پایان نامه ارشد درمورد سنجش عملکرد، تحلیل پوششی، عملکرد سازمان

دانلود پایان نامه ارشد

دادهها میتواند شامل سازمانهای گوناگون در یک صنعت و یا بخشهای مشابه در یک سازمان و یا دورههای زمانی گوناگون یک سازمان باشد. برای هر واحد تصمیم ساز نیز باید ورودیها و خروجی ها مشخص، سپس روابط ریاضی مربوط به مدل برنامه ریزی خطی تعیین شود. ماهیت مدلهای تحلیل پوششی دادهها طوری است که از الگوی کلی ورودی – خروجی به صورت زیر پیروی می کند. که xها ورودی هستند و yها خروجی هستند.

شکل 2-1، ساختار مدل تحلیل پوششی دادهها

2-2-7.سنجش عملکرد
برخی عملکرد را در معنای یا معادل با اثربخشی و کارایی میدانند و برخی اعتقاد دارند عملکرد عبارت است از جمع همه فرایندهایی که به مدیریت کمک میکند تا بتواند با نیم نگاهی به ایجاد یک سازمان عملگرا در آینده(برای مثال یک سازمان کارا و اثربخش )اقدام مناسب اتخاذ کند. به عبارت دیگر عملکرد عبارت است از انجام هر آنچه در امروز که منجر به نتایج قابل سنجش ارزشمند در آینده میشود، عملکرد را معمولا به صورت ساده در قالب مفاهیم خروجی نیز به این صورت میتوان تعریف کرد: دستیابی به اهداف کمی(رضائیان و گنجعلی،1390: 10).
سنجش عملکرد یکی از مهمترین مفاهیم مدیریتی در عصرحاضر است. علمای سنجش عملکرد در باب اهمیت آن اظهار نظرهای بسیاری نمودهاند. که در زیر به برخی از آنها می پردازیم:
آنچه را که نتوان اندازهگیری کرد نمیتوان مدیریت کرد. زیرا مشخص نیست که آیا بهبودی انجام شده است یا نه (رضائیان و گنجعلی،1390: 29).
طبق نظر «زئیری» سنجش، نخستین گام در کنترل و بهبود سازمانی است. در تمامی سازمانها منابع محدود و کمیاب می باشند. سنجش عملکرد به مدیریت این فرصت را میدهد که منابع را به درستی اختصاص دهد و اولویتها را به درستی برای بهبود سازمانی تعیین کند. «شی من » و «لینگل» معتقد بودند که سنجههای عملکرد را چنین تعریف کردهاند: «سنجش عملکرد رویکردی است راهبردی و یکپارچه که با استفاده از بهبود عملکرد، موفقیت مستمر و پایدار را به سازمان اعطا می کند». در مجموع سیستم سنجش عملکرد را میتوان مجموعهایی از معیارهای مورد استفاده برای کمیسازی اثربخشی و کارایی یک فعالیت دانست(حسینزاده،1390: 31-30).
2-2-7-1.اهداف سنجش عملکرد
بطور کلی اهداف ششگانهایی برای سنجش عملکرد معرفی میشوند که عبارتند از:
2-2-7-1-1.همسوسازی استراتژی ها و فعالیتها: انطباق عملیات با استراتژیها و اهداف سازمان ها، یک پیششرط حیاتی برای بقاست. سنجش عملکرد به ما امکان میدهد این انطباق را مورد آزمایش قرار داده و تغییرات لازم را اعمال کنیم. درواقع«سنجش عملکرد طراحی شده است تا سازمانها را آگاه سازد که در مقایسه با اهداف تعیین شده چگونه عمل کردهاند(cipfa,1998).
2-2-7-1-2.کنترل عملیات: کراتر تاکید میکند برای کنترل کسب و کار به منظور سنجش و ارزیابی عملکرد نسبت به اهداف و برنامهها نیز دستیابی به ابزاری برای اصلاح تغییرات و انحرافات از برنامه، به ارزیابی نیاز میباشد.
