پایان نامه ارشد درمورد فناوری اطلاعات، رتبه بندی، مدیریت دانش

دانلود پایان نامه ارشد

توافق و یا دانش کافی با یکدیگر ترکیب شوند. بنابراین روش دلفی به خاطر توانایی ساختاردهی و سازماندهی ارتباطات گروهی ارزشمند محسوب می شود. مزیت اصلی روش دلفی دستیابی به اجماع در موقعیت هایی است که با عدم قطعیت مواجه هستیم و شواهد تجربی در دست نیست. بازخورد بین دورهای این روش باعث وسیع تر شدن دانش و تحریک ایده های جدید و ایجاد انگیزه بین شرکت کنندگان می شود. شرکت کنندگان روش دلفی محدوده وسیعی از دانش و تخصص را به فرآیندهای تصمیم گیری تزریق می کنند و محدودیت های جغرافیایی در این روش مانع محسوب نمی شوند. روش دلفی، روشی سریع، ارزان و نسبتا کارا برای ترکیب دانش و توانایی های گروهی از خبرگان شناخته شده است. این روش از راهبردی آزادانه و ساخت یافته استفاده می کند که از عقل جمعی شرکت کنندگان در همه پرسی بهره می برد و همچنین روشی مناسب برای شکل دهی ارتباطات و دستیابی به توافق در میان گروه های مختلف محسوب می شود.
4 ویژگی ذیل را می توان برای روش دلفی برشمرد:
• گمنامی شرکت کنندگان: این مزیت به شرکت کنندگان این امکان را می دهد که آزادنه و بدون فشارهای اجتماعی بی مورد حاصل از مواجهه با افراد دیگر گروه، به بیان نظرات خود بپردازند. در این حالت تصمیمات بر اساس ارزش واقعی آنها ارزیابی می شوند و نه بر اساس اینکه چه کسی آنها را بیان کرده است.
• تکرارپذیری: این حالت به شرکت کنندگان این امکان را می دهد که نظرات خود را در دورهای مختلف همه پرسی و بر اساس پیشرفت کار گروه مجددا بررسی کرده و مورد تجدید نظر قرار دهند.
• بازخورد کنترل شده: این حالت باعث می شود که شرکت کنندگان از نظرات یکدیگر مطلع شده و فرصتی را فراهم می کند که شرکت کنندگان این روش، نظرات خود را شفاف تر کرده و یا تغییر دهند.
• تجمع آماری پاسخ خبرگان: امکان تحلیل کمی و تفسیر داده ها را فراهم می کند.
4-3- کاربرد روش دلفی در تحقیقات سیستم های فناوری اطلاعات
محققین از روش دلفی در موقیعت های بسیار متنوعی به عنوان ابزار حل مشکلات تخصصی استفاده کرده اند. آنها همچنین متدهای مختلفی از این روش را برای حل انواع خاصی از مشکلات و اهداف متفاوت توسعه داده اند. یکی از انواعی که مورد توجه زیادی قرار گرفته، دلفی نوع رتبه بندی66 است که از آن برای ایجاد اجماع گروهی درباره اهمیت نسبی مسائل استفاده می شود.
محققین حوزه فناوری اطلاعات نیز در موارد بسیاری از روش دلفی استفاده کرده اند. مثلا از روش دلفی برای انتخاب پروژه های سیستم های اطلاعاتی، تعیین نیازمندی های این نوع از پروژه ها، تعیین ضابطه تصمیمات نمونه سازی سیستم های اطلاعاتی67، رتبه بندی مسائل مدیریتی فناوری در پروژه های توسعه محصولات جدید استفاده شده است. پیش بینی و شناسایی/اولویت بندی مسائل مختلف یکی از کاربردهای روش دلفی محسوب می شود و اکثریت کاربردهای روش دلفی در گذشته مربوط به پیش بینی بودند.
