پایان نامه ارشد رایگان با موضوع اتحاد عاقل و معقول، حوزه و دانشگاه، محکم و متشابه، ناسخ و منسوخ

دانلود پایان نامه ارشد

نوشته شدن و به دست ما رسيده، فصل الخطاب انديشه و تفکر است و نبايد کسي از خود سخني بر خلاف آن ارائه دهد وگرنه بايد تکفير شود تا به اين وسيله از ميراث گذشتگان در برابر هجمه افکار محافظت به عمل آيد. در پي مشکلاتي که در اصفهان براي او پيش آوردن، ملاصدرا آنجا به قصد خود سازي و تصفيه نفس ترک گفت و راهي قم شد و در اطراف قم سکني گزيد و به مراقبه و تطهير نفس پرداخت.252
وي پس از دوره اي از مراقبه و خودشناسي و خودسازي، آنگاه که احساس کرد به مرتبه اي از شهود رسيده که مي‌تواند انوار ملکوت اللهي را دريافت کند و حقايق علمي از عالم قدس بر وي تابيده است،253 به شيراز بازگشت و بناي تأليف و تدريس و پرورش شاگردان مستعد را گذاشت.254 در اين دوره مکتب خاص خود را پايه ريزي کرد و تا پايان عمر خود که در سال 1050 قمري يا 1045 قمري است به آن اشتغال داشت. وي پس از عمري مجاهدت در راه خدا در مسير حج در بصره از دنيا رفت و بدن وي را در بصره يا در نجف اشرف به خاک سپردند.255
از شاگردان مشهور ملاصدرا مي‌توان به ملامحسن فيض کاشاني که داماد او نيز بود و هشت سال در قم در خدمتش استفاده کرده و نيز ملا عبد الرزاق لاهيجي که او نيز داماد ملاصدرا بود اشاره کرد. ملاحسين تنکابني و آقاجاني نيز ار شاگردان ملاصدرا بوده اند.256
تأليفات او از اين قرار است: 1) تفسير سور قرآنيه؛ 2) الحکمه المتعاليه في الاسفار الاربعه العقليه؛ 3) رساله اتحاد عاقل و معقول؛ 4) اجوبه المسائل النصيريه؛ 5) رساله در تصور و تصديق؛ 6) تعليقات بر شرح حکمت الاشراق؛ 7) تعليقات بر الهيات شفاي ابن سينا؛ 8) رساله در حدوث عالم؛ 9) الحکمه العرشيه؛ 10) ديوان شعر؛ 11) رساله سه اصل؛ 12) رساله در حشر (يا طرح الکونين)؛ 13) شرح اصول کافي؛ 14) الشواهد الربوبيه في المناهج السلوکيه؛ 15) کسر الاصنام الجاهليه؛ 16) المبدء و المعاد؛ 17) المشاعر؛ 18) مفاتيح الغيب. اين کتاب ظاهراً آخرين کتبابي است که ملاصدار تأليف نموده است. ملاصدار کتب ديگري نيز دارد که براي اطلاع به منابع ياد شده مي‌توان مراجعه نمود.257
4. زندگي نامه علامه طباطبايي
ولادت
علامه طباطبايي در آخرين روز ماه ذيحجه سال 1321 هـ.ق در شاد آباد تبريز متولد شد، و 81 سال عمر پربرکت کرد، و در صبح يکشنبه 18 محرم الحرام سال 1402 هـ.ق سه ساعت به ظهر مانده رحلت کردند. اجداد علامه طباطبايي از طرف پدر از اولاد حضرت امام حسن مجتبي عليه السلام و از اولاد ابراهيم بن اسماعيل ديباج هستند، و از طرف مادر اولاد حضرت امام حسين عليه السلام مي‌باشند. در سن پنج سالگي مادرشان، و در سن نه سالگي پدرشان بدرود حيات مي‌گويند و از آنها اولادي جز ايشان و برادر بزرگتر از ايشان بنام سيد محمد حسن کسي ديگر باقي نمانده بود.
تحصيلات و اساتيد
سيد محمد حسين به مدت شش سال (1290 تا 1296هـ.ش) پس از آموزش قرآن که در روش درسي آن روزها قبل از هر چيز تدريس مي‌شد، آثاري چون گلستان، بوستان و … را فراگرفت.
علاوه بر آموختن ادبيات، زير نظر ميرزا علينقي خطاط به يادگيري فنون خوشنويسي پرداخت.
چون تحصيلات ابتدايي نتوانست به ذوق سرشار و علاقه وافر ايشان پاسخ گويد، از اين جهت به مدرسه طالبيه تبريز وارد شد و به فراگيري ادبيات عرب و علوم نقلي و فقه و اصول پرداخت و از سال 1297 تا 1304هـ.ش‌مشغول‌فراگيري‌دانشهاي‌مختلف‌اسلامي‌گرديد. علامه طباطبايي بعد از تحصيل در مدرسه طالبيه تبريز همراه برادرشان به نجف اشرف مشرف مي‌شوند، و ده سال تمام در نجف اشرف به تحصيل علوم ديني و کمالات اخلاقي و معنوي مشغول مي‌شوند. علامه طباطبايي علوم رياضي را در نجف اشرف نزد آقا سيد ابوالقاسم خوانساري که از رياضي دانان مشهورآن‌زمان‌بودفراگرفت. ايشان دروس فقه و اصول را نزد استادان برجسته اي چون مرحوم آيت الله نائيني(ره) و مرحوم آيت الله اصفهاني(ره) خواندند، و مدت درسهاي فقه و اصول ايشان مجموعاً ده سال بود. استاد ايشان در فلسفه، حکيم متأله، مرحوم آقا سيد حسين باد کوبه اي بود، که ساليان دراز در نجف اشرف در معيت برادرش مرحوم آيت الله حاج سيد محمد حسن طباطبايي الهي نزد او به درس و بحث مشغول بودند. و اما معارف الهيه و اخلاق و فقه الحديث را نزد عارف عاليقدر و کم نظير مرحوم آيت الله سيد علي آقا قاضي طباطبائي(ره) آموختند و در سير و سلوک و مجاهدات نفسانيه و رياضات شرعيه تحت نظر و تعليم و تربيت آن استاد کامل بودند.استاد امجد نقل مي‌کند که « حال مرحوم علامه، با شنيدن نام آيت الله قاضي دگرگون مي‌شد.» حجت الاسلام سيد احمد قاضي از قول علامه نقل مي‌کند که: «پس از ورودم به نجف اشرف، به بارگاه اميرالمؤمنين عليه السلام رو کرده و از ايشان استمداد کردم. در پي آن، آقاي قاضي نزدم آمد و فرمود: «شما به حضرت علي عليه السلام عرض حال کرديد و ايشان مرا فرستاده اند.از اين پس، هفته اي دو جلسه با هم خواهيم داشت.» و در همان جلسه فرمود: « اخلاصت را بيشتر کن و براي خدا درس بخوان. زبانت را هم بيشتر مراقبت نما.»

