پایان نامه ارشد درمورد مراعات نظیر، واج آرایی، ایهام تناسب

دانلود پایان نامه ارشد

شد
گر ز مسجد بـه خـرابات شدم خـرده مگیر مــجـلـس وعـظ درازاست و زمان خواهد شد
ای دل ار عشـرت امــروز بـــه فــردا فکنی مـایـۀ نـقـد بقا را که ضمان خــواهــد شــد
ماه شعبان منـه از دست قدح کاین خورشید از نـظـر تــا شب عــیـد رمـضان خواهد شد
گل عزیزاسـت غنیــمــت شمریدش صحبت کـه بــه باغ آمــد از این راه از آن خواهد شد
مطربا مجلس انس است غـزل خوان و سرود چند گـویی که چنین رفت و چنان خواهد شد
حــافــظ از بـهـر تـو آمـد سوی اقلیم وجود قدمـی نـــه بـــه وداعش که روان خواهد شد

صناعات لفظی که دراین غزل بکاررفته اند:
« طباق، مراعات نظیر، ایهام، جناس،واج آرایی»
در بیت اول ) صناعت ادبی(( طباق، )) به کار رفته است
طباق ایجاد: در واژه های پیر، جوان وجود دارد.
در بیت دوم ) صناعات ادبی((مراعات نظیر)) به کار رفته است
مراعات نظیر: تناسب در واژه های سمن، نرگس، شقایق از نوع جنسیت
در بیت ششم ) صناعات ادبی((ایهام)) به کار رفته است
ایهام تناسب: ماه که معنای غیر منظور آن یعنی قرص قمر با خورشید تناسب دارد.
در بیت هشتم ) صناعات ادبی(( واج آرایی، مراعات نظیر، جناس) به کار رفته است.
واج آرایی: صامت(س) در مصرع اول و صامت( چ) در مصرع دوم / مراعات نظیر: در مطرب، غزل، سرود،مجلس
انس(ملازمت) / نوعی جناس در چنین، چنان
در بیت نهم )در بیت پایانی روان ایهام دارد الف) روان و روح او خواهد بود ب) آرام خواهد رفت.

صناعات معنوی که دراین غزل بکاررفته اند:
« استعاره»
در بیت اول ) صناعات ادبی(( استعاره)) به کار رفته است:
استعاره کنایی(تشخیص): نفس بار صبا مشک فشان خواهد شد.
مشتعارله: باد صبا مستعاره منه: انسان قرینه: نفس جامع: داشتن نفسی مشک فشان و معطر
در بیت دوم ) صناعات ادبی((استعاره)) به کار رفته است.
استعار کنایی(تشخیص):
1)ارغوان جام حقیقی خواهد داد. مستعارله: ارغوان مستعارمنه: ساقی قرینه: دادن جام
1)چشم نرگس مستعارله: نرگس مستعارمنه: انسان قرینه: چشم
در بیت سوم ) صنعت ادبی((استعاره)) به کار رفته است:
استعاره کنایی(تشخیص): سرا پردۀ گل مستعارله: گل مستعارمنه: پادشاه(انسان) قرینه: سرا پرده
جامع: عظمت
در بیت ششم ) صناعت ادبی((استعاره)به کار رفته است:
استعاره مصرحه مطلقه:مستار:خورشید
مستعارله: باده جامع: درخشندگی
در بیت هفتم ) صنعت ادبی((استعاره مکنیه)) از نوع تشخیص در گل: مستعارله: گل مستعارمنه:
انسان(مسافر)قرینه:سرا پرده جامع: عظمت
در بیت هفتم ) استعاره مکنیه از نوع تشخیص در گل: مستعارله: گل مستعارمنه:انسان(مسافر) قرینه: آمدن و رفتن
جامع: رفتنی و گذشتنی

