پایان نامه ارشد درمورد بافت تاریخی، بهسازی و نوسازی، بازآفرینی، نوسازی و بهسازی

دانلود پایان نامه ارشد

نقلیه موتوری با تاکید بر حفظ کالبد و ارزش ها و روحیه حاکم بر محله ها؛ از جمله این طرح ها می توان به طرح های روان بخشی و بهسازی و نوسازی محورهای فرهنگی شهرهای شیراز و اصفهان اشاره کرد.
طرح های مرمت و احیاء که با ایجاد مدیریت جداگانه در وزارت مسکن و شهرسازی برای باززنده سازی بافت های قدیم با حفظ ویژگی های زندگی و عملکردی مطلوب به اجرا درآمد؛ برای مثال نمونه ای از این طرح ها در شهرهای شوشتر، سمنان و گرگان تهیه و اجرا شد.
اجرای طرح های ویژه بافت قدیم برای شهرهای تاریخی کشور با هدف باز زنده سازی و ارائه ارزش های تاریخی، معماری و هنری ساخت و ساز در این شهرها
طرح تجمیع در بافت قدیم، یعنی شکلی از نوسازی و بهسازی در گستره وسیع و با ارزش و اهمیت که در شهر مشهد و اطراف حرم مطهر امام رضا(ع) در مساحتی به وسعت 331 هکتار به اجراء در آمد.
طرح احداث مجتمع های مسکونی برای نوسازی و تغییر در بافت های محله های قدیم که از طریق وزارت مسکن و شهرسازی و تغییر در سال 1381 ارائه شد. هدف آن استفاده بهینه از عرصه های قدیم شهری است که ساخت و سازهای فرسوده آن امکان استفاده بیشتر را برای سکونت نمی دهد (ابراهیمی و همکاران، 1387).
بافت کالبد تاریخی شهر به عنوان کلیتی همبسته، یکی از زیرسیستم های کالبد شهر است (چادویچ35، 1978 :12). برخی از پژوهشگران بافت شهرها را متاثر از ترتیب و قرارگیری خیابان ها و میدان ها دانسته اند و آن را مهم تر از ترتیب و قرارگیری سایر عناصر برشمرده اند (کراوفورد36، 2006: 1). قطعات، خیابان ها، فضاهای ساخته شده و فضاهای باز و کاربری اراضی، عناصر تشکیل دهنده ی بافت تاریخی هستند که با یکدیگر مرتبط بوده و سیستم واحدی را تشکیل می دهند (لوی37، 1999: 1).
با توجه به موضوع پژوهش حاضر، در ادامه مروری مختصر بر ادبیات احیا و بازسازی بافت های کهن خواهیم داشت. در این خصوص تئوری های مختلفی ارائه شده که به چند مورد از آنها اشاره می کنیم:
کامیلوسیته در کتاب “هنر ساختن شهرها” نظرات مرمتی خود را به صورت سلسله مراتب مکانی یا فضایی، تلفیق و انطباق، هویت تاریخی، توازن از طریق ساماندهی فضاهای شهری، نفی عبور سریع در بافت های کهن و اولویت به عابر پیاده در درون بافت با رعایت مقیاس انسانی بیان می کند (حبیبی، 1381: 40). ادموند بیکن در اثر خود با نام “طراحی شهرها” نظریه “ساماندهی استخوان بندی اصلی شهرها” را متاثر از رشد شهر بر شهر، با برخورداری از انگاره ای روشن از استخوان بندی شهر تشریح می کند. کریستوفر الکساندر هدف مداخله در بافت های کهن را ساماندهی دگرگونی ها می داند و شیوه ی اقدام، بازسازی، نوسازی و بهسازی می باشد، کاربرد پیشنهادی وی معاصر سازی و روش مداخله روش جامع مرمت شهری است (حبیبی و مقصودی، 1381: 50).
