پایان نامه ارشد درمورد نیازهای آموزشی، نیازسنجی، مدارس ابتدایی، آموزش ضمن خدمت

دانلود پایان نامه ارشد

مرحله پیـاپی صـورت مـی‌گیرد تا‌ اینکه‌ سرانجام کارشناسان به نقطه توافق معینی در مورد اهداف یا نیازهای سیستم دست یابند.(شكل 2-2)
مراحل کار
1) مـشخص سـاختن اولین سوالی که باید به آن‌ پاسخ‌ داده شود.در این مرحله گروه‌ نـیازسنجی‌ اولیـن سـوال مهم و اساسی را مشخص می‌سازد.مثلا اگر نیازسنجی در مورد مدیران مدارس ابتدایی باشد، گروه نیازسنجی این سـوال را مـطرح مـی سازد‌ که‌ نیازها یا اهداف آموزشی‌ مدیران‌ مدارس ابتدایی چه هستند؟اگر یـک دوره بـلندمدت فوق‌لیسانس مثل برنامه‌ریزی آموزشی طراحی می‌شود،سوال موردنظر می‌تواند این عبارت باشد که«چه اهداف یا نیازهایی در ایـن دوره بـاید مورد توجه قرار گیرند؟»
2) شناسایی‌ کارشناسان و صاحبنظران ذی‌صلاح و جلب توافق آنها برای شـرکت در طـرح نیازسنجی.مثلا برای نمونه بالا، مدیران مدارس،کارشناسان آمـوزش مـدیریت،اساتید دانـشگاه،روسای مناطق و سایر افراد می‌توانند مورد پرسش قـرار گیرند.
3) ارسـال‌ سوال اولیه‌ برای جامعه کارشناسان و دریافت پاسخهای آنها. این کار را می‌توان با اسـتفاده از پسـت، فاکس،اینترنت و…انجام‌ داد.به هر حـال پاکـت‌های نامه ارسـالی بـاید هـمراه با آدرس برگشت‌ و نیز‌ دارای تمبر باشند و بـرای دریـافت پاسخ،مدت زمانی مناسبی به آنان فرصت داده شود(یعنی حدود 2 تا‌ 4 ‌‌هفته)و‌ در مورد نـامه‌هایی کـه پاسخ داده نشده است،پیگیری لازم انجام گیرد.
4) تجزیه و تـحلیل‌ پاسخهای‌ کارشناسان و گنجاندن پاسـخها در یـک سوال دیگر برای دور بعدی.منظور ایـن اسـت که وقتی‌ جوابهای کارشناسان دریافت شد،باید آنها را تحلیل کرد و سوال جدیدی را از‌ آن طرح کـرد.مثلا:همکار مـحترم،لیست‌ ضمیمه‌ شده را که حاوی نـیازهای آمـوزشی مـدیران مدارس ابتدایی اسـت و تـوسط شما و سایر کارشناسان مـحترم بـه‌عنوان اهداف یا نیازهای مهم برنامه آموزش ضمن خدمت در نظر گرفته شده است،مطالعه‌ و بر حـسب اهـمیت نسبی،آنها را طبقه بندی و رتبه‌بندی کنید.
5) مجدداً پاسـخهای کـارشناسان تجزیه و تـحلیل و اطـلاعات حـاصله در سوال دیگری گنجانیده مـی‌شود.مثلاً :همکار محترم، توجه کنید که توضیحات مختلف‌ شما‌ و سایرین در مورد اولویت‌بندی،معدل‌گیری شده است.(برای هر نیاز یـا هـدف) خواهشمندیم مجددا آن را رتبه‌بندی و اشاره کنید کـه چـرا مـوافق یـا مـخالف رتبه بندی جـدید ارسـال شده برای‌ هریک‌ از نیازها یا اهداف هستید.
6) مجددا پس از دریافت پاسخهای کارشناسان،آنها را تجزیه و تحلیل و سوال دیگری مطرح کـنید:همکار مـحترم، تـوجه کنید که توضیحات شما درباره اولویت‌بندی نـیازها(و‌ نـیز‌ تـوضیحات سـایر هـمکارانتان)در مـقابل هر نیاز،آورده شده است.براساس این توضیحات مجددا نظر خود را به ما اعلام فرمایید.