فعاليت و کسب درآمد
مرحوم علامه در مدتي که در نجف مشغول تحصيل بودند بعلت تنگي معيشت و نرسيدن مقرري که از ملک زراعيشان در تبريز بدست مي‌آمد مجبور به مراجعت به ايران مي‌شود و مدت ده سال در قريه شادآباد تبريز به زراعت و کشاورزي مشغول مي‌شوند. فرزند ايشان مهندس سيد عبدالباقي طباطبائي مي‌گويد: « خوب به ياد دارم که، مرحوم پدرم دائماً و در تمام طول سال مشغول فعاليت بود و کارکردن ايشان در فصل سرما در حين ريزش باران و برفهاي موسمي در حالي که، چتر به دست گرفته يا پوستين بدوش داشتند امري عادي تلقي مي‌گرديد، در مدت ده سال بعد از مراجعت علامه از نجف به روستاي شادآباد و بدنبال فعاليتهاي مستمر ايشان قناتها لايروبي و باغهاي مخروبه تجديد خاک و اصلاح درخت شده و در عين حال چند باغ جديد، احداث گرديد و يک ساختمان ييلاقي هم در داخل روستا جهت سکونت تابستاني خانواده ساخته شد و در محل زيرزمين خانه حمامي به سبک امروزي بنا نمود.»