توسعه چارچوب/مفاهیم، کاربرد دوم روش دلفی است که در ذیل به بعضی از آنها اشاره خواهیم کرد:
باکون و فیتزجرالد68 اقدام به توسعه چارچوبی برای شفاف سازی جنبه های اصلی فناوری اطلاعات در سازمان ها و دانشگاه ها کردند و برای اثبات چارچوب ابداع شده، از روش دلفی استفاده کردند که شرکت کنندگان آن را دانشگاهیان حوزه فناوری اطلاعات تشکیل می داد]39[
جوشی و هولزاپل69 اقدام به توسعه چارچوبی توصیفی برای فعالیت های اصلی مدیریت دانش کردند و به منظور اثبات چارچوب ابداع شده از روش دلفی استفاده کردند که شرکت کنندگان آن را محققین و متخصصین مدیریت دانش تشکیل می دادند]38[.
پیفرز70 اقدام به توسعه یک گونه شناسی71 برای فناوری های اطلاعات در صنعت سرویس های اقتصادی72 کرد و شرکت کنندگان کار پژوهشی وی را اعضای 11 سازمان مختلف تشکیل می دادند]43[.
نامبیسان و دیگران73 اقدام به توسعه یک دسته بندی مفهومی از فعالیت های طراحی سازمانی( مکانیزم هایی برای بهبود تمایل کاربران در جهت ایجاد نوآوری در فناوری اطلاعات) نمودند که افراد شرکت کننده در روش دلفی را مدیران ارشد صنایع مختلف تشکیل می دادند]40[.
اشمید 74و دیگران اقدام به توسعه یک لیست رتبه بندی شده از ریسک های متداول پروژه های نرم افزاری نمودند که می توان از آن به عنوان پایه ای برای ساخت تئوری درباره مدیریت ریسک پروژه های سیستم های اطلاعاتی استفاده نمود. افراد شرکت کننده در همه پرسی دلفی را سه گروه با تجربه از مدیران پروژه های نرم افزاری تشکیل می دادند]41[.
4-4- روش اجرای همه پرسی دلفی
همه پرسی کلاسیک دلفی مجموعه ای مشخص از رویه ها را دنبال می کند که منعکس کننده فرآیندهای رفتاری و آماری هستند. معمولا 3 سری پرسشنامه به مجموعه ای از قبل انتخاب شده از خبرگان ارسال می شود، هرچند که تصمیم در مورد تعداد دورها بستگی به مواردی مثل زمان، بودجه و غیره… دارد.
4-4-1- دور اول
پرسشنامه دور اول معمولا بدون ساختار بوده و به دنبال دستیابی به جواب های سرگشاده و صریح می باشد. این موضوع به شرکت کنندگان کمک می کند که آزادانه پیرامون موضوع مورد بررسی، نظر بدهند. بعد از تکمیل پرسشنامه دور اول، یک تحلیل کیفی بر روی نتایج به دست آمده صورت می گیرد و این تحلیل به عنوان پایه ای برای ایجاد پرسشنامه های دور دوم و دورهای بعدی قرار می گیرد. نقش دور اول شناسایی مسائلی است که باید در دورهای بعدی به آنها پرداخت. ثابت شده است که سوال های صریح و واضح کیفیت بالای داده های جمع آوری شده را تضمین می کنند. البته می توان در دور اول نیز از پرسشنامه های نیمه ساخت یافته و حتی ساخت یافته استفاده کرد.
4-4-2- دورهای بعدی
دور دوم و دورهای بعدی خاص تر بوده و پرسشنامه هایی را شامل می شوند که صحت و اعتبار یافته های دورهای قبلی را معمولا از طریق رتبه بندی و رای گیری مورد سنجش قرار می دهند. از آنجایی که محققین از نتایج دورهای قبلی بازخورد می گیرند، شاهد یک همگرایی به سمت اجماع نظرات خواهیم بود. فرآیند بازخورد بین شرکت کنندگان بسیار مهم است چرا که تنها راه ارتباط بین آنها تلقی می شود. اگرچه در روش دلفی امکان اجرای بیش از 3 دور و یا بیشتر وجود دارد، اما نیازمند حفظ تعادل بین زمان، هزینه و خستگی احتمالی شرکت کنندگان خواهیم بود.
