پایان نامه ارشد درباره مزیت رقابتی، زنجیره تأمین، منابع سازمانی، تفکر استراتژیک

دانلود پایان نامه ارشد

تولیدی هستند که بنگاه با به‌کارگیری آن‌ها کالاها و خدمات باارزش را برای مشتریان خود تولید می‌کند. ورنرفلت منابع بنگاه را دارایی‌هایی (ملموس و غیرملموس) تعریف می‌کند که برای مدت محدود متعلق به بنگاه هستند. منابع ملموس شامل دارایی‌های فیزیکی مانند زمین، ساختمان و مواد خام هستند که بر اساس ترازنامه، به‌آسانی قابل‌محاسبه می‌باشند. همچنین، منابع غیرملموس شامل دانش، نام تجاری و شهرت بنگاه هستند که در ترازنامه آورده نمی‌شوند. این منابع به دلیل اهمیت دانش، خلق شهرت و سختی دستیابی به آن‌ها، شاخص مهمی در اعمال استراتژی به‌حساب می‌آیند (راسخی و ذبیحی لهرمی، 1387).
با توجه به تعریف بارنی و دافت، منابع بنگاه شامل تمامی دارایی‌ها، ظرفیت‌ها، فرآیندهای سازمانی، ویژگی‌های بنگاه، اطلاعات، دانش و غیره است که بنگاه را قادر می‌سازد تا استراتژی‌هایی را به کار بگیرند که کارایی و بهره‌وری‌اش را افزایش دهد. در این میان، سرمایه‌ی انسانی و سازمانی بیشتر مورد تأکید قرارگرفته است. چه به‌آسانی به دست نمی‌آیند و به‌راحتی قابل تقلید کردن هم نیستند (راسخی و ذبیحی لهرمی، 1387).
مزيت رقابتي پايدار يك سازمان عمدتاً در پي ايجاد مزيت رقابتي در منابع داخلي آن حاصل می‌گردد ازاین‌رو به آن منابع، منابع عملياتي نيز می‌گویند. منابع عملياتي به چهار دسته تقسيم می‌گردند كه عبارت‌اند از: منابع مالي، منابع فيزيكي، منابع انساني و استراتژی‌ها و رویه‌های سازماني (حاجي پور و مؤمني، 1388).
در ادامه به شرح هر یک از این منابع می‌پردازیم.

1- منابع فیزیکی
دستگاه‌ها، تجهيزات، ماشین‌آلات و تکنولوژی‌های مورداستفاده در توليد و توزیع و …، ساختمان و فضاهاي مكاني، مواد اوليه و موجودی‌های انبار، تجهيزات و امكانات اداري و ساير مقدورات فيزيكي كه عموماً با چشم قابل‌مشاهده و ارزش‌گذاری است در زمره منابع فيزيكي، قابل دسته‌بندی است (هانگر، 1381).
منابع فيزيكي سازمان در سازمان‌های امروزي و غیرمجازی داراي اهميت خاصي است (Porter, 2001).

2- منابع مالی و سرمایه‌ای
آنچه به‌عنوان پشتوانه سازمان به جهت اعتباربخشي به آن براي اخذ وام يا اعتبارات اسنادي يا ازاین‌دست موردتوجه قرار می‌گیرد و همچنين وجوه نقدي (پول) در گردش، روش‌ها و متدهاي جلب سرمايه و شیوه‌های سرمایه‌گذاری به جهت كسب سود حداكثري براي سازمان در زمره موضوعات موردتوجه در منابع مالي شرکت‌هاست اگرچه در ميان كشورهاي اروپايي و آمريكايي اعلام عمومي اين موضوعات عادي و طبيعي بوده اما در ميان شرکت‌های ايراني و برخي ديگر از كشورهاي جهان، اين اطلاعات طبقه‌بندی‌شده بوده و جزو اسرار سازمان‌ها به‌حساب می‌آید (حاجي پور و مؤمني، 1388).

