پایان نامه ارشد درمورد مراعات نظیر، واج آرایی، ایهام تناسب

دانلود پایان نامه ارشد

غزل بکاررفته اند:
« جناس، تسنیق الصفات، سؤال و جواب وتلمیح،مراعات نظیر،حسن تعلیل ».
در بیت اول ) صنعت ادبی ((جناس)) به کار رفته است:
جناس زائد: در واژه های جام ،جم می باشد.
در بیت چهارم )صنعت ادبی((تسنیق الصفات)) در مصرع اول بیت بکار رفته است: دیدمش خرم و خندان قدح باده بدست
در بیت پنجم ) صنعت ادبی((سؤال و جواب)) به کار رفته است.
در بیت ششم ) صنعت ادبی((تلمیح)) به کار رفته است:
تلمیح: مضمون بیت اشاره ای به آیه4 سوره حدید دارد وهوا معکم اینما کنتم (خدا با شماست هر جا که باشید).
در بیت هفتم ) صناعات ادبی(( مراعات نظیر و تلمیح)) بکار رفته است.
مراعات نظیر: بین واژه های شعبده بازی، سامری، عصا، ید بیضا که از نوع ملازمت می باشد.
در بیت هشتم ) صنعت ادبی(( تلمیح)) بکار رفته است.
تلمیح: اشاره به داستان حسین بن منصور حلاج و دار آویختن او
در بیت نهم ) صنعت ادبی((تلمیح)) بکار رفته است.
تلمیح: اشاره به زنده کردن مردگان توسط حضرت عیسی بن مریم
در بیت دهم )صناعات ادبی((حسن تعلیل ، سؤال و جواب)) بکار رفته است.
سؤال و جواب: در مصرع اول سؤال شده (گفتم) و در مصرع دوم پاسخ داده شده است (گفت)

صناعات معنوی که دراین غزل بکاررفته اند:
«تشبیه».
در بیت دوم ) صنعت ادبی((تشبیه بلیغ)) به کار رفته است.
تشبیه بلیغ: صدف کون و مکان مشبه: کون و مکان مشبه به: صدف
غزل144
بـــه سـر جام جـم آن گه نظر توانی کرد کــه خاک میکده کحل بصر توانی کــرد
مباش بی می و مطرب که زیر طاق سپهر بـــدین ترانه غـم از دل بدر توانی کــرد
گـــل مراد تــو آن گـه نـقـاب بـگشاید کـه خدمتش چون نسیم سحر توانی کرد
گــدایی در میخانه طـرفـه اکسیری است گـر ایـن عمل بکنی خاک زر تــوانی کرد
بـه عــزم مرحـلۀ عشـق پیش نـه قدمی کـه سودها کنی ار این سفــر توانی کرد
نـو کـز سرای طبیعت نـمی روی بیـرون کـجـا بـه کوی طریقت گــذر توانی کرد
جـمال یـار نــدارد نـقـاب و پـرده ولـی غـبار ره بـنـشان تـــا ــنظر توانی کرد
بـیـا کـــه چــارۀ حضور و نـظم امـــور بــه فیض بخشی اهل نــظر تـوانـی کرد
ولی تـو تا لب معشوق جــام می خواهی طـمـع مـدار کـــه کــار دگر توانی کرد
دلا ز نـــور هـــــدایـت گر آگهی یابی چـو شمع خنده زنان ترک سر توانی کرد
گر این نصیحت شاهانه بـشـنـوی حافظ بـــه شــاهـراه حــقیقت گذر توانی کرد

صناعات لفظی که دراین غزل بکاررفته اند:
«جناس، واج آرایی وخطاب النفس».
در بیت اول ) صناعات ادبی(( جناس، واج آرایی)) بکار رفته است.
جناس زائد: در واژه های جام، جم / واج آرایی: صامت (ک) در مصرع دوم که چهار بار تکرار شده است
در بیت یازدهم ) صنعت ادبی(( خطاب النفس)) مراعات شده است.
صناعات معنوی که دراین غزل بکاررفته اند:
«تشبیه و استعاره».
در بیت سوم ) صناعات ادبی((تشبیه و استعاره)) بکار رفته است:
تشبیه بلیغ: گل مراد مشبه: مراد مشبه به: گل وجه شبه: دست نیافتنی / استعاره مکنیه
((تشخیص)): گل نقاب بگشاید مستعارله: گل مستعارمنه: انسان ( محبوب) قرینه: نقاب بگشاید
در بیت دهم ) صنعت ادبی(( استعاره مکنیه)) بکار رفته است.
استعاره مکنیه (تشخیص): مستعارله: شمع مستعارمنه: انسان قرینه: خنده زنان جامع: روشنی چهره

