پایان نامه ارشد درمورد مواد غذایی، اکسیداسیون، وابستگی به مواد، مصرف مواد

دانلود پایان نامه ارشد

ضوع پرورشطیور برای تأمین بخشی از نیازهای تغذیهای جامعه، جایگاه ویژهای را به خود اختصاص داده و جامعهکنونی به درستی این جایگاه را مناسب تشخیصداده و هر روز رو به گسترش است. وجود فارمهای بزرگ گویای این ادعاست، لذا تلاش هر چه بیشتر در بهبود کمیت و به ویژه درکیفیت این محصول استراتژیک از اهمیت خاصی برخوردار است.
1-2- اهمیت طیور و ضرورت صنعتیشدن آن
امروزه یکی از بزرگترین دغدغهها و نگرانیها از لحاظ سیاستگذاران و برنامهریزان، تأمینِ نیازهای جامعه میباشد تا سطح رفاه نسبی افراد جامعه را افزایش دهند. بدیهی است تأمین نیاز غذایی مردم با توجّه به روند روزافزون رشد جمعیّت جهان و تشدید فقر غذایی به ویژه در کشورهای جهانِ سوم از ضروریترین برنامههایی است که باید به آن پرداخته شود در غیر این صورت جهان با چالش جدیدی به نام بحران مواد غذایی روبهرو خواهد شد. البته در تأمین مواد غذایی نه تنها به کمیت بلکه به کیفیت آن نیز باید توجه گردد.
مواد غذایی پروتئینی در تغذیه انسان از اهمیت زیادی برخوردار میباشد و در این میان صنعت مرغداری به عنوان تهیهکننده مواد غذایی پروتئیندار از شرایط و جایگاه ممتازی برخوردار است. زیرا از یک سو به لحاظ اقتصادی تولید آن بسیار مقرون بهصرفه خواهد بود، چون اولاً در مدّت زمان کوتاهی (تقریبا هفت هفته) تولید به لحاظ کمّی 47 برابر افزایش مییابد و در حقیقت دارای راندمان غذایی بالایی میباشد و ثانیاً به هزینه قابل توجهی نیاز نداشته و در فضایی محدود میتوان بیشترین مقدار پروتئین را تولید کرد. از سوی دیگر گوشتِ مرغ از نظر پروتئینی و تناسب اسیدآمینه نسبت به گوشت بسیاری از حیوانات برتری داشته و سالمتر میباشد و از نظر پروتئینی نیز بالاترین میزان (حدود 2/20 درصد) و از لحاظ چربی کمترین میزان را پس ازگوشتماهی در بین انوع گوشتهای مورد مصرف دارا میباشد. میزان کلسترول آن پایین بوده و بیماریهای مشترک بین طیور و انسان در مقایسه با نشخوارکنندگان کم میباشد و با توجّه به نیاز هر فرد که روزانه حدود 60 تا 70 گرم پروتئین است و کم بودن کلسترول گوشت مرغ و پایین بودن بافتهای پیوندی و چربی درگوشت طیور و بالابودن قابلیت هضم آن لازم است به صنعت طیور توجه شود (پور رضا، 1383).
جدول1-1- درصد پروتئینگوشت و ضریبتبدیل خوراک در حیوانات مختلف (پور رضا، 1383).
نوع حیوان
درصد پروتئین
ضریبتبدیل خوراک
گوسفند
گوساله
ماهی
بوقلمون
مرغ گوشتی
7/15
8/18
1/19
4/21
2/20
8-7
7-7
6/1
5/3-3
2-8/1

