پایان نامه ارشد درمورد ارزش افزوده، اقتصاد کشور، عرضه و تقاضا، درآمد سرانه

دانلود پایان نامه ارشد

گذاري هاي فيزيکي و انساني در رشد اقتصادي تاکيد دارد سازگار است. عامل دوم متغيرهايي هستند که ازطريق تاثير بر رشد بهره وري، بازدهي سرمايه هاي فيزيکي و انساني را در يک فرايند يادگيري افزايش مي دهند.اين متغيرها که در نظريه جذب مطرح مي‌باشند نقش کارآفريني، خلاقيت، ابداع و يادگيري را در به کارگيري فناوري‌هاي جديد مورد توجه قرار مي دهند. سومين عامل از الزامات مهم رشد اقتصادي و صنعتي محيط اقتصاد کلان با ثبات است. اگر چه عوامل اصلي تعيين کننده رشد، عامل انباشت سرمايه(فيزيکي و انساني )، بهبود فناوري، توسعه نوآوري و کارآفريني است ولي اثر سياست هاي کلان اقتصادي را نبايد در حاشيه قرار داد زيرا سياست هاي کلان اقتصاد در رشد بلند مدت موثر هستند. هدف اصلي سياست هاي اقتصاد کلان ايجاد ثبات در متعيرهاي کلان اقتصادي مانند سطح توليد، اشتغال و سطح عمومي قيمت هابراي دستيابي به وضعيت اشتغال کامل از طريق کاهش انحراف متغيرهاازمسير تعادلي است.ازجمله مشخصه‌هاي مهم رشد صنعتي رشد توليد و ارزش افزوده آن مي باشد که به بررسي عوامل موثر بر آنها پرداخته شده است.

3-5-تحول ساختار توليد
فرايند توليد صنعتي که فرايند فني- انساني است از نظر اقتصادي به ويژه در سطح کلان و در بلند مدت از ويژگي هايي برخورداراست که تحت عنوان نقش صنعت در رشد و توسعه اقتصادي مورد بررسي قرار مي‌گيرد. در فرايند صنعتي شدن، ساختار توليد صنعتي در واکنش به عوامل موثر در سمت عرضه و تقاضا متحول مي شود. در سمت عرضه تغيير قيمت نسبي عوامل توليد و کسب توانايي هاي تکنولوژيک موجب تغيير در ترکيب توليد صنعتي مي شود. در سمت تقاضا به دنبال افزايش درآمد سرانه ترکيب تقاضاي مصرفي به سمت کالا هاي متنوع تر صنعتي تغيير مي کند. در سمت تقاضا همچنين با تعميق فرايند صنعتي شدن تقاضا براي کالا هاي واسطه اي با سرعت بيش تري از تقاضا براي کالاهاي نهايي افزايش مي‌يابد. با بررسي ساختار و اشتغال صنعتي کشور در دوره 1384-1350در مي يابيم که اولا طي اين دوره صنايع غذايي منسوجات و پوشاک و صنايع کاني غير فلزي که در مراحل اوليه صنعتي شدن حايزاهميتند همچنان اهميت خود را در ساختار توليد صنعتي کشور حفظ کرده اند.اين صنايع از تکنو لوژي پيشرفته بر خوردار نيستند و عمدتاً به منابع مواد اوليه متکي مي باشند. درروند شکل گيري صنعت کشور گرايش صنعتي به سمت احداث واحدهاي صنعتي در زمينه کاني غير فلزي بوده است. به طوري که اين دوره حدود30 درصد واحدهاي فعال، حدود 36 درصد از اشتغال کل و حدود 19 درصد از سرمايه گذاري کل را به خود اختصاص داده است. ثانيا صنايع توليد مواد و محصولات شيميايي و ساخت فلزات اساسي که در شمار صنايع سنگين قرار دارند و انرژي بر و متکي بر صرفه هاي مقياسند در ساختار صنعتي اهميت بيش تري به دست آورده اند. با گسترش اين صنايع رابطه داده – ستانده صنعتي نيز در اقتصاد کشور تقويت شده است.