2-2-7-1-3.مدیریت و ارتباط با ذینفعان: «در حال حاضر و بیش از آن در آینده، بهترین راه برای بقاء سازمان و پیشرفت در بلندمدت، اندیشیدن در مورد خواستهها و نیازهای تمامی ذینفعان مهم سازمان و تلاش برای انتقال ارزش به هریک از آنهاست (Neely et al,1997:1131-1152). برخی از گروههای ذی نفعان شناخته شده عبارتند از: مشتریان، کارمندان، تامین کنندگان و شرکای متحد، قانونگذاران و جامعه. که باید انتظارات این گروهها را شناخت و آنها را برآورده ساخت.
2-2-7-1-4.کیفیت: ارتباط مهمی بین سنجش عملکرد و کیفیت وجود دارد. در واقع شاخصهای عملکرد، سنجههایی هستند برای ارزیابی کیفیت ممیزی داخلی در برابر استانداردها و اهداف درونی یک سازمان بکار میروند، که در نتیجه این کار کیفیت مذکور تثبیت شده یا بهبود مییابد(Blackburn,2003).
2-2-7-1-5.انگیزش کارکنان و پاداش: راث طبقهبندی توسعهیافتهایی را از اهداف سنجش عملکرد ارائه نموده است که بر اساس تحلیل راث آنچه که بیش از دیگر اهداف سنجش عملکرد برجسته مینماید، انگیزش کارکنان و پاداشدهی است(Farmer,2004).
2-2-7-1-6.پاسخگویی: اطلاعات عملکرد امکان پاسخگویی موثر به ذی نفعان خارجی سازمان را، به نحوی اثربخش امکانپذیر میسازد.
2-2-7-2.روشهای ارزیابی عملکرد
برای ارزیابی عملکرد سازمانها و نهادها، شرکتها و … روشهای مختلفی وجود دارد که از آنها استفاده میشود. در ذیل نام برخی از این مدلها آمده است:
تعيين اثربخشي و كارايي سازمان
الگوي ارزيابي عملكرد سازمان‌هاي دولتي با توجه به اقتضائات استراتژيك
مدل رياضي برنامهريزي آرماني تخصيص بودجه در سازمان‌هاي دولتي
مدل مثلث عملكرد سازماني
الگوهاي فيشر براي ارزيابي عملكرد
الگوي بنچ ماركينگ
الگوي مهندسي مجدد
مدل برنامه ريزي استراتژيك مشتري مدار
الگوي اعتبار سنجي
الگو برداري از لايه عملكرد و نتايج دولت (GPRA)
الگوي فرايند تحليل سلسله مراتبي (AHP)
الگوي كارت امتياز متوازن
الگوي مميزي كيفيت و مديريت جامع (TQM, ISO)
الگوي بالدريج
الگوي تركيبي يا مدل تصميمگيري متوالي
مدل سینک و تاتل
ماتریس سنجش عملکرد
پرسشنامه سنجش عملکرد
تئوری قیود
مدل هرم عملکرد(اسمارت)
مدل نتایج و دلایل
مدل سه بعدی عملکرد
مدل هزینهیابی برمبنای فعالیت
مدل مثلث خدمات
مدل فرآیند کسب و کار
مدل ارزش فرآیند
مدل تحلیل ذینفعان
مدل تحلیل پوششی دادهها(DEA)
2-1-7-3. مفهوم اثربخشی
اثربخشی عبارتست از درجه و میزان نیل به اهداف تعیین شده است(ابطحی و کاظمی،1375: 9). اثربخشی همواره مقدم بر کارایی است. برای انجام هرکاری ابتدا باید گزینه موثرتر را برگزید و بعد برای رسیدن به کارایی بیشتر تلاش کرد(هدایت طباطبائی،1378: 15). اثربخشی درجه تحقق هدفها در سازمان میباشد(طاهری، 1382: 28).
2-2-7-4.مفهوم بهرهوری
