پایان نامه ارشد درباره کارکردهای اجرایی، بازداری پاسخ، برنامه آموزشی، فزون کنشی

دانلود پایان نامه ارشد

در این مرحله از آزمودنی خواسته می‌شود تا در یک مجموعه رنگی،رنگ شکل مورد نظر را مشخص کنند(مثلاً شکلX که در چهار رنگ قرمز، زرد، سبز و آبی نشان داده می‌شود و آزمودنی می‌بایست رنگ شکل مورد نظر را مشخص سازد.) هدف این مرحله تنها تمرین و شناخت رنگ ها و جای کلیدها بر روی صفحه کلید رایانه است. سپس مرحله تمرین قبل از اجرای اصلی آزمایش به منظور آشنایی و شناخت هرچه بیشتر جای کلیدها و فرایند آزمون اجرا می‌شود و بعد از آن مرحله اصلی آزمون استروپ اجرا می‌شود. در این مرحله تعداد48کلمه رنگی همخوان (رنگ کلمه با معنای کلمه یکسان است؛ با رنگ‌های قرمز،زرد، سبز و آبی) و 48 کلمه رنگی ناهمخوان (رنگ کلمه با معنای کلمه یکسان نیست؛ به عنوان مثال کلمه آبی که با رنگ قرمز نشان داده می‌شود) مجموعاً 96 کلمه رنگی همخوان و ناهمخوان به صورت تصادفی و به صورت متوالی در یک مرحله در اختیار آزمودنی قرار می‌گیرد. تکلیف آزمودنی این است که تنها رنگ صحیح را مشخص سازد. رایانه زمان واکنش فرد در پاسخدهی به هر کلمه و نیز تعداد صحیح و غلط فرد در پاسخ دهی را به صورت دقیق محاسبه می‌شود. به منظور نمره دهی و تقسیر نتایج حاصله از این آزمون نمرات زیر به صورت مجزا برای گروه محرک‌های همخوان و ناهمخواهان محاسبه می‌گردد: زمان آزمایش؛ تعداد خطا، تعداد بدون پاسخ؛ تعداد صحیح؛ زمان واکنش و نمره تداخل. نمره تداخل نیز در این آزمون از طریق محاسبه نمره تفاوت بین تعداد صحیح کلمات همخوان و کلمات ناهمخوان(نمره تداخل= نمره تعداد صحیح همخوان ـ نمره تعداد صحیح ناهمخوان) محاسبه گردید. پژوهش‌های انجام شده پیرامون این آزمون نشانگر اعتبار و روایی مناسب آن در سنجش بازداری در بزرگسالان (مک لئود،1991) و در کودکان(بارون،2004) می‌باشد. اعتبار این آزمون از طریق بازآزمایی در دامنه ای از 80/0 تا 91/0 گزارش شده است(لزاک و همکاران،2004؛بارون،2004).
۳-۵- شیوه اجرا
پژوهش حاضر به دليل ماهيت آزمايشي بودن و گستردگي موضوع و نيز اجراي برنامه آموزشي در مورد کودکان ADHD‏ در چند مرحله انجام شد.
ابتدا به بررسي ادبيات پژوهشي مربوطه در اين زمينه پرداخته و برنامه‏هاي مختلف مطالعه گرديد. باتوجه به برنامه‏هاي آموزشي مختلفي که در زمينه‏هاي مهار تکانه و کارکردهای اجرایی وجود داشت دو برنامه انتخاب و به کودکان دو گروه آزمایشی ارایه گردید. تعداد ۴۵ کودک ADHD از مدارس سراسر شهر کرج انتخاب و در سه گروه آزمایشی جایابی شدند گروه اول به مدت ۱۵ جلسه آموزش مهار تکانه دریافت کردند و گروه دوم نیز به مدت ۱۵ جلسه آموزش کارکردهای اجرایی دریافت کردند درحالی که گروه کنترل هیچ برنامه درمانی مشخصی را دریافت نکردند. نتایج پیش آزمون پس آزمون و پیگیری هر سه گروه در نرم افزار SPSS‌تجزیه و تحلیل شد.
۳-۵-۱- برنامه جلسات آموزشی مهار تکانه
در برنامه آموزشی از شیوه آموزش مهار تکانه بر پایه الگوی جونز (1998)، استفاده شد. این برنامه در 15 جلسه 30 دقیقه ای و به طور متناوب یکروز در میان و گروهی به گروه آزمایشی ارائه شد. در هر جلسه پس از برقراری ارتباط عاطفی مناسب با آزمودنی ها هر یک از گروه‌ها به شکل ۵ نفره ، برنامه‌های آموزشی را مرحله به مرحله به شرح زیر دریافت کردند.لازم به ذکر است که هر یک از برنامه‌های درمانی از یک جلسه مجزا و ورود به مرحله آموزش بعدی موکول به مهارت آزمودنی در مرحله پیشین بوده است:
