پایان نامه ارشد درمورد کمک رسانی، پروتکل الحاقی، حقوق بشر، سازمان ملل

دانلود پایان نامه ارشد

درگیر نباید عمداً مانع رساندن کمک هاي بشردوستانه به جمعیت غیرنظامی نیازمند شوند. ممانعت عمدي از کمک رسانی بشردوستانه -که خود زیرمجموعه گرسنگی دادن جمعی تغیرنظامی به عنوان روش جنگی است- در مخاصمات مسلحانه بین المللی، جنایت جنگی به شمار می رود.128 چنین عملی بر اساس قوانین داخلی بسیاری از کشورهای نیز جرم محسوب می شود. در ماده 70(2) پروتکل اول الحاقی آمده است که طرفین درگیر و هریک از طرفهاي معظم متعاهد باید سریع و بی وقفه، عبور کلیه محموله را اجازه دهند و تسهیل کنند و قطعنامه هاي متعددي از سوي سازمان ملل متحد، به ویژه شوراي امنیت و کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل متحد در این مورد صادر شده است. ارسال کمک بشردوستانه به غیرنظامیان در مخاصمات مسلحانه بین المللی در ماده 23 کنوانسیون چهارم ژنو 1949 بدین شکل بیان شده است که هر دولت متعاهد به کلیه محمولات دارویی … که باید به غیرنظامیان برسد اجازه عبور دهد و عبور آنها را تسهیل کند و همچنین عبور آزاد و بلامانع محموله هاي مواد اصلی غذایی، پوشاك و دارویی تقویتی براي کودکان زیر 15 سال و بانوان باردار و موارد مرتبط با زنان را اجازه دهد و تسهیل کنند.129 براساس تفسیر ماده 23 کنوانسیون چهارم، نان، آرد، شکر، روغن و نمک از جمله مواد ضروری اند.130 این تعهد در ماده 70(2) در پروتکل الحاقی اول به شکل موسع تری بدین شرح بیان شده است:
طرفین درگیر و هریک از طرفهاي معظم متعاهد باید عبور سریع و بی وقفه کلیه محموله ها، تجهیزات و پرسنل تدارك دیده به موجب این بخش را اجازه داده و تسهیل کنند حتی اگر چنین کمک هایی براي سکنه غیرنظامی طرف مخالف در نظر گرفته شده باشد یعنی دولتهاي طرف مخالف را متعهد کرده که نه تنها از مانع تراشی در مسیر غیرنظامیان به این کمک های بشردوستانه خودداری ورزند (تعهد سیلی) بلکه روند دسترسی های مذکور را تسهیل کنند (تعهد ایجایی).131 این تفسیر موسع توسط همگان و از جمله کشورهایی که به پروتکل مذکور نپیوسته اند پذیرفته شده است.132
دریافت کمک های بشردوستانه برای بقا و حیات جمعیت غیرنظامی نیازمند، ضروری و مطابق حقوق بین الملل بشردوستانه، حق چنین جمعیتی است و کنوانسیون چهارم ژنو در ماده 30 خود به این مسئله اشاره کرده است که غیرنظامیان برخوردار از این حق می توانند از قدرت های حامی و کمیته بین المللی صلیب سرخ و هر سازمان دیگری که توان و امکان کمک داشته باشد درخوست کمک کنند و پروتکل اول الحاقی نیز چنین حقی را در ماده 70(1) برای جمعیت غیرنظامی به رسمیت شناخته است.