3- منابع سازمانی
بيشتر نوشته‌ها درزمینه‌ی مديريت منابع راهبردي بر ساختار و رویه‌های سازماني به‌عنوان منشأ توليد مزيت رقابتي تمركز کرده‌اند بدين معنا كه خود هرگز مزيت رقابتي نبوده‌اند بلكه زمینه‌ساز ايجاد آن شده‌اند. فرض بر اين است كه سازمان‌هایی كه بهترين رویه‌ها رادارند، يعني بهترين ساختار و سيستم گردش كار، بهترين برنامه آموزشي و ارتقاء، بهترين نظام پاداش و غيره، نسبت به ساير سازمان‌هایی كه در به‌کارگیری اين رویه‌ها ناموفق هستند، از مزيت رقابتي برخوردارند. مطالعات تجربي نيز بر اینکه رویه‌ها و ساختار براي سازمان ارزش ايجاد می‌کنند، دلالت دارند؛ اما باوجوداینکه هر يك از اين رویه‌ها ارزش ايجاد می‌کنند، در چارچوب VRIO، آن‌ها نمی‌توانند منابع مزيت رقابتي پايدار باشند زيرا كه رویه‌های اثربخش به‌سادگی تقلیدپذیرند و بنابراين تنها می‌توانند مزيتي موقت تا زماني كه رقبا آن را نسخه‌برداری نکرده‌اند ايجاد كنند. اين واقعيت كه اين رویه‌های منفرد به مزيت رقابتي پايدار منجر نمی‌شود بدين معني نيست كه اين رویه‌ها مهم نيستند و مديران می‌توانند اين رویه‌ها را براي انجام فعالیت‌های مختلف ناديده بگيرند، بلكه عدم موفقيت در سرمایه‌گذاری در پیشرفته‌ترین سیستم‌ها و ساختارها می‌تواند به نقطه‌ضعف رقابتي سازمان بينجامد. به‌علاوه، مجموعه‌هایی از مزيت رقابتي موجود كه از طريق خلاقيت مستمر کسب‌شده‌اند هنوز براي سازمان تا حدودي ارزشمند هستند (حاجي پور و مؤمني، 1388).

4- منابع انساني
مديران، كاركنان، كارگران و ساير دست‌اندرکاران توليد كالا يا ارائه خدمت (بسته به نوع سازمان) جزو منابع انساني سازمان هستند. اهميت منابع انساني به حدي است كه می‌توان گفت. سازماني كه مجهز به افراد كافي و باصلاحيت است، براي موفقيت، شرايط لازم رادار است و منابع ديگر سازمان در كنار نيروي انساني به‌عنوان يك عنصر مكمل قرار می‌گیرند (حاجي پور و مؤمني، 1388).
سازوكاري كه بتواند از توانایی‌های نيروي انساني جهت ايجاد مزيت رقابتي پايدار بهره‌برداری مناسب كنند دانايي، مهارت، تجربه و انگيزه افراد سازماني در كنار مسئولیت‌پذیری و مشارکت‌جویی آنان است كه می‌تواند مزيت رقابتي پايدار را براي سازمان ايجاد كند مشروط به اينكه محيط مناسب و سازوکار موفقيت در سازمان وجود داشته باشد. بنابراين مديران بايد از نقش اهميت نيروي انساني در خلق وضعيت رقابتي پايدار غافل نباشند و با استفاده از مديريت نوين قابلیت‌های مزيت رقابتي، نيروي انساني را شناخته و به‌صورت نظام‌یافته و در محيطي انگيزشي جهت خلق موقعيت رقابتي به کارگرید (حاجي پور و مؤمني، 1388).

ب- قابلیت‌ها
قابلیت‌ها عبارت‌اند از مهارت‌های موردنیاز بنگاه برای کسب مزیت کامل از منابع موجود. به‌عبارت‌دیگر، قابلیت‌ها عبارت‌اند از مهارت‌های یک بنگاه در هماهنگ‌سازی منابع و استفاده‌ی بهره‌ور از آن‌ها. قابلیت سازمان را به‌عنوان توانایی برای تغییر و پذیرش تحولات مالی، تکنولوژیکی و استراتژیکی تعریف می‌کند. بدین ترتیب، بهبود قابلیت‌های سازمان اساساً درگرو ارتقای سرمایه‌ی انسانی است (راسخی و ذبیحی لهرمی، 1387).

