پایان نامه ارشد درباره پیامبر اسلام (ص)، روابط اجتماعی، رفق و مدارا

دانلود پایان نامه ارشد

واژه “صفح” برای بیان صفت مدارا در حاکمان، در برخورد با مردم بیان شده است. یعنی حاکم وقتی حکومت را به دست گرفت، باید با مردم مدارا و سازش کند و از خطاهای آنان چشمپوشی کند.
البته ذکر یک نکته ادبی خالی از فایده نیست و آن جمع میان عفو و صفح است. هرچند هر دو به معنای گذشت و چشم پوشی از تقصیر دیگران است. ولی واژه صفح در افادهی این معنا رساتر است. زیرا صفح علاوه بر مفهوم گذشت، روی نیاوردن و رویگرداندن و گناهِ طرف را نادیده گرفتن نیز ملحوظ است. ممکن است کسی را پس از محکوم کردن به مجازات عفو کنند. اما صفح آن است که گناهِ طرف را نادیده بگیری و اگر مجرم در مقام عذرخواهی برآمد، طوری با او برخورد کنی که گویی اصلاً گناهی از او سر نزده است. عفو به معنای پوشاندن است اما صفح به معنای نادیده گرفتن است. رتبهی صفح از عفو بالاتر است و رابطهی این دو عموم و خصوص مطلق است؛ یعنی هر صفحی عفو است، اما هر عفوی صفح نیست(مهدویکنی،1387،صص593-592).
میبینیم که بخشش، مدارا و چشمپوشی از اشتباهات دیگران، بسیار پسندیده و خوب معرفی شدهاست، البته نادیده گرفتن خطاهای دیگران، بهتر و بالاتر از بخشش میباشد. این یک فضیلت است که موجب نزدیکی دلها و صمیمیّت بیشتر و تبدیلشدن کینهها و دشمنیها به محبت و دوستی، در جامعه مسلمین میشود.
در روابط اجتماعی مدارا و رفق، کاربردی ژرف دارد و عامل زدودن بسیاری از کینهها و فروکش کردن مخالفتها است و تبدیل کننده دشمنیها به دوستیها است. انسانی که در راه مدارا گام نهد، زودتر به مقصد خواهدرسید و به همراهان فراوانی نیز دست خواهدیافت(بیگی،1389،ص449). آیات زیادی در قرآن به این مهم اشاره دارند ازجمله:
﴿ فَاصْفَحْ عَنْهُمْ وَ قُلْ سَلامٌ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ؛ پس (اكنون كه چنين است) از آنان روى برگردان و بگو: «سلام بر شما»، امّا بزودى خواهند دانست!﴾(زخرف/89).
روىگردانى تو به معنى قهر و جدایى توأم با خشونت و پرخاشگرى نباشد، بلكه به آنها بگو: سلام بر شما، نه سلامى به عنوان دوستى و تحيت باشد، بلكه به عنوان جدایى و بيگانگى است. اين سلام در حقيقت، شبيه سلامى است كه در آيه 63 سوره فرقان آمده است: ﴿وَ إِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلاماً؛ هنگامى كه جاهلان آنها را (با سخنان زشت خود) مورد خطاب قرار دهند در پاسخ آنها مى‏گويند: «سلام» سلامى كه نشانه بى‏اعتنايى توأم با بزرگوارى است﴾(بابایی،1382،ج4،ص388).
در تفسیرِ پیرامون این آیه دیدیم که خداوند در پاسخ پیامبر خویش که از ایمان نیاوردن مردم شکایت می‏کرد، فرمود که با برخوردی مسالمتآمیز و به دور از نزاع و درگیری با آنان برخورد کن و آنان را رها کن.
﴿فَاصْفَحِ الصَّفْحَ الْجَميلَ؛ پس، از آنها به طرز شايسته‏اى صرف نظر كن (و آنها را بر نادانيهايشان ملامت ننما)!﴾(حجر/85).
در تفسیر این آیه نیز مانند آیهی قبل خداوند، پیامبر خویش را از رفتار ناشایستِ آنان تسلّی خاطر میدهد و او را به رفق و مدارا با آنان دعوت میکند و به ایشان میگوید که آنان را به خاطر نادانیهایشان ملامت نکن و آزارهای آنان را به رویشان نیاور و آنها را نادیده بگیر که به زودی خواهنددانست(طباطبایی،1374،ج12،ص280).
﴿خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلينَ؛ (به هر حال) با آنها مدارا كن و عذرشان را بپذير، و به نيكى‏ها دعوت نما، و از جاهلان روى بگردان (و با آنان ستيزه مكن)!﴾(اعراف/199).
در این تفسیر یکی از فایدههای مدارا و چشم پوشی از خطاهای جاهلان، پشیمانی آنان و هدایتشان، بیان شده است. در این آیه نیز خداوند خطاب به پیامبر خویش میفرماید که از نادانی جاهلان چشمپوشی کند و به راه خویش ادامهدهد و با آنان درگیرنشود. از این آیات نتیجه میگیریم؛ کسانی که دارای مقام حکومت و رهبری در جامعه هستند، باید دستورات خداوند به پیامبر خویش را مدنظر خویش قرار دهند و پیامبر اسلام (ص) که الگوی مدارا و گذشت بودند را الگوی خویش قرار دهند؛ با مخالفان مدارا کرده و از خطاهای آنان چشم پوشی کنند.18
3-1-14-پرهیز از لغو و بیهودگی

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درباره اخلاق اسلامی، حکومت اسلامی، آیات و روایات، نهج البلاغه Next Entries تحقیق رایگان درباره اجرای مجازات، کرامت انسان، سیاست کیفری، سیاست کیفری اسلام