پایان نامه ارشد رایگان با موضوع استرس شغلی، سلامت روان، امنیت شغلی، احساس امنیت

دانلود پایان نامه ارشد

عنوان مهمترین عامل شکل دهنده هویت اجتماعی، منبع تامین کننده زندگی و شکل دهنده روابط اجتماعی، برای هر فرد تلقی می گردد. چرا که نه تنها افزایش مشکلات شخصی کارائی فرد را در محیط کاری کاهش می دهد بلکه با ایجاد اختلال در روابط خانوادگی چرخ معیوبی را دامن خواهد زد. به همین دلیل است که امروزه توجه به محیطهای شغلی و شرایط کار کارکنان و کارگران امری است که به منظور بالا بردن کیفیت کار، حفظ سلامت و بهداشت کارکنان و به منظور بهره جویی بیشتر و بهتر از طول مدت سنوات کاری مورد توجه قرار گرفته است.
شناخت و چاره جویی برای عوامل مخرب روانی و فیزیکی- شیمیائی شرایط کاری و ایجاد قوانین و ضوابط جدید همگی در جهت تامین اهداف فوق بوده است. بنابراین جنبه روانی و اجتماعی محیط کار می تواند سبب آزار فرد بیش از هر چیزی گردد. این موضوع در اغلب مشاغل و شرایط محیط کار صدق دارد به خصوص در مجتمع های بزرگ، صنایع و کارخانجات پررنگ تر می گردد. شناخت اثرات سوء اختلالات و مشکلات روانی در کیفیت و کمیت کار کارکنان، برای استرسهای شغلی در کارکنان درمانی و بیمارستانی و شناخت روشهای مقابله با استرسها و آموزش مهارتهای لازم برای اینکار می تواند از کاهش استرس های احتمالی و یا کمک به افراد برای مقابله با استرس را به دنبال داشته باشد.
صاحبنظران مختلف معتقدند که در زندگی همه افرادی که دارای شغلی هستند استرس وجود دارد و به گونه های مختلف برآنها فشار وارد می کند. تحولات شغلی مانند تغییرات سازمانی، تغییرات حقوق و دستمزد، ترفیعات شغلی، کاهش یا افزایش نیروی انسانی و دگرگونیهای اجتماعی، موضوعهائی هستند که به شکلی بر فرد فشار آورده و او را دچار آشفتگی، نگرانی، تشویش و اضطراب می نماید، این نگرانیها در مشاغل مختلف متفاوت می باشد، یعنی بعضی از مشاغل دارای استرس بیشتر و مشاغل دیگر استرس کمتری دارند .
به طور کل می توان چهار عامل عمده که سبب استرسهای شغلی می گردند تعیین نمود :
• تغییر در مدیریت و سیستم سرپرستی که خود تغییر در سازمان شغلی را به دنبال دارد.
• تفاوت بین شکل انجام کار و سیاستهای کاری.
• آگاهی فرد از دوران استراحت و بازنشستگی
• تحول در روند کار در اثر پیشرفت تکنولوژی
از طرف دیگر، استرسها از جمله استرسهای شغلی می توانند اثرات تخریبی در اندامهای بدن داشته باشند. مثلاً استرس حاد می تواند باعث اسپاسم سم عروق کرونر و مرگ ناگهانی شود. یا اینکه یکی از مهمترین علت از کارافتادگی و مرگ ومیر در جوامع غربی بیماریهای قلبی می باشد، که فاکتورهای مهمی در بروز حمله قلبی نقش دارد به طوری که استرسهای ناشی از کار. استرس مداوم می تواند موجب آسیب به دستگاه گوارشی، افزایش خون، تغییرات قند خون و موارد دیگر گردد .