شوراي امنیت، مجمع عمومی سازمان ملل متحد و کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل نیز بر مواردي که جمعیت غیرنظامی نیازمند، محق دریافت کمک هاي بشردوستانه هستند تأکید ورزیده اند که قواعد پروتکل الحاقی درمورد کمک هاي بشردوستانه در پرتو و همگام با منع استفاده جنگی از قحطی دادن غیرنظامیان تفسیر شود. در این صورت، مداخله هاي غیرانسانی در دسترسی و توزیع کمک هاي بشردوستانه به غیرنظامیان درصورتی که با هدف به قحطی کشاندن غیرنظامیان باشد مصداقی از نقض این ممنوعیت تلقی خواهد شد. نهایتاً ایجاد شرایط قحطی عمدي ازجمله مداخله در ارسال کمک هاي بشردوستانه، مصداق جنایات جنگی است.133
الزام به تأمین آزادي تردد و عمل براي رساندن کمکهاي بشردوستانه مجاز به جمعیت غیرنظامی نیازمند در پروتکل اول الحاقی در ماده 71(3) بیان شده است. نیاز گروههاي مسئول رساندن کمک هاي بشردوستانه به آزادي در امنیت حرکت و عمل، در رویه ناظر بر درگیري هاي مسلحانه بین المللی و غیربین المللی صراحت دارد و تخطی از چنین قاعده اي موضوع محکومیت قرار گرفته و ممنوع اعلام شده است. به ویژه سازمان ملل، بیانیه هاي و قطعنامه هاي زیادي در این ارتباط صادر کرده است.
یکی از مشخصات عمده تنظیم حقوقی منازعات داخلی طبق پروتکل الحاقی شماره 2 به کنوانسیون چهارگانه ژنو 1949 این است که برخلاف منازعات بین المللی، رابطه بین متخاصمین، اساساً رابطه بین دولت – کشور مربوطه و اتباع آن است لذا تعهدات دولت متخاصم، طبق حقوق بشردوستانه در قبال طرف متخاصم دیگر، تعهداتی در قبال اتباع خود آن دولت محسوب می شود؛ درست همان طور که حقوق بشر، تعهداتی را بر دولت در قبال اتباعش تحمیل کرده است. در اینجا تفاوت در شرایط خاص منازعه مسلحانه نهفته که اعمال نوع خاص قواعد را ایجاب می کند. در ارتباط با مخاصمات غیربین المللی نیز چند ماده مرتبط با حق غذاست که می توان به ماده5 مبنی بر مهیاکردن غذا و آب آشامیدنی براي اشخاصی که به دلایل مربوط به جنگ مسلحانه از آزادي محرومند و ماده 14 مبنی بر ممنوعیت ایجاد قحطی بین جمعیت غیرنظامی به عنوان روش جنگی و همچنین حمله، تخریب، جابه جایی یا انتقال بی فایده اموال ضروري براي بقاي جمعیت غیرنظامی مانند مواد غذایی، محصولات خام کشاورزي و دامی اشاره کرد. در ماده 18 نیز آمده است اگر جمعیت غیر نظامیِ در معرض سختی، بی دلیل از ملزومات و لوازم اصلی براي بقاي خود از قبیل مواد غذایی، امکانات پزشکی محروم شوند عملیات امدادي انجام و کمک هاي بشردوستانه ارائه خواهد شد. 134
ماده 14 پروتکل مذکور، مانند ماده 54 پروتکل اول، گرسنه نگه داشتن غیرنظامیان را به عنوان روش جنگی ممنوع می‌کند . بنابراین بستن راه ها و ممانعت از رسیدن غذا به منظور ایجاد قحطی ممنوع است. هم بدین منظور، حمله، انهدام، برداشتن یا از حیّز استفاده انداختن اموال ضروري براي حیات سکنه غیرنظامی در ماده 14 پروتکل منع شده است؛ اموالی مانند مواد غذایی و اراضی زیر کشت براي تولید این مواد، محصولات کشاورزي، احشام، تأسیسات و ذخایر آب اشامیدنی و تأسیسات و لوازم آب‌رسانی، ممنوعیت ایجاد قحطی براي از پاي درآوردن غیرنظامیان، آن طور که ماده 14 پروتکل دوم مقرر میدارد، هیچ استثنایی برنمی دارد
