پایان نامه ارشد درمورد حقوق بشر، اجتماعی و فرهنگی، میثاق بین المللی، حقوق بین الملل

دانلود پایان نامه ارشد

همواره این اعلامیه را پاس می دارند و تلاش می کنند که بوسیله تعلیم و تربیت، احترام به این حقوق و آزادی ها توسعه یابد و یا تدابیر تدریجی شناسایی و اجرای واقعی آن ها چه در میان ملل عضو و چه در بین مردم کشورهایی که در قلمرو آن ها می باشند، تامین گردد.»98
به این ترتیب حقوق بشر شاخه ای از حقوق بین الملل است که حقوق و آزادی های جهانی که همه انسان ها مستحق برخورداری از آن ها می باشد را تصریح می نماید. دارندگان این حق افراد یا گروه‌هایی هستند که حقوقی خاص ( برای مثال حق حیات، بهداشت، آموزش و نظایر آن ها) و حمایت هایی خاص ( برای مثال عدم تبعیض و منع شکنجه و نظایر آن) برای ایشان مقرر شده است. در مقابل هر حق، تکلیف به احترام، حمایت و اجرای آن حق وجود دارد. الزام به این تکلیف توسط حقوق بشر بر دوش تمام دولت ها نهاده شده است. با توجه به اینکه قواعد حقوق بشر در ارتباط مستقیم با حق بر غذا می باشد و از سویی این قواعد بر مبنای حقوق عرفی بین‌المللی، معاهدات بین‌المللی و نیز اسناد حقوقی نرم شکل گرفته است. برسی قواعد این شاخه از حقوق نیازمند تحلیل و تفسیر این نظام حقوقی می باشد.
حق بر غذا به عنوان یک حق بشری از حقوقی است که در مجموعه حق قاقتصادی، اجتماعی و فرهنگی طبقه بندی می شود. به موجب میثاق بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، « حق بر غذا» حق بر رهایی از گرسنگی و دسترسی پایدار به غذا با کیفیت و کمیتی است که پاسخ گوی نیازهای غذایی و فرهنگی باشد.99
حق غذا برای نخستین بار در مقیاس جهانی در ماده 25 اعلامیه جهانی حقوق بشر، مبنی بر اینکه هر کس حق دارد که سطح ( مطلوب ) زندگی، سلامت و رفاه خود و خانواده اش را از حیث غذا، مسکن و مراقبت های پزشکی و خدمات لازم اجتماعی تأمین کند شناسایی شد.100 پس از آن در مواد 1 و 6 در میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی به ترتیب با این بیان که هیچ ملتی را نمی توان از وسایل معاش خود محروم کرد101 و همچنین حق حیات از حقوق ذاتی شخص انسانی است تأکید شد. سپس در ماده 11 میثاق بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی این حق از حق کلی تر « سطح مناسب ( امکانات) زندگی نشأت گرفته» و جزئی از آن را تشکیل داده است.102
به طوري که ماده 11 بیان می کند : « کشورهاي طرف این میثاق، حق هرکس را به داشتن سطح مناسب زندگی براي خود و خانواد هاش شامل غذا، پوشاك، مسکن کافی و همچنین بهبود شرایط زندگی به رسمیت می شناسد. در کنوانسیون محو کلیۀ اشکال تبعیض علیه زنان نیز دول عضو در بند 2 و 12 متعهد شدند تغذیه کافی براي زنان در دوران خاص زندگی شان را تضمین کنند. در کنوانسیون حقوق کودك نیز کشورهاي عضو در ماده 24 متعهد شدند روش هاي مناسب براي مقابله با بیماري هاي ناشی از سوءتغذیه، فراهم آوردن مواد غذایی متعدد و آب آشامیدنی سالم اتخاذ کنند و همچنین در ماده 27 نیز حق تمام کودکان براي برخورداري از استانداردهاي مناسب زندگی از قبیل غذاي کافی را به رسمیت شناختند.
