پایان نامه ارشد درمورد توسعه گردشگری، مکان یابی، توسعه اقتصادی

دانلود پایان نامه ارشد

ا میسر است، امری ضروری و بسیار با ارزش می باشد (کیا،1386).
علاوه بر این طبقه بندی بنادر مسافری با توجه به مجموع تعداد مسافرین در کشتی های مسافری و سفرهای دریایی ممکن است در سه دسته جای بگیرد:
Ferry port: بنادری که شناورهای فری در آن تردد دارند.
Cruiser ports: بنادری که کشتی های کروز در آن تردد دارند.
FP/CP ها: بنادری که نسبت تعداد مسافران Cruise ها و Ferry ها در آن تقریبا یکسان است (Tibljas و همکاران،2005).
همچنین مرز بین بندر و شهر می تواند بر دو نوع باشد:
: در این مورد بافت شهری کاملا از منطقه بندری جدا است. مانند بندر آفتاب در جنوب ایران. Sharp
Soft: بر خلاف حالت فوق به دلایلی مانند ارتباط فعالیت های بندر و شهر مرز میان بافت شهری و بندر مجزا نیست.
جدایی منطقه بندری از شهر به دلایل مختلف همچون موانع کاربردی مانند: معابر شلوغ شهری، راه آهن، آب های بندر و … و موانع افقی مانند مناطق سبز حفاظت شده، اسکله ی بندر و .. و موانع عمودی چون ساختمان ها، دیوارها، حصارها و … اتفاق می افتد (Krosnicka،2010). زمانی که ترمینال های مسافری نزدیک به مرکز شهر باشد مشکل دسترسی به ترمینال از طریق جاده های اصلی، جاده های استانی و بزرگراه ها را خواهیم داشت. می توان با مکان یابی بنادر در بیرون از مرکز شهر علاوه بر این مشکل، عدم وجود پارکینگ را که منجر به اشغال تعدادی از پارکینگ ها در مرکز شهر شده و باعث تجمع وسائل نقلیه در خیابانها می گردد و در نتیجه کاهش ظرفیت خیابان ها را در پی خواهد داشت، را نیز رفع کرد. اگر مکان ترمینال بیرون از مرکز شهر باشد یک امتیاز محسوب می شود، اما با اینحال وجود ترمینال در مرکز شهر یا جایی که بتوان پیاده به آن رسید، ارزش غیرقابل انکاری دارد (Tibljas و همکاران،2005). البته ضمن مکان یابی بنادر در بیرون از شهر باید از کافی بودن جاده ها، همچنین حجم ترافیکی که جاده های منتهی به بندر می توانند در خود جای دهند، اطمینان حاصل کرد (Department of Defense & Air Force Publications،2011).
بنادر صنعتی: هر چند که فعالیت های بندری به صورت یک فعالیت صنعتی و فرآیند پویا مطرح می باشد، ایجاد صنایع مادر یا تبدیلی در بنادر به لحاظ ارزش اقتصادی بالا و مناسب برای ایجاد فعالیت و انتقال محصولات صنعتی توسط دریا به مراکز مصرف، بنادر را بصورت بنادر صنعتی درآورده است. موقعیت بندر نسبت به مواد اولیه صنعتی، معادن وانرژی مورد نیاز و نیروی انسانی کافی در بنادر، کاربرد صنعتی به بنادر داده است (کیا،1386).
