پایان نامه ارشد درباره ریسک اعتباری، نسبت بدهی، داده کاوی

دانلود پایان نامه ارشد

و تحلیل سلسله مراتبی 6- سیستم های خبره 7- الگوریتم ژنتیک
در این پژوهش سه روش برای ارزیابی مشتریان بانک از نقطه نظر اعتبار آنها، مورد استفاده قرار خواهد گرفت. همچنین سعی شد تا با استفاده از یک مجموعه داده، مدلی مناسب برای پیش بینی وضعیت اعتباری مشتریان جدید طراحی شود. مدلی که بتواند با کمترین خطا مشتریان را اعتبارسنجی کند. از آنجاییکه پیشرفت صحت حتی به میزان کم می تواند منجر به کاهش هزینه های کلان برای بانک در زمینه ریسک اعتباری شود، در این پژوهش از روشهای ماشین بردار پشتیبان2، درخت تصمیم3 و شبکه عصبی4 برای اعتبارسنجی مشتریان استفاده می شود.
مؤلفه های تحقیق
انتخاب متغیرهایی که با احتمال نکول وام گیرنده رابطه مشخصی داشته باشند، یکی از مراحل مهم تحقیق است. در این پژوهش با استفاده از نتایج تحقیقات داخلی و خارجی مرتبط با موضوع و ادبیات موضوع، متغیرهای متعددی در دو حوزه متغیرهای کیفی و مالی و حوزه نسبت های مالی مورد بررسی قرار می گیرد که عبارت است از :
1-7-1 : متغیرهای کیفی و کمی
پارامترهایی که هریک از مشتریان برای دریافت تسهیلات به بانک ارائه می دهند و در پرونده آنها موجود است مثل نوع شرکت (تعاونی، سهامی عام، سهامی خاص و با مسئولیت محدود)، موضوع فعالیت شرکت (صنعتی، خدماتی و بازرگانی)، سابقه فعالیت شرکت، میزان سرمایه شرکت، مبلغ وام، سطح تحصیلات مدیر عامل، وضعیت مالکیت محل فعالیت، وضعیت مالیاتی، اعتبار شرکت نزد بانک (خوش حساب یا بدحساب بودن)
1-7-2 : نسبت های مالی
نسبت های سودآوری : نسبت بازده دارایی، نسبت بازده حقوق صاحبان سهام، نسبت بازده فروش (حاشیه سود خالص)، نسبت سود قبل از مالیات به دارایی جاری، نسبت سود عملیاتی، نسبت سود قبل از مالیات به سود ناخالص، نسبت بازده سرمایه در گردش، نسبت بازده دارایی ثابت
نسبت های اهرمی : نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام، نسبت بدهی، نسبت مالکانه، نسبت بدهی جاری به دارایی
نسبت های نقدینگی : نسبت آنی، نسبت جاری، نسبت دارایی جاری
نسبت های فعالیت و کارآیی : نسبت گردش دارایی ها، نسبت گردش سرمایه جاری، نسبت متوسط دوره وصول مطالبات
سایر نسبتها : نسبت تسهیلات مالی دریافتی کوتاه مدت به بدهی جاری، نسبت تسهیلات مالی دریافتی به دارایی، نسبت تسهیلات مالی دریافتی کوتاه مدت به فروش خالص، نسبت دارایی سریع به دارایی، نسبت سود قبل از مالیات به بدهی جاری
با توجه به تعداد متغیرها، به منظور تعیین مدل بهینه و بالا بردن دقت مدل و از سویی محدودیت های روش های کاربردی در رابطه با تعداد متغیرهای توضیحی، براساس مطالعات پیشین متغیرهای فوق انتخاب گردیدند و در مدل قرار خواهند گرفت. از سویی دیگر، از آن جایی که بسیاری از متغیرها، از صورتهای مالی و اطلاعات پایه ای آن استخراج می شوند، ممکن است به صورت دو به دو با یکدیگر همبستگی داشته باشند برای جلوگیری از عدم همپوشانی آنها، بر اساس نظر کارشناسان امر، تعدادی از این متغیرهای به هم وابسته و متغیرهایی که تأثیر قابل توجهی در خروجی سیستم ندارند، حذف می گردند. از این رو متغیرهای شناخته شده در بدو امر متغیرهای کاندید تلقی شده و به عنوان ورودی بکار گرفته می شوند.