1-3- اهمیت تولید گوشتطیور و جایگاه و آمار صنعتطیور در ایران و جهان
افزایش جمعیّت و بهبود قدرت خرید خانوارها از مهمترین عواملی هستند که در آینده بر تقاضا، برای مصرف مواد غذایی پروتئیندار تأثیر خواهد گذاشت. مصرف سرانه گوشت در جهان 86/13 کیلوگرم در هر سال و در ایران 12 کیلوگرم است که دارای مقام هشتادوهشتم جهان میباشد.کشورهای پرو، آرژانتین، ژاپن با مصرف سرانه بیش از20 کیلوگرم در سال رتبههای اول تا سوم را دارند.
با توجّه به روند افزایش جمعیّت و افزایش مصرف گوشت، میزان تقاضا برای آن در جهان در نیمقرن آینده برابر 166 میلیون تُن برآورد می شود، برای این منظور سالانه به طور متوسط میزان تولید باید 4/5 درصد افزایش یابد و این در حالی است که رشد تولید گوشت مرغ در نیمقرن گذشته به طور متوسط 4 درصد بوده است و در واقع واضح است میزان تقاضا از مقدار عرضه پیشیگرفته است (سید مصطفوی، 1384).
کشورهای امریکا، چین و برزیل سه کشور عمده تولیدکننده گوشت مرغ هستند و کشورهای اروپایی از عمده واردکنندگان گوشت مرغ هستند، ولی حدود 69 درصد صادرات گوشت مرغ توسط کشورهای اروپایی صورت میگیرد و در واقع پس از واردات و عملآوری و بستهبندی متناسب با نیاز مصرفکنندگان کشورهای مختلف، اقدام به صادرات مجدد میکنند. به عنوان مثال مردم روسیه به رانِ مرغ و یا مردم ژاپن به گوشت مرغ بدون استخوان، مردم عربستان به سینه مرغ و مردم چین به پا و بالِ مرغ علاقهمند هستند (سید مصطفوی، 1384).

مقایسه پرورشطیور در ایران با سایر کشورها
امروزه در کشورهای توسعهیافته بخشهای مختلف صنعت پرورشطیور در هم ادغام شدهاند و با سیستمی تحت عنوان سیستم کاملپرورشی یا یکپارچه1 اداره میشوند. در این سیستم یک کُمپانی یا شرکت تمامی مراحل تولید را فرماندهی و کنترل میکند. این سیستم شامل دو بخش است:
الف) کمپانیها
ب)پرورشدهندهها
کمپانی میبایست جوجه یکروزه، خوراک، دارو، مکمل، تکنسینهای سرویسدهنده، تمهیدات تحویل جوجه و تخلیه جوجه از سالن را فراهم میکند. همچنین ریسک و خطرات نوسان در قیمت را بهعهده میگیرد. پرورشدهنده نیز ساختمانها و تجهیزات، نیرویکار، وسایل، بستر و تجهیزات محافظتکننده مزرعه را فراهم میکند و نسبت به نوسانات و یا اُفت قیمت محصولات مصّون میباشد و در پایان دوره بسته به معیارهایی نظیر افزایش وزن، تلفات، ضریبتبدیل غذا و رتبهای که بین سایر پرورشدهندگان کسب نموده و نیز بر اساس قرارداد تنظیمی مبلغی را به ازای هر قطعه پرنده تحت عنوان حق پرورش دریافت میکند که به طور مثال این مبلغ در حال حاضر در آمریکا 20 تا 22 سِنت به ازای هر قطعه مرغگوشتی میباشد. در این سیستمگسترش معمولاً تعداد کمپانیها کمتر امّا دارای تشکیلات بزرگتر هستند و لذا در این سیستم تنظیم بازار، کنترل بیماریها و …بسیار موفق است. ضمن اینکه معمولاً کمپانیها در هر ایالتی تمامی موسسات از لاین گرفته تا اجداد، مادر، جوجهکشی و … را ایجاد میکنند تا ضمن کاهش هزینههای حمل و نقل، قادر به کنترل بیماریها و ایجاد قرنطینه باشند. در کشور ما پرورشها کاملاً پراکنده و بدون متولی واحد صورت میگیرد و نه تنها سیستمها در هم ادغام نشدهاند بلکه در برخی مناطق حتی اتحادیههای صنفی فعّال و منسجم وجود ندارد (رمضانی، 1383).
جدول1-2- مقایسه برخی از استانداردهای تولید جوجهگوشتی ایران با ترکیه و امریکا (رمضانی، 1383).

