پایان نامه ارشد رایگان با موضوع بافت قدیم، آبگیری مجدد، پدافند غیر عامل، توجیه اقتصادی

دانلود پایان نامه ارشد

و شکل دهندهی بسیاری تعاملات اجتماعی بودهاند. بنابراین یکی از راههای حفظ و احیای آبانبارها تغییر کاربری آنها به کاربریهای مورد نیاز مردم میباشد به گونهای که نقش اجتماعی گذشته را به آنها بازگرداند.
از دیدگاه اقتصادی، احیا و مرمت آثار تاریخی موجب اشتغالزایی و ایجاد اوقات فراغت سالم برای گردشگران میگردد. اما در صورتی که بخش خصوصی به مرمت بناهای تاریخی اقدام نماید، مسائل اقتصادی دارای اهمیت بیشتری میگردد، چرا که سرمایهگذار باید خرابه‌ای تاریخی را با سرمایه‌اش به مکانی تبدیل کند که ضمن بازگرداندن رونق به بنا بتواند بازگشت سرمایه به همراه سود را برای سرمایه‌گذار به ارمغان بیاورد. سرمایهگذار باید به فرهنگ و تاریخ علاقه داشته باشد تا چنین ریسکی را بپذیرد وگرنه سرمایه‌گذاری در بخش‌های دیگر صنعت و اقتصاد خیلی زود بازده‌تر از سرمایه‌گذاری در این بخش میباشد.
البته توجه به این نکته ضروری است که در حفظ و صیانت ابنیه، ارزشها، باورها و فرهنگ گذشته و خلاصه در حفظ میراث تاریخی، معنوی و طبیعی، باید بدانیم از کدام سمت و سو به آن مینگریم و هدف از حفظ یک اثر(بنا)، موزهای و نمایشگاهی است یا کاربردی، پایداری اکوسیستم را تضمین میکند یا بازده اقتصادی دارد، سلامت جامعه را تامین مینماید و یا روند تاریخی و هویت آن فرهنگ و قلمرو را حفظ میکند؟ اگر به هریک از مفاهیم مذکور بیندیشیم و سپس به ارائه طرح بپردازیم، مسلما به همه اهداف و مبانی فوق خواهیم رسید(عطارها،1385، ص11).
با توجه به بحثهای فوق در برخورد با آبانبارها میتوان سه راهکار کلی در پیش گرفت.1- پیشنهاد تخریب آبانبار(در مواردی که آبانبار بسیار آسیب دیدهاست)،2- پیشنهاد استفاده از آب ذخیره شده بدون تغییر کاربری و 3- پیشنهاد باززندهسازی بنا به همراه انتخاب کاربری مناسب برای آن. جهت بررسی دقیقتر ابتدا به مطالعهی ویژگیهای کیفی و کمی آب ذخیره شده در آبانبارها پرداخته میشود، تا تعیین گردد در چه مواردی میتوان از این آب استفاده نمود. پس از آن کاربریهای جدید و مناسب برای آبانبارها و ویژگیهای فضایی هریک معرفی میگردد تا مشخص شود برای تغییر کاربری چه تمهیداتی باید اندیشه شود.

حفظ آبانبارها به عنوان مخازن تامین آب

به دلیل خشکسالیهای پیاپی در سالهای اخیر کشورهای جهان با بحران شدید آب مواجه میباشند. پایین رفتن سطح آبهای زیرزمینی نیز نگرانیهای ناشی از کمبود آب در سالهای آینده را تشدید میکند تا بدانجا که کارشناسان، قرن آینده را قرن جنگ بر سر آب دانستهاند. بنابراین دور از تصور نیست که روزی مردم مجددا به استفاده از آبانبارها جهت تامین آب حتی در مصارف آشامیدنی روی بیاورند. بنابراین با نگاهی به آینده حفظ آبانبارها به عنوان مخازن تامین آب توجیه پذیر میگردد. حتی در مواردی که قرار است آبانبار تغییر کاربری داده شود، بهتر است با اجرای سقف در ارتفاعی مناسب، مخزن آبانبار جهت ذخیره و تامین آب مورد نیاز کاربری پیشنهادی حفظ گردد. از آب آبانبارها علاوه بر مصارف آشامیدنی میتوان در آبیاری گیاهان، تهویه مطبوع و خنک سازی ساختمان، پدافند غیر عامل و مصارف غیر آشامیدنی همچون شستشوی ظروف و استحمام استفاده نمود.
بررسی ویژگی آبی آبانبارهای لار در مقایسه با استاندارهای آب مناسب برای آشامیدن، کشاورزی، آتشنشانی و …

