پایان نامه ارشد درباره کتاب مقدس، عام و خاص، حقوق زنان

دانلود پایان نامه ارشد

انساني و جايگاه اجتماعي زن را از منظر دو کتاب بزرگ يعني قرآن و متن عبري مورد بررسي قرار مي‌دهد. از اينرو در بررسي پيشينه‌ي اين تحقيق به دو جنبه توجه شده است:
1- بررسي آثار مربوط به منزلت انساني و جايگاه اجتماعي زن در علوم اجتماعي
2- بررسي آثار مربوط به موضوع مد نظر در قرآن و کتاب مقدس عبري
پس از مطالعه در منابع مربوط نتايج به دست آمده به قرار زير است:
الف) در ميان پژوهش‌هاي پيشين با موضوع زن بيشتر به رويکرد فقهي -حقوقي اين مسئله توجه شده است.
ب) بيشتر تحقيقات انجام شده صرفاً حالت يک بعدي داشته و تنها اين موضوع را در يکي از کتب قرآن يا متن عبري مورد مداقه قرار داده‌اند.
لذا با توجه به مطالب مذکور از جنبه‌هاي نوآوري متن حاضر مي‌توان به رويکرد جديد آن به موضوع زن آنهم به شيوه‌اي تطبيقي بين قرآن و متن عبري اشاره نمود. در اين پژوهش سعي شده است تا با رويکردي جامعه شناختي به بررسي همزمان موضع قرآن و متن عبري در باب منزلت انساني و جايگاه اجتماعي زن بپردازد.
در ميان پژوهش‌هاي انجام پذيرفته، کتاب، حقوق زن در قرآن و عهدين3، نوشته‌ي خانم طاهره فتيده نور حسن از جمله کتبي است که با شيوه‌اي تطبيقي بين قرآن و عهدين به حقوق زن در اين کتب مي‌پردازد. اين کتاب گرچه حاوي نکات ارزنده‌اي بوده و از شيوه‌ي تطبيقي نيز بهره جسته است اما به دليل رويکرد فقهي – حقوقي آن و پرداختن به مسائل حقوقي زنان هم چون ازدواج، ارث و طلاق و … از پژوهش حاضر متمايز مي‌گردد. کتاب ديگري که مسئله زن را با نگاهي حقوقي- اجتماعي بررسي مي‌نمايد، زن در اديان بزرگ جهان4 نوشته‌ي جين هولم5 و همکاران وي مي‌باشد. اين کتاب به ارائه ديدگاهها و نظرات نويسندگان بزرگ و متخصص در اديان مختلف اعم از توحيدي و غيرتوحيدي در باب مسئله زن پرداخته است. گرچه در مقالات اين کتاب سعي شده است تا به موضوع زن از جوانب مختلفي هم چون حقوقي، اجتماعي و فرهنگي پرداخته شود اما به دليل عدم استناد به متون مقدس با نوشته‌ي پيش رو تفاوت‌هاي چشمگيري دارد.
بعلاوه اکثر پژوهش‌هاي انجام شده يا به لحاظ شيوه و يا به لحاظ رويکرد (حقوقي)، با نوشته‌ي حاضر متفاوت مي‌باشند. اين مسئله با بررسي بيشتر منابع نيز به اثبات مي‌رسد، بطوريکه اگر جنبه‌ي تطبيقي پژوهش را کنار گذاشته و پيشينه‌ي تحقيق را به لحاظ رويکرد مورد توجه قرار دهيم به منابع ارزنده‌اي بر مي خوريم که گرچه به صورت غير تطبيقي (بررسي موضوع در يکي از متون ديني) عمل کرده‌اند اما موضوع بحث را به خوبي مورد بررسي قرار داده‌اند که از اين جمله مي توان به کتاب ارزنده‌ي زن در آيينه‌ي جلال و جمال الهي6 نوشته آيت الله جوادي آملي اشاره نمود. استاد در اين کتاب معظم ضمن اثبات انسان بودگي زن بر اساس آيات قرآن به بررسي منزلت انساني زن از ابعاد مختلف اعم از عرفاني، برهاني و علمي پرداخته‌اند. اين کتاب به دليل