پایان نامه ارشد درمورد تجارت آزاد، نومحافظه کاران، اقتصاد کشور

دانلود پایان نامه ارشد

از بين ببرند. ضمن اينکه اعضاي آسه آن از طريق فعال نمودن ترتيبات آسه آن+ 3 که چين نقش پررنگي در آن دارد تلاش نموده اند تا به ايجاد توازن در برابر آمريکا و يکه تازي آن در منطقه نائل آيند(سازمند و ارغواني 1391: 182).
4-6. سازمان همکاري اقتصادي آسيا اقيانوسيه (اپک)
سازمان همکاري اقتصادي آسيا اقيانوسيه يا اپک54 در آغاز کار خود در سال 1989 با 12 عضو شروع بکار نمود. اين اعضاء عبارت بودند از: استراليا، نيوزلند، مالزي، اندونزي، کانادا، سنگاپور، آمريکا، ژاپن، کره جنوبي، فيليپين، برونئي و تايلند. در نوامبر 1991 سه عضو ديگر به اپک اضافه شدند که عبارت بودند از: چين، هنگ کنگ و تايوان. عضويت اين سه باعث نوعي تحول مفهومي در اپک شد. به اين معني که از آن پس واژه “اقتصادهاي عضو55” جايگزين کشورهاي عضو گرديد. علت آن اين بود که اعضاي اپک به ويژه به دليل مخالفت چين نمي توانستند براي هنگ کنگ و تايوان هويت مستقلي درحد کشور قائل شوند. به هر حال در فرايند گسترش اعضاي اپک در نوامبر 1993 دو کشور مکزيک و گينه نو ، در 1994 شيلي و در 1998 ويتنام، روسيه و پرو هم به عضويت اپک درآمدند. بدين ترتيب اعضاي اپک به 21 کشور افزايش يافت( شفيعي 1382: 48).
اپک با برخورداري از 40 درصد جمعيت جهان، 55 درصد توليد ناخالص داخلي دنيا و 44 درصد تجارت جهان بزرگترين سازمان فرامنطقه اي دنيا مي باشد. بر اساس آمار سال 2010 نرخ توليد ناخالص داخلي اين سازمان 8/35 تريليون دلار، حجم تجارت کالا بين اعضا براساس برابري قدرت خريد 9/9 تريليون دلار و حجم تجارت کالا و خدمات بين کشورهاي عضو 8/16 تريليون دلار بوده است(www.apec.org).
هدف از شکل گيري اپک ايجاد يک ساز و کار گفتگوي منطقه اي غير رسمي در موضوعات تجاري بود. علي رغم ترديد هاي آغازين در ميان بخشي از دولت هاي جنوب شرقي آسيا که ايالات متحده آمريکا، اپک را تحت سلطه مي گيرد و از آن استفاده مي کند تا برنامه آزاد سازي مطلوب خود را بر آنها تحميل کند، ولي در واقع اين کشورهاي جنوب شرق آسيا بودند که خواستار انسجام اپک بمنظور استفاده از بازار کاملاً مهم آمريکا بودند. اين کشورها نگران بودند که ايالات متحده به خاطر اختلافات تجاري فزاينده اش با دولت هاي منطقه و تثبيت منطقه گرايي اقتصادي آمريکاي شمالي و نيز بخاطر اينکه پايان جنگ سرد از اهميت حياتي جنوب شرقي آسيا براي منافع امنيتي ايالات متحده کاسته است، از اين منطقه دور شود. بنابر اين اعضاي اپک اميدوار بودند با قرار دادن ايالات متحده در يک شبکه منطقه اي ، دسترسي مداومشان به بازار ايالات متحده را تضمين کنند( فارل، هتنه و وان لانگن هووه 1390: 255)
4- 6-1. نقش آمريکا در شکل گيري اپک
بين سال هاي 1989 تا 1992، اپک جايگاه چنداني در سياست اقتصادي و تجاري آمريکا نداشت. درخلال اين دوره، نفتا و مذاکرات دور اروگوئه( درباب توافقنامه عمومي تعرفه و تجارت) اولويت هاي اول سياست تجارت آزاد آمريکا را تشکيل مي داد. اجلاس سياتل در سال 1993 که براي اولين بار ايالات متحده را ميزبان سران اپک نمود نقطه عطفي هم در مورد نقش آمريکا در حوزه آسيا- پاسيفيک و هم در آزادسازي تجاري و سرمايه گذاري در اپک بود. براي آمريکا شکل گيري اپک از جهات مختلف اهميت داشت: اپک بازار وسيعي براي محصولات آمريکايي بود. اين سازمان در راستاي اهداف آمريکا در زمينه هاي آزادسازي، دمکراسي و امنيت قابل بهره برداري بود. اپک همچنين براي دولت و جامعه اقتصادي آمريکا فرصت بسيار مهمي براي اعمال رهبري اقتصادي آمريکا در يکي از مهم ترين و وسيع ترين مناطق جهان بود( شفيعي 1382: 52).