7) مرحله ششم تا زمانی که توافق کامل در مورد اولویت و رتبه‌بندی‌ نیازها‌ و اهداف به دست نـیامده‌ است،ادامه‌ دارد.‌ واقعیت این است که ما به‌عنوان نیازسنج از تمام نیازهای آموزشی کارکنان اطلاع کافی در دست نداریم.ازاین‌رو با استفاده از تکنیک‌ دلفای‌ می‌توانیم‌ نیازهای برنامه آموزش ضمن خدمت را شناسایی کنیم‌ و به آن مـشروعیت بـخشیم و براساس نظرات کارشناسان ذی‌صلاح آن را معتبر کنیم. در مورد این مسئله که چه‌ کسانی‌ باید‌ در تکنیک دلفای برای دریافت اطلاعات، مخاطب قرار گیرند،اتفاق‌نظر وجود‌ ندارد.به نظر کافمن(1977)دو دسته افراد باید در تـکنیک دلفـای مخاطب قرار گیرند.دسته اول کارشناسانی که در خارج از‌ سازمان‌ مشغول‌ فعالیت هستند و دسته دوم اشخاص مطلعی که در داخل سیستم‌ وجود‌ دارند.
به نظر براون،کوچران و دارکلی (1989)ضرورتی نـدارد کـه همه افراد شرکت کننده در تـکنیک دلفـای‌ از‌ کارشناسان‌ خبره و صاحبنظر باشند.به نظر آنها در صورتی که برخی از شرکت‌کنندگان‌ افرادی‌ مطلع‌ و آگاه باشند،شرکت افرادی که دارای اطلاعات و تجارب کمتری هستند،مشکل خاصی را به‌ وجود‌ نمی‌آورد.
سـویگرت و اسـچاپگر براساس بررسی خود در مـورد تـکنیک دلفای به این نتیجه رسیده‌اند‌ که:
1) توافق افراد در موردنیازها و هدفها در هر مرحله افزایش می‌یابد.
2) بیشترین توافق‌ در‌ دور‌ دوم اتفاق می‌افتد.
3) هنگامی که نتایج دور پایانی به کارشناسان بازخورد داده می‌شود،آنها تمایل‌ دارند‌ که از توافق به دست آمـده فـاصله بگیرند.
تکنیک دلفای را به صورت‌ دیگری‌ نیز‌ می‌توان به کار برد و آن عبارت است از اینکه در ابتدا به جای طرح‌ یک‌ سوال کلی و ارائه آن به افراد صاحبنظر،شرح شغل افراد یا مشاغل‌ مبنا‌ قرار‌ گـیرد.این شـرح شغلها بـه صورت اهداف یا نیازها نوشته می‌شود و سپس جهت اظهارنظر به‌ افراد‌ ذی‌صلاح‌ ارائه و براساس نتایج حاصله،تغییرات لازم در آنها اعـمال می‌شود.
تکنیک دلفای‌ تنها‌ نوعی نگرش سنج است و قضاوتها و نگرشهای افراد را در خـصوص نـیازها،اهداف و مـسائل یک‌ سیستم‌ یا موسسه نشان می‌دهد و یکی از موثرترین،مقرون به صرفه‌ترین و ساده‌ترین‌ تکنیک‌های‌ نیازسنجی است. (اسماعيلي،1386)
2-25-2. فن رويداد مهم33
سلطاني و محمدي(1393) در مورد فن رويداد مهم اينگونه بيان مي‌كنند :(سلطاني و محمدي،1393)
اين فن اولين بار تسوط فلانگان در همه 1940 ابداع شد، امروزه كاربردهاي مختلفي دارد. فن رويداد مهم فني است كه براساس آن مي‌توان اطلاعات عيني و مشخص دربارة رفتارهاي واقعي موجود در محيط سازمان به دست آورد. به عبارت ديگر اين فن مشخص مي‌كند كه يك فعاليت يا مجموعه‌اي از فعاليت‌ها به طور مؤثر انجام مي‌شود يا خير؟
بر خلاف فن دلفي كه مبتني بر نگرش‌ها و اعتقادات افراد صاحب‌نظر و كارشناس است، فن رويداد مهم اطلاعاتي مبتني بر رفتارها و عملكردهاي واقعي در محيط كار ارائه مي‌دهد كه در انبساط، حدس و گمان محلي از اعراب ندارد.
به باور فلانگان، ارزش و برتري اين فن در انعطاف‌پذيري آن است. به عبارت رساتر فن رويداد مهم فقط شامل مجموعه‌اي از قوانين مشخص براي جمع‌آوري اطلاعات نيست، بلكه مجموعة اصولي را فراهم مي‌سازد كه وقايع مهم سازمان را در موقعيت‌هاي مختلف روشن مي‌كند.