استناد به آيات شريف قرآن کريم و تفسير و تبيين آنها از جمله منابع اصلي ما در اين پژوهش به شمار مي‌آيد. بعلاوه رويکرد متفاوت اين کتاب به موضوع زن و عدم پرداختن به مسائل حقوقي صرف، از ديگر امتيازات آن به حساب آمده که نه تنها در اين نوشته بلکه در بسياري از کتب نوشته شده با موضوع زن به عنوان يکي از منابع ارزنده به آن استناد مي‌شود. کتاب زن در آيينه جلال و جمال الهي با توجه به ابعاد مختلف شخصيت زن در قرآن اثري بديع در ميان آثار فراوان موضوع زن در اسلام به شمار مي‌آيد.
همانطور که گفته شد اکثر آثار مربوط به مسئله زن در اسلام همانند کتاب نظام حقوق زن در اسلام7 نوشته‌ي علامه مطهري، با رويکرد فقهي- حقوقي انچام پذيرفته است. در آثار نوشته شده با اين رويکرد به مباحث حقوقي هم چون طلاق، ازدواج، ارث و مبناي فقهي آنها در اسلام توجه شده است، که از آن جمله عبارتند از:
شخصيت و حقوق زن در اسلام8 نوشته‌ي مهدي مهريزي. در اين کتاب علاوه بر بررسي حقوق زنان در اسلام با استناد به آيات مريوط به آفرينش انسان به منزلت و مرتبت انساني زن در قرآن نيز توجه شده است. نويسنده‌ي اين کتاب با غور در ميان اسناد و منابع مختلف اعم از روايي و غير روايي، شيعي و سني به ارزندگي اثر خود تعالي بخشيده و آنرا به يکي از منابع قابل اتکا در اين زمينه تبديل نموده است.
از ديگر کتب مرتبط با اين موضوع که در دو جلد توسط فريبا علاسوند به نگارش در آمده است مي‌توان به کتاب زن در اسلام9 اشاره نمود. وي در جلد اول اين کتاب به تبيين و تشريح جايگاه انساني زن در اسلام و بويژه در قرآن پرداخته و در جلد دوم به تبيين حقوق و تکاليف زن در اسلام مي‌پردازد. وي در اين کتاب مسائلي را هم چون حقوق و وظايف عام و خاص همسران، شرايط و دلايل مشارکت اجتماعي زنان و البته مسائل فقهي حقوقي هم چون ارث و طلاق را نيز به بحث مي‌گذارد. مباحث اين کتاب بسيار مستدل و متقن ارائه گرديده و با نگرشي فلسفي- جامعه شناختي به بررسي همه جانبه منزلت انساني و حقوق اجتماعي زن مي‌پردازد.
اما زمانيکه بحث مشارکت اجتماعي زن در قرآن به ميان مي‌آيد از کتب مرتبط مي‌توان به حضور زن10 نوشته‌ي احمد طاهري نيا اشاره نمود. اين کتاب با بررسي همه جانبه‌ي حضور و مشارکت زن در جامعه از جمله بررسي ادله قرآني و روايي جواز حضور زن و عدم حضور زن، شرايط و نحوه‌ي معاشرت زنان در جامعه براساس آيات قرآني و نمودهاي مشارکت اجتماعي زنان در قرآن و روايات به اين مسئله مي‌پردازد.
اما در زمينه‌ي متن مقدس عبري نيز مي‌توان به کتاب زن در يهوديت11 نوشته‌ي رضا عليجاني اشاره نمود. وي با استناد به آيات مختلف از متن عبري به مسئله زن در اين کتاب نگاه جديدي افکنده و با ديدي جامعه شناسانه به بررسي اين کتاب معظم پرداخته است. کتاب زن در يهوديت با بررسي آيات مربوط به آفرينش در سفر پيدايش و تفاسير مرتبط به آن منزلت انساني زن را از منظر متن عبري به تصوير کشيده و با اشاره به نقش‌هاي مختلف زنان در وقايع گوناگون تاريخي از جايگاه اجتماعي زن در متن عبري سخن مي‌گويد.