بنادر چند منظوره: ایجاد یا انتخاب بنادر معمولا به کاربری های مرکب و بیش از یک منظور اختصاص پیدا می کتد. تنوع فعالیت ها، قرار گیری بنادر در شهرهای مسکونی یا صنعتی و شبکه های ریلی و جاده ای، اراضی و تولیدات کشاورزی و امکانات صیادی باعث می گردد که بنادر قالبی مرکب و چند منظوره پیدا نمایند. جاذبه های اقتصادی در ترکیب فعالیت ها در جهت کاهش هزینه ها و سرعت تبدیل و انتقال محصولات نیز باعث پویایی و جریان فعالیت در بندر می گردد (کیا،1386).
بنادر مناطق ویژه و آزاد تجاری و اقتصادی: به منظور حذف موانع گمرکی و ایجاد انگیزه برای سرمایه گذاری در بنادر و شهرهای بزرگ مناطق آزاد تجاری- اقتصادی ایجاد گردیده است. شمار زیادی از این بنادر در دنیا وجود دارد. بزرگترین بنادر موجود، بنادر آزاد (تجاری، اقتصادی و صنعتی) می باشند (کیا،1386).
بنادر نظامی: این بنادر باید در فاصله لازم نسبت به بنادر دیگر طراحی شوند و هیچ گونه مانعی در مسیر رفت و آمد ناوها وجود نداشته باشد تا در مواقع اضطراری بتوانند سریعا وارد عمل شوند (کیا،1386).
2-2-3-3 انواع بندر بر حسب جایگیری
اگر بندر مستقیما کنار دریا باشد، بندر خارجی و اگر داخل رودخانه بزرگی واقع شود، بندر داخلی به حساب می آید.
بندر خارجی: یک بندر خارجی را می توان با پیشروی در دریا احداث کرد و یا در خشکی با کندن زمین به وجود آورد. بعضی از بنادر قسمتی در دریا و قسمت دیگر در خشکی احداث شده اند. توضیحی مختصر از سه حالت ممکن در زیر آورده شده است (کیا،1386):
الف) بندری که با پیشروی در دریا احداث شده است: در این حالت تمام تاسیسات بندری در جلو خط ساحل در دریا قرار می گیرد و بوسیله موج شکن های بزرگ از دریا جدا می شود، مانند بندر الجزیره و بندر مارسی. این بنادر علاوه بر محوطه داخلی بندر که لنگرگاه است دارای حوض های متعدد که به فاصله مناسبی از ساحل در عمق کافی ساخته شده اند می باشند. حوض های داخلی باید به حد کافی طویل باشند تا هم اسکله طول کافی داشته باشد و هم در پای اسکله عمق کافی برای کشتی ها موجود باشد (کیا،1386).
ب) بنادری که در خشکی احداث می شوند: این بنادر ممکن است دارای حوض های آزاد بوده و یا در صورت زیادی ارتفاع جزر و مد حوض های مد داشته باشند که با آب بندر به خارج مربوط می شوند. در مورد حوض های آزاد باید تا آنجا که بشود آنها را از اثر مستقیم امواج دریا مصون داشت و از احداث دیوارهای قایم که تولید انعکاس در موج می کنند در اطراف معبر وروده خودداری کرد (کیا،1386).
پ) بنادر مختلط: غالبا توسعه بنادر از داخل خشکی بعلت اینکه تاسیسات صنعتی و کارخانه ها و یا مناطق شهری در مجاور بندر قرار گرفته اند عملی نیست. ناگزیر باید بندر را از طرف دریا توسعه داد و برای این منظور احداث موج شکن ها دور از ساحل برای ایجاد لنگرگاه ها و حوض های آزاد لازم می شود (کیا،1386).
