پایان نامه ارشد درباره ظرفیت پذیرش، بازاریابی، مقصد گردشگری، منابع طبیعی

دانلود پایان نامه ارشد

1981 , 589) قرار می گیرد (رهنمایی و دیگران ، 1389ص29 ).
وي چهار مرحله را براي توسعه گردشگري تصور كرده است كه شباهت بسيار زيادي به واقعيت دارد. اين چهار مرحله عبارتند از: خشنودي، رضايت، بي تفاوتي، حساسيت و مخالفت (تقابل).
– مرحله خشنودي و رضايت (اميدواري): در اين مرحله ساكنين محلي توسعه گردشگري را پشتيباني ميكنند و مشتاق سهيم شدن گردشگران در جامعهشان هستند. توسعه سريع گردشگري به وفور با سطوح بالاي رضايت تركيب ميشود. در اين مرحله مخالفان توسعه گردشگري از نظر تعداد كم هستند و معمولاً با بخشي از موضوعات و موارد حاشيهاي مخالفت ميكنند.
– مرحله بي تفاوتي: رشدي كه توسعه سريع گردشگري را تحريك ميكند، دوباره آرام ميگيرد. ساختار اجتماعي جامعه با ورود مهاجران جوياي كار تغيير مييابد. به نظر ميرسد وعدههاي خوب اقتصادي فقط در مورد تعداد محدودي از ساكنين صادق بوده است.
– مرحله حساسيت: چنانكه فعاليت گردشگري به توسعه خود ادامه دهد در طول توسعه به دليل افزايش در واردات و فصلي بودن ممكن است حساسيت رخ دهد. مثل اينكه توسعه گردشگري برنامهريزي نشده باشد و به داخل محيطهاي حساس نواحي گسترش يابد. نهايتاً هزينه كالاهاي اساسي مانند غذا خيلي سريع افزايش پيدا ميكند، به طوري كه نرخ افزايش قيمت اين نوع كالاهاي اساسي سريعتر از نرخ افزايش درآمد اهالي ناحيه است. رشد درآمد نيز كه در مراحل اخير عملي شده بود، با افزايش نرخ تورم كمرنگ ميشود. چنانچه محيط يا جاذبهها در نواحي روستايي در طول دوره توسعه دچار محدوديت و يا تغيير شوند، تعداد بازديدكنندگان ممكن است كاهش يابد و منجر به وفور بيش از حد تسهيلات و در نتيجه ركود اقتصادي ميشود. در طول دوره حساسيت به جهت توسعه برنامهريزي نشده گردشگري، درك و پذيرش امر حفاظت و مراقبت به عنوان يك نياز مطرح ميشود.
– مخالفت(تقابل): در اين مرحله پي برده ميشود كه محيط روبه زوال است و ساكنين بيشتر از هر چيزي توسعه برنامهريزي نشده گردشگري را، در تغيير محيط مقصر ميدانند. ساكنين مخالفت خود را با هر نوع رفتار جديدي از گردشگران كه به آداب و رسوم بي علاقه هستند و رفتارهاي متجاوزانه دارند، ابراز ميكنند. حتي ممكن است چنين مطرح شود كه گردشگران نقش تخريب كننده دارند. وقتي كه افزايش ورود گردشگران از نقطه A به نقطهB ميرسد، اثرات اجتماعي كاهش مييابد. اين مرحله رضايت است. خط افقي ممتد A-D سطوح اثرات اجتماعي را نشان ميدهد. با ادامه مرحله رضايت كه با رشد و توسعه سريع همراه است، سطح تأثير اجتماعي كاهشي را نشان ميدهد. همانطور كه ورود گردشگران ادامه مييابد و بر توسعه تسهيلات اضافه ميشود، در تعامل ميزبان و ميهمان تغييري آغاز ميگردد و نهايتاً رضايت به سوي بيتفاوتي سير ميكند و سطح تأثير اجتماعي به نقطه B ميرسد .

