پایان نامه ارشد درمورد علمای شیعه، اقبال لاهوری، استنباط حکم

دانلود پایان نامه ارشد

المللی میان کشورها وضع بشود که در گذشته نیازی به چنین مقررات نبود، اما توسعه عوامل تمدن ایجاب نمی‌کند که قوانین حقوقی و جزائی و مدنی مربوط به داد و ستدها و وکالتها و غصبها و ضمانتها و ارث و ازدواج و امثال اینها – اگر مبتنی بر عدالت و حقوق فطری واقعی باشد – عوض بشود چه رسد به قوانین مربوط به رابطه انسان یا رابطه انسان با طبیعت».(همان،ص 50)
5-3-6- نظریه ربط متغیر به ثابت
استاد مطهری برای پاسخگویی به این سوال اساسی و مهم، نظریه ربط احکام متغیر به احکام ثابت را مطرح کرده و برای تبیین و مستدل کردن آن به روش اجتهاد در فقه شیعه تمسک می جوید. (خسروپناه،1375،ص50) استاد همچنین در این رابطه کلام اقبال لاهوری را نقل کرده و می فرمایبد: «اجتهاد در اسلام نیروی محرکه دین است» (مطهری،1368د،ص49) و همچنین عبارت بوعلی سینا که فرموده است: «چون اوضاع زمان متغیر است و پیوسته مسائل جدیدی پیش می‌آید : از طرف دیگر اصول کلی اسلامی ثابت ولا یتغیر است، ضرورت دارد در همه عصرها و زمانها افرادی باشند که با معرفت و خبرویت کامل در مسائل اسلامی و با توجه بمسائل نوی که در هر عصر پدید می‌آیند پاسخگوی احتیاجات مسلمین بوده باشند.»(مطهری،1369ج،ص136) را به عنوان تایید سخن خود ذکر می کند. برای روشن شدن این نظریه، مباحث مرتبط با این تئوری را بیان می‌کنیم.
5-3-6-1- تعریف اجتهاد و اقسام آن
«اجتهاد به طور سر بسته به معنای صاحبنظر شدن در امر دین است، ولی صاحب نظر بودن و اعمال نظر کردن در امور دینی از نظر ما که شیعه هستیم» (مطهری،1368ب،ص97)
استاد مطهری اجتهاد را از نظر شیعه به دو دسته مشروع و ممنوع تقسیم می کند.
5-3-6-1-1- اجتهاد مشروع
«کلمه اجتهاد تا قرن پنجم به همین معنای بالخصوص یعنی به معنای قیاس و اجتهاد رأی که از نظر شیعه اجتهاد ممنوع است استعمال می‌شد. علمای شیعه تا آنوقت در کتب خود» باب الاجتهاد «را می‌نوشتند برای اینکه آنرا رد کنند و باطل بشمارند و آنرا ممنوع اعلام نمایند، مثل شیخ طوسی در» عده « . ولی تدریجا معنای این کلمه از اختصاص بیرون آمد و خود علمای اهل تسنن مثل ابن حاجب در» مختصر الاصول «که عضدی آنرا شرح کرده و تا این اواخر کتاب اصول رسمی جامع از هر بوده و شاید الان هم باشد، و قبل از او غزالی در کتاب معروف» المستصفی «کلمه اجتهاد را به معنای خصوص اجتهاد رأی استعمال نکردند که در عرض کتاب و سنت قرار بگیرد، بلکه به معنای مطلق جهد و کوشش برای به دست آوردن حکم شرعی به کار بردند که با این تعبیر بیان می‌گردد : استفراغ الوسع فی طلب الحکم الشرعی. به حسب این تعریف معنای اجتهاد به کار بردن منتهای کوشش در استنباط حکم شرعی از روی ادله معتبره شرعیه است، اما اینکه ادله شرعیه معتبره چیست؟ آیا قیاس و استحسان و غیره نیز از ادله شرعیه هست یا نیست؟ مطلب دیگری است. از اینوقت علمای شیعه نیز این کلمه را پذیرفتند، زیرا اجتهاد را به این معنی آنها قبول داشتند. این اجتهاد، اجتهاد مشروع است. هر چند این کلمه در ابتدا در میان شیعه یک کلمه منفوری بود ولی بعد از آنکه تغییر معنا و مفهوم داد علمای شیعه تعصب نور زیدند و از استعمال آن خودداری نکردند. به هر حال اجتهاد تدریجا معنای صحیح و منطقی پیدا کرد، یعنی به کار بردن تدبر و تعقل در فهم ادله شرعیه که البته احتیاج دارد به یک رشته علوم که مقدمه شایستگی و استعداد تعقل و تدبر صحیح و عالمانه می‌باشند. علماء اسلام تدریجا برخوردند که استنباط و استخراج احکام از مجموع ادله شرعیه احتیاج دارد به یک سلسله علوم و معارف ابتدائی از قبیل علوم ادبیه و منطق، و به دانستن قرآن و تفسیر و حدیث و رجال حدیث و شناختن قواعد علم اصول و حتی اطلاع بر فقه سایر فرق. » مجتهد «به کسی گفتند که این علوم را واجد باشد». (مطهری،1368ب،ص 100-102)
استاد مطهری در جایی دیگر در تعریف اجتهاد مشروع می گوید: «کشف و تطبیق اصول کلی و ثابت بر موارد جزئی و متغیر».(مطهری،1371ب،ص116) «جزئیات را بر کلیات منطبق کردن، فروع را بر اصول تطبیق دادن و برگردانیدن» (مطهری،1370ز،ص107)
بر اساس روایاتی که از ائمه معصومین (ع) در ایت باره به دست ما رسیده است که فرموده اند: «عَلَیْنَا إِلْقَاءُ الْأُصُولِ وَ عَلَیْکُمُ التَّفْرِیع» (حر عاملی،1418 ق ، ج1؛ ص 554) یعنی: «وظیفه ائمه اطهار

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درمورد روابط اجتماعی، نیازمندی ها، قانون اساسی، ظلم و ستم Next Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع ساختار سازمانی، فناوری اطلاعات، نیروی انسانی، بانکداری الکترونیک