کتاب ..IDiOt,s 12The Completeنوشته‌ي ربي بليک13 نيز از ديگر کتبي است که با توجه به تفاسير سفر پيدايش تعابير جالب و البته متفاوتي درباره‌ي خلق آدم و حوا ارائه مي‌دهد.
الهيات فمنيستي و اديان ابراهيمي14 نوشته ي محمد شمس نيز با نگاهي جديد به متن مقدس عبري نظر افکنده است. نويسنده اين کتاب ديدگاه متن مقدس عبري درباره ي منزلت انساني زن را از موضع فمنيستي مورد بررسي قرار مي دهد. در اين کتاب روايت آفرينش، ساختار دستوري و وجوه مخاطبات متن عبري، صنعت استعاره و تماثيل بکار رفته در متن، نمودهايي از اثرگذاري زنان در جامعه و جايگاه اجتماعي زنان مورد بررسي قرار مي گيرد.
تمام آثار مذکور به نوعي حاکي از موضع قرآن و متن مقدس عبري در باب منزلت انساني، و يا حقوق و تکاليف زن مي‌باشند. چناچه بخواهيم اين موضوع را در زمينه‌ي علوم اجتماعي مورد بررسي قرار دهيم با منابعي که در ادامه به آنها خواهيم پرداخت مواجه مي‌شويم.
کتاب جنس دوم15 نوشته‌ي سيمون دبووار16 نويسنده‌ي شهير فرانسوي، از جمله کتبي است که منزلت انساني و جايگاه اجتماعي زن را با رويکرد علمي- جامعه شناختي بررسي مي نمايد. وي در ابتدا با بررسي دلايل علمي از جمله فيريولوژيکي و روانشناختي به بررسي دلايل جنس دوم بودن زنان مي‌پردازد و سپس با بررسي سير تاريخي اين موضوع آنرا در جوامع مختلف دنبال مي‌نمايد. وي اين نوع نگرش را حاصل فرايندي طولاني مدت بر شمرده و جوامع زنان را نيز در شکل گيري آن بي تقصير نمي‌داند.
کتاب هويت جنسي و نقش‌هاي جنسيتي17 نوشته‌ي محمد رضا زيبايي نژاد و همکاران نيز از ديگر کتب مرتبط با بحث جايگاههاي اجتماعي مي باشد. اين کتاب با ارائه چهار مقاله تخصصي که همگي نوشته‌ي اساتيد اين حوزه مي‌باشد از ابعاد مختلف هم چون علوم اجتماعي، علوم تجربي و اديان ابراهيمي به تبيين بحث نقش‌هاي جنسيتي مي‌پردازد. اين اثر با بررسي مفهوم نقش و ارتباط آن با جنسيت، اهميت نقش‌هاي جنسيتي، خاستگاه و مصاديق نقش هاي جنسيتي و عوامل تعيين کننده و تاثيرگذار بر آن را مورد توجه قرار داده است .
کتاب ديگر در حوزه‌ي علوم اجتماعي زنان از ديد مردان18 نوشته‌ي بنوات گري است که با بررسي سير تاريخي منزلت انساني زن در جوامع مختلف به ارائه ديدگاه فلاسفه، عالمان ديني، شاعران، مورخان، نويسندگان و دانشمندان و دانشمندان علوم تجربي مي پردازد.
حال پس از بررسي ابعاد مختلف پيشينه ي تحقيق ميتوان گفت پژوهش‌هاي نامبرده گرچه گاه به لحاظ رويکرد و گاه شيوه با نوشته‌ي پيش رو تفاوت‌هاي چشمگيري دارند اما هر يک به نوبه‌ي خود تلاش کرده‌اند که به بحث منزلت و جايگاه اجتماعي و انساني زن با ديدي جديد نگريسته و سخن تازه اي بيان نمايند. ما نيز در اين نوشتار با بهره‌گيري از نکات مرتبط با موضوع خود از هر کدام گلي چيده و به محضر شما ارائه مي نمائيم به اميد آنکه مورد قبول واقع گردد.