شکل 2-4: مدل داکسی در مورد سطوح اثرات اجتماعی
(Gartner, 1966, 180) Source:
نارضايتي از نوع توسعه يا از سطح توسعه گردشگري، آغاز نوعي آگاهي اجتماعي را نشان ميدهد. برخي شاخصها نشان ميدهد كه ميزان تأثيرات ممكن است متفاوت باشد. نهايتاً به نقطه C يعني به مرحله بيتفاوتي مي رسد. اگر قرار است يك حد ظرفيتپذيري براي گردشگران تعيين شود، آن نقطه ميتواند ما بين نقطه B و C باشد. يا نقطهاي كه ميزان تأثيرات اجتماعي كمتر از آنچه كه قبل از رشد و توسعه گردشگري بوده، باشد. هر چيزي فراتر از نقطه C منجر به ميزان گستردهاي از تاثيرات اجتماعي قبل از توسعه ميگردد و اگر از اصطلاح اقتصادي استفاده شود گفته ميشود كه آن فراتر از نقطه كاهش ستاندهها خواهد بود. در مرحله مخالفت، برگشتن به حالت اول توسعه گردشگري غيرممكن است (Gartner,1996, 180).
2-11 – مدل باتلر
یکی از ابعاد بسیار مهم در بررسی ظرفیت پذیرش گردشگری، سنجش کیفیت وتجربه گردشگری، گردشگران از سفر به مقصد مورد نظر بوده که این نگاه مبتنی بر رویکرد چرخه عمر مقاصد گردشگری است.
مدلی که توسط باتلر در سال 1986 ارائه شد چرخه حیاط مقصدها و سایتهای گردشگری را به پنج مرحله تقسیم میکند. مرحله اول مرحله کشف است. به زمانی اشاره دارد که گردشگران بیشتر دارای تمایل ماجرا جویانه میباشند و سعی در کشف مقصد دارند. در این مرحله تعداد گردشگران بسیار مهم بوده و تاثیرات بسیار کمی بر روی مقصد میگذارند. در واقع در این مرحله توسعهای رخ نداده است و زیرساختهای مناسب، تسهیلات و خدمات رفاهی و گردشگری برای گردشگران در نظر گرفته نشده است. در این حالت زمانی که دیدار کنندگان به مبدا حرکتی خود باز میگردند افراد بیشتری را بمنظور دیدن از مقصد ترغیب میکنند که باعث میشود تعداد گردشگران ورودی به مقصد بالا رفته و فعالیتهای گردشگری تا حدود زیادی بالا بگیرد. در این شرایط افراد محلی تسهیلات و خدماتی مشخص را به دیدار کنندگان ارائه میدهند و الگوی اجتماعیشان را بمنظور اقامت کوتاه مدت دیدارکنندگان تا حدودی انطباق میدهند. در این مرحله میتوان گفت که یک فصل گردشگری به طور مشخص در مقصد به وجود میآید و مقصد عملا در مرحله دوم چرخه حیاط خود یعنی مشارکت قرار دارد30.
سومین مرحله از توسعه میباشد31. که این مرحله با استفاده از ظهور بازارهای مشخص و تعریف شده، افزایش در کنترل و سرمایه گذاری خارجی، کاهش در مشارکت و کنترل محلی و تبلیغات سنگین شناخته می شود.
مرحله بعد مرحله تحکیم است32. در این مرحله بخش عمدهای از اقتصاد مقصد وابسته و متکی به گردشگری میباشد. تسهیلات و کسب و کارهای عمدهی ارائه دهندهی خدمات گردشگری در این مرحله به طور ویژه محل های اقامتی میباشد. در این مرحله با استفاده از فعالیتهای بازاریابی و تبلیغات دیدارکنندگان بیشتری از نقاط دورتر به مقصد جذب میشوند و فصل گردشگری طولانیتر میشود. در این مرحله بحث ظرفیت پذیرش گردشگری مطرح میشود و مقصد به ظرفیت پذیرش خود رسیده و تعداد دیدار کنندگان به اوج میرسد، در این شرایط مقصد وارد مرحله پنجم یعنی بلوغ میشود33. در این مرحله است که تاثیرات منفی گردشگری (اقتصادی، محیطی و اجتماعی – فرهنگی) ظهور میکند. در این شرایط ضروری است که تلاش های قابل توجهی به منظور حفظ سطوح دیدار از منابع طبیعی و فرهنگی که ممکن است تخریب شده و یا کیفیت آنها تنزل یابد، انجام گیرد.
بنابراین راهبردهای توسعه باید در جهت حفظ نگهداری و ارتقاء این منابع باشد و با استفاده از راهبردهای بازاریابی سعی در کاهش تعداد دیدار کنندگان داشته باشیم. در این مرحله ممکن است از جذابیت مقصد کاسته شود و باید سعی در جابه جایی تقاضا از لحاظ مکانی و زمانی داشته باشیم.
مرحله آخر از چرخهی حیات مقصد گردشگری تنزل میباشد34 در این نقطه مقصدها تقاضای خود را تا حدود زیادی از دست داده و بیشتر دیدار کنندگان که از مقصد دیدار کردهاند به مقصد باز نخواهند گشت و تمایلی به دیدار مجدد از مقصد ندارند. جوامعی که به این مرحله رسیدهاند دو انتخاب دارند: یا اینکه گردشگری را کنار گذاشته و به صنعت دیگری رو آورند و یا با استفاده از خلاقیت، نوآوری و مدیریت اثر بخش اقدام به جذب بازار جدید داشته و امکانات و یا منابع طبیعی و فرهنگی را که تا حدودی در نتیجه اقدامات گذشته غیر قابل بهرهبرداری شده اند تجدید و باز سازی کنند (سیف الدینی، شعبانی فرد، حسینی، رشیدی،1389)

