پایان نامه ارشد درباره شهر سبزوار

دانلود پایان نامه ارشد

بر ارزش زمين و مسكن در بافت‌هاي قديمي
ه)سرمايه گذاري همه جانبه در بخش مركزي
و)كمك‌هاي مالي و نهادي به ساكنان بافت‌هاي قديمي
ز)ايجاد چشم انداز متناسب و متوازن شهري (شماعي و پوراحمد، 1384، ص 235).

– بهبود عمل كرد با كالبد پويا (نظريه لودويكو كواروني)
كواروني معمار و نظريه پرداز ايتاليايي است. نظريه‌هاي وي در خصوص مرمت شهري در دو نظريه زير دسته بندي مي‌شود :
الف-چند وجهي بودن مرمت شهري : مرمت شهري امري چند وجهي است كه تمام وجوه اقتصادي، كالبدي و … را در بر مي‌گيرد.
ب-احياي بافت‌هاي تاريخي از وجوه مختلف.
اصول مورد توجه كواروني در زمينة مرمت شهري به شرح زير است :
هماهنگي : هماهنگي ميان طرح‌هاي جامع شهري و طرحهاي مرمتي امري ضروري است.
پويايي : پويايي در بافت تاريخي به خصوص از وجه اقتصادي بسيار حياتي است
بنابراين مي‌توان بر اساس نظريه‌ها و اصول مورد نظر كواروني به اين نتيجه رسيد كه هدف وي از مداخله در بافت‌هاي كهن، بهبود عملكرد با احترام به كالبد زنده و پويا است. شيوة اقدام پيشنهادي وي در بافت‌هاي تاريخي، بهسازي و نوسازي با توجه به برنامه ريزي شهري است (كلانتري خليل آباد، 1378، ص : 39).

– تفكيك ميان بناها (نظريه گوستاو جيوواني)
جيوواني از معماران و نظريه پردازان ايتاليايي است كه اصولي را در زمينه مرمت شهري به صورت زير مطرح مي‌كند.
تفكيك شهري : تفكيك ميان شهر قديم و جديد
تفكيك فضايي : تفكيك ميان بافت‌هاي زنده و فعال شهري با بافت‌هاي مرده و غير فعال
هدف جيوواني از مداخله در بافت كهن، بهبود عملكرد و كاركرد شهر با احترام به كالبدهاي زنده و پوياست. كاربري پيشنهادي وي در خصوص بناها و مجموعه‌هاي تاريخي بر اساس تفكيك ميان بناها به دو دستة مرده و زنده صورت پذيرفته است. به نحوي كه كاربري مورد نظر بافت‌هاي مرده، كابري موزه‌اي و كاربري مورد نظر بافت‌هاي زنده، احيا و مرمت بافت شهري است. شيوة اقدام وي بصورت بهسازي و نوسازي است و روش مداخله او، روش بازسازي شهري و روش جامع مرمت شهري است (حبيبي و مقصودي، 1381، ص 42).

– حفظ سنت با پاسخ به نيازهاي نو (نظريه كنزو تانگه)
كنزو تانگه معمار ژاپني است كه كتاب‌هاي متعددي در زمينه روشن ساختن ارتباط ميان سنت و زمان كنوني به رشتة تحرير درآورده است. وي در ارتباط با بافت‌هاي كهن به حفظ بناهاي تاريخي مي‌انديشد و سعي دارد آنها را با شكوه و عظمت بيشتري جلوه گر نمايد. وي معتقد است كه در هم پيچيدگي عابران پياده و وسايل نقليه مانع از تأمل و انديشه در بافت‌هاي كهن مي‌گردد و در ادامه مي‌گويد : “شهر بايد در آزادي، تنوع، تعادل انگاره ها، تحرك و گزينش نامحدود زندگي كند”
نظريات كنزو تانگه را مي‌توان در سه نظريه عمده دسته‌بندي كرد:
الف-معاصرسازي : ارتباط ميان سنت و شرايط نو زندگي براي زندگي در شهرهاي امروزي امري ضروري است.
ب-عظمت و تاريخ‌سازي : با باشكوه‌تر كردن بناهاي تاريخي مي‌توان باعث عظمت هر چه بيشتر آنها و همچنين موجب تجديد حيات گذشته آنها شد.
ج-تعادل بخشي در محيط : تعادل ميان شهرها و محيط پيرامون آنها شرط لازم در طرح‌هاي مرمت شهري است.
بر پاية نظريات تانگه مي‌توان به اين نتيجه رسيد كه هدف وي از مداخله در بافت‌هاي كهن، حفظ سنت با پاسخ به نيازهاي نو است. بر اين اساس، كاربري پيشنهادي وي معاصر سازي است. زيرا به حفظ كالبدي كهن در جهت پاسخ به نيازهاي نو مي‌انديشد و شيوه اقدام، بهسازي و نوسازي است. روش مداخله وي عمدتاً به صورت روش مداخلة موضعي ـ موضوعي است37.