در مطالعه ملکوتی و همکاران (١٣٧٣) با کارمندان اداری و درمانی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان نشان داده شد که استرس شغلی بالاتر با اضطراب و افسردگی بیشتری همراه است، کارکنان درمانی استرس شغلی بیشتری نسبت به کارکنان اداری داشتند. این محققین نتیجه گیری نمودند که استرس شغلی تاثیر مستقیمی بر پیدایش مشکلات روانی دارند. اینان معتقدند که وقتیکه فرد همواره از وقوع احتمالی اشتباه درکار در اضطراب و تشویش دائم بوده و فکر می کند که نمی تواند مشکلاتش را با مسئولین بالاتر مطرح نماید، اعتماد به نفس خویش را در انجام وظایف محوله از دست داده و در پی احساس حقارت دچار افسردگی می گردد، که آن نیز به نوبه خود بر چرخة معیوب استرس شغلی و کاهش کارایی دامن خواهد زد.
تداوم این چرخه می تواند به مرور باعث فرسایش توانائیهای روانی و جسمانی کارکنان گردیده و پس از مدتی به اختلالات عصبی – روانی پایدار منتهی می گردد.
مطالعه ای مشابه در بیمارستانهای شیراز نیز حاکی از سلامتی روانی کمتر و استرس شغلی بیشتر می باشد ، همچنین استرس شغلی در کارکنان مجرد بیشتر بوده است. این محققین عوامل موثر در استرس شغلی کارکنان دانشگاه شیراز را موارد زیر برشمردند:
تحت فشار بودن برای انجام کار، انجام دو کار بطور همزمان، انجام کار در روزهای تعطیل، مغایرت نیازهای شخصی با نیازهای سازمان، عدم درک مشکلات کارکنان از سوی مدیریت، زیاد بودن حجم کار،اعمال روشهای ضد و نقیض، عدم مشاوره سرپرستان با کارکنان در مورد تغییرات شغلی .در مطالعه ای در دانشگاههای علوم پزشکی تهران (ویسی و همکاران 1379) نتیجه گیری نمودند که استرس شغلی باعث خشنودی شغلی کمتر می گردد، و استرس شغلی بالاتر سلامتی روانی کمتر را به همراه دارد. اما کسانیکه سرسختی روانی بالاتری داشته باشند سلامت روان و خشنودی شغلی بهتری خواهند داشت.
در مورد شغل معلمی نیز مطالعاتی صورت گرفته و نظریات زیادی ارائه شده است. بطور مثال کایریاکو و ساتکلیف (١٩٨٧) دو نوع عمده پاسخ در معلمان را ذکر می کنند.
اولین پاسخ ناکامی است که با سردرد، اختلالات معده، آشفتگیهای خواب، فشار بالا، کهیر پوست و افسردگی همراه می باشد. پاسخ دوم نیز اضطراب شدید است که ممکن است همراه با تیک چشم ، کهیر عصبی پوست، از دست دادن صدا و از دست دادن وزن بدن بیانجامد.
بر همین اساس در مطالعه انجام شده با تقاطع ابتدائی و راهنمائی شهر شیراز (رضائی، ١٣80) نتیجه گرفتند که یک چهارم معلمان استرس شغلی بالا را تجربه می کنند و معلمهای مرد نیز نسبت به زنها استرس بالاتری داشتند. در مطالعه دیگری که در مورد معلمهای مقاطع ابتدائی و متوسطه تهران صورت گرفت (وفائی ، 1379)، نشان داده شد که معلم های مقطع ابتدائی استرس بالاتری داشتند و منابع مهم استرس شامل:
عدم رسیدگی به شرایط اقتصادی و رفاهی فرهنگیان، برخوردار نبودن فرهنگیان ازشأن و منزلت اجتماعی لازم، تبعیض بین حرفه معلمی و سایر حرفه ها از لحاظ حقوق ماهیانه، و وجود شغل دوم در معلمها بوده است ، با توجه به مطالعات و نظریات محققین و کارشناسان مربوطه محیط کاری توام با آرامش، انگیزش و رفاه نسبی می تواند نقش به سزایی در سلامت روان و طول عمر بیشتر افراد، سازمان ها و جوامع داشته باشد که باید مورد توجه خاص قرار گیرد. هنگامیکه کار بر اساس علاقه و از روی آگاهی و متناسب با شرایط روانی فرد انتخاب می شود بر کارآیی و بهره وری وی می افزاید.رضایت از کار، رضایت از مدیریت و روابط حاکم، احساس امنیت شغلی، احساس مالکیت از جمله نیازهای روانی موثر در کیفیت روحی و روانی کارکنان است که وجود آنها موجب بهره وری وارتقاء تولید و کیفیت می گردد.