در جدول زیر ویژگیهای شیمیایی آب چند آبانبار که همچنان مورد استفاده مردم جهت مصارف آشامیدن و پخت و پز میباشند، ارائه گردیده است. در این تحقیق که توسط مسلم راستی صورت پذیرفته، آزمایشهای شیمیایی استاندارد شمارش باکتریهای کلیفرم پنج لولهای (MPN) و شمارش جمعیت میکروبی هتروتروف(HPC) بر روی نمونههای آب تعدادی از آبانبارها صورت پذیرفته و مقادیر قابلیت هدایت الکتریکی (EC) و کل جامدات محلول ( TDS) نمونههای موردنظر نیز مورد اندازهگیری قرار گرفتهاست( راستی و همکاران، 1389، ص12).

جدول شماره5: ویژگیهای شیمیایی آب مخازن آبانبارهای شهر لار
ردیف
محل نمونهبرداری
آزمون باکتریولوژی(کلیفرم) MPN
آزمون HPC
آزمون Ec
آزمون TDS

آزمون احتمالی
آزمون تاییدی
آزمون تکمیلی

1
آبانبار آقا
16
16
9/2
26
700
420
2
آبانبار حاج حسین
16
16
16
75
500
300
3
آبانبار کلاه سیاه
16
16
9/2
155
400
240
4
آبانبار نظر علی بیگ
16
16
16
123
530
318
5
آبانبار هشت فخ
16
16
16
400
400
240
6
آبانبار شهیدان
16
16
5/1
82
785
471
7
آبانبار پیر براق
16
16
16
155
650
390
8
آبانبار نشاط
16
9/2
16
123
600
360

حد مجاز پارامترهای اندازهگیری شده بالا برای مصارف آشامیدنی به قرار زیر است:
حد مجاز EC = μ.s/cm1800، حد مجاز TDS= mg/l1500، MPN مجاز در آب شرب = (کمتر از10 قابل اصلاح، بالاتر از ده خطرناک) 0، حد مجاز HPC= CFU/100ml 500 میباشد. با توجه به جدول بالا و حد مجاز پارامترهای شیمیایی ذکر شده، نتایج زیر ( جهت استفاده از این آب به عنوان آب آشامیدنی) حاصل میگردد. نتایج حاصل از آزمایش میکروبی MPN بیانگر آن است که با توجه به آلودگی زیاد نمونههای مورد آزمایش، استفاده از این آب در صورت عدم گندزدایی منظم طبق استانداردهای جهانی بسیار خطرناک میباشد. نتایج آزمون HPC آب موجود در آبانبارها با توجه به ازدیاد کلونیهای شمارش شده بیانگر آلودگی زیاد آب به جمعیت میکروبی هتروتروف بوده و ضرورت شستشوی مداوم آبانبارها با رعایت اصول استاندارد را بیان میدارد. مقادیر اندازهگیری شدهی قابلیت هدایت الکتریکی(EC) و کل جامدات محلول (TDS) بیانگر کیفیت مطلوب آب از نظر میزان املاح محلول جهت مصارف شرب میباشد(راستی و همکاران، 1389، ص13). با توجه به نتایج فوق استفاده از این آب در کشاورزی و سایر موارد بلا مانع میباشد.
بهرهگیری از آبانبارها در پدافند غیر عامل