غزل165
مرا مهر سیه چشمان ز سر بیرون نخواهد شد قـضـای آسـمان است این و دگرگون نخواهد شد
رقیب آزارها فرمود و جای آشتی نــگذاشــت مگر آه سـحـر خــیـزان سوی گـردن نخواهد شد
مـرا روز ازل کار بـــجـز رنـدی نـفـرمـودنـد هرآن قسمت که آنجا رفت از آن افزون نخواهد شد
خدا را محتسب ما را به فریاد دف و نی بخش کـه ساز شرع از ایــن افسانه بی قانون نخواهد شد
مجال من همین باشد که پنهان عشق او ورزم کنار و بـوس و آغوشش چه گویم چون نخواهد شد
شــــراب لـعل و جای امن و یار مهربان ساقی دلا کی بــه شــــود کارت اگر اکنون نخواهد شد
مــشـوی ای دیده نقش غم ز لوح سینۀ حافظ که زخم تبغ دلدار اســت و رنگ خون نخواهد شد

صناعات لفظی که دراین غزل بکاررفته اند:
« واج آرایی، مراعات نظیر، سیاقه الاعداد، ایجاز».
در بیت سوم )صنعت ادبی((واج آرایی) نغمه صامت(ز)در مصرع اول
در بیت چهارم ) صناعات ادبی((مراعات نظیر، ایهام)) به کار رفته است.
مراعات نظیر: در واژه های دف، نی، ساز / ایهام تناسب: ساز به معنی نظم و سامان در معنای موسیقیایی خود با دف و نی تناسب دارد.
در بیت پنجم ) صناعات ادبی((سیاقه الاعداد، ایجاز))(حذف) به کار رفته است.
در بیت ششم ) صناعات ادبی((واج آرایی، سیاقه الاعداد، تشبیه، ایجاز)) بکار رفته است.
واج آرایی: تکرار مصوب بلند A در بیت / سیاقه الاعداد: مصرع اول
تشبیه بلیغ: شراب لعل مشبه: شراب مشبه به: لعل وجه شبه: سرخی
در بیت هفتم ) صناعت ادبی((مراعات نظیر)) به کار رفته است.
مراعات نظیر: در واژه های زخم، تیغ، خون از نوع ملازمت می با شد
صناعات معنوی که دراین غزل بکاررفته اند:
« تشبیه».
در بیت چهارم ) صناعت ادبی(( تشبیه))به کار رفته است.
/ تشبیه بلیغ: ساز شرع مشبه: شرع مشبه به: ساز وجه شبه: سامان و نظم
در بیت هفتم ) صناعت ادبی((تشبیه ))به کار رفته است.
تشبیه بلیغ: نقش غم مشبه: غم مشبه به:نقش
وجه شبه: جاودان ماندن / لوح سینه مشبه: سینه مشبه به: لوح وجه شبه: نقش گرفتن

غزل166
روز هــجــران شب فرقت یـار آخـر شد زدم ایـن فال و گذشـت اخـتر و کار آخر شد
آن همه ناز و تنعم که خزان می فـرمود عــاقـبـت در قـــدم بــاد بــهــار آخـر شد
شــــکر ایزد که به اقبال کله گوشۀ گل نــخــوت بـاد دی و شــوکت خـار آخر شد
صبــح امـــید که بد معتکف پردۀ غیب گـو بــرون آی کـــه کـار شب تـار آخر کرد
آن پریشانی شبـــهـــای دراز و غم دل هـمـه در سـایـۀ گـیـسـوی نــگار آخـر شد
باور نیست ز بد عــهـــدی ایـــام هنوز قـصــۀ غصه که در دولت یــار آخــر شــد
ساقیا لطف نمودی قدحت پــر مــی باد که بـه تـدبـیـر تو تشویش خماری آخر شد
در شمار ار چـه نیاورد کسی حـــافظ را شکر کآن محنت بـی حد و شـمـا آخـر شد