همچنین پژوهشی نشان داد که ویژگی های کلی ای وجود دارند که افراد خاصی را نسبت به استرس در کار آسیب پذیر تر می سازند (دائم و وارما ، 1998:تراورز و کوپر 1996)
2-2-11- سه خصلت شخصیتی افراد مستعد استرس
1- شخصیت تیپ (آ) : پرستاران دارای شخصیت تیپ (آ) ،نا شکیبا و پرخاشگر هستند ،تمایل شدیدی به انجام شدن کارها و گرایش به قبول کار زیاد دارند . این پرستاران ،در تقابل با گروه دارای شخصیت تیپ (ب) هستند که نگرشی آسان گیر و راحت نسبت به زندگی دارند .
2- شخصیت هایی که عوامل بیرونی بر آنها کنترل دارند: این افراد ، به شدت بر این گمانند که نمی توانند بر مسائل مهمی که در زندگیشان رخ می دهد ،کنترل مناسبی داشته باشند . به همین دلیل وقتی با مشکلاتی روبه رو می شوند که باید به آنها بپردازند ، احساس آسیب پذیری و عجز می کنند . این افراد بر خلاف معلمانی هستند که عوامل درونی بر آنها حاکمند؛ یعنی افرادی که این اعتقاد را در خود تعمیم داده اند که دارای قدرتی درونی هستند که بر رویداد های مهمی که بر آنها تأثیر می گذارد ،چیره می شوند . افرادی که عوامل بیرونی بر آنها کنترل دارند ،مستعد استرسند ، چون احساس استرس در موقعیت هایی افزایش می یابد که از آن موقعیت ، نوعی تهدید استنباط می شود و شخص احساس می کند نمی تواند به درستی از عهده آن برآید. آنها موقعیت را از آنچه که هست ، تهدید آمیزتر می بینند و به جای اینکه راهبردهایی اتخاذ کنند تا با موفقیت با آن موقعیت روبه رو شوند ،می گذارند تا منبع استرس تداوم یابد .
3-شخصیت نوروتیک ؛ پرستارانی که شخصیت دارند ،شدیدا مستعد نگران شدن هستند .آنها مدتی طولانی به مشکلاتی فکر می کنند که فرضی هستند و ممکن است با آنها مواجه شوند . آنهایی که شخصیت نوروتیک دارند ، مستعد استرس هستند چون آستانه ی ذهنی آنها در تهدید آمیز دیدن یک موقعیت ، پایین است . آنها به ویژه تمایل دارند بدترین سناریو ها را در ذهن خود بسط دهند و فکر کنند که چطور به رویدادهای احتمالی و بعید خواهند پرداخت . در نتیجه ،بیشتر استرس آنها از فکر کردن درباره ی موقعیت هایی که رخ نخواهند داد ،ناشی می شود .