شكل 2-5: چرخه حيات گردشگري
نتیجه تلویحی که می‌توان از تمام این نمونه‌ها گرفت آن است که مرحله احیاء به ندرت در مقام فرآیندی خودبه‌خودي روی می‌دهد بلکه ناشی از راهبردهای حمايتگرانه و اندیشمندانه‌ای است که توسط مقصد گردشگری اتخاذ می‌شود. موفقیت در نیل به احیاء، منسوب به توانایی بخش‌های دولتی و خصوصی برای تعامل به منظور تمرکز بر آن چیزی است که هر کدام به نحو احسن صورت می‌دهند. به طوري كه بخش دولتی، بازاريابي مقصد گردشگری، خدمات رسانی مناسب و مدیریت جاذبه‌های دولتی را تأمین می‌کند و بخش خصوصی نيز نقشی پیشرو در بخش‌های فعالیت همچون اسکان‌، تغذیه، عملیات‌ گردشگری، حمل و نقل و برخی از انواع جاذبه‌ها را بر عهده می‌گیرد.
بوهالیس35 مدل باتلر را با توجه به تاثیرات گردشگری هر مرحله بر ویژگیهای مقصد، اقدامات بازاریابی، آثار اقتصادی، اجتماعی و محیطی مورد بررسی قرار داده و با فرض نزول نهایی مقصد جدول کاملی بیانگر متغیرهای اساسی و نتایج آنها در هر مرحله ارائه میدهد. اگر چه در جدول بوهالیس تعداد اسامی مراحل اندکی متفاوت از تعابیر اولیه باتلر است، لیکن ماهیت مدل تفاوتی اساسی ندارد.
جدول 2-2: مدل چرخه حیاط مقصد از دیدگاه بوهالیس

ویژگی های مقصد
زیاد
زیاد
خیلی زیاد
زیاد
اندک
تعداد گردشگران بازدید کننده
نزول
رشد اندک
رشد سریع
رشد سریع
کم
نرخ رشد
اندک
بالا
خیلی بالا
خیلی بالا
اندک
نرخ اشتغال امکانات
خیلی پایین
پایین
زیاد
خیلی زیاد
زیاد
قیمت خدمات
خیلی کم
اندک
خیلی زیاد
خیلی زیاد
زیاد
مخارج سرانه گردشگری
بازار انبوه ارزان
دنباله رو
تنوع طلب
تنوع طلب
کاشفان
نوع بازدید کنندگان
خیلی پایین
پایین
بالا
خیلی بالا
پایین
وجهه و جاذبه ها
بیگانه
مشتری
مشتری
میهمان
میهمان
تلقی نسبت به گردشگری

