پایان نامه ارشد رایگان با موضوع انتقال دانش

دانلود پایان نامه ارشد

آموزان به طور مستقل، اما با روشي منظم به كاوش بپردازند و به دنبال چرايي حوادث باشند و به يافته‌ها و انديشه هاي ديگران احترام بگذارند و عقايد مخالف را تحمل كنند. بنابراين الگوي كاوشگري زماني تحقق مي يابد كه :
1- موقعيت فراهم شده، دانش آموزان را به تحير وادارد و سبب كنجكاوي آنان شود.
2- دانش آموزان بتوانند از راهبردهاي آشنا و آموخته شده به تحليل موقعيت بپردازند.
3- راهبردهاي جديد را مستقيماً بياموزند و به دانش گذشته خود بيفزايند.
4- با مشاركت و مساعدت گروهي تفكر خود را غني و پربار سازند.
5- به موقتي بودن يافته‌ها باور كنند و به ارزيابي يافته هاي علمي بپردازند (ساچمن، 1962،به نقل از شعباني،ص312).

2-2-4-6 ساختار الگوي كاوشگري
الگوي كاوشگري اصولاً يك الگوي دانش آموز محور است، و موقعيتهاي فراهم شده براي آموزش بايد موقعيتي باشد كه در آن تحير و عدم تعادل دانش آموز پايه و اساس فعاليتهاي آموزشي را تشكيل دهد. كنش و واكنش معلم و دانش‌ آموز صميمانه، مشاركتي و دقيق بوده و هر نوع اظهار نظر و يا ابراز عقيده اي براحتي صورت مي گيرد. چنين ساختاري اگر چه ممكن است اندكي پيچيده به نظر آيد، در كار يادگيري و آموزش بسيار موثر و برانگيزاننده است. اساساً الگوي كاوشگري از روشهاي پژوهش علمي نشأت گرفته است، يعني در اين الگو دانش آموزان هم چون پژوهشگران در عمل يا مساله اي مواجه مي شوند و درباره آن اطلاعات جمع آوري مي كنند. اطلاعات جمع آوري شده را تنظيم و طبقه بندي مي نمايند و براساس آنها فرضيه سازي مي كنند، سپس فرضيه هاي خود را مي آزمايند و در نهايت نتيجه مي گيرند و از نتايج به دست آمده براي تجزيه و تحليل ساير رويدادهاي مشابه استفاده مي كنند (شعباني، 1385، ص 316).
در الگوي كاوشگري، برخلاف الگوهاي تدريس مستقيم، نقش معلم انتقال و ارائه مطالب درسي نيست. او نقش راهنما را در فرآيند تدريس بازي مي كند. او به جاي انتقال مستقيم اطلاعات و واقعيتهاي علمي‌، روش كسب اطلاعاتي را به دانش آموزان مي آموزد. مهمترين نقش معلم در ساختار چنين الگويي فراهم كردن موقعيت كاوشگري، تقويت روحيه كاوشگري در دانش آموزان و هدايت فعاليتهاي آنهاست. وظيفه معلم انتقال نتايج