– بندر داخلی: این بنادر در طول رودهای بزرگ قابل کشتیرانی احداث می شوند. برای این منظور دیوارهای ساحلی و اسکله ها را در دو طرف رودخانه بنا می کنند و بار اندازهای لازم را در پشت سر آنها می سازند. بنادر بزرگ مانند لندن، روتردام، بصره و خرمشهر از این نوع می باشند. برای پرهیز از اینکه بندر در طول سواحل زیاد طولانی شود، حوض هایی بر حسب وضع جزر و مد در رودخانه آزاد یا آب بند احداث می نمایند. فایده این نوع بندر این است که موجب صرفه جویی در هزینه های ترابری زمینی که بسیار گرانتر از ترابری دریایی است می شود و مواد اولیه و محصولات ساخته شده را به محل مصرف می رساند. هم چنین این بندر به آسانی قابل توسعه است و به سهولت می توان پست های جدیدی در کنار رودخانه به طرف دریا بوجود آورد. در طرف بالادست بندر در رودخانه معمولا کشتی های رودخانه ای آمد و شد می کنند و بسیاری از کالاها مستقیما از کشتی دریایی به کشتی رودخانه ای و یا برعکس منتقل می شود (کیا،1386).
2-2-4 اهمیت اقتصادی بنادر مسافری
توسعه گردشگری دریایی یکی از پیامدهای احداث بنادر مسافری است، گردشگری دریایی نوعی از کارآفرینی به شمار می رود و ترغیب بخش خصوصی به سرمایه گذاری در این بستر، با توجه به این که بخش خصوصی در تمام فعالیت ها بهتر از بخش دولتی عمل کرده، می تواند به توسعه این نوع از گردشگری کمک شایانی بکند (سازمان توسعه تجارت ایران،1385). چنانچه حمل و نقل مسافر دریایی به خوبی برنامه ریزی و سرمایه گذاری شود، می تواند جایگزین خوبی برای درآمد زایی ناشی از نفت باشد. به گونه ای که به عنوان یکی از اهرم ها بتواند اقتصاد ایران را از حالت تک محصولی خارج سازد. آنگونه که در آمار سایر کشورها از جمله آمریکا، انگلیس و آلمان مشاهده می شود، درآمد ناشی از سفرهای دریایی بیشتر از درآمد نفت ایران است (بندر و دریا،اسفند 1387). امروزه بنادر مسافری دریایی مدرن دیگر تنها به عنوان مراکزی برای سوار کردن و تخلیه مسافران استفاده نمی شوند. امروزه بنادر کلاسیک تبدیل به ترمینال هایی برای ارضای نیازهای مسافران و کارمندان کشتیرانی شده اند. این ترمینال ها که عملکردشان بطور مداوم رو به رشد است، در حال گسترش ارائه ی خدماتشان بواسطه افزایش کیفیت در جا دادن مسافران، بعلاوه راحتی در طول اقامت مسافران در ترمینال و سهولت استفاده نسبت به حالت های دیگر حمل و نقل، هستند. خلاصه ی موارد گفته شده در بالا این امر را برای ما مسلم می سازد که بنادر مسافری دریایی امروزه بسیار شبیه به فرودگاههای مدرن شده اند. با اینحال معمولا موضوع بنادر مسافری دریایی به عنوان یک بخش حیاتی از اقتصاد ملی که اثرات چندگانه زیادی دارد، نادیده گرفته می شود (JUGOVIC و همکاران،2006). احداث بنادر مسافری در مکان های مناسب موجب صرفه جویی در مصرف انرژی، شکل دادن به بازار کار و بعلاوه باعث ایجاد گردشگری و خانه سازی نیز می شود (Krosnicka،2010).
بندر مسافری
نوع فعالیت بندر
شهر و تا حدودی منطقه بستری برای بخش خدمات گردشگری و تفریحی می شود.
نوع صنعتی که بندر پشتیبانی می کند
خطوط کاربردی که منحصرا برای صنعت و خدمات توریستی توسعه می یابند.