3-6 توليد و ارزش افزوده
در بحث توليد وارزش افزوده عواملي که تاثير گذار بر ميزان و نوع آن مي‌باشند عبارتند از سرمايه و نيروي کار که در ادامه به بررسي آمار مربوط به آنها پرداخته مي شود.

3-6-1تعدادکارگاهها
دراين تحقيق آمارمربوط به کارگاههاي صنعتي 10 نفر کارکن و بيشتر مورد استفاده قرار گرفته است. تعدادکارگاههاي صنعتي 10 نفر کارکن وبيشتر طي دوره 1382-1350درجدول شماره3-1 بيان شده است.
تعداد کارگاهها در سال 1382 برابر16649کارگاه مي باشد. که با توجه به تعدادکارگاهها در سال 1350،6626 کارگاه حدود 151درصد تغييرات مثبت نشان مي دهد. چنانچه اطلاعات جدول نشان مي دهد درسال 1380 رشد تعداد کارگاههاي صنايع کشوراز رشد1 درصد ي منفي برخوردار بوده است که اين امر يعني کاهش درواحدهاي توليد صنعتي، نشان دهنده وضعيت رکود در اين عرصه توليدي است. همچنين تعداد بنگاهها طي دوره1365-1361 و1369-1372از رشد 04/0 و14/0درصد منفي برخوردار بوده است که دليل عمده آن شرايط جنگ و نااطميناني موجود در سطح کشور مي باشد که به تعطيلي اين کارگاهها وکاهش سطح فعاليت هاي صنعتي منجر شد.
تعداد کارگاهها در بخش هاي مختلف صنعت نيزدر کارگاههاي صنعتي بالاتر از ده نفر کارکن در سالهاي 82-1375 در جدول شماره 3-2 نشان داده شده است. درسال 1375 تعداد کارگاههاي صنعتي کشور13271 کارگاه بوده است.ازاين تعداد 5/19درصددر صنايع توليدمنسوجات 4/25 درصد در صنايع توليد محصولات کاني غير فلزي و72/15 درصد در صنايع مواد غذايي وآشاميدني ومابقي در ساير صنايع اشتغال داشته اند. در حاليکه در سال 1382 تعداد کارگاههاي صنعتي ده نفر کارکن و بيشتر کشور16305 کارگاه بوده است که ازاين تعداد69/14 درصددر صنايع توليد منسوجات 09/1 درصد در صنايع مواد غذايي و آشاميدني 87/13 درصددرصنايع توليدساير محصولات کاني غير فلزي و مابقي در ساير فعاليت هاي صنعتي اشتغال داشته اند. بر اساس آمارهاي موجود صنايع مربوط به توليد منسوجات همواره اهميت خود را حفظ کرده‌اند.

3-6-2 تعداد شاغلان کارگاههاي صنعتي
جدول شماره 3-3 تعداد شاغلان کل بخش صنعت کشور طي دوره 82-1350نشان مي دهد.
ميزان اشتغال در سال1381 برابر 21514767 نفر در کارگاههاي صنعتي کشور مي باشد. که با توجه به تعداد شاغلان اين بخش در سال 1350 ،1388009 نفر حدود55 درصد تغييرات مثبت نشان مي‌دهد. چنانچه اطلاعات جدول نشان مي دهد درطي دوره زماني 1356-1365 تعداد شاغلان بخش صنعت از رشد منفي برخوردار بوده است که دليل عمده آن انقلاب و جنگ و تعطيلي بنگاههاي صنعتي طي فاصله زماني مذکور بوده است.در ساير مقاطع زماني روند رشد شاغلان اين بخش از نوسان اندکي برخوردار بوده است.
وضعيت اشتغال در بخش هاي مختلف صنعت در کارگاههاي صنعتي بالاتر از ده نفر کارکن و بيشتر نيز در سالهاي 80-1375 در جدول شماره 3-4 نشان داده شده است. در سال 1375 تعداد شاغلان در کارگاههاي کشور 845534 نفر بوده است. ازاين تعداد 05/18درصد در صنايع توليد منسوجات 58/15 درصد در صنايع توليد محصولات کاني غير فلزي و 34/14 درصد در صنايع مواد غذايي و آشاميدني و مابقي درسايرصنايع اشتغال داشته اند. درحاليکه در سال 1380 تعداد شاغلان کار گاههاي صنعتي ده نفر کارکن وبيشترکشوراين رقم921106 نفربوده است که ازاين تعداد 69/14درصددرصنايع توليد منسوجات 97/13 درصد در صنايع موادغذايي وآشاميدني 87/13 درصد در صنايع توليدساير محصولات کاني غير فلزي ومابقي در ساير فعاليت هاي صنعتي اشتغال داشته اند.
مقايسه وضعيت اشتغال دراين دو مقطع زماني حاکي ازآن است که به طور متوسط ميزان اشتغال در اين کار گاههاسالانه به ميزان 4/14 درصدرشدداشته است و در هر مقطع زماني بالاترين ميزان اشتغال راصنايع توليد منسوجات به خود اختصاص داده است. در واقع صنايع نساجي از مهمترين صنايع در ايران در همه مقاطع زماني بوده اند که همواره به آن توجه خاصي مبذول شده است.

