پایان نامه ارشد درمورد استان هرمزگان، بهینه سازی چند هدفه، دریای عمان

دانلود پایان نامه ارشد

، این نتیجه ارزشمند است. به علاوه میانگین مسافت یا زمان لازم برای دسترسی به تسهیل، از دیگر مقیاس های سنجش اثربخشی مکان یک تسهیل است. هر چه مقدار مسافت یا زمان طی شده کمتر باشد تسهیل قابلیت دسترسی بیشتری برای کاربران دارد. بنابراین یکی از برنامه های مکان یابی تسهیلات عمومی می تواند قرار دادن آن تسهیل در جایی باشد که میانگین فاصله سفر را کمینه سازد با توجه به اینکه هدف کمینه سازی میانگین فاصله سفر معادل مینیمم کردن مجموع فواصل وزن دهی شده است، از آنجایی که دو هدف معادل هم هستند می توانند بجای هم مورد استفاده قرار گیرند. مسئله میانه اولین بار توسط حکیمی در 1964 مطرح شد. Maranzana در 1964 به طور مستقل از حکیمی الگوریتمی را بسط داد که شبیه کار وی بود. راه حل Maranzana (که یک روش هیوریستیک بود) جواب خوبی برای مسئله P- میانه ارائه می کرد. مسئله P- میانه روی شبکه ابتدا به صورت یک مسئله “برنامه ریزی خطی عدد صحیح” فرموله و توسط Revelle و Swain حل (بهینه) شد. در مدل اصلی P- میانه شرط فاصله وجود ندارد. با اعمال محدودیت فاصله تسهیل- مشتری، با مسئله میانه با شرط ماکزیمم فاصله مواجه هستیم. در مسئله پوشش به دلیل محدودیت های منابع (تسهیلات یا بودجه) قادر به پوشش کل جمعیت نخواهیم بود. در این مواقع هدف تغییر می کند و سعی در تعیین مکان تسهیلات داریم به نحوی که بتوان بیشترین تعداد افراد را در فاصله مشخصی تحت پوشش قرار داد. برای توضیح چگونگی تبدیل مسئله پوشش به میانه: اگر طی حل مسئله پوشش مجموعه، تعداد تسهیلاتی که بدست می آوریم بیشتر از p در مسئله p- میانه باشد، مسئله p- میانه شدنی خواهد بود. فاصله اصلاح شده را به صورت: dij’ در صورتی که dij کمتر یا مساوی با فاصله استاندارد (S) باشد مساوی صفر و در غیر این صورت مساوی با یک است، تعریف می کنیم. در حالی که dij فاصله یا زمان لازم برای طی کردن مسافت بین دو گره i و j است و dij’ فاصله اصلاح شده می باشد. و سپس می توان مسئله میانه را به کمک فاصله اصلاح شده ی فوق از حالت کمینه ساختن مجموع فواصل وزن دهی شده، به مینیمم کردن مجموع تقاضای پوشش نیافته، تبدیل کرد. بعنوان نمونه اگر فاصله تسهیل- مشتری بیشتر از S باشدdij’=1 و داریم dij’ × ai = ai، و تابع هدف (Min ∑ ai dij’) سعی در حداقل کردن تقاضای پوشش نیافته دارد. به طور خلاصه می توان گفت که مسئله ماکزیمم پوشش حالت خاصی از مسئله P- میانه است (Church و Revelle،1976). مدل P- میانه به طور ناملموس مفهوم “در دسترس بودن تسهیل” (Accessibility) را در کل سیستم اپتیمم می کند، مقادیر کوچکتر میانه به معنی دسترسی بهتر به تسهیا می باشد (Goodchild،1984).
به حداقل رساندن مجموع یا میانگین فاصله به نفع متقاضیانی است که در مراکز جمعیتی به صورت خوشه هستند و به ضرر متقاضیانی است که در مکان های پراکنده تر قرار دارند. چنین تبعیضی در مورد تسهیلات اضطراری (مانند: آمبولانس، آتش نشانی، ماشین پلیس و …) روی کاربرانی که از تسهیلات دور هستند تاثیر قابل توجهی دارد (Brito و همکاران).