همچنین در ماده 28 کنوانسیون اشخاص ناتوان و مواد 14 و 19 کنوانسیون مردمان بومی به حق برخورداري از استانداردهاي مناسب زندگی اشاره شده است.103
به غیراز کنوانسیونها و میثاقهاي مذکور، حق غذا در اسناد مختلف از قبیل کنوانسیون اشخاص بی تابعیت و کنوانسیون مربوط به وضعیت پناهندگان، کنوانسیون بین المللی جلوگیري از کشتار جمعی، کنوانسیون بین المللی سرکوب و مجازات جنایات، اعلامیۀ جهانی تغذیه و قطعنامه هاي اجلا سجهانی غذا، اعلامیه اهداف توسعه هزاره، اساسنامه های FAO و WHO، هاي نهادهاي مختلف سازمان ملل ازجمله شوراي امنیت، مجمع عمومی سازمان ملل متحد، شوراي اقتصادي، اجتماعی، شوراي حقوق بشرآمده104 و نیز این حق در اسناد مختلف منطقه اي از قبیل منشور اجتماعی اروپا، پروتکل الحاقی بر کنوانسیونهاي آمریکایی حقوق بشر، پروتکل سان سالوادر، منشور آفریقا درمورد حقوق و رفاه کودکان، پروتکل منشور آفریقا درمورد حقوق زنان، نوانسیون آفریقایی حقوق بشر و اقوام و پروتکل منضم به آن، اعلامیه آمریکایی حقوق و تعهدات فرد و منشور سازمان دولتهاي آمریکایی شناسایی شده است.105
حق غذا در میثاق بین المللی حقوق اقتصادي، اجتماعی و فرهنگی مستقل بیان نشده و در بند 1 ماده 11 با عنوان استاندارد مناسب زندگی آمده است. ماده 11 میثاق بیان می دارد : « کشورهاي طرف این میثاق، حق هرکس را به برخورداري از حداقل معیشت براي خود و خانواد هاش شامل غذا، پوشاك و مسکن کافی و همچنین بهبود شرایط زندگی به رسمیت می شناسد».
کشورهاي طرف این میثاق به منظور تأمین این حق، تدابیر مقتضی اتخاذ خواهند کرد و در این جهت به اهمیت اساسی همکاري بی نالمللی مبن ی بر رضایت آزاد اذعان دارند.
کشورهاي طرف این میثاق با اذعان به حق بنیادین هرکس به رهایی از گرسنگی از طریق همکاري بین المللی، تدابیر لازم ازجمله برنامه هاي مشخص را به قرار ذیل اتخاذ خواهند کرد: الف) بهبود روشهاي تولید، حفظ و توزیع غذا با بهره گیري کامل از معلومات فنی و علمی با اشاعه اصول آموزش و تغذیه توسعه یا اصلاح نظام زراعی به نحويکه حداکثر توسعه مؤثر و استفاده از منابع طبیعی را تأمین کند.
ب) تأمین و توزیع منصفانه ذخایر ( منابع) غذایی جهان برحسب نیازها با توجه به مسائل مبتلا به کشورهاي صادرکننده و واردکننده غذا.106 کمیته اقتصادي، اجتماعی و فرهنگی میثاق در سال هاي اخیر براي روشن شدن تعهدات دولت ها بر اساس میثاق، یک سري تفاسیرکلی تصویب کرده است. این کمیته در تفسیر عمومی شماره 12 درباره حق بر تغذیه و غذاي مناسب، چنین بیان کرد : « حق بر غذاي مناسب، زمانی محقق می شود که هر مرد، زن و کودکی به تنهایی در اجتماع با دیگران، در همه زمان ها از نظر فیزیکی و اقتصادي به تغذیه مناسب یا وسایل تأمین آن دسترسی داشته باشد . حق بر غذاي مناسب، متضمن در دسترس بودن غذا در کمیت و کیفیتی است که بتواند نیازهاي رژیم غذایی افراد را برآورده سازد. غذا باید عاري از مواد مضر و زیان آور بوده و در یک فرهنگ معین، قابل قبول باشد. مضاف بر این، غذا باید به شیوه اي پایدار دست یافتنی باشد. از منظر گزارشگر ویژه حق غذا در سازمان ملل متحد، حق غذا به معنی دسترسی مستمر، پایدار و بدون محدودیت است و مستقیم یا غیرمستقیم به غذایی گفته می شود که از نظر کیفیت و کمیت، مناسب و مطابق با شرایط فرهنگی جامعه فرد مصرف کننده است به نحوي که کیفیت زندگی او را در بعد روانی و جسمانی و سطوح فردي و جمعی تضمین کند و تأمین آن به میزان کافی، مناسب و بی دغدغه باشد.»107
حق غذا در بردارنده حق یار يرساندن به فردي است که نمی تواند از خویش مراقبت کند. البته این نکته درباره حق غذا اهمیت بیشتري دارد زیرا حق غذا حقی است که بر اساس آن، هر فرد بتواند تغذیه درخور نیازهاي خویش داشته باشد. این حق، همچنین شامل دسترسی به منابع و ابزار تأمین معیشت هر فرد نیز هست.