3-6-3 سرمايه گذاري کارگاههاي صنعتي
نگاهي به تجربه کشورهاي موفق در راه توسعه نشان مي دهدکه انباشت سرمايه و سرمايه گذاري يکي از ارکان اصلي پيشرفت هاي اقتصادي آنها بوده است. در حقيقت گسترش و استفاده بهينه از سرمايه گذاري يکي از رموز موفقيت اين کشورها تلقي مي گردد. شکي نيست که نمي توان بدون سرمايه گذاري انتظار رشد توليد در سطح کلان را داشت.ارقام سرمايه گذاري صنعت در جدول 3-5 آورده شده است. چنانچه مشاهده مي شود ميزان سرمايه گذاري در کارگاههاي صنعتي در سال 1350 برابر 15899 ميليون ريال است که به 18400352در سال 1382 افزايش يافته است. رشد سرمايه گذاري صنايع طي دوره داراي نوسان بوده است که بيشترين رشد مربوط به سال 1367 با 34/3 تغيير و نزولي ترين رشد مربوط به سال1370 با51/0 تغيير منفي مي باشد.
در فرايند رشد اقتصادي معمولا سهم سرمايه گذاري در بخش های مختلف صنعت به عنوان بخش پيشتاز درتوسعه بيشتر از ساير بخش‌ها است.
ميزان سرمايه گذاري در بخشهاي مختلف صنعت کشور طي دوره 82-1375 نيز در جدول شماره 3-6 آورده شده است. با مطالعه اين روند مشاهده مي گردد که در سال هاي اخير بيشترين سرمايه گذاري به صنايع فلزات اساسي و صنايع شيميايي معطوف شده و ميزان کمتري از حجم سرمايه گذاري به صنايع چوب و محصولات چوبي اختصاص يافته است.

