پایان نامه ارشد درمورد رسانه های مدرن، ارزش های دینی، فرهنگ و تمدن، فرهنگ اسلامی

دانلود پایان نامه ارشد

تبلیغی، گامی مهم در تبلیغ معارف الهی و درونی کردن ارزش های دینی و ایمان افزایی در جامعه خواهد بود. و لذا یک روحانی بصیر، با توجه به نیاز های مخاطب، باید برای محتوای دینی خود، فرم مناسب، انتخاب نماید تا کلامش نافذ و اوقع فی النفوس گردد.
در موفقیت و بی بدیل بودن تبلیغ چهره به چهره و شیوه سنّتی آن مثل منبر، مسجد و … شکی وجود ندارد؛ امّا سوال اینجاست که حضور مبلّغان در منابر وعظ، با توجه به ظهور رسانه های مدرن، ما را از ورود در عرصه رسانه بی نیاز می کند؟
در جواب این سوال باید گفت: با توجه به ظهور فناوری های مدرن و استفاده حداکثر مردم از این نوع فناوری ها، بهره برداری از رسانه های مدرن نه تنها لازم است بلکه عدم توجه به آن می تواند آسیب جدی به دیانت مردم وارد کند و چه بسا رفته رفته، اهمیت شیوه های سنّتی تبلیغ خدشه دار شود. امروز با ظهور رسانه های مدرن، زمینه بهره گیری از این ابزار برای تبلیغ موثّر دینی فراهم شده است به گونه ای که میتوان پیام های دینی را برای انبوهی از مخاطبان در مناطق مختلف، متناسب با فهم و سطح درک آن منطقه، تولید کرد.
رسانه های مدرن، عنصر زمان و مکان را از بین برده اند و لذا به دلیل ارزان بودن دسترسی، عام بودن و فراگیر بودن آنها، تولید محتوای متناسب با شرایط مخاطب، جزء کامل ترین و کارآمدترین ابزارها جهت اطلاع رسانی و تبلیغ هستند. همان طور که این امر جزء اوامر اکید مقام معظم رهبری خطاب به روحانیون می باشد.
این نوشتار درصدد بررسی ویژگی ها، کارکرد ها و تاثیر رسانه ها بر افکار و افراد است و همچنین درصدد بررسی نوع استفاده و حضور روحانیون جهت بهره برداری از رسانه ها علی الخصوص رسانه ملی در عرصه تبلیغ می باشد. و قصد دارد ضمن تحلیل و بررسی موضوعاتی همچون تبلیغ، دین، هنر، رسانه، به چگونگی حضور موثر روحانیت در رسانه بپردازد.

1-2-2-مفهوم شناسی
1-1-2-2-تعریف دین
الف) دین در لغت:
دین، به کسر دال در اصل به معنای”جزا و پاداش” و نیز به معنای اطاعت و فرمان است (محمدی،1381، 124) و در معانی دیگری از قبیل کیش، شریعت، طریقت، حساب، عادت، حکم، قهر، قضا، داوری، مذهب و آیین(نگارش، مقیمی فرد، رحمتی، 1383، 18) و… نیز استعمال شده است.

ب) دین در اصطلاح:
دین در اصطلاح به مجموعه عقاید و قوانین و آداب و حیاتی است که به حسب اختلاف استعداد امّت ها و مناسب با شرایط هر یک از آنها، در برهه های زمانی متفاوت بر آنان وضع شده و به دین تکامل یافته و متعالی اسلام، منتهی شده است.