بهرهوری عبارتست از به دست آوردن حداکثر سود ممکن از نیروی کار، توان، استعداد و مهارت نیروی انسانی، زمین ماشین، پول (ابطحی و کاظمی،1375: 3). در دنیای رقابت آمیز امروز، بهرهوری به عنوان یک فلسفه و یک دیدگاه مبتنی بر استراتژی بهبود مهمترین هدف سازمان را تشکیل میدهد که میتواند همچون زنجیری فعالیتهای کلیه آحاد جامعه را دربرگیرد. بهبود بهرهوری یک تفکر و جهانبینی است مبتنی بر بالا بردن توان آفرینش و قدرت خلق و میزان استعداد تطبیق جامعه و سازمانها با تحولات اقتصادی، علمی و فنی جهان. فلسفه بهبود بهرهوری در سازمانها موجب میشود نیروی انسانی بتواند بهتر فکرکند، بیندیشد، بیافریند، نوآوری کند و نگرشی سیستمیک پیداکند. تفکری که هدفگیری آن به جای حال و گذشته خلق و ساختن آینده است(طاهری،1382: 12-11).
2-2-7-5.مفهوم کارایی
کارایی: نسبت بازده واقعی به دست آمده به بازدهی استاندارد و تعیین شده (مورد انتظار) کارایی یا راندمان است، یا در واقع نسبت مقدار کاری که انجام میشود به مقدار کاری که باید انجام شود(ابطحی و کاظمی،1375: 9). کارایی، میزان بکارگیری منابع جهت دستیابی به اهداف توسط سازمان است و میتوان آن را با معادله زیر نشان داد:
مقدار منابع واقعا مصرف شده / مقدارمنبع مورد انتظار برای مصرف =کارایی
از معادله فوق می توان فهمید که کارایی صرفا مقایسهایی است بین منابعی که انتظار داریم برای دستیابی به اهداف، مقاصد و فعالیتهای خاصی مصرف کنیم و منابعی که واقعا در این مسیر مصرف شدهاند. میزان بزرگتر یا کوچکتر بودن کسر فوق از عدد1، تعیین مقدار کارایی یا عدم کارایی ما خواهدبود. بنابراین کارایی معیار عملکرد یک سیستم سازمانی است که بر نهاده استواراست. به عبارت دیگر کارایی میزان مصرف منابع برای تولید مقدار معینی محصول (کالا یا خدمات) است(هدایت طباطبائی،13787: 15). کارایی به اجرای درست کارها در سازمان مربوط میشود. یعنی تصمیماتی که با هدف کاهش هزینهها افزایش مقدار تولید و بهبود کیفیت محصول اتخاذ میشوند. کارایی نسبت بازدهی به بازدهی استاندارد است کارایی نسبت محصول واقعی تولیدشده به محصول مورد انتظار (استاندارد) است(طاهری،1382: 18).
2-2-7-6.رابطه کارایی، اثربخشی و بهرهوری
اثربخشی عبارتست از درجه و میزان نیل به اهداف تعیین شده. بهرهوری= اثربخشی+کارایی.
بهرهوری=اجرای کارهای درست + اجرای درست کارها(ابطحی و کاظمی،1375: 11-9). اثربخشی همواره مقدم برکارایی است. برای انجام هر کاری ابتدا باید گزینه موثرتر را برگزید و بعد برای رسیدن به کارایی بیشتر تلاش کرد. موضوعات مرتبط با کارایی دارای قابلیت بیشتری برای اندازهگیری شدن هستند. به عبارت دیگر اندازههایی که برای کارایی به دست میآید قابل اعتمادتر از اندازهایی است که برای اثربخشی حاصل می گردد. در مبحث کارایی مفید، صحیح و مرتبط بودن مطرح نیست(هدایت طباطبائی،1378: 15). اثربخشی درجه تحقق هدفها در سازمان میباشد و هر شرکتی برای بهبود بهرهوری باید از سنجش و اندازهگیری عملکرد سازمان شروع کند. بدون سنجش و اندازهگیری عملکرد سازمان و بدون روشی متمرکز، سیستماتیک و تحلیلی نمیتوان بهبود بهرهوری را شروع کرد(طاهری،1382: 67).

