطحي و نمي توان بعنوان تبصره هايي كه به سياست گذاري فرهنگي پرداخته اند از آنها ياد كرد.
نكته ي ديگر اينكه در تنها تبصره مربوط به حوزه فرهنگ در برنامه اول هيچگونه اشاره اي به دين مبين اسلام و تبليغ ديني و فرهنگ اسلامي نشده است و فقط صحبت از تشكيل نظام متحد و هماهنگ امور فرهنگي و تبليغي كشور است.
هرچند كه در برنامه اول برنامه ريزي در حوزه هاي مختلف اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي به صورت مجزا صورت نگرفته است اما با توجه به اينكه تا پيش از تدوين و اجراي برنامه اول توسعه، نهادها و دستگاههاي متولي بخش فرهنگي كشور به طور مستقيم در توليد فرهنگ نقشي نداشتند و فعاليت آنها تنها معطوف به ارايه خدمات فرهنگي بود، در نتيجه از اين حيث مي توان برنامه اول را آغاز برنامه ريزي فرهنگي قلمداد كرد.
در قسمت هدفهاي كلي (صفحه68) تعداد 10 هدف بيان شده است كه هدف سوم آن مستقيما بحث ارتقاء فرهنگي را در نظر دارد و 3 مورد ديگر(5،7،9) نيز به نوعي اشاره به بخش فرهنگ دارد. اهداف سوم، پنجم، هفتم و نهم اشاره به گسترش كمي و ارتقاء كيفي فرهنگ عمومي، تأمين عدالت اجتماعي اسلامي، اصلاح الگوي مصرف در جريان رشد و تكامل مادي و معنوي و تساوي عموم در برابر قانون پرداخته اند. در واقع اهداف تبيين شده در برنامه اول جزء تأكيدات دين مبين اسلام و از اصول آن مي باشد و به خوبي به اين موارد اشاره گرديده است. اما كاملا آرماني مي باشد و جهت دستيابي به اين اهداف راهكارهاي عملي در طول برنامه ارائه نشده است.
خط مشي هاي ذكر شده در برنامه اول همانطور كه درنمودار شماره 3 به تصوير كشيده شده است براساس هدفهاي كلي برنامه تنظيم گرديده كه مورد سوم آن اشاره به گسترش كمي و ارتقاء كيفي فرهنگ عمومي، تعليم و تربيت و علوم و فنون در جامعه با توجه خاص نسبت به نسل جوان از 20 طريق را بيان نموده است.
كه متأسفانه در اين مورد نيز بحث تبليغ ديني و اشاره به راهكارهايي جهت گسترش و تبليغ دين مبين اسلام مغفول واقع شده است و جز در دو مورد(1-3 و2-3 ) كه اشاره به گسترش فرهنگ اسلامي و وحدت ملي و اسلامي دارد در ديگر موارد،‌ توجه به اين مسئله مورد غفلت واقع شده است.
در تصوير كلان برنامه كه كل برنامه اول به صورت نموداري در نمودار شماره 2 نمايش داده شده است كاملا مشهود است كه كل برنامه با نگاه توسعه اقتصادي تنظيم گرديده است و حوزه فرهنگي اهميت چنداني در اين برنامه ندارد و جز در چند مورد خاص، ‌حوزه فرهنگ مورد توجه نبوده است كه در آن موارد فرهنگي نيز توجهي به تبليغ دين مبين اسلام نشده است .
اهداف كيفي انتخاب شده براي بخش فرهنگ در قانون برنامه اول، مجموعه تمام فضائل و صفات عالي است كه دين مبين اسلام ، بلكه تمام اديان الهي براي يك انسان در نظر گرفته و تحقق آن هدف تمام مصلحان و اولياء در طول قرون متمادي بوده است.
به عبارت ديگر گزينش اين اهداف منطبق با واقعيات و معطوف به حل مسائل و معضلات عملا موجود نبوده و هرچند كه قالب جملات و عبارات زيبا بيان شده اند، نمي توان آنها را اهداف برنامه اي در معناي متعارف آن ناميد و نمي توان انتظار داشت كه در طول يك برنامه قابل تحقق باشند.
در بررسي قسمت دوم برنامه كه جداول كمي و اعتبارات جاري و عمراني مي باشد باز هم به همان نتايج مي رسيم كه در توزيع اعتبارات نيز به بخش فرهنگ توجه چنداني نشده است. با توجه به جداول شماره 2و3 هرچند كه اختصاص اعتبارات چه در اعتبارات جاري و چه در اعتبارات عمراني به بخش فرهنگي درطول سالهای برنامه روند رو به رشدي را داشته اما در تمام سالها ميزان بسيار كمي براي بخش فرهنگ نسبت به دیگر حوزه ها وکل اعتبارات در نظر گرفته شده است.