– نظريه اوژن ويوله لودو (1879- 1814 ميلادي)
ويوله لودو خيلي بيشتر از ساير معماران به مسائل معماري تسلط داشت و در مباحث آن به كندوكاو پرداخته مطالب و انديشه‌هايي كه لودو در زمينه معماري تدوين كرد و رواج داد در زمان او نوآوري‌هاي بازر محسوب مي‌شد. دستورالعمل لودو را در زمينه باززنده سازي بناهاي قديمي يا تاريخي مي‌توان در نكات زير خلاصه كرد :
الف)تمام بخشها يا عناصري كه در زمانهاي بعد از تاريخ اصلي به بنا افزوده شده بايد از بدنه ساختمان حذف شود و با انجام كارهاي لازم، بنا به شكل اصلي خود، با رعايت وحدت و خلوص سبك، جلوه گر شود.
ب)هرگاه بناها در اثر تخريب‌هاي ناشي از عوامل يا خواستهاي انساني بخشي از پيكرة خود را از دست بدهد و حتي زمانيكه بنا، در وحدت كالبدي خود نيز تكميل نشده و در اصل ساختمان بنا ناتمام باشد، مرمت كننده بايد بنا را تكميل كند و آن را به صورت اوليه كالبدي كه بايد مي‌بود، در آورد.
ج)در انجام هر يك از اين دخالتها روي موجوديت كالبدي بنا، مرمت كننده بايد خود را جاي سازنده اصلي فرض كند و با توجه به شناخت و درك آنچه او مي‌توانسته است در آن زمان بسازد مدل منطقي نمايانگر بنا را در شكل اصيل آن تنظيم و تدوين كند و در لحظه مداخله در وضع بنا مورد استفاده قرار دهد و همان شكل و اندام را به بنا بدهد كه سازنده اوليه، اگر هنوز مي‌بود خلق ميكرد (فلامکي، 1383، ص 15).

– نظريه هوسمان
در نيمه دوم قرن نوزدهم، با روي كار آمدن ناپلئون سوم وي بارون هوسمان را به عنوان شهردار پاريس انتخاب كرد و از آن به بعد هوسمان عنوان پيش كسوتي را در امر تغيير شكل بافت قديمي شهر و تخريب معماري بومي آن براي خود فراهم كرد. ژرژ اوژن بارون هوسمان طي 17 سال (1869 – 1853) به عنوان شهردار پاريس مامور اجراي طرح‌هاي معماري و شهرسازي بود. وي بي شك يكي از مهمترين شخصيت‌هايي است كه در مباحث تجارب مرمت شهري بايد از آنها نام برد. بيش از يك قرن از تجربيات هوسمان مي‌گذرد و هنوز تدوين نظرية واحدي روي اقدامات او مشكل به نظر مي‌رسد. هوسمان در نوسازي شهر پاريس جهت ايجاد دسترسي‌هاي مناسب به تعريض گذرها و ايجاد فضاهاي جديد در اين شهر اقدام كرد و مراكز مهم و قديمي را به كانون‌هايي تبديل كرد وي از سال 1853 – 1869 بر اساس خواسته ناپلئون سوم طرح فوق را ارائه كرد. بر اساس طرح هوسمان كه آن را مدل باروك نيز مي‌گويند محله‌هاي قديمي و به خصوص
محله‌هايي كه اساس و منشأ انقلاب‌هاي فرانسه بود پاره پاره شد و از هستة قرون وسطاي پاريس، شبكه‌ها و خيابان‌هاي عريض و مستقيمي احداث گرديد كه مراكز شهر را به ايستگاه راه آهن متصل كرد اگر هدف شهرسازي آن است كه از راه فراهم آوردن استانداردهاي رفاه مادي براي مردم ساكن شهر و براي رفت و آمد آنان، شهر را دگرگوني بخشد و مسائل بهداشت و تأسيسات را به نفع شرايط و روابط توليدي منسوخ حل كند، تجارب و روش هوسمان مي‌تواند الگوي مناسب و موفقي براي ساير شهرسازها باشد (پاپلي يزدي و رجبي سناجردي، 1382، صص 72-71).

