پایان نامه ارشد درمورد آموزش عالی، توسعه پایدار، توسعه پاید، مدیریت دانش

دانلود پایان نامه ارشد

(فیاض،1382: 9) .
تحولات آینده در جهان و تحولات جمعیتی ایران هر دو نشان دهنده چالش های مهمی هستند که برای توسعه پایدار ایران باید مورد توجه قرار گیرند.افزایش سهم دانش در کلیه امور توسعه چشم گیر خواهد بود و امکان توسعه در دنیای آینده بدون اتکای وسیع و گسترده بر دانش وجود نخواهد داشت. (نوروز زاده ، فتحی واجارگاه ، ص 27 ) .نقش دانشگاه ها به عنوان مراکز علمی در کشور ، در فرایند تولید و به کارگیری دانش اهمیت ویژه ای دارد و با توجه به تحولات آینده در جهان و وضعیت جمعیتی کشور فعالیت های دانشگاهی و اولویت ها بازنگری شود(مکنون،1383 : 405 )
دانشگاه ها و مراکز علمی کشور ، علاوه بر نقش های فعلی که در آموزش و تحقیقات به عهده دارند ،محورهای زیر را می توانند مورد توجه قرار دهند.(مکنون،1383: 406):
1-مدیریت دانش.یکی از تحولات مهم در دانشگاه ها ایفای نقش مدیریت دانش است.امروزه ، به علت وجود اطلاعات و دانش گسترده در مراکز علمی داخل و خارج کشور ،دانشگاه ها به عنوان مراکز علمی و آگاه می توانند نقش مدیریت دانش را برای سهولت دسترسی به دانش و پردازش آن ایفا نمایند.ایفای چنین نقشی به خصوص در کشورهای در حال توسعه که دانش به کار گرفته نشده در آنها بسیار زیاد است،می تواند جهش مهمی در فرایند توسعه به وجود آورد(همان منبع).
2-اشاعه دانش.در حال حاضر ، اشاعه دانش از سوی دانشگاه ها بیشتر از طریق تربیت نیروی انسانی صورت می گیرد.دانش زیادی در مراکز علمی دانشگاه ها وجود دارد که با مدیریت مناسب می توان آن را ، علاوه بر دانشجویانی که در زمان تحصیل به آن دسترسی پیدا می کنند ، در معرض استفاده عموم و علاقه مندان نیز قرار داد(مکنون،406:1383)
ایجاد پایگاه های اطلاعاتی با حضور مشاوران علمی (که می توان از دانشجویان نیز در این امر بهره برد) در جوار دانشگاه ها که قابلیت دسترسی فیزیکی و یا مجازی داشته باشد، می تواند به قشر مهمی از جامعه که برای حل مشکلات خود نیاز به اطلاعات و دانش دارند ، همراه با مشاوره علمی عرضه نمود(مکنون،1383).
3-آموزش مادام العمر و آموزش برای همه.سرعت تحولات محیطی در جامعه و جهان به میزانی است که کسب دانش در یک دوره کوتاه تحصیلی قادر به پاسخ گویی نیاز در زمان اشتغال فرد نخواهد بود. ایجاد جامعه پویا و توانا برای پاسخگویی به نیاز ها احتیاج به آموزش مادام العمر دارد.بخش آموزش عالی باید سهم مناسبی در آموزش عالی مادام العمر داشته باشد(همان منبع). حضور مراکز علمی در این گونه برنامه ها و ارائه مستقیم آموزشی مطابق با آخرین دستاوردهای علمی جهان،ابداع و نوآوری دو روش علمی آموزشی برای سهولت دسترسی همه اقشار جامعه در چنین برنامه هایی می تواند آموزش مادام العمر را از حرف به عمل تبدیل کند(مکنون،1383).
4-مراکز مطالعات و تحقیقات آینده نگر. در نگرش توسعه پایدار،شناخت و پیش بینی آینده و مآل اندیشی در برخورد با تحولات آینده اهمیت بسیار دارد.در جامعه علمی و آگاه به مراکز متعددی برای مطالعات آینده نیاز خواهد بود(همان منبع).در کشورهای در حال توسعه،به علت محدود بودن نیروهای علمی خارج از دانشگاه ‌ها و مراکز علمی،ضروری است دانشگاه ها سهم مناسبی از فعالیت های خود را به مطالعات آینده نگر اختصاص دهند(مکنون،1383).