مهارت‌هاي علامه
فرزند علامه مي‌افزايد: «پدرم از نظر فردي، هم تيرانداز بسيار ماهري بود و هم اسب سواري تيزتک و به راستي در شهر خودمان ـ تبريز ـ بي رقيب بود، هم خطاطي برجسته بود، هم نقاش و طراحي ورزيده، هم دستي به قلم داشت و هم طبعي روان در سرايش اشعار ناب عارفانه و ….،
اما از نظر شخصيت علمي و اجتماعي، هم استاد صرف و نحو عربي بود، هم معاني و بيان، هم در اصول و کلام کم نظير بود و هم در فقه و فلسفه، هم از رياضي(حساب و هندسه و جبر) حظي وافر داشت و هم از اخلاق اسلامي، هم در ستاره شناسي (نجوم) تبحر داشت، هم در حديث و روايت و خبر و …، شايد باور نکنيد که پدربزرگوار من، حتي در مسائل کشاورزي و معماري هم صاحب نظر و بصير بود و سالها شخصاً در املاک پدري در تبريز به زراعت اشتغال داشت و در ساختمان مسجد حجت در قم عملاً طراح و معماري اصلي را عهده دار بود و تازه اينها گوشه اي از فضايل آن شاد روان بود وگرنه شما مي‌دانيد که بي جهت به هر کس لقب علامه نمي دهند و همگان بخصوص بزرگان و افراد خبير و بصير هيچکس را علامه نمي خوانند مگر به عمق اطلاعات يک شخص در تمام علوم و فنون عصر ايمان آورده باشند…»
هجرت
به هر حال علامه طباطبايي بعد از مدتي اقامت در تبريز تصميم مي‌گيرد تا به قم عزيمت نمايد و بالاخره اين تصميم خود را در سال 1325هـ.ش عملي مي‌کند. فرزند علامه طباطبايي در اين مورد مي‌گويد: « همزمان با آغاز سال 1325هـ.ش وارد شهر قم شديم… در ابتدا به منزل يکي از بستگان که ساکن قم و مشغول تحصيل علوم ديني بود وارد شديم، ولي به زودي در کوچه يخچال قاضي در منزل يکي از روحانيان که هنوز هم در قيد حيات است اتاق دو قسمتي، که با نصب پرده قابل تفکيک بود اجاره کرديم، اين دو اتاق قريب بيست متر مربع بود. طبقه زير اين اطاقها انبار آب شرب منزل بود که، در صورت لزوم بايستي از درب آن به داخل خم شده و ظرف آب شرب را پر کنيم.
چون خانه فاقد آشپزخانه بود پخت و پز هم در داخل اطاق انجام مي‌گرفت ـ در حالي که مادر ما به دو مطبخ (آشپزخانه) 24 متر مربعي و 35 متر مربعي عادت کرده بود که در ميهمانيهاي بزرگ از آنها به راحتي استفاده مي‌کرد ـ پدر ما در شهر قم چند آشناي انگشت شمار داشت که يکي از آنها مرحوم آيت الله حجت بود. اولين رفت و آمد مرحوم علامه به منزل آقاي حجت بود و کم کم با اطرافيان ايشان دوستي برقرار و رفت و آمد آغاز شد. لازم به ذکر است که علامه طباطبايي در ابتداي ورودشان به قم به قاضي معروف بودند، چون از سلسه سادات طباطبايي هم بودند، خود ايشان ترجيح دادند، که به طباطبايي معروف شوند. ايشان عمامه‌اي بسيار کوچک از کرباس آبي رنگ و دگمه‌هاي باز قبا و بدون جوراب با لباس کمتر از معمول، در کوچه هاي قم تردد داشت و در ضمن خانه بسيار محقر و ساده‌اي داشت.»