– نظريه نوسازي – ترك اجباري (گوداردوكاستل)
در اين نظريه با اجراي طرح‌هاي گستردة نوسازي، آپارتمان‌هاي بلند جانشين بخشهاي قديمي شهرها شده، سبب كوچ اجباري طبقات كارگر و فقير از منطقه مركزي شهر به حومه‌ها مي‌شود. از منافع حاصل از اين نوع مداخله، شركت‌ها و كمپاني‌هاي بزرگ بهره مند مي‌شوند تا طبقات متوسط و محروم. اين الگوي تخريب از دهه 1970 به اين طرف به لحاظ مسائل انساني و نابودي حداقل منبع فرهنگي در مراكز شهري كه روز به روز كمياب و ناياب مي‌شوند مورد انتقاد قرار گرفت و بتدريج كنار گذاشته شد (پاپلي يزدي و رجبي سناجردي، 1382، ص 104).

– نظريه مشاركت شهري
در يك طبقه بندي كلي دو دسته نظريه مشاركت وجود دارد :
1-نظريه‌هايي كه منشأ وبري دارند.
2-دسته دوم نظريه‌هاي مشاركتي كه بر جنبه‌هاي رفتاري تأكيد دارد.
در نظريه‌هاي مشاركتي كه بر جنبه‌هاي رفتاري تأكيد دارد بخش اعظم رفتار به جاي اينكه حاصل باورها و گرايش‌ها باشد نتيجه سود و زياني است كه يك رفتار در خود دارد. در واقع در اين نظريه براي افراد اين مسأله مهم است كه در صورت نشان دادن گرايش‌هاي مشاركتي نظام اجتماعي چقدر آنها را تنبيه مي‌كند و يا پاداش مي‌دهد. اين افراد عقلاني رفتار مي‌كنند و با محاسبة هزينه – فايده‌هاي مشاركت يا عدم مشاركت در تصميم گيري اقدام مي‌كنند (علوي تبار، 1383، ص : 12). اما مشاركت شهروندان به عنوان نهضتي با هويت و سازمان يافته، به تجربه نوسازي شهري در آمريكا باز ميگردد. نوسازي بافت‌هاي فرسوده شهري به دليل جابه جا كردن مردم و از هم گسيختن روابط خانوادگي و همسايگي، تأثير اجتماعي عميقي بر ساكنان كم درآمد محدودة، طرح‌هاي نوسازي گذاشت. اين مشاركت ابتدا در اواخر دهة 1950 و اوايل دهة 1960 در آمريكا شكل گرفت. در اين دوره قوانين متعددي مبتني بر مشاركت مردم تصويب شد كه ماهيت فرايندهاي تصميم گيري شهري را تغيير داد. امروزه در اكثر كشورها مشاركت شهروندان جزء جدايي ناپذير فرايند طرح ريزي شهري است (هويي زن، 1382، ص :96).