4-4-3- تعداد شرکت کننده ها
تعداد شرکت کننده ها در همه پرسی های تحقیقات مختلف بسیار متنوع است و از 10 نفر تا 1685 متغیر می باشد. تعداد شرکت کنندگان به محدوده مسئله و منابع قابل دسترس بستگی دارد. عده ای معتقدند که هرچه تعداد شرکت کنندگان بیشتر باشد، بهتر است چرا که تعداد قضاوت ها بیشتر شده و قابلیت اطمینان قضاوت های ترکیبی افزایش می یابد. هرچند که عده ای دیگر معتقدند که شواهد تجربی بسیار اندکی در مورد اثر تعداد شرکت کنندگان بر قابلیت اطمینان و اعتبار فرآیند اجماع نظر وجود دارد و اعتبار اجماع نظر حاصل از روش دلفی وابسته به تعداد خبرگان شرکت کننده در نظرسنجی نیست بلکه به صلاحیت و دانش این افراد بستگی دارد.
4-4-4- صلاحیت خبرگان
روش دلفی در صورتی اجرای موفقیت آمیزی خواهد داشت که خبرگان شرکت کننده در آن از خود علاقه نشان داده و توانایی های لازم در جهت اظهار نظر و شرکت در همه پرسی را دارا باشند. استفاده کنندگان بالقوه یافته های حاصل از نظرسنجی، مشتاق تر بوده و شرکت کننده های مفیدتری محسوب می شوند. تنوع نظرات که باعث ایجاد تنش می شود، به ایجاد علاقه و انگیزه در جهت شرکت موثرتر و متعهدانه تر در نظرسنجی کمک خواهد کرد. گروه های ناهمگن که دربرگیرنده افراد با شخصیت های مختلف و نگاه های متفاوت به مشکل هستند، نسبت به گروه های همگن راه حل های با کیفیت تری را ارائه می دهند چرا که تنوع افراد شرکت کننده در همه پرسی منجر به دسترسی به طیف وسیع تری از دانش و نقطه نظرهای گوناگون تری خواهد شد.
خبرگان شرکت کننده در روش دلفی باید 4 ویژگی ذیل را دارا باشند:
• دانش و تجربه لازم پیرامون موضوع مورد بررسی
• ظرفیت و تمایل به شرکت در نظرسنجی
• در اختیار داشتن زمان کافی برای شرکت در نظرسنجی دلفی
• مهارت های مؤثر ارتباطی
4-4-5- تحلیل یافته ها
به نظر می رسد که روش های تحلیل داده ها با توجه به هدف اجرای روش دلفی، ساختار دورها، نوع سوالات و تعداد شرکت کننده ها متفاوت باشند. معمولا از روش های تحلیل محتوا75 برای شناسایی مباحث اصلی تولید شده توسط پرسشنامه های بدون ساختار استفاده می شود. این مباحث در مرحله بعدی به پرسشنامه های ساخت یافته ای تبدیل می شوند که پایه دورهای بعدی را شکل می دهند. دور دوم و دورهای بعدی ماهیت عددی به خود می گیرند و با استفاده از رتبه بندی و رای گیری تحلیل می شوند. دور سوم و دورهای بعدی باید گرایش کلی نظرات را به شرکت کنندگان القا کند و آنها را از پراکندگی امتیازات به دست آمده مطلع کند. توجه به پراکندگی امتیازات مهم است چرا که یک توزیع دو وجهی76 نشاندهنده نبود اجماع می باشد. همچنین باید به هر یک از شرکت کنندگان اطلاع داده شود که امتیاز اعلام شده از جانب آنها با توجه به وضعیت کلی به دست آمده، در چه وضعیتی قرار گرفته است. فرصت بازبینی و اصلاح امتیازات قبلی اعلام شده از سوی هر شرکت کننده، عنصری مهم در جهت حرکت به سمت اجماع محسوب می شود.