پيشينه تحقيق
در سالهای اخیر بکارگیری تکنیک داده کاوی و برنامه ریزی در جهت کاربردی تر و به تبع آن مکانیزه و سیستمی تر نمودن آنها توانسته است به سازمان های مالی کمک های فراوانی در جهت مدیریت بر منابع و بحران ها نماید. همچنین از عوامل دیگری که سبب گردید داده کاوی در کانون توجه این تحقیق قرار گیرد، مسئله در دسترس بودن حجم وسیعی از داده ها و انبار داده در بانک ها می باشد که این امر، نیاز شدید به استخراج دانش سودمند از این داده ها را ملموس تر نموده است. این موضوع با پیدایش مفهوم داده کاوی نیز هماهنگ می باشد.
شاید بتوان لوول(1983) را جزء اولین کسانی دانست که گزارشی در مورد داده کاوی ارائه نموده است. بطور جدی پژوهش در این زمینه از اوایل دهه 90 آغاز گردیده است.در این رابطه پیاتتسکی و شاپیرو(1991) و هافمن و نش (1995) مقالاتی ارائه و بالاخص کاربرد آن را در مسائل اقتصادی و بانک های آمریکا مطرح نمودند.
در حوزه اعطای تسهیلات و ارزیابی وضعیت اعتباری شرکت ها در داخل و خارج از کشور تحقیقات متنوعی صورت گرفته است که چند نمونه از مدل ها و اسامی آنان در جدول زیر اشاره شده است :
جدول 1-1 : نمونه هایی از پیشینه خارجی مرتبط
ردیف
مدل ارزیابی
پژوهشگر
1
آنالیز و مقایسه نتایج حاصل از کاربرد الگوریتم ماشین یادگیری و تکنیک های آماری
Palmer , Jiménez and Gervilla.2011
2
برنامه های الگوریتم ژنتیک
Abdou.2010
3
الگوریتم یادگیری ماشین و مدل های ناپارامتریک
غیر خطی
E. Khandani, J. Kim and Andrew.2010
4
طبقه کننده های ترکیبی به جای یک طبقه کننده
Nanni&Lumini,2009
5
شبکه های عصبی، ماشین بردار پشتیبان و روش های آماری چند متغیره برای دسته بندی
Boyacioglu, & Baykan.2009
6
شبکه های عصبی و تکنیک های عمومی
Pointon,2008
7
تحلیل لینک با استفاده از ماشین بردار پشتیبان
Xu,Zhou,&Wang,2008
منبع : یافته های پژوهشگر
از تحقيقات داخلي مرتبط، به صورت مفصل در فصل دوم به آنها اشاره خواهد شد ولی به صورت خلاصه در این فصل می توان پژوهش هاي زير را ذکر کرد :
تهرانی و فلاح شمس (1385) در ” طراحی و تبیین مدل ریسک اعتباری در نظام بانکی کشور ” با استفاده از داده های اعتباری 316 مشتری حقوقی بانک های کشور و با استفاده از مدل های احتمال خطی، لجستیک و شبکه های عصبی مصنوعی اقدام به طراحی و آزمون کارآیی مدل ریسک اعتباری پرداختند. نتایج حاکی از این بود که ارتباط بین متغیرها در مدل پیش بینی ریسک اعتباری به صورت خطی نبوده و تابع های نمایی و سیگموئید، مناسب ترین مدل های پیش بینی ریسک اعتباری است و بیشترین کارآیی برای پیش بینی ریسک اعتباری به ترتیب مربوط به شبکه های عصبی مصنوعی و مدل لجستیک می باشد.
