پایان نامه ارشد درمورد مواد غذایی، حقوق بشر، پروتکل الحاقی، حقوق بشردوستانه

دانلود پایان نامه ارشد

موازین ناظر بر درگیري هاي مسلحانه با تحمیل تعهداتی بر طر ف هاي متخاصم و همچنین جامعه بین المللی تلاش میکند تا درگیريهاي مسلحانه را انسانی کند و از سطح خشونتهاي ناشی از عملیات نظامی بکاهد.
آنچه امروز تحت عنوان حقوق بشردوستانه بین المللی شناخته می شود شامل دو شاخه حقوق قابل اعمال در مخاصمات مسلحانه یعنی حقوق لاهه و حقوق ژنو است. حقوق لاهه به ویژه مقررات مربوط به قواعد و آداب جنگ زمینی، حقوق و وظایف متخاصمان را در عملیات نظامی تعیین و حقوق ژنو از قربانیان جنگ حمایت می کند. در حقوق بشردوستانه، دو اصل جنبۀ محوري دارند و اصول بنیادي دیگر حقوق بشردوستانه، ذیل این دو اصل قرار می گیرد: 1- اصل حمایت از کسانی که مستقیم یا غیرمستقیم، قربانی جنگ و آثار آن می شوند. 2- اصل محدودیت یعنی محدودیت ابزارها و شیوه هاي جنگ.
چهار کنوانسیون معروف به کنوانسیون‌هاي چهارگانه 1949 ژنو و دو پروتکل الحاقی به این کنوانسیون‌ ‌ها منبع اصلی حقوق بشردوستانه هستند. این چهار کنوانسیون که بعضی از آن ها بسیار مفصل و بالغ بر 150 ماده و تعدادي ضمیمه است، جملگی در تاریخ 12 اوت 1949 به تصویب حاضران در کنفرانسی که به منظور تصویب کنوانسیون هاي بین المللی براي حمایت از قربانیان جنگ از 2 آوریل تا 12 اوت 1949 در ژنو تشکیل شد مصوب و در 21 اکتبر 1950 لازم الاجرا شد. دو پروتکل الحاقی به این کنوانسیون ها نیز مربوط به حمایت از قربانیان منازعات مسلحانه بین المللی و حمایت از قربانیان منازعات مسلحانه غیربین المللی است. دو پروتکل مذکور 8 ژوئن 1977 به تصویب کنفرانس دیپلماتیک ژنو درمورد تأیید مجدد توسعه قوانین بین المللی بشردوستانه قابل اجرا در منازعات مسلحانه رسیدند و 7 دسامبر 1978 لازم الاجرا شدند.
پ – حق غذا در مفاد کنوانسیون هاي چهارگانه ژنو
حق غذا در ماده 32 کنوانسیون شماره یک در مواد 18، 20، 26، 31، 45، 46، 51، 72 و 76 کنوانسیون شماره 3 ذکر ش ه است. در کنوانسیون شماره چهارم نیز حق دسترسی به غذا در مواد مختلف بیان شده است. در اینجا به برخی مواد مهم مرتبط با حق غذا در کنوانسیونهاي مذکور اشاره می شود. در ماده 32 کنوانسیون شماره 1 بیان شده است که اشخاص کشور بی طرف که به دست طرف متخاصم میافتد قابل بازداشت نیستند و در مدتی که این اشخاص در اختیار دولت متخاصمند غذایشان باید از نظر کمی و کیفی و تنوع، کافی باشد طوري که سلامت طبیعی آن ها را تأمین کند.
در ماده 20 کنوانسیون شماره 3 نیز آمده است که دولت بازداشت کننده براي اسیران جنگی که تخلیه میشوند آب آشامیدنی و موادغذایی به مقدار کافی تأمین خواهد کرد. در ماده 26 بر جیره غذایی اصلی روزانه اسرا از لحاظ کیفیت و تنوع کافی اشاره شده، طوري که مواد غذایی باید سلامت کامل آن ها را تأمین کند و در تغذیه آن ها باید رژیم غذایی عادي آنان در نظر گرفته شود و همچنین غذاي اضافی لازم براي اسیران جنگی که مشغول کار هستند مهیا باشد.