در کنفرانس دیپلماتیک مزبور، پیشنهادي مطرح شد به این مضمون که طرفهاي متخاصم، مجازند در صورت اقتضاي حتمی ضرور تهاي نظامی، از این روش یعنی ایجاد قحطی استفاده کنند اما این پیشنهاد هیچ رأیی نیاورد. بند 2 ماده 18 پروتکل دوم، مربوط به فعالیتهاي امدادرسانی بین المللی ضمن تکمیل مقررات ماده 14 نحوه انجام امور امدادي را بیان می کند. طبق این بند « اگر سکنه غیرنظامی به سبب فقدان ملزومات ضروري براي زیست دچار مشقات زیاده از حد شود عملیات کمک رسانی انجام خواهد شد. عملیات امدادرسانی باید منحصرا ویژگی بی طرفانه و انسان دوستانه داشته باشد». بنا به تفسیر کمیته بین المللی صلیب سرخ، جنبه انسان دوستانه فعالیت امدادرسانی مفروض و آن هنگامی است که هدف، کمک به غیرنظامی ها و فعالیت بی طرفانه باشد؛ اگر هیچ تمایزي بر اساس معیارهاي شخصی بین افراد کمک گیرنده در کار نیاید و عاري از هرگونه هدف سیاس ی جانب دارانه باشد.135
متأسفانه در اساسنامه دیوان کیفري بین المللی نقض ماده 14 پروتکل دوم که در حقوق بین المللی عرفی مبنایی محکم دارد در ردیف جنایات جنگیِ مشمول صلاحیت دیوان قرار نگرفت. این ماده، استفاده از سلاح گرسنگی و حمله به اموال ضروري جمعیت غیرنظامی را منع می کند. ضعف مشهود اساسنامه در این زمینه، به ویژه کوتاهی در جرم انگاري استفاده از سلاح گرسنگی و ایجاد قحطی بین غیرنظامیان حین مخاصمات داخلی، بسیار ناگوار است زیرا به کارگیري این روش توسط یکی از طر فهاي متخاصم بر ضد هموطنان خویش در این دسته از مخاصمات، کاملاً رایج است. به همین دلیل ارتکاب این عمل غیرانسانی در مخاصمه اي داخلی بیش از مخاصمه بین المللی سزاوار سرزنش و تقبیح است. جرم‌انگاري این ماده از پروتکل دوم الحاقی می‌توانست جنبه بازدارنده داشته باشد که در این نوع مخاصمات، خیلی رواج دارد.136 قاعده لزوم تسریع در رساندن کمک هاي بشردوستانه به غیرنظامیان در پیش نویس پروتکل الحاقی دوم قید شد و کمیته دوم کنفرانس دیپلماتیک که در آن پروتکلهاي الحاقی به تصویب رسید مورد پذیرش قرارگرفت لیکن در لحظات آخر به دلیل تصویب متنی ساده تر از آن حذف شد. به علاوه این قاعده در م دارك دیگري که مربوط به درگیري هاي مسلحانه غیربین المللی نیز‌می‌شود، ملحوظ شده است. کمک رسانی انسان دوستانه به غیرنظامیان، از مفاهیم نسبتاً جدید حقوق بین المللی به شمار می رود و هنوز معاهد هاي خاص آن به تصویب نرسیده است. با این حال، عناصر این مفهوم در اسناد حقوق بشردوستانه، به ویژه پروتکل الحاقی دوم موجود است. هدف ازکمک رسانی به انسان، رهاندن انسان ها از دام گرسنگی یا مرگ، از طریق رساندن غذا، دارو و امداد پزشکی به آنان است. درست است که کمک رسانی باید با رضایت دولت مربوط انجام شود ولی آنجاکه که مقامات آن دولت با هیچ دلیل قانع کننده اي به دریافت کمک ها رضایت نمی دهند مرتکب نقض تعهدات بین‌المللی میشوند یعنی تعهدات مربوط به رعایت حقوق بنیادین شهروندان خویش. در چنین موقعیتی است که اهمیت ماده 14 پروتکل الحاقی دوم نمایان و استناد به آن ممکن می شود که به گرسنگی کشاندن غیرنظامیان را منع می کند. همان طور که رویه بین المللی نشان میدهد استفاده از سلاح گرسنگی، ایجاد قحطی