انديشمندان بسياري به ويژه دين پژوهان غربي براي واژه دين تعريف هايي ارائه كرده اند كه در اينجا براي نمونه تنها به يك تعريف بسنده مي شود. دين در نگاه رابرت هيوم عبارت است از:
آن جنبه از تجربه ها، انديشه ها و فعاليتهاي يك فرد كه به وسيله آن ميكوشد با آنچه مقدس و الهي ميشمرد، يعني قدرت بسيار متعالي، ارزشمند و هدايت كننده زندگي كند.(هيوم،1378، 18)
علامه طباطبايي مي نويسد:
مجموعه اعتقادهايي در حقيقت انسان و جهان و مقررات متناسب با آنكه در مسير زندگي مورد عمل قرار مي گيرد، «دين» ناميده مي شود.(طباطبائی،3،1360)
2-1-2-2-اسلام
اسلام، آیین حق الهی است و آخرین و کاملترین و بهترین دین در تامین سعادت بشری و جامعترین دین، در تامین مصالح دنیوی و اخروی انسانهاست. دين مبين اسلام در ميان ديگر اديان ويژگيهاي ممتاز و منحصر به فردي دارد که به دو نمونه آن اشاره می شود:
الف) سعادتمندی
دين اسلام، به تمام ابعاد وجودي انسان و شیوه های سعادتمندی او پرداخته است؛ هم به اصول بينشي – و هستي شناسي- انسان نظر دارد و هم به اصول اخلاقي و روان شناسي او و هم به اصول رفتاري و عملي زندگي او؛ بنابراين انسان براي مديريت و پرورش خود و جامعه انساني، مي تواند در سايه اين عقل وحياني بالفعل و نيز عقل رشد يابنده خود، در مسير صحيح گام بردارد و به سعادت و خوشبختي در دو جهان برسد.

ب) عالي ترين نمونه تسليم
قرآن کریم، ره آورد انبیاء را در دین حق می نامد، روح دین در همه زمان ها، تسلیم در برابر حق و حقیقت و مشیت الهی است؛ ولی از آنجا که آیین پیامبر اسلام(ص) عالی ترین نمونه تسلیم در برابر حقیقت است، اسلام نامیده شده است.«اِنَّ الدِینَ عِندَاللهِ الاِسلامُ» دین در نزد خدا، اسلام (تسلیم بودن در برابر حق) است. (آل عمران/19). و روشن است که همواره به آخرین دستور خدا باید عمل کرد و آخرین دستور خدا، همان چیزی است که آخرین رسول او آورده است (زکریائی، آذریون، 1378، 421). از این رو خداوند میفرماید: «وَمَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْاِسْلَامِ دِيناً فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَهِ مِنَ الْخَاسِرِينَ» و هر کس جز اسلام (و تسلیم در برابر فرمان حق)، آیینی برای خود انتخاب کند، از او پذیرفته نخواهد شد و او در آخرت ، از زیانکاران است. (آل عمران/85). در حقیقت دین اسلام عصاره و نتیجه همان ادیان الهی و کمال یافته ترین آنهاست.
3-1-2-2-تبلیغ
هرگاه سخن از تبليغ و اطلاع‌رساني به ميان مي‌آيد، ذهن انسان، ناخودآگاه به تحولات علوم ارتباطات در جهان پيشرفته امروز توجه مي‌نمايد و اين در حالي است كه تبليغ و اطلاع‌رساني، قدمتي به اندازه عمر بشر دارد. اگر نگاهي به تاريخ اقوام و ملل گذشته بيندازيم، به انبوه نشانه‌هاي مؤيد سخن فوق پي مي‌بريم. به طور مثال، ايرانيان عصر هخامنشيان به وسيله چاپارهاي تيزرو، اقدام به اطلاع‌رساني به نقاط دور دست مي‌كردند و يا سرخ‌پوستان آمريكاي لاتين براي رساندن پيام خود به قبايل ديگر، از برپا كردن دود آتش در آسمان، بهره مي‌بردند. مردم عرب زبان نيز، از كبوتر براي رساندن پيغام خويش استفاده مي‌كردند.
توجه به گذشته تبليغ و اطلاع‌رساني در جهان، نشان‌دهنده اين مطلب است كه انسان همواره علاقه‌مند به برقراري ارتباط با ديگران و شناساندن خود، عقايد و باورهايش به انسان‌هاي ديگر بوده است. لذا براي دستيابي به اين هدف بزرگ و والا، با پيشرفت علوم و فنون گوناگون، وسايل برقراري اين ارتباط را نيز گسترش داد.