آثار شاخص
آثار محمدحسين طباطبايي (به استثناي تفسير الميزان) را مي‌توان به دو بخش تقسيم کرد:
الف) کتاب‌هايي که به زبان عربي نگاشته شده‌اند. اين کتاب‌ها عبارتند از:
۱- کتاب توحيد که شامل ۳ رساله‌است: رساله در توحيد، رساله در اسماء الله و رساله در افعال الله
۲- کتاب انسان که شامل ۳ رساله‌است: الانسان قبل الدنيا و الانسان في الدنيا و الانسان بعد الدنيا
۳- رساله وسائط که البته همگي اين رساله‌ها در يک مجلد جمع آوري شده و به نام هفت رساله معروف است. ۴- رسالة الولايه ۵- رساله النبوة و الامامه
ب) کتاب‌هايي که به زبان فارسي نگاشته شده‌اند: ۶- شيعه در اسلام ۷- قرآن در اسلام (به بحث درباره مباحث قرآني از جمله نزول قرآن، آيات محکم و متشابه ناسخ و منسوخ و … پرداخته‌است.) ۸- وحي يا شعور مرموز ۹- اسلام و انسان معاصر ۱۰- حکومت در اسلام ۱۱- سنن النبي (درباره سيره و خلق و خوي پيامبر اسلام در بخش‌هاي مختلف زندگي فردي و اجتماعي ايشان است.) ۱۲- اصول فلسفه و روش رئاليسم (در مورد مباني فلسفي اسلامي و نيز نقد اصول مکتب ماترياليسم ديالکتيک است. ۱۳- بداية الحکمة ۱۴- نهاية الحکمة (اين دو کتاب از متون درسي فلسفي بسيار مهم حوزه و دانشگاه محسوب مي‌شود.) ۱۵- علي و فلسفه الهي ۱۶- خلاصه تعاليم اسلام ۱۷- رساله در حکومت اسلامي.
طباطبايي دو اثر شاخص دارد، که بيشتر از ساير آثار وي مورد توجه قرار گرفته‌است. نخست تفسير الميزان است، که در ۲۰ جلد و طي ۲۰ سال به زبان عربي تاليف شده‌است. در اين تفسير، از روش «تفسير قرآن به قرآن» استفاده شده‌است، و علاوه‌بر تفسير آيات و بحث‌هاي لغوي در بخش‌هايي جداگانه با توجه به موضوع آيات مباحث روايي، تاريخي، کلامي، فلسفي و اجتماعي نيز دارد. اين اثر به دو شکل منتشر شده‌است: نخست در چهل جلد، و سپس، در ۲۰ جلد. اين اثر توسط سيدمحمد باقر موسوي همداني به زبان فارسي ترجمه شده‌است.
اثر مهم ديگر او اصول فلسفه و روش رئاليسم است. اين کتاب شامل ۱۴ مقالهٔ فلسفي است، که طي دهه‌هاي ۲۰ و ۳۰ شمسي تاليف شده و توسط مرتضي مطهري و با رويکرد فلسفهٔ تطبيقي شرح داده شده‌است.[۶] اين کتاب نخستين، و يکي از مهم‌ترين کتاب‌هايي است که به بررسي مباحث فلسفي، با توجه به رويکردهاي حکمت فلسفي اسلامي و فلسفهٔ جديد غربي پرداخته‌است.

شرحي کوتاه بر ديگر آثار
1) بدايه الحکمه: کتابي که يک دوره تدريس فشرده فلسفه براي دوستداران علوم عقلي در قم و سپس دانشگاه‌هاي کشور شد.
2) نهايه الحکمه: اين اثر براي تدريس فلسفه با توضيحي بيشتر، عمقي افزون‌تر و سطحي عالي‌تر تدوين شده‌است.
3) حاشيه بر کفايه: کتابي اصولي پيرامون قوانين استنباط است.
4) مجموعة مذاکرات با پروفسور هانري کربن: او که محققي فرانسوي است پيرامون چگونگي شيعه و مباحث اعتقادي و… مذاکراتي با وي داشته که در اين کتاب وجود دارد.
5) رساله انسان قبل از دنيا، در دنيا و بعد از دنيا: اين کتاب که اکنون با نام «انسان از آغاز تا انجام» ترجمه شده‌است مباحثي مفيد از عوالم سه گانه ماده، مثال و عقل مطرح کرده و پيرامون شبهات و دغدغه خاطر جوانان مطالبي بسيار مفيد و لازم ارائه کرده‌است.
6) در محضر

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع اتحاد عاقل و معقول، اراده آزاد Next Entries منبع پایان نامه با موضوع نمونه برداری، زیست محیطی، زیست شناسی