4-اهداف
اين نوشتار با ارائه شواهدي در صدد تبيين موضع کتاب مقدس عبري و قرآن در باب منزلت انساني زن مي باشد، تا بدين وسيله قدمي هر چند کوچک جهت تغيير الگوهاي از پيش تعيين شده در اين خصوص بردارد. هم چنين با نشان دادن نقش‌ها و نمودهاي مشارکت اجتماعي زنان در خانواده و جامعه براساس کتب نامبرده، به هدف ارتقاء کيفي و کمي زندگي زنان در سطح خانواده و جامعه نائل آمده، بحث پيرامون مسئله زن را با اتخاذ رويکردي جديد يک گام به جلو برد. اميد آنکه در تحقق اين هدف سربلند باشيم .

5-فرضيه‌ها
پژوهش پيش رو، پژوهشي بنيادي با رويکردي کيفي است که با هدف اکتشاف در متن انجام مي‌پذيرد. از اين رو ارائه هر گونه فرضيه در باب موضوع به نوعي پيش داوري قلمداد شده و لذا تنها به ارائه تعدادي پيش‌بيني نظري بسنده مي‌نماييم که عبارتند از:
1- ديدگاه متن عبري و قرآن نسبت به منزلت انساني زن در مواردي متفاوت است.
2- در هر دو کتاب به نمونه هايي از مشارکت زن در جامعه اشاره شده که از اين جهت شباهت‌هايي بين متون قابل پيش بيني است .
3- و از آن جا که:
الف) در هر دو کتاب بر نقش تأثير گذار خانواده و به ويژه زن در تربيت فرزندان بسيار تأکيد شده
ب‌) بر حفظ حرمت و احترام مادر در کنار پدر و هم رديف او توصيه شده
ج‌) بر عفاف و پاکدامني در هر دو کتاب بسيار توجه شده و براي بي‌عفتي مجازات‌هاي سنگيني در نظر گرفته شده
پس مي‌توان پيش بيني کرد که از ديدگاه کتاب مقدس عبري و قرآن زن در سعادت و شقاوت فرد و جامعه نقش بسيار مؤثري داشته باشد.

6-سؤالات تحقيق
در پژوهش حاضر با توجه به سؤالات زير در قرآن و کتاب مقدس عبري غور نموده و به آنان پاسخ خواهيم داد.

6-1سؤال اصلي
ديدگاه قرآن و کتاب مقدس در باب منزلت انساني و جايگاه اجتماعي زن چيست؟

6-2سؤالات فرعي
1- آيا براساس روايت آفرينش ، قرآن و متن مقدس عبري نگاهي فرودست و درجه دومي از منزلت انساني زن ارائه مي‌دهند؟
2- آيا براساس قرآن و متن مقدس عبري زن موجودي اهريمني و پليد است؟
3- آيا مي‌توان گفت که کتب نامبرده از ادبياتي فرو مايه در مورد زن استفاده مي‌نمايند و روي سخن آنان به مردان است؟
4- آيا بر اساس نقش‌هاي ارائه شده در اين کتب براي زن در جامعه و خانواده ، زن مي تواند صاحب جايگاه و منزلتي در جامعه باشد؟
5- آيا در متن مقدس عبري و قرآن به نمودهايي از مشارکت اجتماعي زنان اشاره شده است؟
6- آيا بر اساس کتب مزبور زن نقش تاثير گذاري در تعالي و تباهي جامعه بر عهده دارد؟
7- آيا مي توان گفت که ديدگاه متون مقدس تنها عامل تاثير گذار در ايجاد نگرش جامعه در باب جايگاه اجتماعي زنان مي باشد؟

7-روش شناسي
پژوهش حاضر از نظر نوع، پژوهش بنيادي به حساب مي‌آيد و به برخي اهداف مورد نظر در يک پژوهش بنيادي مانند: اکتشاف، توصيف و تبين مي پردازد. لذا در گام نخست به ارائه ي ادله و شواهد متن خواهيم پرداخت تا توصيفي اوليه و خام ارائه داده و به فهم اوليه‌اي از موضوع دست يابيم. نکته مهم در اين پژوهش آن است ک

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درباره کتاب مقدس Next Entries پایان نامه ارشد درباره کتاب مقدس، نهج البلاغه، حقوق زنان