5-زمینه های میان رشته ای و تلفیق دانش ها. به کارگیری دانش در جامعه،به خصوص در زمینه های اجتماعی و فرهنگی،نیاز به تلفیق موضوع ها در زمینه های مختلف علمی دارد.تلفیق زمینه های علمی باید در سطح دانشگاه ها و از طریق تاسیس رشته ها و دانشکده های مأموریت گرا انجام گیرد(همان منبع)..
6-ارتقای سطح خلاقیت.خلاقیت موتور توسعه دانش عمل می کند.با شناختی که از فرایند توسعه خلاقیت به دست آمده،فرایند خلاقیت و آموزش آن به عنوان یکی از ارکان دانشگاه و مراکز علمی قرن جدید مورد توجه است.اشاعه تفکر خلاق در همه زمینه های درسی،ارائه دروس مشخص در زمینه خلاقیت،ایجاد مراکز مطالعات و تحقیقات ویژه خلاقیت در زمینه های مختلف مناسب خواهد بود(مکنون،406:1383).
7-تبیین تفکر توسعه پایدار. توسعه پایدار در دو دهه اخیر مطرح شده است. نظریه ها و مباحث گسترده ای در باره آن وجود دارد.با توجه به این که دیدگاه های توسعه پایدار اصول و مبانی توسعه در آینده را شکل می دهند،حضور دانشگاه ها و مراکز علمی به صورت فعال در این زمینه مهم خواهد بود.کاربرد کلیه نظریات موجود توسعه پایدار در محیط دانشگاه ها و همچنین اصلاح جهت گیری دروس ، برنامه های علمی و ساختارها،مشارکت استادان و دانشجویان،از جمله برنامه های دانشگاه های پیشتاز برای آینده پایدار است(مکنون ، 1383 :405-407).
دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی ایران نیز مانند سایر مراکز آموزش عالی دنیا،دارای رسالت و وظیفه سنگینی برای تربیت اصولی دانشجویان بر اساس نیازهای کشور هستند(آقا داوود،1389). لازمه عهده دارشدن چنین مسئولیت خطیری،تلاش،کوشش و پیگیری در زمینه شناخت مشکلات،برنامه ریزی،تدوین برنامه های اجرایی،ارزیابی و نهایتا اصلاح آن ها متناسب با شرایط و چالش های پیش روی آینده می باشد،ولی می توان خاطر نشان ساخت،انجام صحیح این وظیفه و رسالت خطیر و ایفای صحیح آن مورد تردید واقع شده و به عقیده بعضی از صاحب نظران،دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی،عمده هدف های خود را در تربیت نیروهای متخصص،آن هم بدون پیش بینی در زمینه نیازهای تخصصی آینده کشور خلاصه نموده اند(آقا داود،1389).به عبارت دیگر مراکز آموزش عالی به رشد کمی دانشگاه بسنده کرده اند(ابوحمزه،1376: 1 ).به همین خاطر مسئله عدم امکان جذب موثر و مفید فارغ التحصیلان دوره های آموزش عالی در بازار کار،عدم تناسب بین رشته های تحصیلی و فعالیت شغلی،جذب بیشتر فارغ التحصیلان در بخش های غیر تولیدی و غیر فعال و بسیاری از مسائل دیگر،از جمله چالش ها و مشکلاتی است که آموزش عالی ایران را علیرغم سرمایه گذاری های سنگین با چالش روبرو و ناموفق معرفی کرده و به عبارتی باعث شده است تا دستاوردهای مورد نظر آموزش عالی محقق نگردد،یا میزان نیل به آن اهداف و دستاورد ها را ضعیف معرفی کرده است(اسلامی بیگلری،1376: 2 ).