ایران
ترکیه
امریکا
تلفات عادی(درصد)
سن کشتار(روز)
10
50
4
41
کمتر از 3
41
وزن کشتار(کیلوگرم)
ضریبتبدیل
3/2
3/2
1/2
7/1
35/2
9/1

با توجه به فاصله ایران از استانداردهای پرورشی بهطور مثال اختلاف در ضریبتبدیل سالانه رقمی حدود 300 تا 320 هزار تُن ضایعات دان داریم که انصافاً رقم بسیار چشمگیریست بنابراین توجّه به مقوله مدیریت پرورش طیور که بار اصلی آن تغذیهطیور میباشد و 75 درصد هزینه این صنعت را تحت تأثیر خود قرار میدهد امری مهم و اجتنابناپذیر است. صنعت پرورشطیور درکشور ما از شش فعّالیتاصلی پرورشمرغلاین، پرورشمرغاجداد، پرورش مرغ مادر، تولید جوجه یکروزه، پرورش مرغ تخمگذار، پرورش مرغگوشتی و یک فعّالیت جنبی پرورشپولت تشکیل شده است. از بین فعّالیتهای یاد شده، اطلاع از چگونگی نحوه فعّالیت‎های مرغداری‌های پرورش مرغگوشتی بسیار حائز اهمیت است زیرا محصول اصلی و تولید نهایی این دسته از مرغداری‎ها، گوشت مرغ است که به عنوان ماده پروتئینی مهم و مغذی در تأمین بخشی از پروتئینحیوانی مورد نیاز جامعه سهم به‌سزایی دارد (مرکز آمار ایران، 1388).
1-4- اهمیت مهندسیتغذیه در صنعتطیور
تغذیه علمی است که دانش بیوشیمی و فیزیولوژي را تواماً و با مفهومی مُرتبط یا یک ارگانسیم و تأمین موادمغذی آن بیان میکند که شامل مراحل آمادهسازی، خوردن، هضم و جذب مواد غذایی مصرف شده میباشد (رابینز و بیکر2، 1980).
بهبود و افزايش پارامترهاي توليدي جوجه‌هايگوشتي يكي از مهمترين اهداف صنعت پرورشطيور در كل دنيا مي‌باشد. امروزه تكنيك‌هاي مختلف پرورشي و موادِ دارويي و مكمل‌هاي رشد طبيعي جهت رسيدن به اين هدف ارائه گرديده است (ذاکري و همکاران، 1389). اغلب مواد غذائی شامل ترکیبات مختلف و متعددی میباشند که وجود همه آنها برای زنده ماندن، رشد و تولیدمثل در طیورضروری است. امروزه برای بهبود راندمان تولید جوجههایگوشتی دستکاریهای متعددی از نظر تغذیهای صورت میگیرد و استفاده از مکملها، آنزیمها و دیگر مواد افزودنی برای رسیدن به حداکثر راندمان مورد توجه قرار گرفته است. علاوه بر کمیت امروزه مصرفکنندگان به دنبال کیفیت محصولات تولیدی نیز هستند به طوری که تولید جوجههایگوشتی با چربیبدنی بالا از مشکلات عمده صنعت طیور میباشد که متخصصین تغذیه با دستکاریهای تغذیهای مختلف در پی رفع این مشکل میباشند (ژو و ونگ3،2003؛ رابی و سیلاقی4، 1998).
1-5- اهمیت، نقاط قُوت و مزایای افزودنی ال-کارنیتین در تغذیهطیور
ال-کارنیتین به عنوان یک مکمل تجاری امروزه در تغذیهطیور مورد توجه قرار گرفته است (ژو و ونگ،2003؛ رابی و سیلاقی، 1998). ال-کارنیتین یک شبه ویتامین در بدن انسان و حیوانات است که با توجّه به نقشی که در متابولیسم انرژی به عهده دارد تأمین آن در بدن بسیار ضروریست. ال-کارنیتین برای اوّلین بار توسط گلوویچ و کیمبریدر5 در سال 1905 از بافت ماهیچه جدا و مشخص گردید که نقش مهمی در متابولیسم چربیها و کربوهیدراتها داشته و برای عملکرد مناسب قلب و