به طور كلي برنامه پنج ساله اول توسعه اقتصادي،‌اجتماعي و فرهنگي،‌ با انتخاب راهبرد آزادسازي اقتصادي و با هدف سرمايه گذاري دولت براي بازسازي خسارت جنگ و بهره برداري حداكثرا ز ظرفيت هاي موجود، شروع شده و در اين راستا رشد اقتصادي از اساسي ترين نيازهاي توسعه ملي به حساب آمده و سياست اقتصادي موثر بر افزايش توليد، در اولويت قرار گرفته است و تقريبا كل برنامه بر اين اساس تنظيم گرديده است و بخش فرهنگ در اين برنامه بسيار كم اهميت بوده و نقش دولت در فرهنگ را بطور عمده در نظارت و هدايت خلاصه مي كند و با توجه به مباني نظري بيان شده در فصل دوم از الگوي خاصي جهت تدوين بخش فرهنگي استفاده نشده است و نگاه به فرهنگ نه تنها فرابخشي نبوده بلكه بسيار كم اهميت بوده است و در اين توجه كم به بخش فرهنگ، تبليغ دين مبين اسلام نيز مورد غفلت واقع شده است. رویکرد حاکم برنسبت دین وفرهنگ رویکرد مصداق گرایانه مشاهده شد.
برنامه دوم :
برنامه دوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگی جمهوري اسلامي ايران كه جهت اجرا در طي سالهاي 1374 لغايت 1378 تهيه و تنظيم گرديده است، در قالب 3 فصل ارائه شده است كه به ترتيب آنها را مورد بررسي قرار مي دهيم . در فصل اول به اهداف كلان كيفي، خط مشي هاي اساسي و سياست كلي برنامه پرداخته شده است. در 16 مورد هدف كلان كيفي برنامه دوم، سه مورد اول به بخش فرهنگ اختصاص پيدا كرده است. كه اختصاص موارد اول نشان از اين دارد كه در اين برنامه توجه بهتري به بخش فرهنگ شده است و در هر سه مورد دين مبين اسلام مورد توجه قرار گرفته است و در مورد سوم به طور مستقيم به بحث تبليغ دين پرداخته شده و هدايت جوانان و نوجوانان در عرصه هاي ايمان مذهبي، فرهنگ خودي، خلاقيت و علم و مشاركت در صحنه هاي فرهنگي اجتماعي، سياسي، اقتصادي مورد توجه قرار گرفته است. در ادامه برنامه همانند برنامه اول براي اهداف كلان يك سري خط مشي هاي اساسي(نمودارشماره 6) ترسيم گرديده است. در مورد دوم و سوم آن به خوبي مسائل ديني و تبليغ دين مورد توجه قرار گرفته است. از جمله: توجه به سازماندهي و توسعه فعاليت مساجد بعنوان پايگاه هاي رشد فضائل اخلاقي و ارزشهاي معنوي، مشاركت بيشتر بانوان در امور اجتماعي با حفظ شئونات و ارزشهاي متعالي شخصيت اسلامي زن ، برنامه ريزي در جهت شناخت ابزارها و شيوه هاي تهاجم فرهنگي و مبارزه با آن، تقويت تفكر و گرايشهاي اسلامي، ايمان مذهبي و ترغيب به عمل صالح و تشويق به انجام فرائض ديني و تعظيم شعائر مذهبي، معرفي ابعاد گوناگون سيره اهل بيت “عليهم السلام” به عنوان الگوهاي متعالي رفتار فردي و اجتماعي، ارتقاء بينش اعتقادي و سياسي در زمينه امامت و رهبري جامعه اسلامي، آگاه ساختن جوانان نسبت به مواريث غني فرهنگي، اسلامي، ترغيب نسبت به ازدواج و تشكيل خانواده با تسهيل شرايط و آگاهي نسبت به روشها و معيارهاي شرعي در انتخاب همسر.
با بررسي و تطبيق اهداف كلان كيفي و خط مشي هاي اساسي در برنامه اول و دوم كاملا رشد بخش فرهنگي و خصوصا تبليغ دين در برنامه دوم نسبت به برنامه اول مشهود مي باشد. اما در بخش سياست هاي كلي برنامه واهداف کلان کمی که درنمودارشماره 3و4 نمایش داده شده است، باز هم تمركز و توجه معطوف به بخش اقتصادي و سياست مالي و قيمت گذاري است و بخش فرهنگ مغفول واقع شده است.