2-18-1- چالش هاي جهاني آموزش عالي در قرن 21

عمده ترين چالش هاي آموزش عالي در قرن 21 كه از اواخر قرن 20 آغاز شده است،مسئله توده اي شدن يا عمومي شدن آموزش عالي است.ده چالش عمده در بيانيه اجلاس جهاني آموزش عالي در پاريس مطرح شد كه به قرار زير مي باشند(آهون منش،خاتون آبادی،فتحیان،1383،صص360-361) :
1- تغييرات در تركيب دانشجويان : به طوري كه آموزش عالي در برگيرنده اقشار گوناگون جامعه شده است .
2- افزايش و تنوع نقش دانشگاه ها نسبت به گذشته .
3- نزديك شدن اهداف آموزش عالي به امر تسريع در اشتغال .
4- تضاد بين آموزش كلاسيك ( سنتي ) و آموزش مبتني بر پژوهش .
5- محور شدن پژوهش در دانشگاه ها .
6- كاهش تمايل به توليد دانش دست اول ، افزايش واردات فكري ، بي توجهي به دانش بومي و تحقيقات محلي .
7- افزايش انتظار جامعه از دانشگاه ها و مسئوليت پذير دانستن آموزش عالي .
8- افزايش توجه به دانشگاه هاي مجازي و تقويت آموزش از راه دور .
9- تغيير در منابع مالي دانشگاه ها .
10- ضرورت تغيير ساختار اداري دانشگاه ها به منظور سازگاري با تحولات اجتماعي

2-19- ویژگی های دانشگاه در جهان امروز و رسالت های دانشگاه

دانشگاه سازمانی با نظام باز است و به علت همین ویژگی بر محیط خویش تاثیر می گذارد و از آن تاثیر می پذیرد.دانشگاه در محیط قرار دارد و از عوامل محیطی از جمله عوامل طبیعی ،ایدئولوژیکی،اقتصادی،سیاسی و تکنولوژیکی تاثیر می پذیرد(زاهدی،1383).
مهر علیزاده (1383)معتقد است که هدف گیری دانشگاه ها به سوی تولید بیشتر دانش و جذب سهم بیشتری از بازار های وسیع به دست آمده از فرایند جهانی شدن،موجب تاکید نگرش فرا ملی جهت گسترش و تدارک منابع مالی موسسات آموزش عالی شده است.نقش جدید دانشگاه ها ایجاد ارزش های فرا ملی و ایجاد ارزش های مشترک جهانی و همچنین رهبری جریان های دانش است.(لبادی ،1388 )مهم ترین مسایل دانشگاه ها و تغییرات ایجاد شده به شرح ذیل است:
1.انبوه اطلاعات و ضرورت مدیریت دانش.
2.رقابتی شدن دانشگاه در عرصه ملی،منطقه ای و جهانی.
3.متنوع و پیچیده شدن حرف در بیرون دانشگاه و آشکار شدن پیچیدگی پدیده های اجتماعی ،انسانی و ناسازگاری با شیوه های سنتی.
4.میان رشته ای و چند رشته ای شدن دانشگاه ها.
5.تبدیل تحصیل دانشگاهی به بزرگترین تجارت و جهانی شدن بازار آموزش عالی.
6.آموزش های انعطاف پذیر،آموزش از راه دور،پذیرش دانشجوی بزرگسال.
7.تبدیل دانشجو و استاد به یادگیرندگان مادام العمر.
آلتباخ31(2004)معتقد است سیستم های آکادمیک می توانند خود را با پدیده جهانی شدن به اشکال مختلف تطبیق دهند،اما نمی توانند از آن اجتناب کنند.در چنین شرایطی،یونسکو نقش ها و رسالت های فرهنگی دانشگاه را چنین بیان می کند:
1.دانشگاه باید نقش هدایت و رهبری جامعه را از طریق اشاعه فرهنگ و ارزش های اساسی نظم اجتماعی و پرورش روحیه تتبع،تعقل،خلاقیت و ابتکار عهده دار باشند.
2.دانشگاه باید در اشاعه آزادانه افکار دموکراسی و حقوق بشر پیشگام بوده و عامل وحدت ملی باشد.
3.دانشگاه باید در شناسایی و حل مشکلات و معضلات اساسی جامعه نقش موثر داشته باشد.
4.دانشگاه باید از طریق تربیت افراد با مهارت های بین المللی و جهانی جامعه را در برقراری ارتباط و تطبیق با شرایط بین المللی راهبری کند(صالحی،1388).