به طور کلی هدفی که جهت باز زنده سازی یک بافت در نظر گرفته می شود باید خدمت به جریان زندگی را مد نظر داشته باشد، در این صورت است که مفهوم دار می شود. باید تداوم گذشته و حال را مورد توجه داشت و به شهر به عنوان یک مجموعه و نه عناصر منفک و مجزای تاریخی – شهری، بلکه به عنوان بافت تاریخی و یک ارگانیسم زنده و پویا نگاه کرد (پورجعفر، 1379: 46). نقطه ی مشترک نظراتی که بیان شد، ضرورت شناخت ساختار اصلی شهر کهن و سلسله مراتب کالبدی و فضایی اش به عنوان یک سیستم یکپارچه متشکل از سلول های عناصر و اجزای هویتی آن، پیش از هر گونه مداخله در بافت است.
چارلز جنکز نظريه ي گذر از شعور ملي به هويت محلي با هدف زنده كردن باورها و تصورات محلي ساكنان شهرهاي داراي بافت فرسوده و تاريخي را ارائه مي نمايند(حبیبی و مقصودی،1381: ص 50). همچنین سونای و دیگران در سال 2008 بهسازي و نوسازي مركز تاريخي شهر ترابزون، اسلام فاتر در سال 2007 نوسازي در آفريقاي جنوبي و اریت آمیت کوهن در سال 2005 همکاری بین برنامه ريزي شهري و ميراث فرهنگي و تغيير نقشهاي مركز شهرهاي تاريخي را بررسي ومطالعاتي انجام داده اند، كه همه اين مطالعات در سطح جهان نشان دهنده ي اهميت حفظ هويت بافت تاريخي در امر بهسازي و نوسازي مي باشد.
به طور کلی یکی از مشکلاتی که بافت های تاریخی شهرها با آن روبرو هستند، فرسودگی کالبدی و عدم استحکام و ایمنی بناهای این بافت ها می باشد. این بافت ها که سرمایه ی ملی و هویت بخش شهرهای ما محسوب می شوند، سالهاست که مورد بی توجهی قرار گرفته اند و عملاً تلاشی جدی برای حفظ و ارتقای کیفیت آنها انجام نمی شود. به منظور پیشگیری از فرسایش هر چه بیشتر این بافت ها ضروری است تمهیداتی اندیشیده شده و اقدامات اساسی صورت پذیرد. چرا که اگر این بافت ها تخریب شوند، علاوه بر صدمات جانی و مالی به ساکنین آنها، ضربه جبران ناپذیری بر هویت و تاریخ شهرها وارد می شود. در بافت های تاریخی ارزش های تاریخی، فرهنگی، معماری و شهرسازی بسیاری در معرض تهدید انبوهی از مشکلات اجتماعی، اقتصادی، زیست محیطی و فرسودگی های کالبدی قرار دارند. لذا حفظ این ارزش ها که در حقیقت حفظ هویت شهرها محسوب می شود و استفاده از امکانات بالقوه شهری که در این بافت ها رها شده اند، مداخله در بافت های تاریخی به منظور بهسازی آنها و از جمله مقاوم سازی و استحکام بخشی بناها را ضروری می سازد. برای این منظور شناخت عوامل موثر بر هویت کالبدی بافت های تاریخی در نحوه ی نگهداری و مرمت این آثار تاثیرگذار می باشند. مطالب ذکر شده، ضرورت پژوهش حاضر را مشخص می کند. در ادامه به برخی از مطالعات انجام شده در ارتباط با موضوع پژوهش می پردازیم.
ستایشگر، تیموری و قلعه نوعی (1390) در مورد احیای بافت تاریخی با تاکید بر هویت بخشی فضاهای شهری (نمونه موردی: محله درب دروازه شیراز) به مطالعه پرداختند. این پژوهش بر اساس اطلاعات و اسناد کتابخانه ای، به مطالعه احیای کالبدی بافت تاریخی با هدف هویت بخشی در فضای شهری محله درب شاهزاده شیراز پرداخته و ویژگی های با ارزش بافت تاریخی آن را بیان نموده است. همچنین به شرح تغییراتی در سازمان کالبدی فضایی محله درب شاهزاده پرداخته و با ایجاد تسهیلات فرهنگی، تفریحی و خدماتی انسانی؛ باز گرداندن هویت بافت تاریخی را بیان کرده است (ستایشگر و همکاران، 1390).
