پایان نامه ارشد درمورد تحلیل پوششی، تحلیل پوششی دادهها، مدل ترکیبی

دانلود پایان نامه ارشد

نظرگرفتن فرضیات محدودیتهای تئوریک روی تابع تولید نیست(قصیری ودیگران،1386: 5).

2-5.مدل تحلیل پوششی دادهها3
روش تحلیل پوششی مبتنی بر یکسری بهینه سازی با استفاده از برنامهریزی خطی میباشد که به آن روش ناپارامتریک نیز گفته میشود. دراین روش، منحنی مرزی کارا از یک سری نقاط که بوسیله برنامهریزی خطی تعیین می شود، ایجاد میگردد. برای تعیین نقاط میتوان از دو فرض بازدهی ثابت و متغییر نسبت به مقیاس استفاده کرد. روش برنامهریزی خطی بعد از یک سری بهینهسازی مشخص میکند که آیا واحد تصمیمگیر موردنظر روی خط کارایی قرارگرفته است و یا خارج از آن قرار دارد. بدین ترتیب واحدهای کارا از ناکارا جدا میشوند. گفتنی است در این روش میتوان تابع هدف (ستانده) را با توجه به نهادههای مشخصی حداکثر نمود، یا اینکه با استفاده از دوگان آن، یعنی با توجه به ستانده معین نهادهها را حداقل کرد. تکنیک(DEA) تمام دادهها(ارقام و اطلاعات) را تحت پوشش قرار داده و به همین دلیل تحلیل فراگیر دادهها نامیده میشود.

2-5-1.تاریخچه تحلیل پوششی دادهها
نخستين تلاش ها براي ارزيابي عملكرد و كارايي واحدها، توسط كوپمن و دبرو (Copman and Debreu) انجام گرفت. كوپمن كارايي فني را تعريف و بيان نمود و دبرو هم شاخصي براي اندازهگيري كارايي فني ارائه نمود. اما كار اساسي و كاربردي براي تشخيص كارايي را فارل در سال 1957 انجام داد. او براي اولين بار تخمين كارايي به روش پارامتري را مطرح كرد و به جاي حدس تابع توليد، مقادير دادهها و ستاندهها را مشاهده كرد و مرزي را براي واحدها در نظر گرفت كه آن مرز تابع توليد مرزي است كه شاخصي براي اندازهگيري كارايي محسوب مي شود و در واقع عملكرد بهترين بنگاهها در صنعت را نشان ميداد كه عملكرد بنگاههاي ديگر با آن مقايسه ميشود. او براي اولين بار كارايي كلي (اقتصادي ) توليدكننده را به دو جزء كارايي فني و تخصيصي (قيمت ) تقسيم نمود كه كارآيي فني، نشان دهنده ميزان توانايي یك بنگاه در حداكثرسازي توليد با توجه به عوامل توليد معين است و كارآيي تخصيصي، نشاندهنده توانايي بنگاه براي استفاده از تركيب بهينه عوامل توليد با توجه به قيمت آنهاست. سپس روشي را براي اندازهگيري هر يك از آنها ارائه داد و فروضي را قائل شد، از جمله تك محصولي بودن توليد و ثابت بودن بازدهي نسبت به مقياس و در نهايت، با استفاده از روش برنامهريزي خطي به تحليل كارايي پرداخت(حسین زاده بحرینی ودیگران،3:1387). از آن پس اغلب روشهاي اندازهگيري كارايي بر اساس روش فارل انجام ميگيرد. با تكميل روش فارل، چارنز، كوپر و رودز (Charnes, et al,1978) در سال 1978 تحليل اوليه را از حالت تك نهاده و تك ستانده به حالت چند نهاده و چند ستانده گسترش دادند. اين روش كه با توجه به حرف اول اسامي آنها روش CCR نام گرفت، مبناي مقاله پايان نامه دوره دكتري ادوارد رودز بود كه به راهنمايي كوپر و چارنز در مورد پيشرفت تحصيلي دانشآموزان آمريكا انجام گرفت(مهرگان،57،1391). پس از آن بنكر چارنز و كوپر(Banker, et al, 1984) در سال 1984 با تكميل روشCCR مدل BCC را معرفي نمودند، امروزه از این روش در اکثر رشتههای علمی استفاده میشود.
2-5-2-1.تعریف ورودی و خروجی در مدل تحلیل پوششی دادهها
پارامترها و متغییرهایی که در ارزیابی کارایی مناطق در نظر گرفته میشوند به دو دسته ورودی و خروجی تقسیم میشوند که در زیر به تعریف ورودیها و خروجیها می پردازیم.
2-5-2-1-1.تعریف ورودی
منظور از ورودیها آن متغییرهایی هستند که با افزایش آنها کارایی کاهش پیدا میکند و با کاهش آنها کارایی افزایش پیدا میکند در مجموع می توان گفت که رابطهایی معکوس با کارایی دارند(موحدی و حسینی،1389: 57).
2-5-2-1-2.تعریف خروجی
منظور از خروجیها آن متغییرهایی هستند که با افزایش آنها کارایی افزایش پیدا میکند و با کاهش آنها کارایی کاهش پیدا میکند و در واقع رابطهایی مستقیم با کارایی دارند( موحدی و حسینی،1389: 58).
2-6.مدلهای استاندارد تحلیل پوششی دادهها
مدل تحلیل پوششی دادهها دارای چهار مدل اصلی و یک مدل کمکی است، که در زیر با این روشها آشنا میشویم اما باید توجه داشت که در این تحقیق از دو روش بازدهی ثابت نسبت به مقیاس و بازدهی متغییر نسبت به مقیاس استفاده میشود.