مسائل بهینه سازی چند هدفه
مسائل بهینه سازی چند هدفه یا چند معیاره شامل بیش از یک تابع هدف می باشند.
فرموله سازی مسائل بهینه سازی چند هدفه به صورت کلی زیر است:
Optimize fi (X) for all i = 1,2,…, I ()
With gj(X) ≤ 0 for all j = 1,2,…,J ()
And hk(X) = 0 for all k=1,2,…,k ()
(شماره گذاری فرمولا مونده)
در نمایش فوق X نشان دهنده یک بردار جواب (یک نقطه در فضای جستجو) است که شامل متغیرهای تصمیم می باشد. مجموعه f توابع هدفی را نشان می دهد که قصد بهینه سازی آنها را داریم. مسائل بهینه سازی عمدتا با محدودیت هایی همراه هستند که به موجب آن فضای جستجوی متغیرهای تصمیم به زیر مجموعه ای از فضای کل تبدیل می شود. در نمایش فوق مجموعه g شامل محدودیت های نامساوی و مجموعه h نشان دهنده مجموعه محدودیت هایی است که به صورت تساوی هستند. در مسائل تک معیاره (تک هدفه) یک ماکزیمم سراسری وجود دارد و هدف یک الگوریتم جستجو یافتن آن نقطه بهینه است. در اغلب مسائل دنیای واقعی به دنبال بهینه کردن چندین هدف هستیم که عموما با هم در تعارض هستند (Arslanoglu،2009). مسائل بهینه سازی چند هدفه مقید از نقطه نظر کاربردی (یا واقعی) بودن از اهمیت زیادی برخوردار هستند. روش های بهینه سازی کلاسیک (از جمله MCDM ها) مسائل بهینه سازی چند هدفه را تبدیل به مسائل بهینه سازی تک هدفه کرده و سپس به حل آن می پردازند (Deb و همکاران،2002). در بهینه سازی چند هدفه می توان جوابی پیدا کرد که هر کدام از توابع هدف را مستقلا بهینه کند ولی یافتن نقطه ای که تمام توابع هدف را به طور همزمان بهینه کند به دلیل ساختار متعارض اهداف غیر ممکن است. بنابراین در مسائل چند هدفه جواب بهینه نخواهیم داشت. به جای آن مجموعه از جواب ها را داریم که قابل جایگزینی (Trade-off) با یکدیگر هستند، به عبارتی مجموعه جوابی ارائه می دهیم که تصمیم گیرنده با توجه به اولویت های شخصی، از بین جواب های بدست آمده یکی را برمی گزیند. بهینه سازی پرتو (Pareto Optimality) به عنوان مفهومی برای بهینگی مسائل چند هدفه ارائه شده است. قبل از تعریف پرتو، لازم است به تعریف مفهوم غلبه (Dominance) بپردازیم.
تعریف: بردار جواب X به بردار جواب Y غلبه می کند هرگاه:
به ازای تمام i ها داشته باشیم: fi (X) ≥ fi (Y) و
با ازای حداقل یک i داشته باشیم fi (X) fi (Y):
(فرض کردیم تابع هدف از نوع بیشینه سازی است)
بنابر تعریف فوق X بر Y غلبه می کند هرگاه با توجه تمام توابع هدف به خوبی Y و بازای حداقل یک تابع هدف بهتر از Y عمل کند.
تعریف: بردار جواب vϵX بهینه پرتو (Pareto Optimal) است هرگاه بردار جوابی در فضای جستجوی X به v غلبه نکند.
تعریف: نموداری شامل نقاطی از مجموعه پارتو بهینه که به هیچ جوابی در فضای جستجو مغلوب نمی
شوند جبهه بهین پرتو (Pareto-Optimal Front) نام دارد.