2-20- ويژگي هاي سازماني مراكز آموزش عالي

سازمان ها عموماً با مأموريت هاي مشخصي فعاليت مي كنند . اما از آنجايي كه ارزيابي بروندادهاي آموزش عالي كار آساني نيست ، اهداف اين سازمان نيز مبهم است و در اكثر موارد غير قابل اندازه گيري است (آراسته، 1383 : 562- 563 ) .
1- اهداف سازمان هاي آموزش عالي مبهم است زيرا نياز هاي دانشجويان متفاوت است.ولي در ساير سازمان ها اينگونه نيست .
2 – وجود تخصص هاي بالا در محيط دانشگاه كه باعث پيدايش ديدگاه هاي مختلف مي شود.و خواستار استقلال كاري و آزادي عمل در اجراي وظايف خود هستند.اين موضوع باعث تعارض بين ارزش هاي دانشگاه و ديوان سالاري دولتي از يك سو و تعارض بين مديران ارشد دانشگاه ها و اعضاء هيئت علمي از سوي ديگر مي شود.
3- دوگانگي در كنترل: دانشگاه هم توسط مديران و هم توسط هيئت علمي كنترل مي گردد .
4- تمركز زدايي: تمامي قدرت در اختيار مديران دانشگاه نيست . بلكه هيئت علمي نيز مشاركت دارند .
5- سطح تخصصي در دانشگاه(آموزش،پژوهش،خدمات)در اختيار هيئت علمي است .
6- رهبري: نقش رهبران در دانشگاه ها بيشتر نمادين است .
7- توسعه سازماني:در دانشگاه بيشتر بر توسعه نيروي انساني توجه مي شود .
8- ضربه پذيري دانشگاه از محيط زياد است .
9- مديران و رهبران آموزش عالي تحت تأثير شديد نيروهاي داخل و خارج از دانشگاه هستند و همين مسئله باعث محدوديت كارايي و ايفاي نقش آنان مي شود .
10- آزادي و استقلال عمل كمتري دارند ( بر اثر فشار هاي نيروي خارجي ) .
2-21- الگوهاي مدیریتی در آموزش عالی

به طور کلی پنج نوع الگو در آموزش عالی تجربه شده است که عبارتند از:الگوی کالجی،الگوی تصمیم گیری سیاسی،الگوی دیوان سالاری(بوروکراتیک)،الگوی کارآفرینی، و الگوی مشارکتی. که به برخی از این الگوها اشاره ای می نماییم(مدرس هاشمی،1391).
ویژگی های الگوی دیوان سالار:
اهم ویژگی های این سبک مدیریت به قرار زیر است:
– وجود نظام های فراگیر ملی برای آموزش عالی،قوانین دولتی اکید در مورد استخدام،ارتقاء،ساختارهای حقوقی و برنام های درسی.
– مدیریت برای اعمال سلیقه ها از قدرت بالایی برخوردار است و جای زیادی برای ابتکار نمی گذارد.
در چنین الگویی افراد متفکر و پژوهشگر،در برابر اعمال قدرت،به سرعت حالت بی تفاوتی به خود می گیرند چراکه اعمال قدرت با نیازهای آن ها در تضاد است.در واقع افراد دانشمند و محقق در قالب سلسله مراتب نمی گنجد و

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درمورد آموزش عالی، نیروی انسانی، موسسات آموزش عالی، خدمات عمومی Next Entries پایان نامه ارشد درمورد آموزش عالی، شیوه زندگی، آداب و رسوم، توسعه فرهنگی