پایان نامه ارشد درمورد سیاست خارجی، صهیونیستی، خاورمیانه، رژیم صهیونیستی

دانلود پایان نامه ارشد

سوریه با جمعیتی بالغ بر 19 میلیون نفر و مساحتی حدود 185180 کیلومتر مربع، هشتاد و هفتمین کشور جهان از نظر وسعت محسوب می شود. سوریه در منطقه آسیای غربی واقع شده و به عنوان مرکز ارتباطات سه قاره آسیا، افریقا و اروپا شناخته می شود. این کشور از دیرباز، مرکز بازرگانی میان غرب و شرق بوده است. موقعیت ژئوپلتیک سوریه، این کشور را در نقطه اتصال خاورمیانه نفت خیز با اروپای صنعتی قرار داده است (سراج، 1390: 5). به دلیل اهمیت و نقش استراتژیک، بسیاری از کارشناسان روابط بین الملل، سوریه را «بزرگترین کشور کوچک جهان» می نامند.
سوریه از جمله کشورهایی است که تقابل و کنش سه عامل جغرافیا، قدرت و سیاست، موجب شکل گیری نوعی رقابت بین المللی برای تاثیر گذاری و مدیریت حوادث داخلی این کشور شده است. سوریه قسمتی از سرزمین بزرگ شام است که با کشورهای لبنان ـ قبرس ـ فلسطین اشغالی، اردن، عراق و ترکیه هم مرز است. سوریه سال ها با دولت بعث عراق دارای رقابت ایدئولوژیک و سیاسی در منطقه بوده است؛ با ترکیه بر سر موضوع کردها و هم چنین عوامل جغرافیایی مناقشه داشته است و از جمهوری اسلامی ایران در جنگ هشت ساله علیه عراق حمایت نموده است. مهم ترین عارضه ژئوپلتیک این کشور نیز این است که در جوار مرزهای فلسطین اشغالی، یعنی قلب خاورمیانه و کانون معادلات چند مجهولی این منطقه واقع شده است( نیاکویی، بهمنش، 1391؛104).
در واقع ژئوپلتیک سوریه به این کشور جایگاهی استراتژیک بخشیده است و آن را نزد قدرت های منطقه ای و بین المللی با اهمیت نموده است. به طور کلی اهمیت ژئوپلتیک سوریه ناشی از این عوامل است: 1) دارای جایگاه مرکزی در حوزه های ژئوپلتیک آسیای صغیر و دریای مدیترانه، شبه جزیره عربستان و به طور کلی خاورمیانه؛ 2) پیوند سوریه با درگیری های اعراب و اسرائیل؛ 3) « حلقه وصل» اعضای محور مقاومت شامل ایران، عراق، حزب ا… لبنان و حماس( فلسطین). سوریه در جایگاه ژئوپلتیکی خاصی قرار دارد که به همراه ایدئولوژی سرسختانه رهبران آن، امنیت اسرائیل را به مخاطره می اندازد. این کشور به تعبیری در چهار راه خطرناک ژئوپلتیکی قرار گرفته است؛ سوریه با اردن، اسرائیل، لبنان، ترکیه و عراق هم مرز است و دارای همکاری های گسترده نظامی با روسیه می باشد. روسیه در بندر طرطوس سوریه و کنار دریای مدیترانه پایگاه پیشرفته نظامی ایجاد نموده که به منزله سنگر خاورمیانه ای شده است. دمشق متحد ایران و دشمن آشتی ناپذیر اسرائیل و متضاد آن است(Chossudovsky: 2011).
از لحاظ نژاديدرحدودنود درصدازمردمسوريهعربهستندكهنوعادرمركزوغرباينكشورساكنهستند؛ده درصد ازبافتجمعيتياينكشورنيزعمدتاكُردوچركسميباشند.