اختراع دستگاه چاپ، تلفن، راديو، سينما، تلويزيون، ماهواره، اينترنت، تلفن همراه و انتشار انبوه كتاب‌ها، روزنامه‌ها و مجلات گوناگون از اين دست است. با چنين پيشرفت عظيمي، جهان پيرامون ما به يك دهكده كوچك تبديل شده است كه افراد در هر گوشه‌اي از آن به راحتي قادر به برقراري ارتباط صوتي و تصويري با يكديگر مي‌باشند به طوري كه گويي ميان انسان‌ها هيچ فاصله‌اي وجود ندارد. بدين ترتيب تأثير تبليغات و اطلاعات در جهان امروز آنچنان افزايش يافته است كه به طور كامل مسايل ديگر را تحت‌الشعاع خود قرار داده است.
به طور مثال، امروزه كمپاني‌هاي بزرگ فيلم‌سازي در جهان، كه غالباً در دست سرمايه‌داران بزرگ يهود اداره مي‌شوند، با ساخت محصولات متنوع خود، آنچنان به پيش رفته‌اند كه به برقراري فرهنگ واحد جهاني مي‌انديشند كه البته در آن، استيلاي فرهنگ مورد نظرشان، حرف اول را مي‌زند و در بسياري از نقاط جهان به چنين هدفي دست يافته‌ و موفق به تغيير تمام آثار فرهنگ و تمدن جامعه هدف شده‌اند. در چنين شرايطي كه نسل‌هاي جديد با چنين هجمه فرهنگی لاقيد و بي‌بند و باري روبرو شده‌اند، تنها راه نجات و رستگاري شان، مسلح شدن به فرامين دين، بخصوص شريعت كامله اسلام است که ما نيز براي رسيدن به چنين مقصودي، بايد از تمام ابزارهاي موجود، براي نجات نسل‌هاي آينده خويش بهره‌مند شويم.
1-3-1-2-2- مفهوم تبلیغ در لغت
به معنای رساندن پیام یا خبر یا مطلبی به آدمیان؛ پخش کردن، منتشر کردن و چیزی را شناساندن، دعوت کسی بر دین، عقیده ای و مذهبی؛ کشیدن کسی به راهی است که تبلیغ کننده قصد دارد. (دهخدا، 1377: ذیل واژه تبلیغ) در فرهنگ عربی نیز سه واژه “تبلیغ”، “ابلاغ”، و “بلاغ” به یک معنی گرفته شده است که همان “رساندن” می باشد.
در برخی تعریف ها نیز رساندنی مورد نظر است که در حدّ توان، تلاش می شود معنای مورد نظر، به مخاطب رسانده شود. در زبان انگلیسی « پروپاگاندا»1 به معنی نهضت تبلیغاتی، جمعیت تبلیغاتی، تبلیغات، عقاید تبلیغاتی و سازمان تبلیغات است. کلمه «پروپاگاندیز»2 نیز به وسیله تبلیغ، عقاید را منتشر کردن است. کلمه «پروپاگیت»3 به معنی تکثیر کردن، پرورش دادن، منتشر کردن، انتقال دادن، ترویج، تبلیغ کردن، به نسل بعد منتقل کردن و تبشیر آمده است. کلمه «ادورتیس»4 نیز در زبان انگلیسی به معنی آگاهی دادن، اعلام کردن و به اطلاع عموم رساندن است. همچنین واژه «میژن»5 با تبلیغ، مترادف بوده و به معنای عازم تبلیغات مذهبی شدن و «میژیونری»6 به معنای مبلغ و هیئت مبلغان مذهبی است. (آریان پور، 1353: ذیل واژه “میژن”)
2-3-1-2-2- مفهوم تبلیغ در اصطلاح
در مورد معنای اصطلاحی “تبلیغ”، تعریف های زیادی صورت گرفته است که قبل از ورود به تعریف ها باید دانست، اصطلاح “تبلیغ” در حال حاضر در فرهنگ اسلامی و فرهنگ غربی تفاوت دارد و تعریف هایی که ارائه شده است با هم متفاوت خواهد بود. “تبلیغ اسلامی، رساندن پیام الهی به شیوه روشنگرانه از طریق ایجاد ارتباط و تشویق به پذیرش محتوای مورد نظر با استفاده از ابزارها و روشهای مشروع هر عصر و زمان بوده و انگیزه های آن الهی و مذهبی و برای ادای تکلیف و از روی عشق به انسان هاست. در تبلیغ الهی، پیام رسان از خود چیزی بر پیام نمی افزاید و بدون کم و کاست، محتوای پیام را برای پیام گیرندگان نقل و بیان می کند و بر پذیرش آن اصرار میورزد. در این نوع تبلیغ از ابزارها و وسیله های نامشروع و ترفندها و حیلهها کمک گرفته نمیشود؛ بلکه ابزار همانند هدف باید مشروع باشد.(رهبر،1371، 98).