مدرس و ذکاوت (1382) برای ” طراحی مدل های ریسک اعتباری برای بانک توسعه صادرات ایران ” یک نمونه 120 تایی از مشتریان حقوقی را انتخاب و از روش های تحلیل تمایزی و رگرسیون لجستیک استفاده کردند. متغیرهای نسبت جاری، نسبت بدهی به کل دارایی، نسبت حقوق صاحبان سهام به کل دارایی، نسبت سود قبل از کسر مالیات به حقوق صاحبان سهام، نسبت سود قبل از کسر مالیات به خالص فروش به عنوان پیش بینی کننده های نکول در مدل های تحلیل تمایزی و رگرسیون لجستیک استفاده شد. نتایج نشان داد که بر اساس متغیرهای مالی می توان مشتریان حقوقی بانک توسعه را از نظر ریسک اعتباری به خوش حساب و بدحساب دسته بندی کرد. از بین متغیرهای مالی استفاده شده در این تحقیق متغیر نسبت جاری بیشترین سهم را در تفکیک مشتریان داشت.

1-8-1 : انواع متغير ها در پيشينه تحقيق
متغيرها و نسبت هاي متعددي را مي توان در ادبيات موضوع مورد توجه قرار داد كه در جدولی خلاصه برخی از روشها و متغیرهای مورد استفاده در تحقيقات مرتبط آورده شده كه مي توان از آنها برحسب نياز در تحقيق حاضر نيز استفاده نمود:
جدول 1-2 : متغیرهای مورد استفاده در برخی تحقیقات داخلی و خارجی
محقق – سال
روش مورد استفاده
متغیرهای تحقیق
مالهاترا و همکاران
(Malhotra)
(2007)
تحلیل پوششی داده ها
کل سرمایه/بدهی های بلندمدت،کل سرمایه/کل بدهی،دفعات پوشش بهره توسط سود قبل از بهره و مالیات،کل بدهی/خالص وجوه نقد،بازده سرمایه و سود به فروش
لیانگ و همکاران
(Liang)
(2006)
تحلیل پوششی داده ها
دارایی های ثابت،نسبت بدهی،نسبت گردش داراییهای ثابت و دفعات بهره
هوریگن(Horrigan)
(1966)
تحلیل رگرسیونی
متغیر تصنعی،کل دارایی ها،خالص دارایی ها به کل بدهی ها،سرمایه در گردش به فروش،فروش به خالص دارایی ها،
حسین میرزایی
(1390)
رگرسیون لاجیت
حاشیه سود خالص، نسبت آنی، دوره وصول مطالبات، نسبت نقدی، بازده دارایی،نسبت بدهی، نسبت نقدی، برخی شاخص های کیفی
دکتر عباس عرب مازار و پونه روئین تن
(1385)
رگرسیون لجستیک
برخی شاخص های کیفی،نسبت آنی، نسبت جاری، نسبت نقدی، دوره وصول مطالبات، گردش موجودی کالا، نسبت بدهی
منبع : یافته های پژوهشگر
کاربردهای تحقیق
ریسک اعتباری به عنوان یکی از مهمترین شاخص در انتخاب مشتری و اعطای تسهیلات و سرمایه گذاری مورد توجه بانک ها و مؤسسات مالی است. بنابراین بانک ها و مؤسسات مالی میتوانند یکی از استفاده کنندگان این پژوهش باشند.
سازمان ها و شرکتهای سرمایه گذاری سهام می توانند برای تجزیه و تحلیل صورتهای مالی شرکتها از مدل به کار برده شده، استفاده نمایند. دانشجویان، محققان، شرکتهای بیمه و سرمایه گذاران سهام از جمله استفاده کنندگان این تحقیق نیز محسوب می گردند که می توانند برای تحقیق و پژوهش، صدور بیمه نامه و ارزیابی سهام شرکتهای سهامی از نتایج نهایی آن بهره ببرند.