نژاداصلیمردمسوریه،سامیاست. ازجمعیتحدود23 میلیونیسوریه،90 درصد مسلمانو10درصدمسیحیهستند. درمیانجمعیتمسلمانان،حدود74درصدسنیمذهبو16درصدشیعیودروزیهستند. زباناصلیمردماینکشورعربیاست.انگلیسیوفرانسوینیزدربینطبقاتتحصیل کردهسوریرایجاست.کردهایسوری،کهحدوداً 9 درصدجمعیتاین کشورراتشکیلمیدهندبیشتردرمناطقشمالیسوریهزندگیمیکنند. تركيبجمعيتيسوريهازنظرمذهبينيزبههيچروييكدستنيست.(Back ground Note: Syria, 2012)
مسيحيانسوريهدرسيزدهفرقهومذهبمسيحيتقسيمشده،ولياكثريتآنانپيروتعاليموآيينكليسايارتدوكسهستندكهبخشعمدهايازآنهادردمشقساكنهستند،
جمعيتطايفه«موحدون» ( دروزی ها)سوریه نیز اغلب در استان سویداء زندگيميكنند. علويهايسوریه )اكثريتجمعيتآناندراستانهايساحليسوريه « لاذقیه و طرطوس»زندگيمی کنند)كهخودرامتعلقبهشيعيانميدانند،بعدازبهحكومترسيدن،رابطهخودرابامحورايران،لبنانومقاومتحفظوگسترشدادند. علويهابهدليلهمجواريبامسيحيانسوري،بافرهنگآناننيزآشناوتاحدكميازآنتأثيرگرفتهاند.اينطايفهتاپيشازدستيافتنبهقدرتسياسيتحتفشاربودهوحتيمسجدخاصخودنداشتند. عمدهمناطقعلوينشينسوريهدرشهرهايحمص،لاهقيه،طرطوسوحماةاست. همانگونهكهگفتهشداهلتسننعمدهجمعيتسوريهراتشكيلميدهند؛اسلامسياسيبارويكرداخوانالمسلمينوگروههاييباانگارههايسلفيگرايانهدراينجمعيتديدهميشود.طيبيستسالگذشتهوهمزمانباگسترشفعاليتهايعربستان،وهابيتنيزواجدسهميازاينجمعيتشدهاست. اكثرسنيهادردرعا،ديرالزور،حمصوحماةهستند.

2-1-2- روند نظام سیاسی سوریه
2-1-2-1- روند استقلال سوریه
سوریه از1516 تا 1917 تحت سیطره حکومت عثمانی قرار داشت و به وسیله شاهزاده فیصل بن حسین، رهبر قشون مشترک بریتانیا و اعراب، به استقلال دست یافت، اما فاتحان جنگ جهانی اول، سوریه را به صورت سرزمین تحت قیمومت به فرانسه واگذار کردند. پس از جنگ جهانی دوم در 1946 سوریه از قیمومت فرانسه بیرون آمد، اما تاریخ این کشور تا چند دهه بعد تحت تاثیر بحران اعراب و اسراییل قرار داشت. در سال 1948 سوریه با حضور در اولین جنگ اعراب و اسراییل شکست سختی را تحمل کرد. پس از آن، این کشور برای بیست سال در بحرانی داخلی فرو رفت و کودتاهای متوالی را تجربه کرد (احمدی، 1369).
سوریه تحت تاثیر قیمومت فرانسه، نسبت به سایر کشورهای عربی آمادگی بیشتری برای تحزب، حکومت پارلمانی و تکثرگرایی سیاسی داشت. میشل عفلق و صلاح بیطار که اولی یک مسیحی ارتدوکس و دومی یک مسلمان سنی بود و مجموعه نظراتی متناقض از ملی گرایی عربی و گرایش های چپ را نمایندگی می کردند، پایه گذاران حزبی به نام حزب بعث بودند که به تدریج بازیگری پرنفوذ در صحنه سیاسی سوریه شد( السمان، 1357: 77-115).
حزب بعث از 1944 به صورت اتحادیه مخفی دانشجویان و روشنفکران جوان فعالیت می کرد و فعالیت های آن پس از استقلال از فرانسه علنی شد. تاسیس این حزب در بهار 1947 با هدف مبارزه با اقتدار سیاسی و اقتصادی زمین داران بزرگ و بازرگانان ثروتمند دمشق و حلب صورت گرفت. حزب بعث سوریه در 1953 در جانبداری از پان عربیسم رهبران مصر با حزب سوسیالیست به رهبری اکرم حورانی یکی شد، اما پس از منحل شدن تمامی احزاب در جمهوری متحد عرب، به مخالفت با ناصر برخاست. پس از منحل شدن این جمهوری در سال 1961، به تدریج قدرت سیاسی در سوریه به دست حزب بعث افتاد تا آن جا که در 1963 به حزب حاکم تبدیل شد ( السمان، 1357).