ماهیچهها مورد نیاز است. با توجه به کشف ال-کارنیتین از طریق بافت ماهیچهای نام آن از واژه کارو6 از ریشه کاریس7 به معنای گوشت منشأ گرفته است. در انسان و حیوانات ال-کارنیتین اساساً در کبد سنتز و به ماهیچه منتقل میشود. حدود 98% از ذخائر ال-کارنیتین بدن در ماهیچه اسکلتی و قلبی قرار دارند. از طرف دیگر ال-کارنیتین از غذا نیز جذب میشود بنابراین ال-کارنیتین در بدن همیشه مخلوطی از هر دو منبع (منبع غذایی و سنتز شده در بدن) است. سنتز کارنیتین نیاز به اسیدآمینهضروری لیزین و متیونین و همچنین مواد غذایی کمنیاز مثل آهن، ویتامین C و ویتامین 6B دارد لذا کمبود مواد غذایی کمنیاز منجر به کاهش سنتز ال-کارنیتین و در نتیجه خستگی ماهیچهای میشود. به دلیل وابستگی به مواد غذایی کمنیاز ال-کارنیتین بهعنوان یک شبهویتامینِ شبهکولینآلفالیپولئیکاسید موردتوجّه قرارگرفتهاست (جیوسپ8 و همکاران، 1993؛ رابی و همکاران، 1997؛ کید9، 2003؛ پائول10، 2000؛ ارسلان11 و همکاران، 2004 ؛میاح12 و همکاران، 2004).
ال-کارنیتین از نظر طبقهبندی مواد آلی جزءِ آمینهای چهارگانه محلولدرآب میباشد (ماست13 و همکاران، 2000). کارنیتین ترکیبآلی با فرمولشیمیایی است که دارای 3 گروه متیل میباشد (بریمر14، 1983). تأکید اصلی مطالعات اخیر روی نقش ال-کارنیتین در ماهیچه اسکلتی، قلب، شرایطآبستنی و متابولیسم لیپپدها است. مطالعات زیادی اثرات ال-کارنیتین روی بهبود سختی ماهیچهای ناشی از تمرین عضلانی و کنترل وزن بدن را در انسان نشان داده است (جیوسپ و همکاران، 1993؛ کید، 2003).
عملکرد بیولوژیکی ال-کارنیتین تا سال 1952 مشخص نبود تا اینکه 3 سال بعد با مطالعه روی غذای ساختهشده از کِرم و همچنین سلولهای جانوران خونگرم و انسان عملکرد بیولوژیکی آن شناخته شد. امروزه ال-کارنیتین بهعنوان عامل محرک ضروری در اکسیداسیون اسیدهایچرب بلندزنجیر در میتوکندری تشخیص داده شده است. این عمل توسط انتقال اسیدهایچرب فعّال از داخل سیتوپلاسم به میتوکندری صورت میگیرد. بنابراین کمبود ال-کارنیتین با مهار اکسیداسیون اسیدهایچرب در میتوکندری مشخص میگردد. کمبود ال-کارنیتین با مهاراکسیداسیون اسیدهایچرب در میتوکندری مشخص میگردد. فعّالیتهای متابولیک ال-کارنیتین در بسیاری از تحقیقات در دهههای 50 تا 80 روشن شده ولی همچنان تحقیقات بر روی خواصِّ متابولیک آن ادامه دارد (ربوچ و پالسون15، 1986؛ رابی و همکاران، 1997؛ ارسلان و همکاران، 2004؛ میاح و همکاران، 2004).

1-6- اهمیت، نقاط قوت و مزایای اسیدهایآمینه
واحد ساختمانی پپتیدها و پروتئینها، اسیدهایآمینه میباشد. فقط 20 نوع اسیدآمینه در ساختمان پروتئینها شرکت میکند که دارای دو فرم D و L میباشد و فقط فرم L آنها از نظر بیولوژیک فعّال

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درمورد تجزیه واریانس، انحراف معیار، بهبود کیفیت، جوجه گوشتی Next Entries پایان نامه ارشد درمورد فیزیولوژی، مواد غذایی، اکسیداسیون، بهبود عملکرد