4-5- ارزیابی چارچوب پیشنهادی با استفاده از روش دلفی
ارزیابی چارچوب پیشنهادی در 2 فاز مجزا انجام شد. در فاز اول چارچوب از طریق توزیع پرسشنامه هایی در بین شرکت هایی که اقدام به پیاده سازی سیستم برنامه ریزی منابع سازمان کرده بودند، ارزیابی شد و در فاز دوم چارچوب با یک نگاه کلی در بین اساتید دانشگاه، مشاوران و متخصصین شرکت های دولتی و خصوصی فناوری اطلاعات به قضاوت گذاشته شد. در ادامه به تشریح چگونگی ارزیابی چارچوب پیشنهادی در دو فاز مجزا می پردازیم.
4-5-1- فاز اول ارزیابی چارچوب پیشنهادی با استفاده از روش دلفی
از طریق تحلیل مفاهیم، بهروش ها و مسائل مطرح شده در مرور ادبیات موضوع، چارچوبی مفهومی برای مدیریت دانش در پیاده سازی سیستم های سازمانی ایجاد شد. قسمتی از ایده مطرح شده با کمک نظرات خبرگان شرکت کننده در دور اول روش دلفی به دست آمد و در دورهای بعدی به ارزیابی چارچوب نهایی توسط خبرگان پرداخته شد.
به منظور ارزیابی چارچوب پیشنهادی، این چارچوب به 10 شرکت ایرانی که اقدام به پیاده سازی سیستم های سازمانی نموده اند، ارائه شد و به ازای هر شرکت یا سازمان از 3 نفر از افراد درگیر در پیاده سازی سیستم های سازمانی که عمدتا مدیران بخش فناوری اطلاعات و مدیران ارشد و میانی سازمان بودند، خواسته شد که پیرامون موارد تعیین شده در چارچوب پیشنهادی اظهار نظر کنند. این افراد علاوه بر دارا بودن اطلاعات لازم درباره پیاده سازی سیستم سازمانی، منبع مناسبی برای دستیابی به اطلاعات کلی شرکت یا سازمان نیز بودند. به عبارتی صفت مشخصه و وجه مشترک جامعه آماری انتخاب شده برای این تحقیق، دارا بودن تجربه پیاده سازی سیستم برنامه ریزی منابع سازمان می باشد.
سعی شد که حتی الامکان به تک تک نامزدها به صورت حضوری مراجعه شده و قرار ملاقات های جداگانه ای با آنها تنظیم شود. در این ملاقات ها مفاهیم اولیه، هدف و موضوع پژوهش به اطلاع آنها رسانده شده و از آنها دعوت شد که در نظرسنجی دلفی شرکت کنند. سپس فرمی در اختیار آنها قرار گرفت که موضوع پژوهش، هدف های آن، تعاریف اولیه، تعداد دورهای نظرسنجی دلفی، زمان لازم برای مشارکت در هر دور، طول تقریبی کار و غیره در آن ذکر شده بود. نسخه ای چکیده از ادبیات موضوع و کارهای پیشین به همراه توضیحات آنها نیز در اختیار هریک از این افراد قرار گرفت. در فرم مذکور از آنها خواسته شد که تمایل و موافقت خود را جهت شرکت در نظرسنجی دلفی اعلام کنند.
پرسشنامه ای به منظور جمع آوری نظرات پیرامون چارچوب پیشنهادی از جنبه های مختلف طراحی شد. تاریخ و نحوه توزیع و دریافت پرسشنامه ها در جدول شماره 4-2 نشان داده شده است.
جدول 4-2 تاریخ توزیع پرسشنامه ها در بین شرکت ها در فاز 1

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درمورد فناوری اطلاعات، رویکرد کیفی، جذب دانش Next Entries پایان نامه ارشد درمورد ، اول،، 25/8/1391