2-1-2-2-بررسی ساختار سیاسی سوریه
نظامسوريه،يکنظامتکحزبيبوده(طيسالهاي1693-2012)كهباتصويبقانوناساسيجديدكشوربهنظامچندحزبيتبديلگرديدهاست. نظام سیاسیكشوررياستياستوپارلمانسوريه)مجلسالشعب)نقشاولدرادارهكشورندارد.ساختارحكومتسوريهازسهقوةمجريه،مقننهوقضائيهتشكيلشدهاست. اماقدرتدرمياناينقوابهتساويتقسيمنشدهاست.رئيسجمهوربرايدورهايهفتسالهانتخابميشوداماچونمخالفتبارئيسجمهورجايزنيستويدرانتخاباتنزديکبهصددرصدآراءرابهدستمیآورد. ساختارسياسياينكشورهمچنينواجدپستنخستوزيرياستكهازسويرئيسجمهورانتخابميشود.
سوريههمچنيندارايپارلمانبودهوسابقهايننهاددرسوريهبهسال 1919،يعنيحتيپيشازاستقلالازفرانسهبازميگردد.
تاريخمعاصرسوريهاززماندستيابيبهاستقلالشاهدچندينكودتا(حدودپانزدهكودتاوشبهكودتابودهاست،كهمهمترينآنهاكودتايحزببعثدرمارس 1971مبهرهبريژنرالحافظالاسدبودكهسيمايداخليومنطقهايسوريهرادگرگوننمود(استاچر، 2012: 35).
بابهقدرترسيدنحافظاسددراوايلدهههفتاد،سوريهبراياولينباربهعنوانبازيگرمنطقهايظاهرشد.درتاريخمعاصراينكشور،مسئلهفلسطينومنازعاتعربيصهيونيستيدرروندرخدادهاوتحولاتاينكشورنقشمهميداشتهومردموارتشسوريهدرجنگهاياعرابدرقبالتوسعهطلبيصهيونيستها،حضورفعاليداشته اند. حافظ اسد که از سال 1970 تا 2000 قدرت اول در سوریه بود، یکی از رهبران باهوش و قدرتمند جهان عرب به شمار می رفت که پس از او بشار اسد زمامدار حکومت شد. دردورانرياستجمهوريبشاراسد،سوريهگامهايزياديدرراهتوسعهواصلاحاتسياسيواقتصاديبرداشتهوهمزماندربعداقتصاديازاقتصادسوسياليستيفاصلهگرفتهاست. اينكشورطياينسالهابهدنبالرشدعلمي، توسعهزيرساختارهاوتوسعهاقتصاديبودهتابهخواستههايروزآمدومطالباتمردميپاسخيمناسبدهد.درنيمهدومسال2010مبشاراسدطرحراهبرديرامطرحكردتاسوريهرابهكانونانرژيواقتصادكشورهايحاشيهاينپنجدريا(دريايمديترانه،خليجفارس،خزر،سرخوسياه) تبديلكندوليرخدادهايمارس2011مومداخلهعواملخارجي،گسترهبحراناينكشوررادامنزدوبشاراسدراازرؤيايعمليكردنايناستراتژيدورساخت.
2-1-2-3-سیاست خارجی سوریه
سیاست خارجی سوریه از ابتدای استقلال این کشور از فرانسه تا کنون تحت تاثیر همسایگی با رژیم صهیونیستی و تبعات منازعه عربی ـ صهیونیستی بوده است. این امر به ویژه از منظر امنیتی و ژئوپلتیکی برای سوریه حائز اهمیت است. این کشور با درک برتری اقتصادی و نظامی رژیم صهیونیستی با اتخاذ سیاستی واقع گرایانه دست به اتحاد سازی و ائتلاف سازی در مقابل این رژیم زده است. در دوران جنگ سرد، اتحاد شوروی واجد چنین نقشی بود و پس از فروپاشی دیوار برلین نیز چین، روسیه و ایران در زمره متحدان بین المللی سوریه بوده اند. بر این مبنا می توان اصول سیاست خارجی دمشق را آزاد سای جولان از اشغال رژیم صهیونیستی و مقاومت در برابر آن تعریف کرد (کتاب سبز، 1387: 175).