صناعات لفظی که دراین غزل بکاررفته اند:
« تضاد، مراعات نظیر، جناس وطباق».
در بیت اول )صنعت ادبی(( تضاد)) به کار رفته است.
طباق ایجاب: در واژه های روز، شب وجود دارد.
در بیت دوم ) صنعت ادبی((تضاد)) به کار رفته است.
طباق ایجاب: در واژه های خزان، بهار می باشد.
در بیت سوم ) صناعات ادبی((مراعات نظیر،جناس)) به کار رفته است.
مراعات نظیر: بین واژه های اقبال، کله گوشه و گل، خار می باشد.
جناس قلب بعض: در واژه های خار و آخر
در بیت چهارم ) صناعات ادبی(( جناس، طباق)) به کار رفته است.
جناس لاحق:در واژه های کار و تار مراعات شده است / طباق ایجاب: در واژه های صبح و شب می باشد.
در بیت پنجم ) صنعت ادبی(( حسن تعلیل)) به کار رفته است .
در بیت ششم )صناعات ادبی((جناس و ایهام)) به کار رفته است:
جناس تناسب: در عهد که معنی غیر منظور آن که روزگار می باشد با ایام تناسب دارد.
در بیت هفتم ) صنعت ادبی(( اطناب)) صورت گرفته است.
حشو ملیح: جمله دعایی قدحت پر می بارد در مصرع اول.
در بیت هشتم ) صنعت ادبی((تصدیر)) بکار رفته است. / تصدیر: شمار که در آغاز و پایان(حشو) بیت تکرار شده است.

صناعات معنوی که دراین غزل بکاررفته اند:
« استعاره،تشبیه».
در بیت سوم ) صناعت ادبی((استعاره)) به کار رفته است.
استعاره مکنیه: کله گوشه گل مستعارله: گل
مستعاره منه: پادشاه( انسان) قرینه: کله جامع: عظمت و سروری
در بیت چهارم ) صناعت ادبی(( تشبیه) به کار رفته است.
تشبیه بلیغ:
1)صبح امید مشبه: امید مشبه به: صبح وجه شبه: روشن و سفید
2)پردۀ غیب مشبه: غیب مشبه به: پرده وجه شبه: تاریکی
غزل167
سـتاره ای بـدرخـشیـد و مــاه مجلس شد دل رمــیـدۀ مـا را رفـیـق و مـونـس شـــد
نگار من که به مکتب نرفت وخـط نـنوشت بــه غــمزۀ مسأله آموز صــد مـدرس شــد
به بوی او دل بیمار عاشقان چــو بــاد صبا فـدای عارض نسرین و چـشـم نـرگس شــد
به صد مصطبه ام می نشاند اکنـون دوست گدای شهر نگه کن کــه مـیـر مــجـلس شد
خیـال آب خضر بست و جــام اســکـنـدر بــه جـرعه نوشی ســلـطـان ابوالفوارس شد
طربـسـرای مـحـبت کنـون شــود معمور کـه طــاق ابـروی یــار منش مهنـــدس شد
لب از تــرشــح مـی پـاک کن بـرای خدا کـه خـاطرم بــه هزاران گنه مــوسوس شــد
کـرشـمۀ تــو شــرابی به عـاشقان پیمود کــه علم بی خبر افتاد و عقل بی حـس شـد
چو زر عـزیــز وجـود است نظم مـن آری قـبول دولـتـیـان کـیـمـیـای این مــس شد
ز راه مــیــکـده یـاران عـنـان بــگردانیـد چترا کـه حـافـظ از این راه رفت و مفلس شد

صناعات لفظی که دراین غزل بکاررفته اند:
« واج آرایی، مراعات نظیر، التفات، مبالغه وطباق».
در بیت دوم ) صناعات ادبی((واج آرایی، مراعات نظیر)) به کار رفته است.
واج آرایی: صامت( S ) در مصرع دوم / مراعات نظیر: در واژه های مکتب، خط، مسئله آموز، مدرس(ملازمت)
در بیت سوم ) صناعات ادبی((واج آرایی و تضاد)) به کار رفته است:
واج آرایی: تکرار صامت(د) در بیت / طباق سلب: بین دو فعل شد، نشد می باشد.