4-6-2. روند فعاليت هاي اپک
الف) از زمان تشکيل تا سال 2000
از زمان تشکيل اولين اجلاس سران اپک تفکر غالب بر اجلاس هاي اپک بيشتر مسائل اقتصادي و تجاري بود . اجلاس سران اپک در 1994 در بوگور اندونزي نقطه عطفي در تاريخ تحولات اپک مي باشد زيرا زيربناي آنچه که قرار است اپک تعقيب نمايد در اين اجلاس پايه ريزي گرديد. در اين اجلاس سه هدف اصلي در دستور کار اپک قرار گرفت: آزادسازي تجارت و سرمايه گذاري، ايجاد تسهيلات تجاري و همکاري هاي اقتصادي و فني. همچنين در بيانيه پاياني اين اجلاس اهداف ذيل به عنوان نقشه راه اپک تعيين گرديد : مقابله با تغييرات سريع اقتصادهاي منطقه اي و جهاني،حمايت از توسعه اقتصادي جهان و نظام هاي تجاري آزاد و دوجانبه، تداوم کاهش موانع تجاري و سرمايه گذاري براي آزادي جريان کالا و خدمات در ميان اقتصاد کشورهاي عضو، تضمين برخورداري مردم کشورهاي عضو از منافع رشد اقتصادي، بهبود آموزش و پرورش ، توسعه ارتباطات و حمل و نقل و پايداري منابع. اجلاس هاي سالانه اپک تا سال 2000 بيشتر حول پيگيري و عملياتي نمودن اهداف تعريف شده فوق بود. ضمن اينکه پس از بروز بحران مالي آسيا در سال 1997 بخش قابل توجهي از گفتگوهاي مقامات اپک را يافتن راهکارهايي براي برون رفت از اين بحران تشکيل مي داد( شفيعي 1382: 57-54).
ب) از سال 2000 به بعد
روي کار آمدن نومحافظه کاران در آمريکا و حادثه 11 سپتامبر در اوايل دهه 2000 باعث شد فضاي امنيتي بر مناسبات جهاني حاکم شود. بر همين اساس اجلاس سران اپک در سال2001 در شانگهاي به شدت تحت تاثير حادثه يازده سپتامبر و رکود اقتصادي حاکم بر دنيا که عمدتاٌ ناشي از حادثه 11 سپتامبر بود، برگزار شد. شايد براي اولين بار بود که مساله امنيت در اجلاس اپک به طور پررنگ مطرح شد. پيش از اين مساله امنيت به عنوان يک عنصر ضروري براي توسعه اقتصادي مطرح بود اما حادثه يازدهم سپتامبر و امنيتي شدن محيط بين الملل آثار خود را بر اپک نيز برجا گذاشت و سبب شد تا بخش مهمي از وقت اجلاس شانگهاي صرف بحث پيرامون حوادث تروريستي گردد. درجمع بندي نهايي، اپک متعهد شد تا همکاري هاي جدي در حوزه مبارزه و مقابله بملل اثار خود را بر اپک نيز برجاگذاشت و سبب شد تا بخش مهمي از وقت اجلاسا تروريسم صورت دهد. از اين سال به بعد در اجلاس هاي ساليانه اپک، درکنار موضوعات اقتصادي و تجاري، بخشي از موضوعات و مسائل دستور کار اجلاس را موضوعات امنيتي ازجمله مسئله تروريسم بخود اختصاص داده است(شفيعي 1382: 60-58).موضوعات اقتصادي وه