كاوش ديگران به دانش آموزان و يا انجام فعاليتهاي كاوشگرانه نيست، اما او مي تواند ضمن ايجاد موقعيت مساله دار، در مورد شيوه هاي كاوشگري دانش آموزان داوري كند. منابع لازم را در اختيار آنان قرار دهد، و در ضمن براي كمك به كاوشگران مبتدي و تسهيل فعاليت آنها به بحث درباره موقعيت مساله دار بپردازد و با تمركز بررويدادهاي معين مساله يا طرح سوالها، حركت كاوشگرانه دانش آموزان را استمرار بخشد. در اين الگو معلم يگانه منبع اطلاعات نبوده و كتاب درسي نيز يگانه وسيله آموزشي به حساب نمي آيد.بلكه نيروهاي مكمل ديگر، كتابخانه، آزمايشگاه، فيلم، موزه و محيط واقعي زندگي همه و همه مي توانند منبع دريافت اطلاعات باشند و محيط آموزشي نيز منحصر به محيط مدرسه نبوده و در همه جا و همه مكان ها، آموزش مي تواند صورت گيرد (همان منبع، ص 317).
كاوشگري برمبناي اين باور، كه بايديادگيرنده را مستقل بار آورد،پديد آمده است.كاربرد اين الگو مستلزم فعاليت به صورت كاوشگري علمي است.از آن جايي كه كودكان،كنجكاو وآماده ي رشدهستنددر اين الگومسير مناسبي براي به كار گيري انرژي آنان ابراز شده وبه پديدآيي انضباط ذهني ومهارتهاي لازم براي سؤال پرسيدن وپاسخگويي به سؤال هايشان كمك مي كند( آقازاده،1384،ص385).
براي آموزش كودكان از طريق كاوشگري بهتر است فعاليتها، با بازي شروع شود. اين بازيها سبب خواهند شد كه كودكان بتوانند سوالها را دسته بندي كنند و معلمان از طرح سئوالهاي پيچيده و نيازمند نظريه به طور مستقيم اجتناب ورزند، معلمان بايد مراحل كاوشگري را گام به گام و در ضمن جلسات مختلف به دانش آموزان بياموزند، تلاش براي آموزش همه عناصر كاوشگري در يك جلسه ياد در جلسات محدود تنها موجب ناكامي دانش آموزان و معلمان خواهد شد. براي آموزش بزرگسالان نيز بهتر است معلمان محتواي آموزشي را به صورت ناهمخوان سازماندهي كنند و سعي نمايند تدريس همه مطالب را از سبكهاي بياني به سبك كاوشگري تبديل كنند (شعباني، 1385، ص 318).
الگوي كاوشگري با معرفي حادثه ي شگفت انگيزي به شاگردان آغاز مي شود. افراد در مواجه با چنين وضعيتي براي حل مسئله به طور طبيعي برانگيخته مي شوند.متوان از فرصت فراهم شده در كاوشگري طبيعي براي آموزش رويه هاي تحقيق منظم استفاده كرد( شلدره اي،1388،ص184).