غیر ممکن است در جبهه پرتو بازای افزایش یکی از توابع هدف، تابع هدف دیگری کاهش پیدا نکند (فرض کردیم تابع هدف از نوع ماکسیمم سازی است). با توجه به موارد گفته شده هدف مکانیسم حل برای مسائل بهینه سازی چند هدفه، یافتن مجموعه بزرگی از جواب های قابل تبادل است، و در نهایت مجموعه متنوعی از جواب های نامغلوب را به تصمیم گیرنده ارائه می دهیم (Arslanoglu،2009).

فصل دوم
2-1- محدوده مورد مطالعه
2-1-1- مقدمه
کشور ایران دارای مرز خشکی و دریایی با 15 کشور منطقه است. به لحاظ دارا بودن مرز آبی، کشور هم مرز با دو دریای عمان و خزر، و خلیج فارس می باشد. به علاوه ایران در مرز این سه دریا دارای بنادر مهمی است، بندر عباس واقع در شمال تنگه ی هرمز بزرگترین بندر ایران به شمار می رود. تنگه ی هرمز معبر باریکی است که دریای عمان را از خلیج فارس جدا کرده است. این مناطق از لحاظ تجارت دریایی اهمیت زیادی دارند: بعنوان مثال منطقه خلیج به علت دارا بودن ذخایر بزرگ هیدروکربن با افزایش ترافیک کشتی ها، به ویژه ترافیک تانکرها برجسته شده و دریای خزر با توجه به رشد حمل و نقل از طریق کریدور شمال جنوب مورد توجه است (Cheraghi و همکاران،2012). بین توزیع جاذبه های گردشگری و میزان درآمد آن همبستگی معناداری مشاهده نمی شود، برای مثال از حیث جذابیت های توریستی ایران جزو ده کشور اول جهان از لحاظ جاذبه های (فرهنگی و تمدنی) گردشگری و جزو پنج کشور اول جهان از نظر تنوع (محیط طبیعی) گردشگری و جزو سه کشور اول جهان از نظر تنوع صنایع دستی است، همچنین ایران در منطقه جنوب آسیا رتبه دوم جذب بیشترین گردشگر و درآمد حاصل از گردشگری بعد از هند را به خود اختصاص داده است (ابراهیم زاده و آقاسی زاده،1388)، اما در مقایسه با سایر کشورهای جهان از حیث درآمد گردشگری در جایگاه کم درآمد ترین کشورها جای گرفته است. ایران جزء 15 کشور برتر در سازمان جهانی دریانوردی است، و با توجه به اینکه حدودا یک سوم مرزهای ایران آبی هستند و توریستی ترین شهرهای جهان غالبا شهرهای ساحلی هستند اما در ایران شمار گردشگران خارجی چندان نیست که بتوان بر اساس آن سیاست گذاری کرد. ولی خط ساحلی هم در شمال هم در جنوب محبوب ترین نقاط برای گردشگران داخلی است (زراعت کار مقدم و مکی زاده،1392).
2-1-2- معرفی استان هرمزگان
استان هرمزگان یکی از 31 استان ایران است و در جنوب کشور بین مختصات جغرافیایی 25 درجه و 30 دقیقه تا 28 درجه و 53 دقیقه عرض شمالی و 52 درجه و 44 دقیقه تا 59 درجه و 16 دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویج واقع شده است. بخش عمده ای از هرمزگان (حدود 36%) را مناطق کوهستانی فرا گرفته و از میزان 5780 کیلومتر مرز آبی کشور، استان با احتساب مرز آبی جزایر حدود 26% از این سهم را به خود اختصاص داده است. این استان حدود 71 هزار کیلومتر مربع مساحت دارد، هرمزگان از جهت شمال و شمال شرقی با استان کرمان، غرب و شمال غربی با استان های فارس و بوشهر، از شرق با سیستان و بلوچستان همسایه بوده و کرانه‌های این استان در شرق بر دریای عمان و در غرب بر خلیج فارس در نواری به طول تقریبی 900 کیلومتر قرار دارد (سالنامه آماری اداره کل ثبت احوال استان هرمزگان،1390). با توجه به آمار سال 90 جمعیت استان معادل 1.578.183 نفر اعلام گردیده است، همچنین استان دارای 13 شهرستان، 38 بخش، 34 شهر و 85 دهستان می باشد، البته طبق آخرین تقسیمات کشوری تعداد شهرهای استان از 34 به 38 شهر رسیده است (تقسيمات کشوری سال 1391 استان هرمزگان).