4-6-3. ارزيابي و چشم انداز آينده اپک
مجمع همكاري اقتصادي آسيا-اقيانوس آرام در 1989 براي كمك به ترويج تجارت آزاد در منطقه آسيا-اقيانوس آرام پايه گذاري شد. آغاز به كار موفقيت آميز اين مجمع گوياي آن بود كه انديشه تشكيل چنين مجمعي در زمان مناسبي مطرح شده است. به رغم اين شروع موفق، تاريخچه بعدي اپك حكايت از آن دارد كه شايد هواداران و برخي از اعضاي آن توقعات غيرواقع بينانه و يا هدف هاي متبايني داشته اند و در نتيجه اپك در برآورده ساختن بسياري از اميدهاي معماران خودش ناكام مانده است. به شكل ظاهراً تناقض آميزي، يكي از توانمندي هاي بالقوه اپك در نهايت به يكي از سرچشمه هاي تنش و نمونه مهمي از منطقه گرايي افتراقي تبديل شد. با آن كه بيش از نيمي از توليد ناخالص داخلي جهان متعلق به اپك است اعضاي پايه گذار اپك-استراليا، ايالات متحده، كانادا، ژاپن، كره جنوبي، چين، هنگ كنگ و تايوان به علاوه ي كشورهايي كه پايه گذار آسه آن (اتحاديه ي كشورهاي جنوب شرقي آسيا) بودند يعني برونئي، اندونزي، مالزي، فيليپين، سنگاپور و تايلند-گروه رنگارنگي را تشكيل مي دادند كه از لحاظ سياسي، اجتماعي يا اقتصادي وجوه مشترك چنداني نداشتند. اين فقدان هويت مشترك با عضويت بعدي شيلي، پرو، ويتنام و حتي روسيه- كه كشوري بود كه دليل آشكار چنداني براي عضويت نداشت- عميق تر شد(اپک 1390:(rasekhoon.net .
لزوم گردهم آوردن چنين كشورها و منافع متبايني منجر به توسعه نوعي روند آزاد سازي تجارت با دو سرعت متفاوت و نيز “منطقه گرايي باز” به منزله ي يكي ديگر از پديده هاي خاص اپك شد. جدول زماني كه در اعلاميه اجلاس 1994 سران اپک در بوگور56 اندونزي براي آزادسازي تجارت پيشنهاد شد، براي دستيابي اقتصادهاي توسعه يافته عضو اپك به آزادسازي تجاري، سال 2010 و براي اقتصادهاي در حال توسعه، سال 2020 را تعيين كرده بود. جالب توجه آن كه اين گونه تمهيدات آزادسازي نه تنها داوطلبانه و غيرالزامي بود بلكه در مورد كشورهاي غيرعضو هم قابل تعميم بود. در واقع، وجه تمايز اپك مفهوم منطقه گرايي باز بود كه به موجب آن هدف نهايي، آزادسازي غيرتبعيض آميز تجارت بود و در نتيجه نوعي از اردوگاه هاي تجاري تبعيض آميز كه موافقت نامه ي تجارت آزاد امريكاي شمالي (نفتا) و اتحاديه اروپا مصداقش بود عملاً مردود شمرده شد (اپک 1390:(rasekhoon.net.