2-6-1.مدل بازگشت به مقیاس ثابت(4CRS)
يعني هر مضربي از وروديها همان مضرب از خروجي ها را توليد مي کند، که بازده به مقياس واحدها را ثابت فرض ميکند. این مدل که اولین مدل DEA است، توسط چارنز، کوپر و رودز در سال 1978 ارائه شد(انوری و دیگران1391، 39). این مدل را برخی اوقات با حروف CCR5 میشناسند که برگرفته از نام پدیدآورندگان مدل است .
Maximize┬(i=1,2,3,4)⁡〖:f 〗= ∑_i▒〖u_ip+Y_ip 〗
Subject to : X_1p=1
∑_(j=1,2,…,13)▒〖u_ij Y_ij-X_1j≤0〗
دراين مدل ، u ضريب اهميت هر ستاندهاست. عملگر جمع موزون ستاندههاي گروه را محاسبه ميكند. همان‌طوركه مشاهده ميشود ، تابع هدف ما كه بايد حداكثر شود عبارت است از جمع كل ستاندههاي گروه آموزشي pام كه با مجموعه اي از ضرایب كه ميتواند بهرهوري آن گروه را حداكثر نموده همزمان بهرهوري ساير گروه‌ها را (با احتساب همان ضرایب) حداقل سازد. هدف ازاين كار، محاسبه بالاترين عدد كارايي ممكن براي گروه p است. درعين حال، اين حداکثرسازی، ازنوع حداکثرسازی مقيداست. اولاًمخرج كسر كارايي گروه p كه عبارت است از X1p مساوي يك قرار داده شده تا تابع هدف به صورت خطي درآيد و امكان استفاده از تكنيك برنامهريزي خطي فراهم گردد. ثانياً شرط اصلي اين است كه ضرایب منتخب گروه p وقتي در ميزان ستاندههاي توليدي توسط ساير واحدها ضرب ميشود، كارايي هيچ واحدي نبايد از يك تجاوز نماید، عبارتِ ∑_(j=1,2,…,13)▒〖u_ij Y_ij-X_1j≤0〗 در واقع، بيان ریاضي همين شرط است: جمع موزون ستانده هر واحد (كه باوزن‌های موردنظر واحد p ام وزندهي شده) منهاي نهاده مصرفي آن(كه معادل يك درنظرگرفته شده) نبايد بزرگ‌تر از صفر باشد. انديس j هم به اين دليل اعداد يك تا سیزده را اختيارميكند كه در اين مطالعه، سیزده منطقه شهرداری مورد ارزيابي قرارگرفته است. شکل کلی مدل بازدهي نسبت به مقياس ثابت به صورت نمودار زیر است(رهنما و رضوی،156:1391).
شکل 2-3، مدل بازگشت به مقیاس ثابت(CRS)