در ماده 23 کنوانسیون چهارم ژنو که به کنوانسیون حقوق اشغال معروف است، به تعهد دولت متعاهد به آزادي عبور کلیۀ محموله هاي غذایی اساسی و مواد مغذي کودکان زیر 15 سال و زنان باردار اشاره و در ماده 55 آن، دولت اشغالگر، در حد امکانات خود یا تا حد ممکن، مکلف است احتیاجات مردم تحت اشغال را از نظر مواد غذایی و پزشکی تأمین کند و باید مواد غذایی و …. هرگونه لوازم دیگر را هنگامی که منابع اراضی اشغال شده کافی نباشد از خارج وارد کند. دولت اشغال کننده نباید مواد غذایی در اراضی اشغالی را مصادره کند مگر براي نیروها و دستگاه اداري اشغال کننده.
دول حامی می توانند هر زمان بدون هیچ محدودیتی به وضعیت غذا و دارو در اراضی اشغال شده با توجه به محدودیتهاي موقت که به علت الزامات الزامی نظامی ایجاد شده رسیدگی کنند. همچنین در ماده 59 کنوانسیون مذکور به طرح ها و کمک هاي بشردوستانه به شرح ذیل اشاره شده است : « هرگاه ذخایر سرزمین اشغال شده ناکافی باشد، دولت اشغال کننده باید به نیابت از جمعیت مذکور با طرح هاي بشردوستانه موافقت و با هر وسیله ممکن و در اختیار، ورود آ نها را تسهیل کند. اقدامات مزبور که ممکن است توسط دولت ها یا کمیته بین المللی صلیب سرخ به عمل آید بیشتر عبارتند از ارسال موادغذایی و … . کلیۀ دول متعاهد کنوانسیون 1949 باید عبور آزادانه این محموله ها را تضمین و حمایت کنند.»116
در ماده 60 نیز آمده است که دولت اشغال کننده حق ندارد محموله هاي کمکی را به هیچ وجه از مصرف معین منحرف سازد مگر در صورت ضرورت فوري که به نفع اهالی سرزمین اشغالی و با موافقت دولت حامی انجام گیرد و نیز در ماده 61 بیان شده است که از محموله هاي کمکی مزبور، در اراضی اشغال شده هیچ مالیات و عوارض گمرکی دریافت نخواهد شد و دولت اشغالگر باید تقسیم سریع محموله هاي مزبور را تسهیل کند و کلیه دول متعاهد تلاش خواهند کرد ترانزیت و حمل محموله هاي کمکی به مقصد اراضی اشغال شده رایگان انجام گیرد.117 بر اساس ماده 23 کنوانسیون چهارم ژنو و پروتکل اول الحاقی 1977 کشورها نیز تعهداتی در زمینه حق غذا دارند. هر دولت متعاهد به کلیه محموله هاي دارویی و نیز به هرگونه مواد غذایی ارسالی … و مواد مقوي براي کودکان کمتر از 15 سال و زنان باردار، آزادي عبور خواهد داد؛ حتی اگر چنین کمکهایی براي سکنه غیرنظامی طرف مخالف در نظر گرفته شود.118 ماده 70 پروتکل الحاقی شماره یک این تعهدات کشورها را به طور جامع بیان می کند و مقرر می دارد که هریک از طر فهاي معظم متعاهد باید عبور سریع و بی وقفه کلیه محموله ها، تجهیزات و نیروي انسانی موردنظر تدارك دیده شده به موجب این بخش را اجازه داده و تسهیل کند؛ حتی اگر چنین کمکهایی براي افراد غیرنظامی مخالف در نظر گرفته شده باشد.