دست كم به شكل بالقوه يكي از سودمندترين نوآوري هاي اپك “نشست هاي رهبران” بوده كه از 1993 هر ساله برگزار شده است. هيچ مجمع ديگري فرصت نشست هاي منظم ميان چنين گروه پراكنده اي از كشورها را كه به ويژه شامل رهبران چين و تايوان باشد فراهم نمي ساخت. اما اثربخشي بالقوه ي چنين نشست هايي تا اندازه ي زيادي بستگي به شور و شوقي داشته كه ايالات متحده از خود نشان داده است ولي آمريکا به طور كلي از اپک بيشتر کارکردي سياسي انتظار داشته است. شايد به شكل اساسي تر، عاملي كه سبب به حاشيه رانده شدن اين سازمان گشته است وجود ساير سازمان ها و ناتواني خود اپك از ايفاي نقش مؤثر در برهه هاي بحراني باشد. حضور نسبتاً بي رنگ اپك در جريان بحران سال 1997 شرق آسيا بسياري را درباره ي اهميت و مطلوبيت اين سازمان به ترديد انداخت. شايد گوياترين شاخص محدود بودن اثربخشي اپك اين باشد كه بسياري از اعضايش از جمله ايالات متحده، استراليا، ژاپن و سنگاپور، رويكرد چند جانبه اي را كه اپك ترويج مي كرد، كنار گذاشته و به موافقت نامه هاي تجارت ترجيحي دوجانبه محدودتر و تبعيض آميزتر روي آورده اند( اپک 1390:(rasekhoon.net.
ظاهراً فقدان سازو كارهاي تنفيذ تصميمات، لزوم سازش دادن منافع سياسي و اقتصادي متنوع و تفاوت هاي چشمگيري كه از حيث سطوح توسعه و توانايي هاي دولت ميان اعضاي اپك وجود دارد موانع بزرگي در راه نوعي از همكاري و همگرايي بوده است. اين احتمال وجود دارد در بلندمدت، اپك به واسطه توسعه سازمان هاي بين المللي دولتي تازه اي كه بازتاب هويت و منافع گروه بندي هاي منطقه اي محدودتر و مشخص تري باشند بيش تر به حاشيه رانده شود. براي نمونه، تكوين “آسه آن+3” به صورت بالقوه مي تواند به نحوي بيانگر و پيش برنده منافع اعضاي شرق آسيايي اپك باشد كه از خود اپك برنمي آيد.
در مجموع مي توان گفت هرچند اهميت اين سازمان نسبت به گذشته کمتر شده ولي در عين حال با توجه به تحولات جديد منطقه اي از جمله افزايش تقابل آمريکا و چين و نيز سياست بازگشت به آسيا پاسيفيک اوباما، آمريکايي ها مي توانند از اين نهاد منطقه اي به عنوان ابزاري براي مقابله با نفوذ چين در منطقه استفاده کنند. لذا نقش و جايگاه آتي اپک بستگي به روند تحولات منطقه اي بويژه روند مناسبات آمريکا و چين دارد. ضمن اينکه با توجه به عضويت چين در اين نهاد و امکان استفاده از آن براي ارائه ابتکارات و پيشبرد اهداف خود و مقابله با سياست آمريکا در مهار آن کشور، اپک همچنان از جايگاه مهمي در استراتژي آمريکا در منطقه برخوردار است. بويژه آنکه چيني ها در اجلاس هاي اخير اپک، ابتکارات و پيشنهادهاي جاه طلبانه اي را با هدف افزايش نقش و جايگاه خود در اين سازمان و نيز در منطقه آسيا پاسيفيک ارائه داده اند.

فصل پنجم
جايگاه آسيا پاسيفيک در استراتژي آمريکا

مقدمه:
منطقه آسيا پاسيفيک پس از جنگ جهاني دوم و در خلال جنگ سرد شاهد تحولات گوناگوني بوده است. ويژگي مهم همه اين تحولات وجود قدرت هاي فرامنطقه اي و نقش و تاثير آنها بر شکل گيري تحولات اين حوزه مي باشد. عمده ترين قدرت فرامنطقه اي که همواره بيشترين نقش و تاثير را در تمامي تحولات اين منطقه داشته است، ايالات متحده آمريکا مي باشد. در واقع نظم شکل گرفته در اين منطقه در دوره جنگ سرد نظم تحت رهبري آمريکا و مبتني بر

پایان نامه
Previous Entries منابع پایان نامه درباره امر به معروف، نماز جمعه Next Entries پایان نامه ارشد درمورد باراک اوباما، توسعه صادرات، نومحافظه کاران