منبع:(نادری کزج و صادقی، 1385 :58-25)
2-6-2.مدل بازگشت به مقیاس متغییر(VRS6)
يعني هر مضربي از وروديها، ميتواند همان مضرب از خروجيها يا کمتر از آن و يا بيشتر از آن را، در خروجيها توليد کند. الگويBCC بازده به مقياس را متغير فرض ميکند. این مدل توسط بانکر، چارنز و کوپر در سال 1984 ارائه شد و اغلب با حروف7BCC شناخته میشود(قصیری ودیگران 10:1386) .
(Maximize)┬(i=1,2,3,4)⁡〖:z 〗= ∑_i▒〖u_ip+Y_ip+W〗
Subject to : X_1p=1
∑_(j=1,2,…,13)▒〖u_ij Y_ij-X_1j+W≤0〗
u_i وv_j≥0
اگرداشته باشيم W=0، عملاً به مدل CRS بازگشتهايم. مثبت يا منفي بودن W به ترتيب، به معني فزاينده يا كاهنده بودن بازده به مقياس خواهد بود. نمودار زیر مرز کارایی و واحدهای کارا و ناکارا را به صورت شماتیک نمایش میدهد(رهنما و رضوی،1391 :157). در واقع میزان کارایی بنگاهها در حالت بازده ثابت نسبت به مقیاس(CRS) را می توان بعنوان اهداف بلند مدت و در حالت بازده متغییر نسبت به مقیاس(VRS) را بعنوان اهداف کوتاه مدت برای بنگاههای غیر کارا(ناکارا) درنظر گرفت(امامی میبدی،1380، 138).
شکل 2-4، مدل بازگشت به مقیاس متغییر(VRS)

منبع: (نادری کزج و صادقی، 1385 :58-25)
2-6-3.مدل بازگشت به مقیاس افزایشی(IRS)8
بازده افزایشی نسبت به مقیاس آن است، که میزان خروجی به نسبتی بیش از میزان افزایش ورودیها افزایش یابد( بطور مثال اگر ورودی 2 برابر شود، خروجی بیش از 2 برابر افزایش پیداکند)، (قصیری و دیگران 10:1386).

2-6-4.مدل بازگشت به مقیاس کاهشی(DRS)9
در صورتی که میزان افزایش خروجیها کمتر از نسبتی باشد که ورودیها افزایش داده شدهاند، بازده کاهشی نسبت به مقیاس ایجاد شده است(بطور مثال اگر ورودی 2برابر شود خروجی کمتر از دو برابر افزایش پیدا می کند). دو مدل فوق توسط چارنز و کوپر در سال 1984 و سیفورد و ترال در سال 1990 ارائه شده است. مدل بازگشت به مقیاس متغییر ترکیبی از دو مدل بازگشت به مقیاس افزایشی و مدل بازگشت به مقیاس کاهشی می باشد(قصیری و دیگران 10:1386).

2-6-5.مدل ترکیبی
این مدل توسط چارنز در سال 1985ارائه شد و توسط ترال(1996)، کوپر(1998) و تن (1998) بسط و تعمیم یافت، این مدل دارای جهت مطالعه نمیباشد و برای هر یک از مدل های فوق (مدل های اصلی DEA) یک مدل ترکیبی خواهیم داشت. کاربرد این مدل بیشتر برای کاهش حجم محاسبات میباشد(قصیری و دیگران 11:1386).