شکل 2-2، ارتباط بین بهرهوری، کارایی و اثربخشی

2-2-7-7.جایگاه کارایی در برنامهریزی شهری
تحلیل کارایی مناطق شهرداری مشهد، در حقیقت نوعی نگاه سیستماتیک به شهر است که پس از تکامل نظریه برنامهریزی شهری بعد از جنگ جهانی دوم و شکلگیریِ نظریه عام برنامه‌ریزی شهری ظهور کرد. تحلیل کارایی در زیرمجموعه پژوهش عملیاتی قرار میگیرد. تحلیل پوششی داده‌ها نیز یکی از جدیدترین روشها برای ارزیابی کارایی واحدهای تصمیمگیری می‌باشد.

شکل2-2، جایگاه تحلیل کارایی در نظریه برنامه‌ریزی شهری

ماخذ: برگرفته از: عبدی دانشپور، 1387
2-3.انواع کارایی
کارایی فنی 2- کارایی تخصیصی 3- کارایی اقتصادی 4- کارایی ساختاری
2-3-1.کارایی فنی
كارايي فني (technical efficiency) عبارت است از توانايي واحد توليدي براي بكارگيري حداقل نهادهاي كه براي به دست آمدن يك سطح مشخص ستانده مورد نياز است، يا توليد حداكثر ستاندهاي كه با كاربست مقدار معيني نهاده قابل حصول است. از نظر كوپمن، يك توليدكننده كارايي فني دارد اگر افزايش در يك ستانده مستلزم كاهش حداقل يك ستانده ديگر و كاهش يك نهاده مستلزم افزايش حداقل يك نهاده ديگر باشد (حسين زاده بحريني، 1387: 8). كارايي فني را مي توان به دو جزء كارايي فني خالص (pure technical efficienc) و كارايي مقياس (scale efficiency) تقسيم كرد.
2-3-2.کارایی تخصیصی
كارايي تخصيصي (allocative efficiency) در اين نوع از كارايي، قيمت نهادهها و ستاندهها مدنظر قرار ميگيرد. بنابراين، اگر يك توليدكننده تركيب نهادههاي مصرفي و ستاندههاي توليدي خود را به گونهاي انتخاب نمايد، كه با توجه به قيمت نهادهها و ستاندهها، بهترين تركيب ممكن باشد، از كارايي تخصيصي برخوردار خواهد بود(حسين زاده بحريني، 1387: 9).
2-3-3.کارایی اقتصادی
كارايي اقتصادي (economic efficiency) عبارتاست از حاصلضرب كارايي فني در كارايي تخصيصی (حسين زاده بحريني، 1387: 9).
2-3-4.کارایی ساختاری
با استفاده از معیار کارایی ساختاری میتوان کارایی صنایع مختلف با محصولات متفاوت را مقایسه کرد(امامی میبدی,1379). کارایی ساختاری یک صنعت از متوسط وزنی کارایی شرکتهای آن صنعت به دست میآید(مهرگان،39،1391).
2-4.روشهای ارزیابی کارایی
دو روش عمده برای سنجش میزان کارایی فنی و کارایی مقیاس وجود دارد. روش‌های پارامتریک مانند تابع تصادفی مرزی2 که بر اساس روش‌های اقتصاد سنجی بناشده است و روش‌های ناپارامتریک مانند روش تحلیل پوششیدادهها که بر روش‌های برنامهریزی خطی استوار است (Daskalopoulou, 2009: 487).
2-4-1.روشهای پارامتریک
در این روشها برای تابع تولید پیشفرض اولیهایی در نظر گرفته شده، سپس با استفاده از اطلاعات موجود پارامترهای تابع تخمین زده میشود. تحلیل رگرسیون یک روش پارامتری است(قصیری و دیگران،1386: 5).
2-4-2.روشهای ناپارامتریک
این روش با استفاده از دادههای در دسترس، تابع تولید را تخمین میزند و نیازی به در

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درمورد تحلیل پوششی، مدیریت شهری، تحلیل پوششی دادهها Next Entries پایان نامه ارشد درمورد تحلیل پوششی، تحلیل پوششی دادهها، مدل ترکیبی