نوری نژاد (1391) به بررسی”نقش جایگاه هویت شهری در احیاء بافت های تاریخی شهرها با تاکید بر بهسازی و نوسازی (نمونه موردی: بافت قدیم شهر ایلام)” پرداخته و بیان می دارد که شهر ایلام دارای بافت های قدیمی و فرسوده است که توجه بیشتر به احیاء، نوسازی و بهسازی کلیه زمینه ها بر اساس مداخلات اصولی امری ضروری است که در این پژوهش سعی شده به نقش هویت در احیا و سرزندگی بافت های قدیمی و تاریخی با تاکید بر بهسازی و نوسازی به صورت نمونه موردی بافت شهر ایلام پرداخته شود تا راهکارها، سیاست ها، چشم اندازها و راهبردهایی در جهت با هویت نمودن این بافت ها پیشنهاد نمود.
محسنی، کتابچی و زندی آتشبار (1392) با موضوع “تغییر اجتماعی- کالبدی بافت تاریخی شهرهای ایران، با تاکید بر رویکرد اصالت بخشی؛ راهی به سوی ایجاد محلات پایدار” به مطالعه پرداختند و عنوان می دارند که به منظور جلوگیری از کاهش اهمیت بافت های تاریخی واجد ارزش، اجرای برنامه ها بدون در نظر گرفتن ابعاد اجتماعی، به نتایج مطلوب نخواهند رسید و حتی امکان دارد تبعات سویی نیز به دنبال داشته باشند. یکی از راههای موفق، رویکرد جابجایی جمعیت است که در نهایت به ارتقای کیفیت محیط و سکونت اقشار مرفه منجر می گردد، که از آن به عنوان رویکرد اصالت بخشی یاد می شود. از طرف دیگر توسعه پایدار و پایداری محلات در دهه های اخیر به عنوان مهمترین پارادایم شهرسازی مورد نظر است. آنها در این پژوهش بیان می کنند که مداخلات در محلات تاریخی با رویکرد اصالت بخشی منجر به ارتقای کیفیت زندگی در این محلات می شود.
بهزاد فر (1386) معتقد است؛ براي شناخت هويت يك شهر مي بايد مولفه هاي سازنده شخصيت آن شهر را شناخت. او مولفه هاي شخصيت يك شهر را همانند شخصيت انساني داراي دو بعد عيني يا كالبدي و ذهني يا روحي مي داند كه مي توان از طريق سه محيط طبيعي، مصنوعي و انساني از همديگر تفكيك نمود.
قاسمي (1383) طي يك مصاحبه آزاد با تعدادي از شهروندان تصوير ذهني آنها را براي داشتن يك محله مسكوني خوب با توقعاتي با عنوان درهم تنيدگي نفوذ پذيري و خوانايي ذكر مي كند تا به جاي بافت هاي كنوني حوزه هايي داشته باشيم كه بتوان نام محله را بر آنها اطلاق نمود. وي برآورده شدن چنين توقعاتي را در سطح محله معادل برآورده شدن حس آسايش، امنيت، آرامش، خودماني بودن دنجي و حس تعلق به مكان مي داند.
انگلیش هریتیج38(2008)، بر این باور است که تدوین چارچوب حفاظت یکپارچه تلاشی است به منظور شناسایی فرایند مدیریت مکان میراثی که به بهترین شکل ارزش های میراثی مکان را پایدار می سازد، در حالی که فرصت ها را به منظور اشکارسازی یا تقویت ارزش ها برای نسل های حال و اینده به رسمیت می شناسد. همچنین هدف اصلی از بازآفرینی بافت های تاریخی ایجاد امکان بهره برداری اقتصادی از مکان، به گونه ای می باشد که ارزش کافی به منظور پوشش هزینه های بازآفرینی و نوسازی را ایجاد کند، بازگشت سرمایه را برای مالکان یا توسعه گران فراهم آورد و درآمد لازم به منظور هزینه های بلند مدت نگهداری و حفاظت از بناها و بافت های تاریخی را تامین می کند.