2-7.دیدگاههای ورودی- محور و خروجی- محور
برای بهینهکردن ورودی و خروجیهای مدل بر اساس روش تحلیل پوششی دادهها دو روش وجود دارد که عبارت‌اند از (COOPER, 2007: 115) :
یکی روش ورودی محور که مقادیر ورودی را تا جایی که در مقدار خروجیها تغییر وارد نکند، کاهش می‌دهد و دیگری روش خروجیمحور که مقادیر خروجی را افزایش می‌دهد بدون اینکه واحد تصمیمگیرنده به ورودی بیشتری نیاز داشته باشد.
2-8.مدل رتبهبندی اندرسون- پترسون(کارایی برتر)
این روش که به روش فراکارایی (SUPER-EFFICIENCY) معروف است برای رتبهبندی کارایی واحدها و سازمانها و… بکار برده میشود. این روش توسط آندرسون و پترسون در سال 1993ارائه شد(انوری و دیگران 1391، 59).
2-9.مدل رتبهبندی باردهان (ناکارایی برتر)
این روش در سال1996 توسط باردهان ایجاد شد و برای رتبهبندی واحدها، سازمانها و … بکار برده میشود. این روش رتبهبندی را بر اساس ناکارایی موسسات، واحدها، سازمانها و … انجام می دهد(قصیری و دیگران 86:1386).
2-10.مزایا و معایب تحلیل پوششی دادهها( DEA)
روش تحلیل پوششی داده ها دارای مزایا و معایبی هست که در زیر به آن پرداخته میشود.
2-10-1.مزایای تحلیل پوششی دادهها(DEA)
ارزیابی واقع بینانه
ارزیابی همزمان مجموعه عوامل
عدم نیاز به وزنهای از قبل تعیین شده(غیرپارامتری بودن)
جبرانی بودن
ارزیابی با گرایش مرزی به جای گرایش های مرکزی
فهم آسان و راحت
تصویر کردن بهترین وضعیت عملکردی به جای وضعیت مطلوب(قصیری و دیگران 8:1386)
2-10-2.معایب تحلیل پوششی دادهها(DEA)
درنظر نگرفتن اختلالات تصادفی و عوامل محیطی
غیرپارامتری بودن این روش که در برخی موارد منجر به نتایج نه چندان مناسب میشود.
حساسیت زیاد نتایج این روش به اطلاعات و دادهها (قصیری و دیگران 9:1386).

2-11. روش نصب و کار با نرمافزار DEAFRONTIER
نرمافزار DEAFRONTIER بر مبنای نرمافزار اکسل 2003 ساخته شده است، در واقع این نرمافزار بر روی نرمافزار اکسل 2003 قابل نصب است. که در زیر به نحوه فعالسازی و کار با نرمافزار میپردازیم.

2- ابتدا این نرمافزار را بر روی صفحه نمایش کامپیوتر کپی میکنیم، بعد از آن نرمافزار را باز کرده صفحهایی شبیه صفحه اکسل 2003 باز می شود. این نرمافزار قابلیت محاسبه کارایی بنگاهها و سازمانها به تعداد سطرها و ستونهای اکسل را فراهم میکند. صفحه نمایش این نرمافزار در ادامه مطالب آمده است.

3- بعد از اینکه نرمافزار را باز کردیم برای راهاندازی و نصب آن باید طبق مراحل زیر عمل نماییم. ابتدا از منوی اصلی نرم افزار گزینه Tools و بعد از آن گزینه Macro را انتخاب میکنیم، بعد از آن گزینه Security را انتخاب مینماییم، سپس بعد از آن از پنجرهی باز شده گزینه Low را انتخاب می نماییم، که تمام این مراحل در شکلهای زیرآمده است.

4- بعد از مراحل فوق، از منوی اصلی گزینه Tools و بعد از آن گزینه Add-Ins را انتخاب میکنیم، از پنجرهی Add-Ins دوگزینه DEAFRONTIER و Solver- Add-Ins را تیک میزنیم، بعد از انجام این مراحل نرم افزار بر روی اکسل2003 نصب میشود، و یک گزینه دیگر به نام DEA به منوی اصلی نرمافزار اضافه میشود، بعد از انتخاب منوی DEA میتوان به 24 قابلیت و دستور این نرمافزار دسترسی داشت، تمام این مراحل

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درمورد سنجش عملکرد، تحلیل پوششی، عملکرد سازمان Next Entries پایان نامه ارشد درمورد تحلیل پوششی، مناطق شهرداری، رتبه بندی