ت- پروتکلهاي الحاقی به کنوانسیون چهارگانه ژنو مصوب 1949
دو پروتکل الحاقی به کنوانسیو نهاي ژنو 8 ژوئن سال 1977 به منظور توسعه و تکمیل مقررات بشردوستانه در ارتباط با مخاصمات مسلحانه بین المللی و غیربین المللی تصویب و هر دو در 7 دسامبر 1978 لازم الاجرا شدند. پروتکل شماره یک، نسبتاً مفصل و مشتمل بر یک مقدمه و 102 ماده است. پروتکل شماره 2 کوتاه تر از پروتکل یک، مشتمل بر 28 ماده در ارتباط با مخاصمات داخلی و تبیین و توسعه ماده 3 مشترك بین کنوانسیونهاي ژنو تدوین شده است.119 مواد مختلف در ارتباط با حق دسترسی به غذا در پروتکل شماره یک که در مخاصمات مسلحانه بین المللی کاربرد دارد به کار رفته است که در این بخش به برخی از مهم ترین آن ها اشاره می شود. در بند 1 ماده 54 بر ممنوعیت گرسنه نگه داشتن غیرنظامیان به عنوان روش جنگی اشاره شده که اکنون، به عنوان قاعده محکم و ریشه دار در قوانین و عرف بین المللی جاي خود را باز کرده است.120 منع به قحطی کشاندن غیرنظامیان و ممنوعیت گرسنگی دادن هم در مواردي که قحطی و نبود غذا یا دسترسی به مواد غذایی منجر به سلب حیات افراد شود و هم در شرایطی که درد و رنج و گرسنگی بر مردم تحمیل شود مصداق خواهد یافت.121 قواعدي از قبیل حمله به اموال ضروري براي بقاي جمعیت غیرنظامی، ممانعت از ارسال کمک هاي بشردوستانه و تحدید آزادي حرکت نیروهاي بشردوستانه، از زیرمجموعه هاي قاعده منع گرسنگی دادن به غیرنظامیان در مخاصمه است. این اصول، ناظر بر این نکات هستند: حمله به اموال ضروري براي بقاي جمعیت غیرنظامی و ممانعت از کمک رسانی بشردوستانه از سوي نیروهاي امدادي سازمان هاي بشردوستانه به غیرنظامیان یا تحدید آزادي حرکت نیروهاي امداد بشردوستانه، همگی نقض ممنوعیت گرسنگی است.
رویه هاي ناظر بر این قواعد، بیش از پیش ماهیت این قاعده عرفی را مشخص میکند.122 همچنین بر اساس بند 2 ماده 8 اساسنامه دیوان کیفري بین المللی، ایجاد شرایط قحطی براي غیرنظامیان به عنوان روش جنگی از طریق محروم کردن آن ها از کالاهاي اساسی و ضروري براي بقا، جنایت جنگی تلقی می شود. مبناي این ممنوعیت، حقوق بشري و بنیادین غیرنظامیان براي ادامه حیات و مصون ماندن از آثار درگیري است. اگر آن ها از آب و غذا و بهداشت محروم شوند و حق دسترسی به خدمات عمومی نداشته باشند چه بسا بسیار بیش از رزمندگان از جنگ متأثر شوند. حقوق بشردوستانه، این افراد را غیرنظامیِ واجد حق شرکت در رزم با دشمن نمیداند. در مقابل، حق می دهد که مایحتاج لازم براي زندگی شان از گزند دشمن دور بماند. پس دشمن نمی تواند به عنوان اقدام و با انگیزه نظامی، اموالی را هدف یا تضیق یا حتی اقدام تلافی جویانه قرار دهد که براي زندگی و بقاي جمعیت غیرنظامی ساکن منطقه درگیري لازم است تا در نتیجه آن، اطراف مقابل درگیري در معرض فشار واقع شوند.123 در بند 2 ماده 54 این پروتکل، حمله، تخریب، انتقال یا غیرقابل استفاده کردن اموالی که براي بقاي سکنه غیرنظامی ضروري است نظیر مواد غذایی، نواحی کشاورزي براي تولید مواد غذایی، محصولات کشاورزي، دامی، تأسیسات و ذخایر آب آشامیدنی، سیستم هاي آب رسانی به ویژه به این منظور که امکان استفاده از آنها براي سکنه غیرنظامی یا طرف مخالف سلب شود و این عمل با هر انگیزه اي خواه براي اینکه غیرنظامیان از گرسنگی از پا در آیند، خواه مجبور به انتقال به جاي دیگر شوند یا هر انگیزه دیگر، ممنوع است.