2-3-4-6 مراحل اجراي الگوي كاوشگري
مرحله اول ) مواجه كردن دانش آموزان بامسئله
در اين مرحله معلم، موقعيت مساله دار يا مشكل را ارائه مي كند و روشهاي كاوشگري را براي دانش آموزان توضيح مي دهد. انتخاب يك موقعيت مناسب براي شروع آموزش، يكي از مهمترين مراحل انجام كار به شمار مي آيد چرا كه اگر موقعيت مساله دار توجه دانش آموزان را جلب نكند و براي آنان برانگيز نباشد كاربرد اين الگو بسيار مشكل خواهد بود (شعباني، 1385‌، ص 320)

مرحله دوم ) جمع آوري اطلاعات
جمع آوري اطلاعات ممكن است در خلال مرحله ي اجراي چرخه ي يادگيري انجام گيرد كه طي آن از دانش آموزان خواسته مي شود تا درباره ي موضوع مطالعه كنند،براي مثال خواندن مقاله‌ها ومراجعه به كتاب درسي در اين زمان مناسب است چرا كه دانش آموزان اطلاعات را مستقيماً با تجارب دست اول خود ربط مي دهند(خلخالي،1378،ص5).
مرحله سوم ) فرضيه سازي
منظور از فرضيه سازي، پيش بيني راه حلهاي احتمالي براي پرسشهاي مطرح شده است. فرضيه‌ها معمولاً براساس نگرش و شناخت پيشين دانش آموزان، اطلاعات و شواهدي كه مورد تاييد قرار گرفته اند، رابطه هايي كه در اطلاعات و داده هاي موجود مي بينند شكل مي گيرند. دانش آموزان براي ساختن فرضيه‌ها ناگزير به تفكر هستند. آنها با در نظر گرفتن چندين راه ممكن، براي ادامه فعاليت نتايج هر يك از فرضيه‌ها را در عالم تصور تجزيه و تحليل مي كنند، بديهي است كه در هيچ يك از آنها اخذ نتيجه قطعي نيست (شعباني،1385،ص321).
مرحله چهارم) گردآوري داده‌ها (آزمايشگري)
براي قبول يا رد فرضيه بايد آن را بيازمائيم. در واقع فرضيه آزمايي يكي از مراحل مهم حل مساله است كه در علوم مختلف روشهاي متفاوتي براي آن وجود دارد. به طور كلي دانش آموزان براي قبول يا رد فرضيه هايي خود نياز به جمع آوري دقيق اطلاعات دارند آنها مي توانند اطلاعات مورد نياز خود را از منابع مختلف مانند كتابهاي درسي، كتابهاي غير درسي، روزنامه‌ها و مجله هاي علمي، مصاحبه با صاحبنظران، گردش علمي تجارب مستقيم آزمايشگاهي به دست آورند. اطلاعات جمع آوري شده بايد يا توجه به معيارهاي صحيح و علمي طبقه بندي شوند تا دانش آموزان بتوانند براساس طبقه بندي انجام شده، روابط بين اطلاعات موجود را درك كنند و ذهنشان را براي رسيدن به يك استنباط كلي آماده سازند، هرچه منابع جمع آوري اطلاعات معتبرتر و اطلاعات گردآوري شده كاملتر باشد، تاييد يا رد فرضيه از اعتبار بيشتري برخوردار است (ساچمن، 1962،به نقل از شعباني 1385،ص321).
مرحله پنجم ) سازماندهي اطلاعات و نتايج آزمايش
در اين مرحله معلم، دانش آموزان را به سازماندهي داده‌ها و دسته بندي توضيحات فرا مي خواند.
و از دانش آموزان مي خواهد كه توضيحات خود را بيان كنند، با بيان اين توضيحات دانش آموزان قادر خواهند بود تا براي تاييد يا رد فرضيه خود اطلاعات جمع آوري شده را تجزيه و تحليل كنند و تفاوتها و تشابه هايي را كه در ميان شواهد به پذيرش يا عدم پذيرش فرضيه منجر مي شوند مشخص كنند ( همان منبع).
مرحله ششم) تحليل و نتيجه گيري و تعميم
فرآيند كاوشگري بايد به نتيجه منتهي شود. اساس اين الگو آن است كه دانش آموز مشكلي را كه با آن مواجه مي شود به نحوي قابل قبول براي خود حل كند و مفاهيم تازه اي را ياد بگيرد. هنگام نتيجه گيري توجه به چند نكته ضروري است.
1- دانش آموزان بايد بتوانند تشخيص دهند كه شواهد موجود تا چه اندازه آن‌ها را دراثبات درستي يا نادرستي فرضيه‌ها ياري خواهند كرد، و اين نتيجه گيري تا چه اندازه معتبر خواهد بود.
2- دانش آموزان بايد بدانند كه يافته هاي آنان قطعي نبوده و چه بسا بايد به دست آمدن اطلاعات، تجارب و يافته هاي جديدتر قابل تغيير و اصلاح هستند (شعباني، 1385، ص 324).
2-4-4-6 مهمترين شيوه هاي تدريس،در الگوي كاوشگری