تاثیر بر زنجیره های صنعتی شهری

– بندر توریستی به راحتی از شهر قابل دسترس است.
– بندر (به طور کاربردی و بصری) به شهر متصل است.
نوع اتصال بندر به شهر

توسعه شبکه حمل و نقل عمومی و جاده ای
شبکه حمل و نقل
منطقه/ بندر، وابسته به وضعیت بازار توریست و آب و هوا هستند.
پتانسیل اقتصادی بندر
جدول (شماره)- ساختار عملکرد بندر
(منبع: Krosnicka،2010)
با توجه به اینکه احداث اسکله مسافری در طرح توسعه پیشنهادی بنادر در مطالعات طرح جامع بنادر بازرگانی کشور نیز به چشم می خورد، و مواردی چون: توسعه گردشگری دریایی، کاهش آلودگی ناشی از مصرف سوخت هواپیما، توسعه اقتصادی- اجتماعی و فرهنگی شهرهای ساحلی، کاهش هزینه های سفر، کمک به ایجاد امنیت در نوار ساحلی، محرومیت زدایی و گسترش ظرفیت های اشتغال، بهبود موقعیت منطقه ای و بین المللی، تلاش در جهت مهاجرت معکوس ساکنین مناطق محروم ساحلی و … ، که از جمله مزایایی احداث این نوع از بنادر بشمار می رود، به اهمیت اقتصادی بنادر می پردازیم:
فعالیت های بندر به طور مستقیم بر بازار کار شهرهای بندری تاثیر می گذارد. مشکل عمده کمی کردن اهمیت اقتصادی بندر برای شهر و منطقه است. برای این منظور از ضرایب مشاغل مستقیم و غیر مستقیم مرتبط (با اقتصاد دریایی) استفاده می شود. برای کمی کردن اهمیت اقتصادی بندر نسبت زیر را تعریف می کنیم:
نسبت درآمد مستقیم بندر به درآمد جمعیت مشغول به کار در صنعت و خدمات اطراف بندر. با فرض اینکه درآمد مستقیم 100% است، درآمد غیرمستقیم بنادر را می توان تا حدود 200% الی 300% تخمین زد (Krosnicka،2010). گمرک، نیروی انتظامی، گارد ساحلی و پرسنل کشتی از جمله مشاغل مستقیم یک بندر به شمار می روند. هم چنین از مشاغلی نظیر باربری، حمل و نقل مسافر، بوفه ترمینال و بانک موجود در ترمینال مسافری نیز می توان به عنوان مثال هایی از مشاغل غیر مستقیم نام برد (مصاحبه، دی ماه 93).

شکل (شماره)- تاثیر اقتصادی بندر در بازار منطقه
(منبع: Krosnicka،2010)
علاوه بر موارد گفته شده گردشگری به طور غیر مستقیم با فعالیت های زیادی در ارتباط است. این ارتباط را از دو جنبه متفاوت می توان مورد بررسی قرار داد. از یک طرف، شغل مستقیم ایجاد شده در این صنعت می تواند طی فرآیندی شغل یا شغل های غیر مستقیمی را ناشی شود که در چنین حالتی ضریب تکاثری ایجاد شغل در صنعت توریسم بزرگتر از یک خواهد بود و ادعا بر آنست که ضریب تکاثری فعالیت گردشگری در ایجاد اشتغال در میان سایر فعالیت ها بالاترین میزان است. از طرف دیگر، با یک واحد مخارج مصرف شده توسط گردشگر در منطقه و انتقال آن به بخش های مرتبط ایجاد شده ناشی از صنعت گردشگری، بیش از یک واحد درآمد حاصل می شود. بعبارتی درآمد ایجاد شده ناشی از فعالیت گردشگری دارای ضریب فزاینده ای خواهد بود (فیض پور و امامی میبدی،1391). به عنوان مثال رشد توریسم در شبه قاره هند از سال 2000 به بعد باعث شده است که هم اکنون بالغ بر هفت درصد از مشاغل این کشور به طور مستقیم یا غیر مستقیم با توریسم مرتبط باشند. همچنین 6.2 درصد از تولید ناخالص داخلی کشور هند نیز به توریسم اختصاص دارد. در توسعه روند توریسم در هند از سال 2000 به بعد، هزینه های پرداخت شده توسط گردشگران خارجی در هر سال با سرعتی حدودا دو برابر نسبت به نرخ رشد تعداد گردشگران

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درمورد خلیج فارس، استان هرمزگان، دریای عمان Next Entries پایان نامه ارشد درمورد توسعه گردشگری، صنعت گردشگری، تجارت ایران