مرحله اول: در این مرحله آموزش تنفس عمیق و توجه بر دم و بازدم مورد توجه قرار گرفت، به گونه ای که از آزمودنی ها خواسته شد، تا در وضعیتی آرام به گونه عمیق و مرتب تنفس نمایند و ضمن اجرای برنامه آموزش تنفس از آن‌ها خواسته شد تا به هوای گرم و سردی که از ریه ها داخل و خارج می‌شود، توجه نمایند. آموزش تا جایی که آزمودنی ها منظور از تنفس عمیق و آرام را بیاموزند، ادامه داده می‌شد.
مرحله دوم : آموزش ترسیم خطوط طولانی به شیوه رقابتی، در این مرحله از آزمودنی ها خواسته شد با استفاده از وسایل خطوطی را با حداکثر تأخیر ترسیم کنند. در نهایت آزمودنی‌هایی که با تأخیر بیشتر به ترسیم پرداخته بودند برنده و مورد تشویق قرار می‌گرفتند.
مرحله سوم : ترسیم خطوط بر روی زمین و قدم زدن آرام بر روی آن. در این مرحله از آزمودنی ها، خواسته می‌شد به شیوه رقابتی بر روی خطوط ترسیم شده قرار گرفته و با اشاره مربی شروع به حرکت نمایند، در نهایت هر آزمودنی که دیرتر به خط پایان می‌رسیدند برنده و مورد تشویق قرار می‌گرفت.
مرحله چهارم : آموزش نشست و برخاست رقابتی. در این مرحله از آزمودنی ها خواسته می‌شد بر روی فرش و به پشت دراز بکشند و هر یک آرام‌تر بلند شوند برنده و مورد تشویق قرار می‌گرفت.
مرحله پنجم : در این مرحله از آزمودنی ها، خواسته می‌شد تا به تدریج از یک تا ده دقیقه در وضعیتی آرام قرار گیرند.
مرحله ششم : آموزش متناوب حرکت و توقف با صدای سوت. در این مرحله از آزمودنی ها خواسته می‌شد تا به شیوه رقابتی بر روی یک خط قرار گیرند و با صدای سوت مربی با سرعت و با صدای سوت بعدی به آرامی حرکت کنند. همچنین در مرحله پیچیده تر با صدای سوت بعدی نشسته و با صدای سوت بعدی برخاسته و به حرکت خود ادامه دهند.
مرحله هفتم : ترسیم رقابتی بر روی تخته سیاه. در این مرحله تخته سیاه از وسط با خطی جدا شد، و از دانش آموزان خواسته می‌شود تا هر یک با ترسیم خطی بین دو خط موازی اقدام کنند. در نهایت هر کدام دیرتر به خط نشانگر برسند، برنده اعلام می‌شد.
۳-۵-۲- برنامه آموزشی کارکردهای اجرایی
برنامه آموزشی کارکردهای اجرایی مورد استفاده در پژوهش ، بر اساس آثار گلدستاین و لوین (1987)، پریگاتانو(1999)، سولبرگ و ماتیر(2001) و دولتشاهی(1383) تهیه گردیده است. این برنامه شامل ۱۵ جلسه می‌باشد که هر جلسه به صورت انفرادی و به مدت 30 الی 45 دقیقه برگزار شد. جلسات مداخله به صورت فشرده ، هفته ای سه بار به منظور تراکم بیشتر تمرینات تشکیل شد. 12 جلسه اول به تمرین متمرکز روی حافظه در حال کار، مفهوم سازی، انعطاف ذهنی و تغییر آمایه، حل مساله ، بازداری پاسخ، آغازگری و طرح ریزی اختصاص داده شد و 4 جلسه آخر به تمرین مرور تمرینات فوق پرداخته شد.
۳-۶- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات
برای تجزیه و تحلیل داده‌های پژوهش حاضر از روش آمار توصیفی و روش آمار استنباطی تحلیل کوواریانس چند متغیری استفاده شد.
3- ۷- ملاحظات اخلاقی
برخی از شرکت‌کنندگان در پژوهش زیر نظر روان‌پزشک داروهای ریتالین دریافت می‌کردند و افزایش، کاهش و قطع دارو منوط به نظر کتبی پزشک معالج بود. شرکت‌کنندگان رضایت خود را برای شرکت در پژوهش اعلام نمودند. هیچ وسیله سمعی و بصری جهت ضبط صدا و تصویر استفاده نشد.