دسترسی به زمین، امنیت و رفاه، دسترسی به آب و بذر، اعتبارات، فناوري و بازار هاي محلی و منطق‌هاي به ویژه براي اقشار آسیب پذیر و در معرض تبعیض، دسترسی به مناطق قدیمی ماهیگیري براي جوامع ماهیگیر که به این مناطق براي تأمین معاش خویش وابسته اند، دسترسی به سطحی از درآمد کافی براي کارگران شهري و روستایی که بتوانند علاوه بر دسترسی به امنیت اجتماعی و کمکهاي اجتماعی براي افراد بسیار محروم، زندگی در شأن خود داشته باشند نیز شامل حق غذا می شود.
یعنی اجزاي حق غذا شامل :
الف- فراهم بودن یا تأمین غذاي کافی؛
ب- ثبات غذا و دسترسی به آن در هر زمان؛
ج- قابلیت دسترسی اقتصادي و فیزیکی؛
د – قابل استفاده و سالم بودن می شود. حق غذا داراي دو حق متمایز است :
الف) حق امنیت
غذایی از طریق خودکفایی در تولید محصولات غذایی و درآمد کافی
ب)حق بنیادین
رهایی از گرسنگی، حق رهایی از گرسنگی، ناشی از حق حیات، یک محتواي حداقلی از حق غذا و هسته سخت یا حداقل استاندارد در رابطه با حق غذاست و به معنی حق دسترسی به حداقل غذاي اساسی براي اطمینان هرکس براي رهایی از گرسنگی و مرگ.108 دولتها تعهد فوري براي اطمینان از حق بنیادین رهایی گرسنگی دارند و امنیت غذایی نیز موضوع یک پروسه و اهداف طولانی مدت و تدریجی در سطح ملی و بین المللی است. حق رهایی از گرسنگی، جزء حقوق بنیادین محسوب میشود و تحت هر شرایطی حتی در بلایاي طبیعی، غیر قابل عدول است. در تفسیر کلی مصوبه شماره 12 اجلاس بیستم کمیته اقتصادي، اجتماعی و فرهنگی درباره حق برخورداري از غذاي مناسب به این مسئله نیز اشاره شده که احتمال دارد دولتها یا دیگر نهادها این حق را به اشکال گوناگون از جمله جلوگیري از دسترسی به کمک غذایی بشردوستانه در درگیري هاي داخلی یا دیگر وضعیتهاي اضطراري لغو کنند و گفته شده در چنین اوضاعی دولت ها مسئولیت دارند بسته به میزان توانایی خود براي فراهم آوردن امداد مربوط به حوادث و کمکهاي بشردوستانه همکاري کنند.109
2 – رابطه حق غذا با سایر حقوق بشري
با توجه به آنکه اعلامیۀ کنوانسیون جهانی حقوق بشر 1993 مقرر می دارد تمامی حقوق بشر، جهانی، غیرقابل تفکیک، مرتبط و وابسته به یکدیگرند لذا حق غذا نیز از این قاعده مستثنا نیست110 و با سایر حقوق بشر ازجمله حق سلامت، حق حیات، حق آموزش، حق کار، حق بر آزادي عقیده بیان و اطلاعات، حق تشکیل اجتماعات و انجمنها، حق بر عدم تبعیض، حق مسکن و حق منع شکنجه در ارتباط است.111 در ارتباط با پیوند بین حق غذا و حق حیات میتوان گفت حق غذا در هر وضعیتی اعتبار دارد و قابل تعلیق نیست زیرا هرگونه تعدي به حق غذا میتواند منجر به مرگ ناشی از گرسنگی شود.