جمع بندي

به طور كلي به دنبال ضرورت‌هاي عمدتاً اجتماعي – اقتصادي، بحث مرمت و احياء بافت قديمي شهرها، از اواسط قرن 19 در اروپا با ديدگاهها و پيشنهادهاي مرمتي پيشتازان معماري و رشته‌هاي وابسته مطرح شد اين ديدگاهها را مي‌توان در سه محور اصلي تقسيم بندي كرد.
1-فرهنگ گرا، عاطفي و احساسي كه هيچ دگرگوني در سازمان فضايي بافت‌هاي كهن را نمي پذيرد. اين ديدگاه در وجه افراطي خود حتي با احياء عملكردي ابنيه تاريخي به منظور كاربري‌هاي امروزي مخالف است.
2-نوگرا، كه توجهي به عرصه فرهنگي – تاريخي بافت نمي كند و تحول و تطور را در دگرگوني افراطي مي‌بيند. اين شيوه را ديدگاه بولدوزري نيز نام داده اند.
3-ميانه يا واقع گرا، كه معتقد به دگرگوني در سازمان فضايي به منظور انطباق مكان با زمان بوده و تحول و تطور را در دگرگوني‌هاي مداوم مي‌بيند در اين ديدگاه احياء بافت تاريخي با هدف توسعه در چهارچوب توسعه پايدار صورت مي‌گيرد.
اين ديدگاهها در نظرات انديشمندان برجستة دنيا به اشكال مختلفي ارائه شد برخي به دخالت‌هاي شديد در بافت‌هاي قديمي اعتقاد دارند و برخي به اصالت و هويت گذشته معتقدند گروهي به تخريب و ساختن بناها به فرم و شكل قديم اعتقاد دارند و گروهي به مرمت و دخالت موضعي معتقدند و برخي نيز به حفظ تك بناهاي قديمي و تخريب فضاهاي اطراف آن اصرار مي‌ورزند.
بايد توجه داشت كه هر چند اين نگرش‌ها مغاير و گاهي متضاد جلوه مي‌كند اما به هر ترتيب بخشي از واقعيات امروزي را به نمايش مي‌گذارد بكار بردن اين نظريات و استفاده از آنها بايد مطابق با حقايقي باشد كه ما امروزه در شهرهاي كشورمان و در رابطه با بافت قديم با آن مواجه هستيم كه با توجه به ماهيت و محتواي اين تحقيق علاوه بر اينكه تمام مكاتب مطرح شده در اين فصل قابل احترام و تعمق است اما مكتب فرهنگ گرايي در قالب توسعه پايدار شهري براي بافت قديم شهر سبزوار كه خود از تاريخ و فرهنگ غني و والايي برخوردار است با اين تحقيق هماهنگي و مطابقت بيشتري دارد همچنين در بين نظريات مطرح شده از سوي انديشمندان به نظر مي‌رسد كه نظريه اوژن ويوله لودو با محتواي اين تحقيق مناسبت بيشتري دارد. بطور كلي محيط طبيعي هر مكان، شرايط اجتماعي – فرهنگي و واقعيت‌هاي ارزشي و انساني هر جامعه حقايقي هستند كه از شهري به شهر ديگر و از مكاني به مكان ديگر متفاوت مي‌باشد لذا اهميت درك و دانستن اين نظرات براي فهم چارچوب اصلي كار لازم بوده، اما استفاده از آن و تدوين برنامه‌اي صحيح براي احياء و زنده سازي بافت قديم بايد با توجه به مسائل هر محيط (شهر) بررسي و انجام گيرد.

2-2- منشورها و قطعنامه‌هاي جهاني
2-2-1- كنگرة آتن (1931)

منشور كنگرة آتن همزمان با اوج گيري نهضت معماري مدرن تدوين شده و بحث اساسي آن، ايجاد ارتباط منطقي ميان شكل و كاركرد بود. منشور آتن در چهارمين كنگره بين المللي معماران مدرن در آتن پايه ريزي شد و بعدها توسط لوكوربوزيه مدون گرديد و در سال 1941 در فرانسته انتشار يافت. اصول مورد توجه منشور آتن در زمينه ميراث تاريخي شهرها، شامل 5 مادة اساسي است كه مواد

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درباره عوامل بازدارنده، صومعه سرا، حقوق و دستمزد Next Entries پایان نامه درباره عوامل بازدارنده، حقوق و دستمزد، ابزار پژوهش