فصل چهارم: یافته‌ها

يکي از مراحل روش علمي تحقيق، تجزيه و تحليل اطلاعات به‌دست آمده است. در هر تحقيق، تجزيه و تحليل اطلاعات براي بررسي صحت فرضيات از اهميت خاصي برخوردار است و از اصلي‌ترين و مهم‌ترين بخش‌هاي تحقيق محسوب مي‌شود. در اين فصل، با استفاده از روش‌هاي مختلف آمار توصيفي و آمار استنباطي و به کمک نرم‌افزار اس پي اس اس-16 به تجزيه و تحليل داده‌هاي حاصل از پرسشنامه‌ها پرداخته و سعي مي‌شود تا نتايج حاصل از آن به صورت خلاصه و به همراه جداول مربوط ارائه شود.
براي تجزيه و تحليل داده‌ها، از آزمون اندازه‌گيري‌هاي مُکرر استفاده شده است. در اين قسمت نتايج تحليل‌هاي اندازه‌گيري مُکرر براي هر کدام از متغيرهاي پژوهش شامل بازداری پاسخ، توجه و فزون کنشی براي حالت‌هاي پيش‌آزمون، پس‌آزمون و پيگيري به صورت جداگانه در مورد روش‏ها‏ي آموزشي مهار تکانه و کارکردهای اجرایی گزارش مي‌شوند. در گزارش نتايج اندازه‌گيري‌ها، نتايج آزمون کرويت‌موچلي256 براي بررسي فرض همساني کواريانس‌ها و کرويت آن‌ها مورد استفاده قرارگرفت. اين آزمون براي بررسي مفروضه‌هاي استفاده از تحليل واريانس مختلط يا اندازه‌گيري‌هاي مُکرر ضروري هستند. همچنين، آزمون‌هاي چندمتغيري اثر پيلايي257، لامبداي ويلکز258، اثر هتلينگ259 و بزرگ‌ترين ريشه260 اثرات اصلي و تعاملي تحليل واريانس و مقايسه‌هاي زوجي نيز بررسي شدند.
مطالب اين فصل در دو بخش به شرح ذيل ارائه گرديده است:
1. آمار توصيفي: در بخش آمار توصيفي به بررسي ميانگين و واريانس پيش آزمون، پس‏آزمون و پيگيري متغيرهاي وابسته در پژوهش پرداخته شده است.
2. آمار استنباطي: در قسمت آمار استنباطي به بررسي فرضيه هاي پژوهش با استفاده از روش آماري تحليل اندازه‌گيري مُکرر مي‌پردازيم.

