پایان نامه ارشد درمورد کلیله و دمنه، نهج البلاغه، حکمرانی خوب، کارشناسی ارشد

دانلود پایان نامه ارشد

نگهداری آن کوشا باشد. دورهی موفق حکومت ایشان الگوی خوبی برای مسلمانان است تا با الهام از آن بتوان مسیر تعالی و سعادت بشری را مشخص و طی کرد. نگرش انسانی ایشان در حکومتشان، به رفتار و عملکرد سیاسی خاصی منجر شده است تا جایی که بشر تا به امروز از تکرار آن ناتوان بوده است .به بیانی دیگر با وجود دشواریهایی که بر سر راه آن حضرت در احیای حکومت بوده است و پیامدهایی را برای همه جوامع و حکومتها به عنوان مبنای عملکردشان به بار آورد و اصل پذیرفته شده، واقع میشود تا از طریق آن راه سعادت و خوشبختی انسانها برای رسیدن به جامعهای عادل طی شود. در نظر ایشان حکومت حقمدار و عدالت محور در واقع حکومت قانون است و جامعهای را اداره میکند که متعلق به خداست و حاکمیتش از آن اوست که آن را نزد انسان به امانت گذارده و در اختیار همگان قرار میگیرد. در واقع حکومت تماماً متعلق به مردم است، همه چیز به تساوی و عادلانه تقسیم میشود از ثروت گرفته تا فرصت ایجاد شده در همهی عرصههای اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی.
تاریخ اندیشهی سیاسی در ایران از جمله موضوعات بسیار مهّم و شایان توجهی است که نیازمند کالبد شکافی و پژوهشهای عمیق و بنیادی میباشد. فرهنگ وادبّیات سیاسی ایران، علیرغم وجود پلشتیهاو برخی مؤلفه های استبدادی، ریا، جاهطلبی، و تملق مشحون از مکارم اخلاقی و آموزههای رفیع الهی و معنوی است و ارباب اندیشه و قلم و فرهیختگان بزرگ مسلمان ایرانی با خلاقّیت و نوآوری شگرف و درخشان خود نقش به سزایی در حوزهی ادبّیات و تمدّن بشری داشتهاند. یکی از آثار درخشان در حوزهی ادبّیاتسیاسیایران وسیاستنامهنویسی، قابوسنامه امیرعنصرالمعالی کیکاووسبناسکندربنقابوس وشمگیرزیاری از شاهزادگان آلزیار است که در سدهی چهارم و پنجم در گرگان، گیلان، طبرستان، کومش و ری و جبال پادشاهی میکرد. عنصرالمعالی، قابوسنامه را در چهلوچهار باب تألیف کرده است و هر کدام از آنها به موضوعات مختلف اشاره نموده که پایاننامه حاضر برای بیان آموزههای سیاسی نهفته در قابوسنامه، نگاشته می شود.
و از دیگر آثاردرخشان، که نقش مهمّی به مسائل سیاسی دارد و یکی از بهترین نمونههای فابل منثور در ادبّیات فارسی می توان نام برد، کلیله ودمنه است که مجموعهای است در چهارده باب، از داستانهای کوتاه و بلند، خواندنی و عبرت آموز. این کتاب از زمانی که از سنسکریت به زبان پهلوی ترجمه شد تا قرن ششم که منشی آن را به نثر زیبا و فخیم زبان فارسی ترجمه کرده تغییرات فروانی کرده است. کلیله و دمنه، خلاصهای از سه فرهنگ بزرگ هندی و ایرانی و اسلامی است. درکتاب مذکور آداب و رسوم و مسائل اخلاقی، اجتماعی و سیاسی را می توان با باورهای دینی تطبیق داد. با توجه به اوضاع اجتماعی وسیاسی وظرفیت های فکری و فرهنگی و وجود اختناقها و استبدادها، بسیاری از مسائل مربوط به سیاست مدن و شیوه صحیح حکومت و اجرای عدالت را در قالب حکایتهای تمثیلی و از زبان حیوانات و… بیان کرده است. ارزش این دو اثر ادبی در آن است که با کنایه بسیاری از مطالب را که نمیتوان به راحتی از آن سخن گفت را در خود جای داده است.