ج- صلاحیت‌ها
درصورتی‌که دارایی‌ها و قابلیت‌های بنگاه را کنار یکدیگر قرار دهیم، صلاحیت‌های بنگاه به وجود می‌آید. صلاحیت‌های اصلی (مرکزی) عبارت‌اند از اموری که یک بنگاه می‌تواند به‌خوبی انجام دهد. زمانی که این صلاحیت‌ها بهتر از صلاحیت‌های رقبا باشد به آن‌ها صلاحیت‌های متمایز می‌گویند. صلاحیت‌ها به دو گروه کلی تقسیم می‌شوند: 1- صلاحیت ضمنی که درنتیجه‌ی فرآیند یادگیری ذهنی و شخصی در امور روزمره توسعه می‌یابد، مثل فرآیند یادگیری با انجام دادن کار. این صلاحیت‌ها در شاغلان تجسم‌یافته‌اند و قابل‌تبدیل به قوانین روشن و یا هنجارهای رفتاری نمی‌باشند.2- صلاحیت‌های صریح که در قوانین سازمانی، کدهای رفتاری و منابع دانش مکتوب موجود تجسم‌یافته‌اند. این دسته از صلاحیت‌ها به علت دسترسی به قوانین و به دلیل اینکه به‌آسانی در میان کارکنان قابل‌تشخیص هستند، کسب می‌شوند و توسعه می‌یابند (راسخی و ذبیحی لهرمی، 1387).
مشخصاً بنگاه‌ها می‌توانند از طریق بازار به منابع موردنیاز خود برسند و سپس صلاحیت‌های لازم را با به‌کارگیری منابع کسب‌شده، به دست آورند. بدین ترتیب، صلاحیت نتیجه‌ی استفاده بنگاه از منابع برای ایجاد دانش و مهارت است (راسخی و ذبیحی لهرمی، 1387).

2-2-2-3- تئوری شومپترین
شومپیتر بیان می‌کند که رقابت، پایدار و قابل پیش‌بینی نیست. بر اساس تئوری شومپیتر، برنامه‌ریزی باید برای پیش‌بینی شوک‌های وارده بر صنعت صورت گیرد؛ اما به دلیل تغییرپذیری محیط، هیچ‌گاه این شوک‌ها به‌طور کامل پیش‌بینی نمی‌شوند. به‌عبارت‌دیگر، این تئوری معمولاً محیط را بی‌ثبات در نظر می‌گیرد. در این چارچوب، هر بنگاه باید استراتژی‌اش را بر اساس منابع، فرصت‌ها و تهدیدهای محیط پایه‌ریزی کند. تئوری شومپترین بیان می‌کند که تحوّلاتی در محیط وجود دارد که تصادفی هستند و این دگرگونی‌ها، تغییرات غیرقابل‌پیش‌بینی را درتهدیدها و فرصت‌های بنگاه ایجاد می‌کنند. این شوک‌ها همچنین می‌توانند ارزش منابع را تغییر دهند. به دلیل این شرایط، تئوری مذکور به‌آسانی قابل‌تبدیل به یک تفکر استراتژیک نبوده است چون هیچ تصوری از یک سطح پایدار ثابت که به بنگاه اجازه دهد تا تهدیدها و فرصت‌ها را پیش‌بینی کند و به آن‌ها پاسخ دهد، وجود ندارد (راسخی و ذبیحی لهرمی، 1387).
اصل اساسی تئوری شومپترین، نوآوری است. شومپیتر عنوان می‌کند که ابتکارات عنصر پویای اساسی در تمامی ابعاد اقتصادی است. نوآوری شومپترینی را می‌توان به‌صورت تغییر در روش‌های عرضه‌ی کالا مانند معرفی کالاها یا روش‌های جدید تولید، ایجاد بازارهای جدید، تسخیر منابع جدید به شکل مواد خام یا کالاهای نیمه‌صنعتی یا اعمال یک سازمان جدید مثل خلق انحصار یا شکستن آن تعریف کرد. بر اساس تئوری شومپیتر، نوآوری‌ها با یک وقفه‌ی کوتاه زمانی ایجاد می‌شوند و موجب مزیت هزینه‌ای یا مزیت کیفیت در صنعت می‌شوند. نوآوری شومپترین به شکل‌های مختلف مطرح‌شده است، اما درمجموع، ویژگی‌های نوآوری شومپترین عبارت‌اند از: (راسخی و ذبیحی لهرمی، 1387)
1- مبتنی بر تکنولوژی اساساً متفاوت باشد.
2 – به‌عنوان تهدید ناشی از جانشینی در کالاها، خدمات و یا فرآیندهای تولید موجود مطرح شود.
3 – موجب ظهور صنعت جدید شود.