کیانی و همکاران(1388)، در پژوهشی با عنوان بررسی هویت بخشی شهر فیروزآباد در بهسازی و نوسازی بافت تاریخی شهر گور با استفاده از تکنیکSWOT ، بیان می کند که هويت شهري نشان دهنده فرهنگ شهرنشينان است، بافت فرسوده تاريخي به عنوان هويت و تبلور فرهنگ آن شهر مي باشد. بنابراين، حفظ آن در زمان بهسازي و نوسازي تاكيد مي شود. شهر گور اولين شهر دايره اي ايران در زمان ساسانيان مي باشد، كه در حاشيه شهر فيروزآباد كنوني در استان فارس واقع است. هدف از مقاله حاضر مطالعه و بررسي مشكلات و ارائه راه كارها به منظور حفظ و ايجاد هويت براي شهر فيروزآباد از طريق بهسازي و نوسازي بافت فرسوده تاريخي شهر گور مي باشد نتايج تحقيق نشان ميدهد، اجراي طرحهاي توسعه شهري شهر فيروزآباد بدون توجه به بافت تاريخي شهر گور صورت گرفته است بر اين اساس، رشد و توسعه شهرنشيني، ارائه ايده هاي معماري و شهرسازي بي هويت و افزايش جمعيت شهر فيروزآباد موجب فراموشي در امر بهسازي و نوسازي شهر گور گرديده است، كه به تبع آن، عدم استفاده از متخصصين و برنامه ريزان شهري در بافت تاريخي شهر گور هم خود دليلي بر اين وضعيت است.
دوراتی و همکاران39(2004)، بر این باور است که مراکز تاریخی شهری باید به عنوان بخشی از پویایی اقتصاد شهر مورد توجه قرار گیرند؛ آنها مناطقی مستقل به لحاظ کارکردی نمی باشند و معمولا نوعی رابطه همزیستی با سایر مناطق شهر دارند. همچنین مراکز تاریخی تنها به منظور اقدامت حفاظتی مورد توجه نمی باشند بلکه باید برای بازآفرینی نیز مورد توجه قرار گیرند.

فصل سوم: روش شناسی پژوهش و شناخت محدوده مورد بررسی

3-1- مقدمه
هويت شهرها فضايي براي رشد و توسعه انسان ميباشد، هويت و ايجاد هويت در شـهرها از طريق نمادهاي طبيعي و انساني يكي از مباحث مهم در برنامه ريـزي شـهري و شهرسـازي بـه عنوان يكي از ضروريات توسعه پايدار مطرح مي گردد. رشد سريع و ناهنجـار مراكـز شـهري، افزايش جمعيت شهرها و همچنين گسترش ساخت و سازهاي نامتناسب شهري ، زيـان بيـشتر به بافت هاي تاريخي و بي هويتي شهر و تاثير منفي بر ساكنان شهر مـي شـود . بنـابراين، حفـظ بافت تاريخي به عنوان هويتي ضروري براي ادامه حيات شهرها مطرح ميگردد .
اهميت و ضرورت حفظ آثار كهن نه به عنوان پديده هاي نمادين، بلكه به دليل شـناخت سـير تحول و تكامل تاريخ شهرسازي و تمدن شهرنشيني، حفظ هويت و اصـالت شـهري و تبيـين حيات شهري بر اساس شواهد و مدارك علمي همواره مـورد توجـه بـوده اسـت (شـماعي و پوراحمد، 1384).
در اين فصل از پایان نامه اسـتفاده از روش توصـيفي – تحليلـي و روش های میدانی برای شناخت و بيان

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درمورد میراث فرهنگی، فضای معماری، باستان شناسی، ارزش های فرهنگی Next Entries پایان نامه ارشد درمورد بافت تاریخی، شهر اردبیل، بافت تاریخی شهر، شهرستان اردبیل