ما در این پایاننامه بر آنیم که به بررسی تطبیق سه اثر بزرگ یعنی نهجالبلاغه اثردینی، و دو اثر ادبی به نامهای کلیله و دمنه و قابوس نامه از لحاظ سیاسی و حکومتی بپردازیم.
1ـ2. تعریف مسأله
این پایاننامه، مطابقتی است بین نهجالبلاغه از کتب دینی ما شیعیان، که گرانقدرترین میراث اسلام بعد از قرآن کریم است و کلیله ودمنه و قابوسنامه که از متون منثور ادبیات فارسی میباشد و این تطبیق از جهت موضوع و مضامین سیاسی و حکومتی حاضر در این دو اثر است. قبل از وارد شدن به موضوع این سه کتاب لازم است سخن مختصری در باب ادبیات تطبیقی بیان شود:
ادبیّات تطبیقی یکی از شاخههای ارزشمند و مهمّ علوم ادبی معاصر و ازپایههای نقد ادبی جدید به شمار میآید که ما را از تأثیرپذیری ادبیات ملتهای مختلف جهان و نیز تأثیر پذیری شاعران و نویسندگان یک ملّت، از هم آگاه میسازد. ادبیّات تطبیقی این نکته را به اثبات میرساند که تکامل و شکوفایی ادبیات هر ملّت، به دور از اندیشه های ادبی و ملی دیگر ملتها ناممکن است. همچنین میتوان گفت که ملّتهای نوپا و کمسابقه را هر چند متمدّن و پیشرفته باشند، نسبت به ملّتهای کهن و صاحب ادبیات غنی، متواضع و قدردان بار میآورد.
نهج البلاغه پس ازقرآن کریم گرانقدرترین میراث اسلام است. کتابی است به زبان عربی که مجموعهای از خطبهها، نامهها و اندرزهای امیرمؤمنان علی(ع) میباشد. گردآورندهی نهج البلاغه ابوالحسن محمّدبن حسین موسوی معروف به سیّدرضی و شریفرضی است. بحث حکومت و رهبری در نهج البلاغه این است که حکومت از نگاه نهج البلاعه ضرورت جهانی است. لذا اصل در حکومت دینی حاکمیّت الهی است. عدل به عنوان مهمترین رکن حکومت مورد توجه قرار میگیرد. نگاه حضرت علی درعرصهی حکومت، توانایی اجرایی عدالت است.
قابوسنامه یکی از آثار ارجمند فارسی در قرن پنجم هجری قمری، که عنصرالمعالی کیکاووس بن قابوس بناسکندر وشمگیر زیاری برای فرزندش گیلان شاه در چهل و چهار باب نوشته است. بررسی بابهای مختلف قابوسنامه حاکی از ژرف بینی و نکته سنجی نویسنده در خصوص سیاست است، و آموزههای عقلانیت و خردگری، واقعبینی، تقدم مصلحت سیاسی بر سایر امور، نقش بنیادین عدل و عدالت در سامان اجتماعی و…، به شکل بسیار زیبا و جذابی مشهود است.
کلیلهودمنه کتابی پندآمیز، از اصل هندی، به نام پنجه تنتره در پنج باب می باشد که در آن حکایتهای گوناگون بیشتر از زبان حیوانات نقل شده است. در مبادی دوران فرهنگ اسلامی ابن المقفع آن را از پارسی به تازی نقل کرد و بر آن حکایتها افزود و دیگران همین طور بر آن اثر ترجمهها کردند تا در عهد بهرامشاه غزنوی، ابوالمعانی نصرالله منشی، کلیله و دمنه پسر مقفع را بار دیگر به پارسی ترجمه کرد. یکی از اساسیترین محورهایی که در کتاب کلیلهودمنه مطرح میشود، سیاست و حکومت و آیین و آداب پادشاهی است. به طور کلی حاکم در کلیله و دمنه باید دارای قدرت، راستی، عدالت، دانایی، رحمت و حلم و… باشد.