در دوران پس از انقلاب اسلامی ایران و جنگ ایران و عراق، نیز اسد برای تضعیف موقعیت رقیب خود صدام ، از ایران در جنگ با عراق حمایت کرد.
عوامل متنوعی در جهت گیری سیاست خارجی سوریه دخیل هستند، متغیرهای مهمی نظیر تکامل ساختار سیاسی، رهبری و نوع تفکر نخبگان، قشربندی جامعه سوریه، ایدئولوژی حزب بعث و نیز مذهب نقش برجسته ای در تشکیل سیاست خارجی این کشور داشته اند( امامی، 1376: 197).
می توان گفت سیاست خارجی سوریه از بدو تشکیل دولت ـ ملت این کشور با بحران ها و مجموعه ای از متغیرهای سیاسی ـ امنیتی در سطوح مختلف روبرو بوده است. سوریه تقریبا با تمام همسایگان خود اختلاف مرزی دارد. سوریه تا چند سال پیش حاضر به شناسایی دوژور کشور لبنان نبوده و عاقبت تحت فشار بین المللی اقدام به گشایش سفارت نموده است؛ هم چنین سوریه برای سال های متمادی بر استان انطاکیه با ترکیه درگیر بود. اما مهم ترین تهدید سوریه همانطور که گفته شد وجود رژیم صهیونیستی در هفت دهه گذشته بوده است. هم اکنون تنها سرزمین اشغالی غیر فلسطینی جولان متعلق به سوریه است و سیاست خارجی دمشق از 1967 تا کنون تحت تاثیر این مسئله قرار داشته است (زیاده، 2003: 98).
چالش های دیگری که در عرصه خارجی فراروی سیاست خارجی دمشق قرار دارند عبارتند از:
اول. رابطه با کشورهای عربی: پادشاهی عربستان سعودی طی شش دهه تلاش داشته که سوریه را از محور مقاومت دور کرده و در قالب کشورهای محافظه کار عرب در آورد.
دوم. رابطه با عراق: پس از اشغال عراق توسط نیروهای ائتلاف بین الملی به رهبری و سرکردگی امریکا، دمشق تلاش می کند ضمن عدم به رسمیت شناختن اشغال عراق بتواند با دولت این کشور همکاری کند (مرکز مطالعات خاورمیانه لندن، 2008: 12) و از زمان نخست وزیری نوری المالکی شاهد گسترش روابط و نزدیکی دو کشور در ابعاد و سطوح مختلف هستیم.
سوم. مسئله لبنان: لبنان همواره برای سوریه واجد اهمیتی دو چندان بوده است. سوریه برای سال های متمادی در لبنان حضور مستقیم نظامی و امنیتی داشته و از این رهگذر بر بسیاری از پویش های سیاسی و استراتژیک این کشور تاثیر گذار بود ( یوسف اولمرت، 1988: 53) خروج ارتش سوریه از لبنان در 2005 م نیز تحت فشار امریکا و برای ممانعت از اقدام احتمالی این کشور علیه دمشق صورت گرفت. روند تحولات لبنان در ابعاد مختلف همواره تحت تاثیر عامل مناسبات دمشق ـ بیروت بوده است.
چهارم. اسرائیل: حضور و وجود اسرائیل در پیرامون سوریه، همواره مهم ترین و خطرناک ترین چالش سیاسی و امنیتی برای ثبات و امنیت دمشق بوده است. ماهیت و سمت و سوی روند تحولات سوریه طی هفت دهه اخیر همواره تحت تاثیر منازعه عربی ـ صهیونیستی و تبعات آن بوده است.
پنجم. معارضان خارجی: یکی دیگر از چالش های سوریه در عرصه روابط خارجی ظهور معارضان ساکن در خارج بوده است. این مسئله موجب بروز تیرگی در روابط سوریه با برخی از کشورهای حامی آن ها شد که به طور مشخص می توان از امریکا، فرانسه و ترکیه به عنوان نمونه نام برد. به طور کلی شکل گیری معارضان در سوریه تا حد زیادی سیاست و روابط خارجی این کشور را متاثر از خود ساخته

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درمورد خاورمیانه، انقلاب اسلامی، ایدئولوژی، جهان اسلام Next Entries پایان نامه ارشد درمورد توسعه اقتصادی، آغاز بحران، رژیم صهیونیستی، جامعه بین المللی