2-2-3- ابعاد مزیت رقابتی در این پژوهش
در این پژوهش، مزیت رقابتی یک شرکت سه پیامد عملکردی را شامل می‌شود. مورد اول انعطاف‌پذیری زنجیره تأمین است که یک پیامد اجرایی بین سازمانی واسط است. دو نتیجه دیگر عملی در سطح شرکت عبارت‌اند از پاسخگویی به مشتری و بهای تمام‌شده‌ی محصول (Sun Hee Youn et al, 2014).

2-2-3-1- انعطاف‌پذیری زنجیره تأمین
انعطاف‌پذیری براي متناسب شدن با محيط پرتلاطم کسب ‌و کار در جهت حفظ مزيت رقابتي، يكي از چالش‌های اساسي فراروي مديران امروز است (Hatum and Pettigrew, 2006)؛ زیرا در طی سال‌های اخیر، انعطاف‌پذیری به‌عنوان منبع مزیت رقابتی موردتوجه زیادی قرارگرفته، زیرا پایداری محیط رقابتی دهه‌ی 1960 و دهه‌ی 1970 جای خود را به افزایش نا اطمینانی داده است، چرخه زندگی محصول در حال کوتاه‌تر شدن است؛ مشتریان به‌سرعت در حال تغییر ترجیحات خود هستند و رقابت به‌طور فزاینده خوی وحشیانه‌تری به خود گرفته است. ازجمله مهم‌ترین نیروهای محرّک در ورای این موارد، جهانی‌شدن و توسعه‌ی سریع تکنولوژی اطلاعات هستند. افزایش تحرّک بازار، بنگاه‌ها را مجبور می‌کند به‌منظور بهبود موقعیت رقابتی خود، تمرکزشان را از صرفه‌جویی‌های ناشی از مقیاس و منابع دارایی پایه به انعطاف‌پذیری و منابع دانش‌پایه انتقال دهند (راسخی و ذبیحی لهرمی، 1387).
يكي از دلايل مشكل بودن تعريف انعطاف‌پذیری اين است كه تعاريف اغلب به خاطر شرايط و يا مسائل ويژه مديريتي، تغييرپذير هستند (Upton, 1997). لذا در این پژوهش، انعطاف‌پذیری زنجیره تأمین، توانمندی شرکت برای انطباق مؤثر و پاسخگویی به تغییرات بازار می‌باشد (Hee Youn et al, 2014).
انعطاف‌پذیری پدیده‌ای خودجوش و غیرارادی نيست، بلكه سازمان‌ها بايد عوامل اثرگذار بر انعطاف‌پذیری را شناسايي و آن‌ها را ايجاد كنند (حاجي پور و مرادي، 1389).
انعطاف و سرعت ارائه محصول زماني مفهوم دارد كه عمليات خريد، تداركات، حمل‌ونقل، برنامه‌ریزی توليد، موجودي و کنترل آن، طراحي مهندسي، توليد و مونتاژ، توزيع و فروش همه به‌صورت يكپارچه در كنار هم فعاليت كنند (گيوريان و ديندار فركوش، 1390).
این پژوهش چهار بعد انعطاف‌پذیری زنجیره تأمین را می‌پذیرد که شامل: انعطاف‌پذیری حجم و دامنه محصول، انعطاف‌پذیری محصول جدید و انعطاف‌پذیری در پاسخگویی می‌باشند (Hee Youn et al, 2014).

2-2-3-2- پاسخگویی به مشتری
مشتریان به‌طور روزافزون براي کسب محصولات و خدمات بهتر به شرکت‌ها فشار می‌آورند و شرکت‌ها براي کسب مزیت رقابتی و توفیق در این محیط متلاطم باید مشتریان و خواسته‌ها و نیازهاي آنان را در مرکز توجه و فعالیت‌های کسب ‌و کارشان قرار دهند زیرا محیط تجاري امروز به‌شدت تحت تأثیر رقابت میان شرکت‌ها و تغییرات سریع تکنولوژي و تغییر مداوم در خواسته‌ها و نیازهاي مشتریان است (فاریابی و همکاران، 1390).
در این پژوهش،

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درباره مزیت رقابتی، مزیت رقابتی پایدار، زنجیره تامین، مزیت نسبی Next Entries پایان نامه ارشد درباره زنجیره تأمین، زنجیره تامین، مدیریت ارتباط، ارتباط با مشتری