2-2-12- عوامل استرس شغلی در محیط کار
شرایط کاری ،تراکم کاری، ابهام نقش ، عدم امنیت شغلی، تعارض شغلی ، مسئولیت ، روابط با مافوق ، روابط با زیر دستان ، روابط با همکاران،تفاوت در روش های مدیریت منابع انسانی ،بدو ورود به محیط کار،ارزشیابی شدن به وسیله دیگران ، بازخورد عملکرد . (جمالفر ،1384)
2-2-12-1- شرایط کاری
عواملی چون شرایط نامطلوب کاری ، تند کارکردن ،تلاش طاقت فرسای فیزیکی ، ساعات بسیاری را در محیط کار گذراندن و پرکاری مفرط ، موجب اختلال در سلامت روانی می شود .کار خسته کننده و تکراری و محیط نامطلوب فیزیکی و روانی از جمله ، سروکار داشتن با افراد تندخو و همکاران پر خاشگر علاوه بر اختلال سلامت روانی موجب کاهش سلامت جسمانی نیز می شود . این افراد زودتر و بیشتر از افرادی دیگر به بیماری مبتلا می شوند و دیرتر بهبود می یابند.

2-2-12-2- تراکم کاری
بعضی افراد زمانی که خیلی نزدیک با دیگران کارمی کنند، احساس ناراحتی می کنند در حالی که اگر عده ای در کنار بقیه کار نکنند احساس تنهایی می کنند . در هر حالت تراکم (مثبت یا منفی ) می تواند باعث ایجاد استرس گردد.
2-2-12-3- ابهام نقش
اگر شخص اطلاع کافی از شغل و کاری که برعهده گرفته نداشته باشد بدین معنی که اهداف کاری وی چنانچه باید و شاید واضح و صریح نباشد و او نتواند با این اهداف و انتظارات خود ، همکاران و مسئولیتهای محوله ارتباط درستی برقرار سازد، این حالت موجب بروز افسردگی ، کاهش اعتماد به نفس ، عدم (هورمون مهم بدن که نقش اساسی در تسریع و بهبود آسیب دیدگی دارد) کاهش فشار خون و میزان مصرف دخانیات گردد.ازآنجا که معلمان نسبت به انتقاد حساس هستند ،تعارض در نقش یا ابهام در نقش می تواند منبع قوی برای استرس باشد .
2-2-12-4- عدم امنیت شغلی
در شرایط فعلی دنیا هیچ شغلی دائمی نیست و حفظ و بقا آن بستگی به میزان فعالیت خود فرد دارد ولی عدم آگاهی از این موضوع موجب ترس از کنار گذاشته شدن لغو یا اتمام قرارداد موقت و بازنشستگی یکی از فشار های روانی است .
چنین حالتی موجب می شود فرد قبل ازآنکه بطور طبیعی از کار بازنشسته شود،احساس فرسودگی و کسالت روحی کند . ترس از تنزل مقام یا کنار گذاشته شدن در افراد که می داند به مدارج بالا و بالاترین سطح پیشرفت در کار خود رسیده اند بسیار شدیدتر است. این افراد به پر کاری می پردازند تا همچنان خود را در اوج نگهدارند و در عین حال می کوشند عدم احساس امنیت شغلی را مخفی کنند و بدین ترتیب بیش از پیش در معرض استرس قرار می گیرند .(انصاری ،1384)

2-2-12-5- مسئولیت
مسئولیت موجب استرس می شود وبه نحو چشمگیری به افسردگی، اضطراب و روانپریشی منجر می شود ، هر چه میزان مسئولیت فرد در مقابل دیگران بیشتر شود وی باید دقت و زمان بیشتری را در واکنش و برخورد با سایرین صرف کند ودر نتیجه استرس نیز بیشتر خواهد شد . اضطراب افراد به میزان قابل توجهی با سیگار کشیدن،فشار خون ومیزان کلسترول خون در ارتباط است. خطر ابتلا به بیماریهای مختلف جسمانی و روانی به افرادی که مسئولیتی را در قبال اشیاء بر عهده دارند به مراتب کمتر است . (جمالفر ،1384)
2-2-12-6- روابط با زیر دستان
دعوت به تقسیم کار و مشارکت می تواند در برخی از مدیران موجب بروز استرس از جمله احساس تنفر واضطراب گردد.

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع استرس شغلی، تنیدگی روحی، حمایت اجتماعی، فشار روانی Next Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع تاب آوری، عوامل خطر، بهداشت روان، روانشناسی