رساندن پیام الهی با تکیه بر شناخت حقیقت، ارائه واقعیت و استفاده از زمینه های فطری و عقلی و دمیدن روح ایمان، تعبد و تسلیم و ایجاد شور و شوق در مخاطب، با رعایت اصل آزادی در انتخاب محقق می شود. پس در ارشاد، با پرهیز از بزرگ نمایی و مبالغه در واقعیت، به انتخاب عاقلانه و حکیمانه مخاطب توجه و هدف، القای مطالب خلاف واقع به مخاطب برای همراهی با مبلّغ نیست. در تبلیغات قرآنی، تامین نیازهای مخاطب بر اساس حق و حقیقت مورد نظر است و با توسل به راه های مختلف، از جمله نیازسازی کاذب برای مخاطب صورت نمی پذیرد. البته در مواردی که غبار غفلت بر برخی نیاز های اصیل نشسته باشد، برای زدودن آن و شکوفایی فطرت پاک انسان تلاش می کند در تبلیغات دینی، مخاطب اصل است. بنابراین مبلّغ، علوم و معارفی را که متناسب با نیاز های فطری اوست و وی را رشد می دهد و به کمال می رساند، به انسان منتقل می کند؛ بدیهی است بین تبلیغ دینی و تبلیغ به معنای پروپاگاندا، تفاوت های زیادی وجود دارد. پروپاگاندا، فعالیتی است برای تغییر افکار و عقاید عمومی که از طریق تلقین و القاء، خواسته های خود را، بر مخاطب، تحمیل می کند. و به معنای آوازه گری، هوچی گری وجنجال است.
پروپاگاندا، شامل اقدامات متوالی و منظمی است که فرد یا افراد ذی نفع را از راه تلقین برای نظارت بر وضعهای روانی گروههایی از افراد و در نتیجه نظارت بر اعمال آنان، به عمل میآورند. در فرهنگ بین المللی علوم اجتماعی، پروپاگاندا، دست کاری تعمدی، به کمک نمادها در افکار، اعمال، معتقدات، ارزشها و طرز رفتار مردمان است.(مریجی،52،1387) بنابراین از هر وسیله و ابزاری که بیشترین اثر گذاری را در مخاطب داشته باشد استفاده می شود. یکی از مشخصات آوازهگری این است که غالباً تلاشی به عمل میآید تا دیدگاهی نه بر اساس شایستگیهای خود، بلکه از طریق توسل به انگیزههای دیگر مثل بهره برداری از گرایش، نگرش و احساسات پذیرفته شود. آوازهگری اهدافی کوتاه مدّت و معرّف وضعیت دارد. و بر اساس علایق، ترسها و یا خواستهای آنی شکل میگیرد.(رید و هارولدسن، 1378، 85)
از آنجائی که مبنای ما در تبلیغ و ترویج دین، اسلام است و در صدد اجرای مفهوم متعالی با آموزهها و دستورات دین هستیم، لذا تبلیغ دینی شامل همه فعالیتهای مشروعی است که انسان را در مسیر تقرب الی الله و کمال انسانی پیش می برد و شامل

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درمورد رسانه های نوین، قرآن کریم، صدا و سیما، تعریف دین Next Entries پایان نامه ارشد درمورد انقلاب اسلامی، قرآن کریم، آیات و روایات، مقام معظم رهبری