درفصل دوم تبصره های برنامه بیان شده است. برنامه دوم در قالب 101 تبصره تنظيم گرديده است كه تنها 6 مورد از آن به بخش فرهنگ اختصاص پيدا كرده است. در اين برنامه نيز مانند برنامه اول تفكيكي بين حوزه هاي مختلف، اقتصادی، اجتماعي و فرهنگي صورت نگرفته است.
همانطور كه پيشتر نيز بيان شد، تبصره هاي 29، 55، 56، 57، 58،60 در برنامه دوم به مباحث فرهنگي پرداخته است. هرچند كه تعداد تبصره ها نسبت به كل برنامه ناچيز است اما از لحاظ محتوا غني بوده و بهتر به مباحث فرهنگي و تبليغ دين پرداخته شده است . در تبصره 29 گسترش فرهنگ قناعت و ساده زيستي و مبارزه با تجمل گرايي و اسراف و ارائه الگوهاي مصرفي مطابق با شئون جامعه اسلامي و تهيه برنامه هاي تبليغي و ارشادي مورد تآكيد قرار گرفته است.
تبصره 55 به تنظيم و تبيين و اشاعه افكار و آرمانهاي بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران حضرت امام خميني (ره) پرداخته است. تبصره هاي 56، 57، 58، 60 نيز به بحث اختصاص بودجه به فعاليتهاي فرهنگي، ايجاد گسترش مراكز ديني، علمي و فرهنگي و برنامه هاي فرهنگي و گسترش مبادلات فرهنگي و روابط با خبرگزاريهاي منطقه اي و بين المللي و اعزام مبلغين و گسترش ترجمه قرآن كريم و متون معتبر اسلامي به زبانهاي مختلف و ارتقاء سطح علمي و كارائي دست اندركاران برنامه هاي فرهنگي و ارائه الگوهاي مناسب و الگوسازي در زمينه هاي مختلف فرهنگي ديني براي جوانان پرداخته اند،كه كاملا رشد توجه به مسائل فرهنگي هم از جهت محتوايي وهم تعداد تبصره ها نسبت به برنامه اول مشهود است.
فصل سوم كه اختصاص به هدفهاي كمي كلان در برنامه دوم دارد باز هم توجه به سمت بخش اقتصادی واشتغال می باشد ودر توزیع اعتبارت درصد بسیار ناچیزی به بخش فرهنگ اختصاص داده شده است.
به طور كلي برنامه دوم توسعه همزمان با گسترش مبحث تهاجم فرهنگي تنظيم شد، اما اين مسئله در اهداف برنامه، تجلي خاصي نيافته است. برنامه دوم نيز همانند برنامه اول راهبردي معين را براي توسعه فرهنگي ارائه نداده است. از جمله نكات مورد تأييد اين برنامه مي توان به ترسيم خط مشي هاي كلي و تأكيد بر آموزش هاي اخلاقي، معنوي، اعتقادات، علوم و فنون و پرورش روحيه مسئوليت پذيري و صرفه جويي و سازماندهي و هماهنگي اشاره كرد. كه البته براي ايجاد تحولات بنيادين در جامعه اسلامي ايران نياز به برنامه ريزي هاي دقيق تر در بخش فرهنگ خواهد بود و اين موارد منجر به تحولات بنيادين نخواهد شد. در اين برنامه نيز الگوي خاصي جهت تدوين بخش فرهنگي درنظرگرفته نشده است و نگاه به فرهنگ كماكان نه تنها فرابخشي نبوده بلكه باز هم كم اهميت بوده است و به تبع آن نيز توجه به تبليغ دين مبين اسلام نيز بسيار كمرنگ است. رویکرد نسبت به دین وفرهنگ، رویکرد مصداق گرایانه مشاهده شد.
برنامه سوم :
مجموعه قانون برنامه پنج ساله سوم توسعه جمهوري اسلامي ايران در قالب سه بخش و 26 فصل و 199 ماده تهيه و تنظيم گرديده است .كه فصل بيست و يكم در بخش دوم به مبحث فرهنگ پرداخته است.از ميان 199 ماده برنامه سوم توسعه تعداد 16 ماده (155 تا 170) به بخش

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع مقام معظم رهبری، امام خمینی (ره)، میراث فرهنگی، امام خمینی Next Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع برنامه چهارم توسعه، برنامه پنجم توسعه، انقلاب اسلامی، برنامه سوم توسعه