1ـ3. پرسشهای تحقیق
نگارنده در این پایان نامه بر آن است که نشان دهد:
1ـ چه میزان از محتوا و مطالب نهجالبلاغه وقابوسنامه و کلیلهودمنه بر شیوه حاکمان مربوط میشود؟
2- آیا سنخیت و شباهتی در بیان ویژگی های حاکمان و شیوه حکومت میان نهج البلاغه و قابوسنامه و کلیله و دمنه وجود دارد ؟
3ـ آیا اندیشهها و آموزههای دینی با تکیه بر نهجالبلاغه بر دیدگاه های مطرح شده در کلیله و دمنه و قابوسنامه در زمینه مسائل سیاسی و حکمرانی تأثیر داشته است؟
1ـ4 .پیشینهی تحقیق
با توجّه به بررسیهایی که در جهت جمعآوری اطلاعات موردنظر انجام شده کتابها و مقالات و پایاننامههایی موجود میباشد که عمدتاً این آثار با بخشی از عنوان این پایان نامه ارتباط دارد:
الف). نهجالبلاغه
ـ حکومت و رهبری از منظر نهجالبلاغه از محمدسلمانی کیاسری سال 1385است. این کتاب در هشت فصل نگارش شده است. که به این شرح می باشد: فصل اول دربارهی حکومت و رهبری، فصل دوم: مشروعیت حکومت، فصل سوم: حکومت شایسته، فصل چهارم: جایگاه مردم در حکومت، فصل پنجم: تفاوت رهبران، فصل ششم: اوصاف منفی رهبران، فصل هفتم: اوصاف مثبت رهبران و فصل هشتم: عوامل ناپایداری و پایداری حکومتها .
ـ حکومت در نهج البلاغه. پایان نامهای است از سید سجاد ایزدهی، رشته الهیّات و معارف اسلامی در سال 1380. در این پایان نامه اشاره شده است به این که: در کتاب نهجالبلاغه دو نمونه از سخنان مشاهده میشود که قسمتی از این سخنان، مشروعیت حکومت را در قبال مردم میدانند و قسمتی، مردم را در این باب دخیل ندانسته است، بلکه این مسأله را از امور الهی میدانند. نگارنده در این پایان نامه نفی و تناقض بین این دو دسته سخنان و اثبات این که این دو دسته سخنان در صدد ایجاد روشی نوین در نظام حکومتی هستند پرداخته است.
ـ سیاست و حکومت در نهجالبلاغه از موسی دانش، مجله مشکوة، پاییز و زمستان 1379.
ـ حکمرانی مطلوب از منظر قرآن و نهجالبلاغه با تأکید بر پاسخ گویی، حسین آکجیباف، استاد یار دانشگاه پیام نور تهران. در این مقاله در پی اثبات این موضوع است که: آیا پاسخ گویی به عنوان مؤلفه حکمرانی مطلوب از منظر نظام بین الملل مطرح میباشد در قرآن کریم و در سخنان علی (ع) و گزارشهای تاریخی معطوف به شیوه کشورداری آن حضرت به شکلی صریح قابل ردیابی است؟
ـ حکمرانی خوب از دیدگاه نهجالبلاغه از ابوالفضل شاه آبادی و آمنه جامه بزرگی، تابستان 1392. هدف اصلی این مقاله بررسی نظریهی حکمرانی خوب و مقایسه آن با دیدگاه امام علی در نهجالبلاغه میباشد. نتایج این مطالعه نشان میدهد دیدگاه امام علی(ع) دربارهی حکمرانی نه تنها منافاتی با نظریه حکمرانی خوب ندارد بلکه در بسیاری موارد از آن کاملتر و جامعترمی باشد.
ب). قابوس نامه
– سیاست و حکومت در متون نثر قرن چهارم و پنجم (با تکیه بر تاریخ بیهقی ، قابوسنامه و سیاست نامه)از نادعلی نامداری، پایاننامهی کارشناس ارشد دانشگاه زنجان 1390. این مجموعه در چهار فصل تنظیم گردیده و مباحثی تحت عناوین سیاست، اهمیّت مشورت، استبداد خودکامگی، حکومت و انواع آن، ارکان حکومت (پادشاه، وزیر) انواع دیوانهای حکومتی، را مورد بحث و پژوهش قرار داده است.