غزل145
چه مسی است ندانم کـه رو بـه مــا آورد کــه بود ساقی و این باده از کـــجا آورد
تو نیز بـاده بـــه چنگ آر و راه صحراگیر کــه مرغ نغمه سرا ساز خوش نــوا آورد
دلا چو غنچه شکایت ز کار بسته مـــکن کــه بـــاد صــبح نسیم گــرهگشا آورد
رسیدن گل و نسرین بـه خیر و خوبی باد بنفشه شاد و کـش آمـد سمن صفا آورد
صبا به خوش خبری هدهد سلیمان است کـــه مــژدۀ طــرب از گلشن سبا آورد
علاج ضعف دل مـا کرشمۀ ساقی اســت بـــر آر ســر کـه طبیب آمد و دوا آورد
مــریـد پـیـرمـغانم ز من مرنج ای شیخ چــرا کـه وعده تــو کردی و او بجا آورد
بـــه تنگ چشمی آن تـرک لشکری نازم کــــه حمله بر من درویش یک قبا آورد
فــلـک غلامی حـافظ کنون به طوع کند کــه الـتـجـا بــه در دولــت شمــا آورد

صناعات لفظی که دراین غزل بکاررفته اند:
« مراعات نظیر، ایهام ، جناس،تلمیح».
در بیت اول )صنعت ادبی((مراعات نظیر)) به کار رفته است:
مراعات نظیر: در واژه های(( مستی، ساقی، باده)) که با هم تناسب از نوع ملازمت دارند.
در بیت دوم ) صنعت ادبی(( ایهام)) به کار رفته است.
ایهام تناسب: چنگ که در معنی دیگر خود یکی از سازهای زهی با ساز تناسب دارد.
در بیت چهارم (صناعات ادبی((جناس، مراعات نظیر )) به کار رفته است.
جناس لاحق: در واژه های شاد، باد / مراعات نظیر:بین واژه های ((گل و نسرین، بنفشه وسمن)) که تناسب از نوع جنسیت می باشد.
در بیت پنجم ) صناعات ادبی(( جناس، مراعات نظیر، تلمیح )) به کار رفته است.
جناس لفظی: بین واژه های صبا، سبا مراعات شده است / مراعات نظیر: در واژه های هدهد، سلیمان، سبا (ملازمت) .
در بیت ششم صنعت ادبی(( مراعات نظیر)) به کار رفته است.
مراعات نظیر: در واژه های علاج، طبیب
در بیت هفتم ) صنعت ادبی(( واج آرایی)) صامت (م) که پنج بار در مصرع اول تکرار شده است.

صناعات معنویی که دراین غزل بکاررفته اند:
« تشبیه ،استعاره».
در بیت سوم )صنعت ادبی((تشبیه)) به کار رفته است.
تشبیه مرسل و مفصل: مشبه: دل مشبه به:غنچه ادات: چو وجه شبه:گرفته و بسته بودن
در بیت چهارم (صناعت ادبی(( استعاره)) به کار رفته است.
تشخیص: که چهار واژۀ گل، نسرین، بنفش و سمن شخصیت انسانی یافته اند مستعاره له: چهار واژه
مستعارمنه: انسان قرینه: رسیدن، آمدن، آوردن
در بیت پنجم ) صناعت ادبی(( تشبیه)) به کار رفته است.
تشبیه مؤکد و مفصل: مشبه صبا مشبه به: هدهد سلیمان وجه شبه: خوش خبری
در بیت هشتم )صنعتادبی ((استعاره)) به کار رفته است : استعاره مصرحه مطلقه: مستعار ترک مستعارمنه:محبوب
زیبا رو جامع: زیبایی
در بیت نهم ) صنعت ادبی((استعاره)) به کار رفته و نوع آن: استعاره مکنیه: در دولت مستعارله: دولت مستعارمنه: سرا، کاخ قرینه: در

غزل146
صـبا وقـت سحــر بویی ز زلف یــار می آورد دل شـوریـدۀ مـــا را بـه بـوی در کار می آورد
مـن آن شکل صـنوبر را ز باغ دیـده بــرکندم که هر گل کز غمش بشکفت محنت با می آورد
فــروغ مـاه می دیـــدم ز بـــام قصر او روشن کـه رو از شرم آن خـورشید در دیــوار می آورد
زبیم غـــارت عشقش دل پر خــون رها کردم ولی می ریخت خون و ره بـدان هنجار می آورد
بـــه قول مطرب و ساقی برون رفتم گه و بیگاه کز آن راه گران قـــاصد خــبر دشوار می آورد
سراسر بخشش جانان طریق لطف و احسان بود اگر تسبیح می فرمـود اگـــر زنــا مـــی آورد
عفاالله چنین ابــرویش اگــر چــه ناتوانم کـرد به عـشـوه هـم پـیـامـی بـر سر بیمار می آورد
عجب می داشتم دیشب ز حافظ جــام و پیمانه ولی منعش نمی کردم کــه صوفی وار می آورد