با توجه به ابعاد واندازهی آبانبارها، که در بخش شناسایی وضعیت کنونی آنها ارائه شد، مشخص میگردد که میزان حجم مخزن ذخیره آب آنها قابل توجه میباشد؛ به عنوان مثال مجموع حجم مخزن ذخیره آبانبارهای موجود در شهر لار برابر صدهزار متر مکعب اندازهگیری شده است، این میزان حجم میتواند جوابگوی مصارف شرب کلیه شهروندان در مدت زمان طولانی باشد. اتخاذ تدابیر لازم در خصوص استفاده از مقادیر زیاد آب ذخیره شده در آبانبارها در زمانهای بروز بحرانهایی مانند زلزله و سیل، که سیستم آبرسانی شهر دچار اشکال میشود، میتواند راهگشای حل بسیاری از مشکلات باشد. تحقق این امر با برنامهریزی و هماهنگی متولیان آبانبار با ستاد بحران هر شهر امکانپذیر خواهد شد(راستی، 1389، ص2). در صورتی که تامین کیفیت مطلوب آب ذخیره شده جهت مصارف آشامیدن دشوار باشد، میتوان آب تعدادی از آبانبارها را جهت پر نمودن مخازن ماشینهای آتشنشانی به کار بست. علاوه بر آن در مواقع بحران تنها به آب آشامیدنی نیاز نیست بلکه جهت مصارف شستشو و استحمام نیز به آب نیاز است، در این مورد نیز آب آبانبارها بهترین منبع تامین آب میباشد.
ارائه پیشنهاداتی جهت احیاء آبانبارها و آبگیری مجدد آنها