-تأثیر نهجالبلاغه بر قابوسنامه از معصومه علی محمدی، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام نور تهران1390. این پایان نامه برآن است که نفوذ سخن حضرت امیر را در قابوسنامه به نمایش بگذارد. در این تحقیق340 تطبیق بین نهجالبلاغه و قابوسنامه صورت گرفته که حاکی از شدّت تأثیرگذاری و جاذبه سخنان علی (ع) است که دل صیقل زدهای را مجذوب می نماید.
ـ بررسی جایگاه اصول مدیریت در قرآن وادب فارسی(قابوسنامه،سیاست نامه، کلیلهودمنه، اسکندرنامه، مرزباننامه، اخلاق ناصری، بوستان و گلستان) ازکامران پاشایی فخری، پایاننامه دکترای تخصصی علوم انسانی مدیریت دانشگاه تبریز 1390. در این جستار نظریات مدیریتی هشت نویسنده بزرگ ادبیات ایران، نوزده اثر دیدگاه های قرآنی را در خصوص مدیریت و ضرورت آن موردبررسی قرار می دهند. این رساله در شش فصل تنظیم شده است.
ـ معیارهای اخلاقی حاکمان و شهریاران در قابوسنامه و سیاستنامه بر اساس جمهوری افلاطون، از مریم افشار، پایاننامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، 1392. این پژوهش به مقایسه و بررسی دو کتاب گرانمایه سیاستنامه و قابوسنامه از آثار تعلیمی ادب فارسی با کتاب جمهوری افلاطون پرداخته است.
ـ بازتاب مسائل سیاسی و اجتماعی در متون ادبی قرن چهارم و پنجم (با تأکید بر تاریخ بیهقی، قابوسنامه، سیاستنامه، دیوان فرخی و عنصری) از مصطفی سخن سنج، پایان نامه کارشناسی ارشد زبان و ادبیّات فارسی 1389.
ـ مقایسه گلستان سعدی و قابوسنامه عنصر المعالی، از یونس ریگی، پایان نامه کارشناسی، سال 1390. در این پایان نامه کوشش شده است آیین کشور داری، حکومت و شیوه و راه های آن و رعایت اصول و موازین اخلاقی در کشورداری هم چون عدالت،رعیت پروری و امثال آن مورد بررسی قرار گیرد. نویسندگان هر دو کتاب در صدد چارهای برای رفع مشکلهای مردم و رفع ستم و فساد و تباهی هستند.
ـ قابوس نامه عنصرالمعالی و جریان اندرزنامه نویسی سیاسی در ایران دوره اسلامی از فریدون اللهیاری سال 1381. دراین مقاله نویسنده کوشیده است که پادشاه و کارکردهای آن در قابوسنامه را نشان دهد.
ج). کلیله و دمنه
ـ بررسی کارکرد قدرت و فرهنگ سیاسی در کلیله و دمنه از دکتر جواد دهقانیان، سال 1390. مقالهای است که جایگاه ادبی، فرهنگی کلیله و دمنه، فرهنگ سیاسی و ساختار قدرت را مورد بررسی قرار داده و پیامدهای آن را به نمایش میگذارد.
ـ نقد اخلاقگرایی در کلیله و دمنه از جواد دهقانیان( استاد راهنما) و ناصر نیکو بخت(دانشجو) در سال 1390 منتشر شده، نامه مقاله ای است که به بررسی اخلاق گرایی در کلیله و دمنه، می پردازد.
-اندیشه سیاسی در کتاب کلیله و دمنه از عنایت الله شریف پور و محتشم محمدی است. این مقال

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درمورد نهج البلاغه، قابوس نامه، صاحب نظران، سیاست خارجی Next Entries پایان نامه ارشد درمورد کلیله و دمنه، نهج البلاغه، ایرانشهری، صاحب نظران