شکل (شماره)- نقشه تقسیمات استان هرمزگان
مرکز استان هرمزگان شهر تاریخی بندرعباس می باشد که امروزه یکی از 20 شهر بزرگ ایران و مرکز فعالیت های مهم اقتصادی و تجاری کشور محسوب می گردد. این شهر در فصل مشترک خلیج فارس و دریای عمان روبروی جزایر قشم، هرمز و لارک در فاصله نزدیک تنگه استراتژیک هرمز واقع شده و دارای ظرفیت های درخور توجهی از نظر تاسیسات پیشرفته خدماتی، زیربنایی و اقتصادی می باشد.
به عنوان برخی از پتانسیل های استان هرمزگان می توان موارد زیر را نام برد:
– موقعیت خاص جغرافیایی منطقه و قرار گرفتن در ساحل دریا در طول 1500 کیلومتر با احتساب جزایر.
– موقعیت بسیار حساس در گذرگاه استراتژیک هرمز و ارتباط با دریاهای آزاد از طریق دریای عمان.
– داشتن امکانات مناسب بندری.
– دسترسی به هر 4 نوع شبکه های ترابری زمینی، ریلی، دریایی و هوایی.
– وجود مناطق آزاد کیش و قشم با امکانات زیربنایی مناسب.
– وجود جزایر متعدد با موقعیت های ممتاز و قابلیت های متنوع.
استان هرمزگان با 900 کیلومتر نوار ساحلی مقام نخست ساخت بنادر چند منظوره را در کشور دارد و سالانه 90 هزار شناور سنتی و غیرسنتی در نوار ساحلی آن رفت و آمد می کنند. بنادر و اسکله های حوزه اداره کل بنادر و دریانوردی هرمزگان مشتمل بر بیش از 70 بندر و اسکله با کاربردهای مختلف همانند بنادر تجاری شهید رجائی، شهید باهنر، لنگه، کیش، بهمن قشم، جاسک، خمیر، تیاب و بنادر دیگر اسکله های صیادی، صنعتی و تدارکاتی می باشد (Coastseng.pmo.ir). 14 جزیره موجود در جنوب ایران شامل جزایر هنگام، قشم، کیش، هرمز، لارک، لاوان، هندورابی، سیری، ابوموسی، تنب بزرگ، تنب کوچک، فارور بزرگ، فارور کوچک و شیدور، متعلق به استان هرمزگان می باشند. نقش هرمزگان در زمینه صادرات و واردات کشور غیر قابل انکار است و استان مرکز مهم فعالیتهای اقتصادی و تجاری می‌ باشد، تأسیسات مهم دریایی و زیربنایی کشور همچون بندر شهید رجایی، پالایشگاه نفت بندرعباس، کارخانه آلومینیوم المهدی، کشتی سازی خلیج فارس، فولاد و سیمان هرمزگان از این جمله می باشد (iraniczm.pmo.ir). هرمزگان دارای بنادر صیادی به شرح زیر می باشد:
جوادالائمه، مقام، نخیلو، چیرویه، کیش، چارک، مغویه، لنگه، کنگ، باسعیدو، بندر خمیر، صلخ، بستانه، شهید باهنر، درگهان، رمچاه، قشم، پشت شهر، بندرعباس، هرمز، کلاهی، خور آذینی، سیریک، ندهو، کرتان، زرآباد، کوه مبارک، جاسک، یک نبی،

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درمورد مکان یابی، محدودیت ها، برنامه ریزی خطی Next Entries پایان نامه ارشد درمورد خلیج فارس، استان هرمزگان، دریای عمان