مردم ساکن در بافت قدیم شهر لار همچنان معتقدند، آب خنک آبانبارها گواراتر و سالمتر از آب لولهکشی این شهر میباشد. چرا که در نظر آنها، آب لوله کشی شهر که از سد سلمان تامین میشود، شور است و نیاز به تصفیه دارد، به همین دلیل امروزه نیز از آبانبارها استفاده مینمایند. هرچند با گذشت زمان و نصب دستگاههای تصفیه خانگی این استفاده کاهش یافتهاست اما افراد سالخورده و ساکنان بافت قدیم، اعتقاد دارند که آب آبانبارها سالم و عاری از هرگونه املاح اضافی است و در اصطلاح محلی آبش سبک میباشد.
همانگونه که پیش از این بیان گردید، با توجه به آزمایشهای شیمیایی صورت گرفته برروی آبانبارها، بدون کلرزنی و گندزدایی منظم، استفاده از آب آنها خطرناک میباشد. تا سال1389 اداره بهداشت یک بار در سال آبانبارهای مورد استفاده را کلر زنی مینمودهاست. هرچند این میزان کلر زنی کافی نبودهاست، اما در سالهای اخیر دیگر این اقدام نیز صورت نمیپذیرد. به نظر اداره بهداشت مرکزی در شیراز، آب لولهکشی شهر سالم بوده و مردم ناچارا باید از آن استفاده نمایند و دیگر نیاز نیست هزینهای برای تصفیهی آبانبارها پرداخت شود. بنابراین در صورت ارائه طرحهایی برای احیای آبانبارها، ابتدا باید به توجیه اقتصادی آنها پرداخته و از این طریق ارگانهای مربوطه را نیز متقاعد نمود.
به این نکته نیز باید توجه شود که آبانبارهای این شهر از طریق سیلابهای فصلی آبگیری میشوند، در این حالت تامین پاکیزگی و بهداشت تمام مسیری که آب از آن عبور میکند، دشوار میباشد. شاید بتوان این فرض را پذیرفت که آبهای سیلابی جاری شده در رودخانهها پس از گذشت مدتی(در اصطلاح محلی پس از عبور آب اول)، آلودگی را با خود از بین میبرند اما تمیز نمودن کانالهای انتقال آب منشعب شده از این رودخانهها که معمولا آبراهههایی با ابعاد 50*50 سانتیمتر هستند بسیار هزینهبر و تقریبا غیر ممکن است. علاوه بر این، بیشتر این آبراههها امروزه به دلیل خیابانکشی تخریب گشتهاند و بازسازی آنها هزینههای بسیار در پی دارد. بنابراین منطقی به نظر میرسد به احیای آبانبارهایی بپردازیم که در همجواری رودخانه اصلی قرار دارند و مستقیما از آن آبگیری میشوند. در سایر آبانبارها، درصورت امکان بهتر است آبگیری از طریق پشت بام خانههای همجوار صورت پذیرد. این شیوه که امروزه در بسیاری از نقاط دنیا استفاده میشود، بسیار آسانتر و ارزانتر از شیوه معمول میباشد. چرا که تامین پاکیزگی فضای پشت بام خانهها به مراتب آسانتر و کم هزینهتر از مسیرهای طولانی رودخانهها و کانالهای آب است.
جهت احیا و آبگیری مجدد آبانبارها به شیوه سابق، نیاز است اقداماتی اساسی صورت پذیرد، در ادامه به طور خلاصه به این اقدامات اشاره میگردد.
تعیین افرادی جهت تولیت آبانبارها توسط اداره اوقاف و امور خیریه، به منظور رسیدگی به وضعیت آنها و انجام اقدامات لازم در زمینه تعمیر، لایروبی و …؛
تعمیر و ترمیم آبانبارهایی که سازه آنها در مخزن یا سقف تخریب گردیده و یا دارای مشکل شکاف، سوراخ و … میباشد؛
ارائه برنامه زمانبندی رسوب زدایی از آب انبار و تخلیه رسوبات مخزن با هماهنگی مسئول هر آبانبار و اهالی مجاور؛
نظارت دقیق بر وضعیت بهداشتی محلهای مجاور آبانبارها توسط شهرداری و جلوگیری از تخلیه مواد زائد و نخالههای بهداشتی و ساختمانی در حوضه آبریز آبانبارها؛
هماهنگی بین مسئول آبانبار و اهالی محل با اداره بهداشت محیط جهت ضد عفونی کردن دورهای آب موجود در آبانبارها و آموزش نحوه کلرسنجی به مسئولین هر آبانبار؛
تشویق مردم به مشارکت، همچنین مشارکت مسئولان دولتی و کارشناسان در حفظ این سازهی بومی؛
فرهنگ سازی عمومی در استفاده از آبانبارها به عنوان شبکه دوم آب شهری(مسرت، 1389، ص 213)؛
ایجاد محلهایی در مدخل آبانبار، جهت استفاده عمومی(ساماندهی اتاقکها و آبسردکنهای نصب شده جهت برداشت آب) و
تجهیز آبانبارها با استفاده از تجارب ساکنان نواحی دیگری که از این بناها بهره میگیرند(خیرخواهآرانی، 1385، ص7).
باززندهسازی آبانبارها و انطباق دادن آنها با کاربریهای جدید

آبانبارها بناهای با اهمیتی بودهاند که امروزه به دلیل تغییر در شیوه و سبک زندگی مردم، دیگر به شکل سابق خود، عملکردی نداشته و اندک اندک در گذر تاریخ به فراموشی سپرده میشوند. هرچند امروزه تعدادی از آبانبارهای شهر لار همچنان مورد استفاده افراد مسن و ساکنان بافت قدیم قرار دارند اما روند رو به کاهش این استفاده و افزایش آبانبارهای مخروبه نشان میدهد که دیگر آبانبارها با کاربری گذشته خود چندان دوامی نخواهند داشت. بنابراین جهت حفظ این بناهای ارزشمند و ماندگار نمودن شیوههای بکارگیری آنها نیاز است با تعریف کاربریهای جدید و متناسب با عملکرد گذشته به باززندهسازی آبانبارها دست یازیم. انطباق دادن فضا و عناصر آبانبارها با این کاربریهای جدید به آنها حیاتی دوباره بخشیده و مانع از ویرانی

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع معماری پایدار، معماری بومی، دوره صفویه، شیوه زندگی Next Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع اوقات فراغت، صنایع دستی، فضاهای ورزشی، ورزشکاران