اقدامات بازار یابی
ایجاد وفاداری یا جستجوی بازار جدید
تشویق
تشویق
اطلاع رسانی
ایجاد اگاهی
هدف بازار یابی
معرفی مجدد
دفاع
دفاع
نفوذ
گسترش
تأکید استراتژیک
تقویت
کاهنده
بالا
بالا
فزآینده
مخارج بازار یابی
تحلیل رفته
رو به افت
در وضعیت مطلوب
بهبود یافته
اولیه
محصول
تبلیغ از طریق واسطه ها
تبلیغات
معرفی
ترویج
کمتر از سطح هزینه ها
پایین
کمتر
بالا
بالا
قیمت
توزیع از طریق واسطه ها
مستقل
مستقل
توزیع
آثار اقتصادی
کم
پایین
خیلی زیاد
زیاد
کم
اشتغال
کم
زیاد
خیلی زیاد
خیلی زیاد
کم
ارز خارجی
در حال کاهش
زیاد
خیلی زیاد
در حال رشد
منفی
سود آوری بخش خصوصی
خیلی کم
کم
خیلی زیاد
خیلی زیاد
کم
درآمد ساکنین
خیلی کم
کم
خیلی زیاد
خیلی زیاد
کم
سرمایه گذاری
خیلی کم
کم
خیلی زیاد
خیلی زیاد
کم
درآمد های دولت و مالیات
غیر متوازن وغیر خود کفا
وابسته به گردشگری
گردشگری محور
با رویکرد گردشگری
متوازن
ساختار اقتصادی
بیش از حد
بیش از حد
زیاد
کم
قابل اغماض
وابستگی به واسطه ها
زیاد
خیلی زیاد
خیلی زیاد
خیلی زیاد
اندک
واردات
اندک
زیاد
خیلی زیاد
خیلی زیاد
اندک
تورم
آثار اجتماعی
درون گرا
درون گرا
حد میانه
برون گرا
برون گرا
نوع گردشگران
قطع رابطه
خصومت
آزار دهنده
بی تفاوت
خوشایند
رابطه میان گردشگران و مردم محلی
مهاجرت از منطقه و فقدان شغل
متوازن
متوازن
جوانان برای کار کردن در بخش گردشگری می مانند
مهاجرت و میانگین بالای سنی ساکنین
ویژگی های دموگرافیک مقصد
اندک
زیاد
خیلی زیاد
زیاد
اندک
مهاجرت به مقصد
خیلی زیاد
خیلی زیاد
زیاد
زیاد
محدود
جرم و جنایت در مقصد
مدرن
مدرن
مدرن
تاثیر پذیرفته
سنتی
ساختار خانواده
درون گرا
درون گرا
حد میانه
برون گرا
برون گرا
نوع گردشگر
آثار زیست محیطی
آسیب دیده
آلوده
توسعه غیر مسئولانه
توسعه یافته
دست نخورده
محیط زیست چشم انداز
آسیب دیده
تحلیل یافته
توسعه غیر مسئولانه
توسعه یافته
دست نخورده
حفاظت و میراث فرهنگی
آسیب دیده
تحلیل یافته
توسعه غیر مسئولانه
توسعه یافته
دست نخورده
تخریب اکولوژیک
خیلی زیاد
خیلی زیاد
زیاد
اندک
قابل اغماض
آلودگی های مرتبط با گردشگری
خیلی زیاد
خیلی زیاد
زیاد
اندک
قابل

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درباره جوامع روستایی، اجتماعی و فرهنگی، زیست محیطی، نواحی روستایی Next Entries پایان نامه ارشد درباره توسعه گردشگری، اجتماع محلی، زیست محیطی، منابع طبیعی