براي تحليل فن رويداد مهم، مراحل و گام‌هاي مختلفي از قبل پيش‌بيني مي‌شود كه بر اساس آن، اين فن اجرا مي‌شود. يادآوري اين نكتة اساسي ضروري است كه فن رويداد مهم فاقد مرحلة اولويت‌بندي نيازهاست. به عبارت ديگر پس از تعيين نيازها و اهداف، بايد به روش‌هاي مختلف نسبت به اولويت‌بندي و رتبه‌بندي نيازهاي به دست آمده اقدام كرد. براي اين كار مي‌توان از فن دلفي يا پيشنهادات كافمن استفاده كرد.
2-25-3. توصيف فن رويداد مهم
فن رويداد مهم به جاي جمع‌آوري اطلاعات فرضي از پاسخ‌دهندگان مطلع و صاحب‌نظر، نيازمند جمع‌آوري اطلاعاتي است كه بر اساس آن مي‌توان در مورد انجام مؤثر برخي از فعاليت‌ها قضاوت كرد. در اين فن، رفتارها و عملكردهاي مهم (اعم از مثبت و منفي) طبقه‌بندي و خلاصه مي‌شوند، و سپس به جنبة ويژه‌اي از سيستم يا شغل مورد بررسي ارتباط داده مي‌شوند. فهرست نهايي رفتارها يا عملكردها به عنوان نيازها يا اهداف سيستم يا شغل مورد نظر به كار گرفته مي‌شوند.
2-25-4. فن درخت 34خطا
يكي از فنون ديگر حوزه نيازسنجي، فن درخت خطاست. مفهوم و ويژگي‌هاي اين فن به شرح زير مي‌باشد(Gentry,1994)
فن درخت خطا نوعي فن تحقيق در عمليات است و فلسفه طراحي و تدوين آن، شناسايي حوادث نامطلوبي است كه ممكن است به طور منفي بر عمليات و عملكرد يك سيستم اثر بگذارد. اين فن پس از شناسايي رويدادهاي مطلوب، اطلاعاتي را براي طراحي مجدد سيستم و يا نحوه اداره و كنترل آن فراهم مي‌سازد تا براساس آن بتوان از بروز حوادث نامطلوب جلوگيري نمود. به اين ترتيب هرگونه تغيير يا تدبيري كه براي جلوگيري از رويدادهاي نامطلوب پيشنهاد گردد، نوعي نياز براي نياز براي سازمان محسوب مي‌شود. .(فتحي واجارگاه،1392)
همانطور كه ملاحظه مي‌شود نوعي شباهت بين فن درخت خطا و فن رويداد مهم وجود دارد. زيرا رويداد مهم، رفتارهاي نامطلوب (منفي) شبيه رويدادهاي نامطلوب درخت خطا است. با اين وجود شايان ذكر است كه بر خلاف رويداد مهم، كه بر اطلاعات حاصل از افراد خاص مبتني است، درخت خطا اطلاعات خود را از منابع بسياري به دست مي‌آورد.(همان منبع)
يك حسن درخت خطا آن است كه تصميم‌گيرندگان مي توانند توجه خود را در رويدادهاي انتهايي يا پاياني متمركز كرده و از ساير حوادث قبلي چشم‌پوشي نمايند. زيرا در صورتي كه از رويدادهاي نامطلوب پاياني يا انتهايي اجتناب ورزيده شود، اين رويدادها از لحاظ منطقي نمي‌توانند اتفاق افتند.(همان منبع)
توصيف فن: فن درخت خطا روشي است براي شناسايي رويدادهاي نامطلوبي كه مي‌توانند بر عملكرد يك سيستم تأثير منفي بگذارند. درخت خطا به وسيله نشان دادن نحوه ارتباط بين رويداهاي مختلف كه زمينه ساز شكست در رسالت و مأموريت‌هاي يك سيستم هستند، تشكيل مي‌شود. روابط با استفاده از گيت‌هاي منطقي نشانه‌گذاري مي‌شوند. برمبناي اطلاعات و دانش حاصل از اين رويدادهاي نامطلوب، فن درخت خطا ما را قادر مي‌سازد تاسيستم را مجدداً طراحي كنيم و يا نوعي نظارت و كنترل را براي جلوگيري از بروز رويدادهاي نامطلوب بر قرار نماييم. شرط اساسي موفقيت در درخت خطا داشتن اطلاعاتي كامل و صحيح از سيستم مورد نظر است. (همان منبع)