و ممانعت از رسیدن ملزومات اصلی براي بقاي غیرنظامیان، محکوم و مسئولیت آور است. امروزه حق دریافت کمکهاي انساندوستانه، یکی ازحقوق بشر به شمار می رود و در وهله اول، دولت مربوطه باید این حق را ادا کند و شهروندان خویش را در پناه خود گیرد اما اگر چنین نشد، غیرنظامیانِ گرسنۀ درمانده را نمی توان به همان حال رها کرد. اینان در مقام استیفاي حق طبیعی خود و براي بقا و حیات می توانند خواستار دریافت کمک هاي انساندوستانه از خارج شوند. اقدامات شوراي امنیت درباره بسیاري از مخاصمات داخلی، گواهی بر عینیت این حق است.137
قاعده لزوم تسریع در رساندن کمک هاي بشردوستانه به غیرنظامیان در مخاصمات مسلحانه داخلی در بند 2 ماده 18 با عبارتی ساده تر بیان شده است و بیشتر بر لزوم ساماندهی کمک هاي بشردوستانه به غیرنظامیان تأکید شده ولی فاقد تسریع درباره دسترسی به چنین کمک هایی است. این امر در دستورالعمل هاي نظامی و نیز بیانیه هاي مرتبط با درگیريهاي غیربین المللی غیرنظامی نیز آمده و در پروتکل الحاقی الزامی دوم نیز اعلام رضایت طرفهاي دیگر براي کمک رسانی، مطابق ماده 18(2) است. ممانعت از کمک‌رسانی بشردوستانه بر اساس قوانین داخلی بسیاري از کشورها جرم محسوب می شود. در پروتکل دوم الحاقی برخلاف پروتکل اول الحاقی به دسترسی کمک هاي بشردوستانه از طریق کشور ثالث اشاره اي نشده است و اعضاي پروتکل، مکلف به تسهیل ارائه کمک هاي بشردوستانه نیستند.138 کمیته بین المللی صلیب سرخ در تفسیري، امدادرسانی به غیرنظامیان را الزامی می داند. براي اثبات اینکه عملیات امداد در این قبیل موارد، الزام مییابد، کمیته بین المللی صلیب سرخ به این نکته اشاره می کند که در متن بند 2 ماده 18 پروتکل دوم، فعل در زمان آینده به کار رفته است.
در واقع عملیات ” عملیات کمک رسانی انجام خواهد شد” افاده الزام میکند و دربردارنده تعهد به انجام این عملیات است. با این استدلال، کمیته بین المللی صلیب سرخ، بدون کسب موافقت حکومتی که همچنان نماینده کلیت دولت در عرصه بین المللی است، حق ورود به سرزمین آن دولت و انجام عملیات امدادرسانی را به خود نمی‌دهد.139 با این همه باید به خاطر داشت امتناع مستمر دولت مربوط از عبور آزادانه محموله هاي شامل کمک هاي انساندوستانه، به هیچ روي موجبی براي به کارگیري زور به منظور رساندن این کمک ها نیست. استفاده از زور براي کمک رسانی، ناقض حقوق بین الملل و درنتیجه محکوم است؛ همانطور که عملیات هوایی نیروهاي مسلح هند در سال 1987 براي رساندن آذوقه و دارو به شورشیان تامین بدون اجازه حکومت سريلانکا، مداخله اي نامشروع به حساب آمد و درنتیجه محکوم شد. پس از این عملیات کمک هاي انساندوستانه تحت محافظت حکومت سريلانکا و با مساعدت کمیته بین المللی صلیب سرخ به مناطق تحت کنترل شورشیان ارسال شد. بنابراین درصورتی که دولت مربوط با عبور آزادانه محموله ها مستمر مخالفت کند و اجازه رسیدن کمک ها به غیرنظامیان درمانده را ندهد، اختیار توسل به

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درمورد مواد غذایی، حقوق بشر، پروتکل الحاقی، حقوق بشردوستانه Next Entries پایان نامه ارشد درمورد حقوق بشر، سازمان ملل، سازمان ملل متحد، اجتماعی و فرهنگی