4-1-يافته‌هاي توصيفي
در جدول 4-2، ميانگين و انحراف استاندارد متغيرهاي مورد مطالعه بازداری پاسخ ، نقص توجه و فزون کنشی در گروه‌هاي آزمايش مهار تکانه و کارکردهای اجرایی و کنترل نشان داده شده است. نکته قابل توجه در اين جدول اين است که نمره‌هاي شرکت کنندگان در گروه کنترل و آزمايش در همه متغيرها در پيش آزمون خيلي مشابه به يکديگر است، ولي تفاوت بين گروه‌ها در پس‏آزمون و پيگيري به دليل تاثير مداخله آموزشی قابل مشاهده است.
جدول 4-2
ميانگين و انحراف معيار گروه‌هاي آزمايش و کنترل در متغيرهاي مورد مطالعه
گروه
سطوح
آزمون
شاخص‌هاي آماري
بازداری پاسخ(تعداد صحیح)
نقص توجه
فزون کنشی

همخوان
ناهمخوان

گروهها
مهار تکانه
پيش آزمون
ميانگين
۳۴.12
35.12
47.33
53.875

انحراف معيار
۳۴.۳
3.23
16.62
17.73

پس‏آزمون
ميانگين
۳۷.41
46.41
33.916
37.83

انحراف معيار
۳5.35
15.35
2.79
4.788

پيگيري
ميانگين
۳3.۳8
43.58
34.45
37.375

انحراف معيار
13.36
13.36
4.117
5.419

کارکردهای اجرایی
پيش آزمون
ميانگين
47.33
38.95
48.041
47.875

انحراف معيار
16.62
4.65
16.18
15.292

پس‏آزمون
ميانگين
33.916
50.20
34.79
35.083

انحراف معيار
2.79
17.57
4.159
4.77

پيگيري
ميانگين
34.45
50
33.70
35.41

انحراف معيار
47.33
18.05
3.014
5.012

کنترل
پيش آزمون
ميانگين
۴۳.96
35.16
46.70
46.79

انحراف معيار
2.79
5.52
15.14
13.65

پس‏آزمون
ميانگين
34.45
36.04
47.20
44.083

انحراف معيار
4.117
5.086
15.10
10.06

پيگيري
ميانگين
33.916
35.87
45.5
46.5

انحراف معيار
2.79
6.848
13.65
14.94

4-2-يافته‌هاي استنباطي
فرضیه اول: آموزش مهار تکانه باعث افزایش بازداری پاسخ کودکان دارای نقص توجه و بیش فعالی می‌شود.
به منظور بررسي فرضيه اول پژوهش نمره‌هاي شرکت کنندگان در تکميل آزمون استروپ مراحل پيش‌آزمون، پس‌آزمون و پيگيري تجزيه و تحليل آماري قرار گرفتند که نتايج آن در جداول زير ارايه شده است. براي بررسي اين متغير از آزمون اندازه‌گيري‌هاي مُکرر استفاده شد. در جدول 4-2 نتايج آزمون موچلي براي بررسي شرايط و مفروضه‌هاي به کارگيري اندازه‌گيري‌هاي مُکرر ارائه شده است.

جدول 4-2
نتايج آزمون کرويت مُوچلي (مُوخلي)261 براي بررسي شرايط و مفروضه‌هاي به کارگيري اندازه‌گيري‌هاي مُکرر
آزمون کرويت‌موچلي
شاخص‌ها

W موچلي
مجذور خي262
Df
سطح معناداري (sig)

88/0
85/0
2
65/0

نتايج جدول 4-2 نشان مي‌دهند که آزمون کرويت موچلي معنادار نيست. از آنجاي که آزمون کرويت موچلي معنادار نيست، بايد نتايج بدست آمده با فرض برقراري کرويت از آزمون اسپرسيتي اسامد263، به جاي آزمون‌هاي گرين هوئس- گيسر264، هيون فلت265 و لور به وند266 استفاده شود. نتايج اين آزمون‌ها در جدول 4-3 ارائه شده است.

جدول 4-3
نتايج آزمون‌هاي اثرات درون آزمودني براي گروه‌هاي آزمايش و کنترل
آزمون
مجموع مجذورات
درجه آزادي
ميانگين مجذورات
F
سطح معناداري
اسپرسيتي اسامد
125
2
5/62
97/26
001/0
عامل زمان*گروه
6/120
2
3/60
028/26
001/0
خطا
06/37
16
31/2


نتايج بدست آمده نشان مي‌دهد که گروه‌هاي کنترل و

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درباره فرزندپروری، بیش فعالی، کودکان مبتلا، آموزش والدین Next Entries پایان نامه ارشد درباره بازداری پاسخ، سطح معنادار، فزون کنشی، کارکردهای اجرایی