2-1-4-4-6 روش اكتشافي
در اين روش دانش آموزان با راهنمايي محدود يا بدون راهنمايي معلم، روابط پديده‌ها را كشف و يا انديشه اي جديد توليد مي كنند (دي چكو وكرافرود38 1988،به نقل از شعباني، ص 355).
در اين روش معلم مستقيماً موضوعهاي درسي را به دانش آموزان آموزش نمي دهد، بلكه موقعيتي فراهم مي سازد كه آنها خود به كشف و توليد دانش بپردازند، به عبارت ديگر روش اكتشافي رويكردي است كه از طريق آن دانش آموزان تشويق مي شوند كه با محيط خود به تعامل بپردازند، يعني در آن با تفحص، دستكاري اشياء و چالش و تفكر، روابط پديده‌ها را كشف كنند و به فهم موضوع برسند ( امرود، 1995، به نقل از همان منبع،ص 443). در مورد مفهوم و تعاريف روش اكتشافي به رغم اتفاق نظر فراوان، اختلاف نظرهايي ديده مي شود. برونر يكي از مدافعان اصلي يادگيري اكتشافي، مي گويد معلم نبايد با شيوه تدريس مستقيم به انتقال دانش اكتفا كند، بلكه بايد كلاس درس را به گونه اي سازمان دهد كه دانش آموزان از طريق ارتباط فعال خود با موضوع درس، ياد بگيرند، يعني بايد آنان را تشويق و تحريك كرد تا خود تجربه كنند و به اكتشاف برسند. برونر در دفاع از روشهاي پيشنهادي خود مي گويد : ما به كتابخانه هاي كوچك زنده كه در آن اطلاعات انباشته شده باشد نياز نداريم، بلكه نيازمند انسانهاي متفكر هستيم (برونر، 1966،نقل از همان منبع، ص 72). او در مباني نظري خود بيشتر به مطالعه فرآيند يادگيري توجه دارد تا خود يادگيري به اعتقاد او دانش آموزان را نبايد در برابر دانسته‌ها قرار داد، بلكه بايد آنها را با مساله روبه رو كرد تا خود به كشف روابط امور و راه حل آن‌ها بپردازند، برونر مي گويد : برنامه بايد به قدري منظم و سازمان يافته باشد كه دانش آموزان را به فعاليت وا دارد، زيرا اگر ما پاسخ را مستقيماً در اختيار دانش آموزان قرار دهيم، آنان را به كتاب و معلم متكي ساخته ايم. اين امر سبب مي شود كه آنها از خود كوششي نشاني ندهند، در نتيجه رضايت خاطر از يادگيري به دست نياروند و انگيزه هاي يادگيري در آنان تضعيف شود (شعباني، 1385، ص 334). در اين روش نگرش و بينش دانش آموزان بسيار مهم است، معلمان بايد به جاي كنترل رفتار دانش آموزان و ايجاد رفتارهاي بيش بيني شده براساس عادت، موقعيت مطلوب يادگيري را ايجاد كنند و سبب شوند كه آنها خود به كشف روابط و حل مسايل نايل گردند، تا بتوانند كاربرد آموخته هايشان را در زندگي واقعي بياموزند، در چنين نگرشي هر دانش آموز بايد مطابق با استعداد و تواناي خود مسايل را كشف كند و به پيش برود. محيط آموزشي بايد كاملاً آرام و به دور از اضطراب و تنش باشد. شرايط آموزشي بايد به گونه اي سازماندهي شود كه دانش آموزان بتوانند عقايد خود را با آزادي بيان كنند، يا علاقه به گفتار ديگران گوش دهند، در مورد راه حل هاي مختلف مسايل بينديشند و به سازماندهي مفاهيم ذهني خود بپردازند تا به وسيله نيروي تفكر در آنان تقويت شود. آنان بايد بدون ترس از تمسخر ديگران اظهار نظر كنند و در ضمن بحث و تبادل نظر به اشتباهات خود پي ببرند(همان منبع، ص 343).

2-2-4-4-6 مراحل روش تدريس اكتشافي
الف) اقدامات پيش از آموزش
(1-الف) تعيين هدف
هدف گزيني يكي از اقدامات مهم معلم در انجام هر گونه آموزش است.لازم است معلم از قبل تعيين كندكه مي خواهد ضمن آموزش چه مهارتهاي ذهني و شناختي را در يادگيرندگان خود مورد تأكيد قرار دهدوبه چه نتايجي برسد.
(2-الف) ‌انتخاب يك مؤقعيت مشكل آفرين يا معمابرانگيز

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع انتقال اطلاعات، آموزش علوم Next Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع آموزش علوم، روش پژوهش