2-25-5. تحلیل سازمان
از تحلیل سازمان‌ می‌توان‌ به‌عنوان‌ یکی از روش‌های تعیین نیازهای آموزشی سازمانی استفاده نمود.تحلیل اصطلاحا به مـعنی مـطالعه موضوع‌ از‌ طریق بازبینی و وارسی دقیق و موشکافانه اجزای آن و بیان نتایج(شناخت‌ها، تاویل‌ها‌ و تفسیرهای)حاصل‌ از فرایند فوق می‌باشد.چنین تحلیلی را می‌توان با استفاده از روش‌های مختلفی درباره سازمان انجام‌ داد‌ که به نظر می‌رسد روش تحلیل( Swot ) جالبترین،کاملترین و مـفیدترین آنـها‌ خصوصا‌ در‌ ارتباط با نیازهای آموزشی باشد.(گوپتا،1384)
2-25-6. سناریو نوشتن
در سناریونویسی35 عواملی که در آینده‌ بر‌ سازمان‌ یا شغل اثر می‌گذارند و نیز نحوه ارتباط آنها با یکدیگر و اثرات‌ و نتایجی که به بار خواهند آورد به شـکلی نـظام‌دار و منطقی پیش‌بینی و بررسی می‌شود‌ و نیازهای ناشی از آن تعیین می‌شود.در این فن از کارشناسان خواسته می‌شود‌ آینده‌ سازمان یا شغل را با کیفیت فوق‌ الذکر‌ در‌ قالب یک سناریو به نگارش درآورند.سپس سناریوهای‌ تـنظیم‌ شـده گـردآوری و نکات مشترک و غیرمشترک(منحصر به فـرد)استخراج و طـبقه‌بندی مـی‌شود.گزینه‌های حاصل‌ مورد‌ بررسی و امعان نظر و قضاوت‌ قرار می‌گیرند‌ و از‌ ترکیب و تلفیق آنها سناریو یا‌ سناریوهای‌ جدید تدوین می‌شود و جهت بررسی دوباره و دسـتیابی بـه تـوافق جمعی‌ توزیع‌ می‌گردد. (ابطحی،1368)
2-25-7. فن قياس تاريخي36
ابزار سودمند ديگري كه در نيازسنجي به كار گرفته مي‌شود، قياس تاريخي است. اين فن به‌ويژه در پيش‌بيني‌ها اجتماعي مورد استفاده قرار مي‌گيرد. اگر اين فن با وسعت ديد و درك عميق مورد استفاده قرار گيرد، مي‌تواند در پيش‌بيني نيازهاي يك جامعه خاص مؤثر باشد. (سلطاني و محمدي،1393)
قياس تاريخي مستلزم اين باور است كه به تساوي و برابري در تايخ معتقد باشيم؛ اين كه تاريخ خود را در برخي از جنبه‌ها تكرار مي‌كند. اگر توجه خود را به متغييرهاي كليدي جلب كنيم، مي‌توانيم تاريخ را حدس زده و براي آن آماده باشيم. به هر حال در اينجا نيز آينده براساس گذشته پيش‌بيني مي‌شود، اما اتكاي به آن مي‌تواند مخاطره‌آميز باشد. علاوه بر اين هيچ‌گونه روش تعريف شده‌اي براي قياس تاريخي وجود ندارد. (همان منبع)
2-25-8. تجزیه و تحلیل شغل
تجزیه‌ و تحلیل شغل یکی از روش‌های متداول و مهم تعیین نیازهای آموزشی محسوب می‌شود. در‌ این‌ روش، شغل با اسـتفاده از رویـه‌های‌ مـختلفی‌ مانند‌ مشاهده مستقیم، مصاحبه با‌ سرپرستان‌ و شاغلین شغل، بررسی وسایل‌ و موارد مـودر استفاده در کار، بررسی اسناد و مدارک و مطالعات قبلی، انجام شغل توسط‌ تحلیل‌گر،یادداشت‌های‌ شغلی روزانه و….به مراحل و اجزای‌ کوچک‌ تجزیه می‌شود. (پيدايي،1387)
2-25-9. ارزیابی عملکرد37
ارزیابی‌ عملکرد به زبان ساده عبارت است‌ از«فـرایند‌

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درمورد سطح مهارت، درون داده، نیازسنجی Next Entries پایان نامه ارشد درمورد نیازهای آموزشی، نیازسنجی، ارزیابی عملکرد، وزارت امور خارجه