در ماده 8 اساسنامه دیوان کیفري بین المللی نیز تحمیل عمدي گرسنگی بر غیرنظامیان از طریق محروم ساختن آنان از ملزومات بقا به عنوان روش جنگی در مخاصمات مسلحانه بین المللی، جنایت جنگی به شمار میرود. در بسیاري از دستور العمل هاي نظامی جهان نیز این موضوع بدین شکل بیان شده است که تعرض به ضروریات حیات و بقاي غیرنظامیان ممنوع است و در قوانین برخی کشورها نیز عدول از این قاعده، جرم است.124 به طور کلی، اموالی که براي حیات و بقاي غیرنظامیان کشور ضرورت دارد اموال غیرنظامی است که باید از حمله مصون بماند و یکی از زیرمجموعه هاي قاعده منع گرسنگی به غیرنظامیان در جنگ به شمار می رود. در تفاسیر پروتکل الحاقی نیز طرق مختلفی که شرایط گرسنگی دادن به غیرنظامیان را فراهم می کند مشخص و منع شده است. ماده 70 پروتکل نیز به حق دریافت کمکهاي بشردوستانه، آزادي حرکت نیروهاي بشردوستانه، توزیع کمکهاي بشردوستانه و .. تأکید می‌کند.125
هدف از کمکهاي انسان‌دوستانه، حفظ حق زندگی آدمیان از خطر گرسنگی و مرگ است؛ همان حقی که ماده 3 اعلامیه جهانی حقوق بشر، همه انسانها را برخوردار از آن دانسته است و میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی و میثاق بین المللی حقوق اقتصادي، اجتماعی و فرهنگی نیز از آن صیانت می کنند. بند 2 ماده یک مشترك در هر دو میثاق با صلابت و صراحت خاص مقرر می کند: « در هیچ مورد نمی توان ملتی را از وسایل بقای خود محروم کرد. » حق حیات که کمک انسان دوستانه جز ضامن برای آن نیست و خود منتج از آن است، به قطع و یقین و بی هیچ گفت و گو حقی است از همان دسته از حقوق بشر که دیوان بین المللی دادگستري در قضیه بارسلونا تراکشن، حقوق بنیادین خوانده است.126 عبارت امداد بشردوستانه شامل تدارك مواد غذایی ضروري، آب آشامیدنی، لباس و حداقل امکانات مسکونی و برخی تجهیزات پزشکی و داروهاي اساسی است و خدمات اساسی از قبیل خدمات پزشکی درمانی و دفاع غیرنظامی را در بر می گیرد.127
در پروتکل اول الحاقی در ماده 70 اعلام شده براي رساندن کمک هاي لازم اعلام رضایت طرفهاي درگیري ضروري است و همچنین درعین حال که طرف هاي درگیر، ملزم به اعلام چنین رضایتی هستند، بر اساس ماده 23 کنوانسیون چهارم ژنو و ماده 70 پروتکل الحاقی شماره 1 حق کنترل از آ ن ها سلب نمی شود. ضمناً نیروهاي بشردوستانه باید براساس ماده 71(4) پروتکل الحاقی 1 به قوانین و مقررات سرزمینی که در آن عمل می کنند احترام بگذارند. در رابطه با سرزمین هاي تحت اشغال، کنوانسیون چهارم ژنو قواي اشغالگر را موظف کرده است تا همه توان خود را براي تسهیل در رسیدن کمکهاي بشردوستانه به غیرنظامیان به کار برند در واقع قواي اشغالگر باید از اینکه کلیۀ نیروي انسانی غیرنظامی تحت اشغال او در حد کافی از چنین کمکهایی بهره مند هستند اطمینان حاصل و در موارد لزوم، درخواست کمک کند و طرفهاي

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درمورد حقوق بشر، اجتماعی و فرهنگی، سازمان ملل، سازمان ملل متحد Next Entries پایان نامه ارشد درمورد کمک رسانی، پروتکل الحاقی، حقوق بشر، سازمان ملل