3-6-4توليد کارگاههاي صنعتي
چنانچه ارقام جدول 3-7 نشان مي دهدارزش توليدات صنعت در سال 1350برابر 240818 ميليون ريال مي باشد که به ميزان ۱۹۷٣۷۰۶۲۸ ميليون ريال در سال 1380افزايش يافته است. که از روند بسيار فزاينده ايي در رشد برخوردار بوده است.روند تغييرات ارزش توليدات صنعت طي دوره مورد مطالعه داراي نوسان بسيار زيادبوده است به گونه اي که بيشترين نوسان رشد مربوط به سال1364 با65/8درصدرشد مثبت بوده است وکمترين ميزان رشد مربوط به سال 1363 نيز برابر با 89/0- مي باشد. نرخ رشد ارزش توليدات در سال 1380 برابربا17 درصدمي باشد که اين امر افزايش ارزش توليدات صنعت را نشان مي دهد. ارزش توليدات در اينجا به مقادير جاري مي باشد که ممکن است اين افزايش ناشي از افزايش فزاينده در سطح قيمت ها طي اين دوره باشد. با توجه به اينکه بهره وري نيروي کار به عنوان يک عامل موثر در فرايند توليد مي باشد، افزايش اين شاخص نشان دهنده ارتقاي سطح توليد و کاهش هزينه ها بوده و مي تواند به عنوان معياري براي نشان دادن افزايش سطح سود و بالا رفتن توان رقابتي کالا هاي توليدي باشد.
از اين‌رو اطلاعات مربوط به روند شاخص بهره وري نيروي کار در صنعت طي دوره80-1350 مورد محاسبه و در جدول 3-7آمده است. بهره وري نيروي کار از دو ديد گاه مورد بررسي قرار گرفته است. 1- تعداد نيروي کار و2- مزد و حقوق بگير، بهره وري نيروي کار از مزد و حقوق نشان مي دهد که در سال 1380 بهره وري هر ميليون ريال مزد و حقوق برابر 9/94 ميليون ريال مي‌باشد که نسبت به سال 1350 برابر 38/.ميليون ريال است در حدود 25 درصد تغيير مثبت نشان مي‌دهد.از ديدگاه تعداد نيروي کار نيز بهره وري هر ميليون ريال نيروي کار در سال 1380 برابر 68/29 مي باشدکه نسبت به سال 1350 در حدود 370 واحد تغيير مثبت را نشان مي دهد.
3-6-5 ارزش افزوده
اطلا عات جدول شماره3-8 نشان مي دهد که ارزش افزوده در سال 1382 برابر با 63995 ميليارد ريال مي باشد که نسبت به سال 1350 که برابر 7012 مي باشد در حدود 812 درصد تغيير مثبت را نشان مي دهد. روند تغييرات ارزش افزوده صنعت طي دوره مورد مطالعه داراي نوسان زياد بوده است. ارزش افزوده در بخشهاي مختلف صنعت کشور طي دوره 82-1375 نيز در جدول شماره3-9آورده شده است در سال 1375 ميزان ارزش افزوده در کارگاه هاي کشور30333.02 ميليارد ريال بوده است که صنايع فلزات اساسي با 4/27 درصد از آن بيشترين ميزان و صنايع چوب با 57/. کمترين ميزان از آن را دارا مي باشد. در حاليکه در سال 1382 ميزان ارزش افزوده کار گاههاي صنعتي ده نفر کارکن و بيشتر کشور معادل 142420.8 ميليارد ريال مي باشد که بيشترين ميزان از آن مربوط به صنايع شيميايي با 5/26 درصدو کمترين ميزان ازآن همچنان مربوط به صنايع چوب و محصولات چوبي با 38/.درصد مي باشد.

3-7 مخارج جاري و عمراني بخش صنعت
روند رشد اعتبارات کلي ( جاري و عمراني) کشور به قيمت هاي ثابت سال 1361 طي سال‌هاي 74-1352 از حدود 5/2 درصد تجاوز نمي کند.پس از افزايش قيمت نفت در سال 1353 و افزايش نا گهاني هزينه هاي مختلف اولين نشانه بحران در اقتصاد ايران بروز کرد که انعکاس آن در بودجه کل کشور و از جمله بودجه هاي عمراني و جاري که با رشد واقعي منفي (2/4) درصد مواجه شد قابل مشاهده است. پس از انقلاب اسلامي تا سال 1369 نيز مشکلات ناشي از جنگ و انقلاب دامنگير اعتبارات جاري و عمراني بود و جز در سال هاي 62-1360 که درآمد حاصل از نفت از ارقام قابل توجهي از درآمد هاي دولت بود ارقام بودجه در بقيه سال ها با رشد منفي مواجه بود از سال1369اعتبارات جاري و عمراني با رشد نسبتا بالايي شروع به افزايش کرد به نحوي که ميانگين رشد واقعي در فاصله سال هاي 73-1369 به3/10 درصد رسيد.
به تبع تحولات فوق در اقتصاد کشور و حجم اعتبارات جاري و عمراني

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درمورد مخارج دولت، رشد اقتصادی، تامین مالی، تولید ناخالص داخلی Next Entries پایان نامه ارشد درمورد مخارج دولت، ارزش افزوده، نیروی کار، ارزش افزوده بخش صنعت