در بیت چهارم ) صنعت ادبی((التفات)) از غایب(( می نشاند) به مخاطب( نگه کردن) مراعات شده است.
در بیت ششم ) صناعت ادبی((مراعات نظیر)) به کار رفته است.
مراعات نظیر: در واژه های سرا، طاق، معمور،مهندس از نوع ملازمت.
در بیت هشتم ) صناعات ادبی((واج آرایی، مبالغه)) به کار رفته است.
واج آرایی: تکرار صامت(ش) در مصرع اول
در بیت نهم ) صناعات ادبی((مراعات نظیر، مبالغه)) به کار رفته است.
مراعات نظیر: بین زر، کیمیا، مس(ملازمت) / مبالغه: از نوع تبلیغ در مفهوم بیت.

صناعات معنوی که دراین غزل بکاررفته اند:
«استعاره،تشبیه».
در بیت اول )صنعت ادبی((استعاره))وجود دارد که نوع آن:
استعاره مصرحه مطلقه: مستعار:ستاره و ماه مستعاره له: یار زیبا جامع: زیبایی و روشنی قرینه: رفیق و مونس شدن
در بیت دوم ) صناعت ادبی((استعاره)) به کار رفته است.
استعاره مصرحه مجرده: مستعار: نگار مستعارله: محبوب جامع: زیبایی، ظرافت
در بیت سوم ) صنعت ادبی(( تشبیه)) به کار رفته است.
تشبیه مرسل و مفصل: مشبه: دل مشبه به: صبا ادات: چو وجه شبه: بیمار(افتان و خیزان) / تشبیه بلیغ
مشبه: عارض مشبه به: نسرین وجه شبه محذوف: زیبایی، سپیدی / تشبیه بلیغ: مشبه: چشم مشبه به: نرگس
وجه شبه محذوف: زیبایی سیاه درون
در بیت ششم ) صناعت ادبی((تشبیه)) به کار رفته است.
تشبیه بلیغ:طاق ابرو مشبه: ابرو
مشبه به:طاق وجه شبه: خمیدگی و کمانی بودن
در بیت هشتم ) صناعت ادبی((و استعاره)) به کار رفته است.
استعاره مکنیه: کرشمه شراب پیمود مستعاره له: کرشمه
مستعاره منه: ساقی جامع: زیبایی
در بیت نهم ) صناعات ادبی((تشبیه)) به کار رفته است.
تشبیه مرسل و مفصل:نظم چو زر عزیز است مشبه: نظم مشبه به: زر ادات: چو وجه شبه: عزیز، گرانقدر
تشبیه مرسل و مفصل :مشبه: دل مشبه به: جام وجه شبه: خون در دل افتادن(سرخی) / ادات: همچ غزل168
گداخت جان کــه شود کـاردل تمـام ونشد بســوختیم دریـــن آرزوی خــــام و نشد
بلابــه گفت:شبی میــرمجلس تــوشـــوم شـدم برغبت خویشش کـمین غلام و نشد
پیــام داد کــه خـــواهم نشست بــارندان بـشد بــرندی وردی کـشیم نـــام ونشد
رواست در بــر اگــر می طپد کبــوتــردل کــه دیــد درره خود تاب وپیچ دام ونشد
بدان هوس که به مستی ببوسم آن لب لـعل چه خون که دردلم افـتاد همچوجام ونشد
بــه کــوی عشق منــه بـی دلیل راه قـدم کــه مـن بخویش نمودم صد اهتمام ونشد
فغان کــه

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درمورد مراعات نظیر، واج آرایی، ضرب المثل، ایجاز حذف Next Entries پایان نامه ارشد درمورد مراعات نظیر، واج آرایی، ایهام تناسب