همان طور که کمیته حقوق بشر می گوید: « حقی عالی است که تعلیق آن حتی در اوضاع اضطرار عمومی که حیات ملت در معرض خطر قرار دارد مجاز نباشد ». کمیته مزبور در بند 5 تفسیر کلی شماره 16 اجلاس شانزدهم خود درباره ماده 6 دامنه شمول حق حیات را گسترش داده به نحوي که اقدام درجهت محو سوءتغذیه و بیماري هاي همه گیر را نیز در بر می گیرد.112 مطابق نظر گزارشگر کمیسیون حقوق بشر در حق غذا، اصطلاح غذا نه فقط غذاي جامد بلکه جنبه هاي تغذیه اي آب آشامیدنی را نیز شامل می شود.113 بند اول ماده 11 میثاق حقوق اقتصادي، اجتماعی و فرهنگی، تعدادي از موارد مربوط به حق داشتن سطح مناسب زندگی را برشمرده که شامل خوراك، پوشاك و مسکن می شود. از متن ماده برمی آید که این حق، منحصر به موارد مذکور نیست و حق آب نیز قطعاً یکی از موارد مهم براي برخورداري از سطح زندگی کافی لازم است. این امر از سوي کمیته حقوق اقتصادي، اجتماعی و فرهنگی در تفسیر عام شماره 15 به تفصیل مطرح شده است.114 اگر مردم به آب کافی و سالم دسترسی نداشته باشند حق غذا محقق نخواهد شد. حق بشري بر آب به هرکس استحقاق می دهد که آب کافی، سالم، قابل دسترسی فیزیکی با هزینه معقول براي مصارف شخصی و خانگی داشته باشد.
کفایت آب سالم براي پیشگیري از مرگ ناشی از بی آبی، کاهش خطر بیماري مرتبط با آب و تأمین آب براي مصرف، پخت وپز، بهداشت شخصی و خانگی از ضروریات است.
حق بر آب، جزء تضمینهاي لازم براي تأمین سطح کافی زندگی مندرج در بند 1 ماده 11 میثاق بین المللی حقوق اقتصادي، اجتماعی و فرهنگی قرار میگیرد؛ به ویژه آنکه آب یکی از بنیادترین ضروریات بقا و ادامه حیات است. حق بر آب، ارتباط ناگسستنی با حق بر بالاترین سطح قابل وصول سلامت (بند 1 ماده12) و حق بر غذاي کافی ( بند 2 ماده 11) دارد. همچنین این حق را باید در ارتباط با سایر حقهاي بشري مندرج در منشور بین الملل حقوق بشر و از همه مهمتر، حق بر حیات و کرامت انسانی مورد توجه قرار داد.
ب – حق دسترسی به غذا در نظام حقوق بین الملل بشردوستانه
حقوق بشردوستانه، به عنوان شاخه اي از حقوق بین الملل بر مخاصمات مسلحانه و سایر اوضاع از جمله وضعیت اشغال حاکم است و رفتار متخاصمین در طول جنگ را تنظیم می کند و مجموع هاي از قواعد قراردادي یا عرفی بین المللی است که مشخصاً ناظر به رفتار قواي متخاصم در منازعات مسلحانه بین المللی یا غیر بین المللی115 و به منزله بخشی از

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درمورد حقوق بشر، اجتماعی و فرهنگی، حقوق اقتصادی، میثاق بین المللی Next Entries پایان نامه ارشد درمورد مواد غذایی، حقوق بشر، پروتکل الحاقی، حقوق بشردوستانه