روش تحقیق
این تحقیق از نظر هدف یک تحقیق از نوع کاربردی می باشد.در این پژوهش، اطلاعات گردآوری شده با استفاده از نرم افزارهای موجود جهت داده کاوی بر مبنای مدل های مختلف در این حوزه مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهد گرفت.
مراحل اجرایی این تحقیق به صورت زیر قابل خلاصه شدن می باشد :
جمع آوری داده از پایگاه داده های موجود(پرونده های تسهيلات اعطائي سابق بانک مورد نظر و سیستم های عملیاتی کامپیوتری بانک)
شناسایی عوامل تأثیر گذار در رفتار شركت ها جهت بازپرداخت بدهي که در پایگاه داده های مورد بررسی، موجود می باشد
تعیین شاخص هایی برای تعریف طبقات: شركت هاي خوب(داراي توان بازپرداخت بالا) و شركت هاي بد(عدم توانائي در بازپرداخت)
تقسیم داده های نمونه به دو مجموعه داده های آموزشی و داده های تست
ساخت مدل ها با استفاده از داده های آموزشی
آزمون مدل ها با مجموعه داده های تست
سنجش اعتبار مدل ها
ارائه بهترین الگو جهت ارزیابی وضعیت مشتریان
از آنجا که روش ارائه شده در هر تحقیقی باید به لحاظ اعتبار، مورد سنجش قرار گیرد، بنابراین در این تحقیق نیز با عنایت به اینکه روش تحقیق ازنوع” داده محور “می باشد، روش اعتبارسنجی مدلها به این صورت میباشد که داده ها به دو مجموعه آموزشی و داده های آزمایشی(تست) تقسیم میگردند. صحت طبقه بندی و تفکیک داده های تست در طبقه ها، معیار ارزیابی اعتبار و صحت مدل می باشد. که در این تحقیق از” اعتبارسنجی متقابل مدل با 10 بار تکرار ” استفاده شده است. این روش اعتبارسنجی مدل مجموعه داده ها را به ده قسمت تقسیم نموده و هر بار 75 درصد از داده ها را به عنوان مجموعه داده آموزشی و 25 درصد را به عنوان مجموعه داده تست انتخاب نموده و میزان دقت طبقه بندی را می سنجد. این فرآیند ده بار صورت میگیرد و در نتیجه از کلیه درجات دقت میانگین گرفته شده و به عنوان دقت نهایی مدل ارائه می گردد. که در نهایت از سه روش مذکور برای ارزیابی مشتریان بانک از نقطه نظر اعتبار آنها سعی شده است تا با استفاده از یک مجموعه داده، مدلی مناسب برای پیش بینی وضعیت اعتباری مشتریان جدید طراحی شود. مدلی که بتواند با کمترین خطا مشتریان را اعتبارسنجی کند.
1-10-1 : مدل تحقیق
پس از بررسي ميزان اتكاي بانك ها به اطلاعات صورت هاي مالي شركت در ارزيابي توان مالي آنان در بازپرداخت بدهي ها و نيز قابليت پاسخگوئي اين صورت ها به نياز هاي اطلاعاتي جهت انجام اين ارزيابي و با توجه به چارچوب نظری ارائه شده ، مدل مفهومی تحقیق حاضر به شکل زیر مدنظر قرار می گیرد.
شکل 1-1 :مدل مفهومی تحقیق

قلمرو تحقیق
قلمرو تحقیق از لحاظ زمانی، مکانی و موضوعی به شرح ذیل است :
ـ قلمرو موضوعي تحقيق: هدف اساسي تحقيق طراحي مدلي و سنجش اعتبار مشتريان بانکی با استفاده از تکنیکهای داده کاوی مي‌باشد، ليكن به منظور پياده سازي مدل سعي گرديد يكي از بانك‌های كشور انتخاب و از بين آنها تعدادي به عنوان نمونه انتخاب گردد و از اطلاعات مشتريان

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درباره اعتبارسنجی، داده کاوی، صورتهای مالی Next Entries پایان نامه ارشد درباره داده کاوی، دارایی ها، صاحبان سهام