صناعات لفظی که دراین غزل بکاررفته اند:
« جناس، مراعات نظیر، ایهام و تسویه».
در بیت اول )صنعت ادبی((جناس)) به کار رفته است:
جناس لاحق: در واژه های یار، کار است.
در بیت دوم ) صناعات ادبی(( مراعات نظیر، استعاره، )) به کار رفته است:
مراعات نظیر: در واژه های صنوبر، باغ، گل، شکفت وجود دارد (ملازمت)
در بیت سوم )صناعات ادبی((مراعات نظیر )) به کار رفته است:
مراعات نظیر: بین دو واژه ماه و خورشید (جنسیت)
در بیت پنجم ) صنعت ادبی((ایهام)) به کار رفته است:
ایهام تناسب: راه به معنی طریق در منای موسیقیایی خود، لحن آهنگ با مطرب تناسب دارد.
در بیت ششم )صنعت ادبی((تسویه)) به کار رفته است.
صناعات معنوی که دراین غزل بکاررفته اند:
« استعاره، تشبیه».
در بیت دوم ) صناعت ادبی(( استعاره وتشبیه)) به کار رفته است:
استعاره مصرحه مرشحه: مستعار: صنوبر
مستعارمنه: قد بلند یار جامع: بلندی / تشبیه بلیغ: باغ دیده مشبه: دیده مشبه به: باغ
در بیت سوم )صناعت ادبی((تشبیه)) به کار رفته است:
تشبیه مضمر و تفصیل: معشوق را به ماه تشبیه کرده و بر آن برتری داده است.
غزل147
نــسیم بــاد صــبا دوشــم آگـهـی آورد که روز محنت و غم رو به کو تهی آورد
بــــه مطربان صبوحی دهیم جامه چاک بـدیـن نــوید کـه باد سحر گهی آورد
بیـا بیا که تو حـــور بـهشت را رضــوان در ایـــن جـهان ز بـرای دل رهی آورد
هـمـی رویـم بـه شـیراز بـا عـنایت بخت زهـی رفـیـق که بختم به همرهی آورد
بـه جبر خاطر ما کوش کایـن کلاه نـمـد بسا شکست کـه بـــا افسر شهی آورد
چه ناله ها که رسید از دلم بـه خرمن ماه چـو یـاد عارض آن ماه خرگـهـی آورد
رساند رایت منصور بـر فـــلک حــافــظ کـه التجـا بــه جـناب شهـنشهی آورد

صناعات لفظی که دراین غزل بکاررفته اند:
« واج آرایی».
در بیت پنجم ) صنعت ادبی(( واج آرایی)) مراعات شده است.
واج آرایی: صامت(ک) که پنج بار تکرار شده است.

صناعات معنوی که دراین غزل بکاررفته اند:
« استعاره، تشبیه».
در بیت اول )صنعت ادبی((استعاره)) به کار رفته است از نوع:
استعاره مکنیه( تشخیص): باد صبا آگهی آورد مستعارله: باد مستعارمنه: انسان جامع: خبر آوردن، قاصدی
در بیت سوم ) صنعت ادبی((تشبیه بلیغ)) به کار رفته است:
مشبه: تو (معشوق) مشبه به: حود بهشتی وجه شبه: زیبایی و روشنی
در بیت ششم )صنعت ادبی((استعاره)) به کار رفته است که نوع آن:
استعاره مصرحه مجرده: مستعاره: ماه مستعارله: یار زیبا روی جامع: زیبایی و روشنی

غزل148
یــارم چو قدح بـه دست گیرد بــازار بـتــان شکست گیـــرد
هرکس کـه بدید چشم او گفت کو محتسبی کــه مست گیـرد
در بـحـــر فتاده ام چـو ماهی تــا یـار مـرا بـــه شست گیرد
در پــاش فـتـاده ام بــه زاری آیا بـود آن کــــه دست گیرد
خرم دل آن کـه همچو حـافظ جـــامـی ز می الـست گیــرد

صناعات لفظی که دراین غزل بکاررفته اند:
« ایهام، مراعات نظیر، تلمیح».
در بیت اول ) صناعات ادبی((ایهام )) به کار رفته است:
ایهام تناسب: بتان که در اینجا منظور زیبارویان می باشد در معنی اصلی خود با شکستن تناسب دارد
در بیت سوم ) صناعت ادبی((مراعات نظیر )) به کار رفته است.
مراعات نظیر: در واژه های بحر، ماهی، شست، تناسب می باشد / (ملازمت)

صناعات معنوی که دراین غزل بکاررفته اند:
« استعاره، تشبیه».
در بیت اول ) صناعات ادبی((استعاره)) به کار رفته است:
استعاره مصرحه
مجرده: مستعار: بتان مستعارله: زنان زیبا روی جامع: زیبایی و ظرافت
در بیت سوم ) صناعات ادبی(( تشبیه)) به کار رفته است.
تشبیه: مشبه: من مشبه به: ماهی
ادات: چو وجه شبه: در بحر افتادن (غرق دریای عشق)
در بیت چهارم ) صناعات ادبی((مراعات نظیر))در واژه های دست، پا از نوع جنسیت می باشد.
در بیت پنجم ) صنعت ادبی((تلمیح)) به کاررفته است اشاره به روز الست منظور روز ازل که مقتبس از آیه 172 سوره اعراف می باشد.

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درمورد واج آرایی، مراعات نظیر، اسلوب معادله Next Entries پایان نامه ارشد درمورد واج آرایی، مراعات نظیر