پایان نامه ارشد درباره خاورمیانه، ایالات متحده، توافق ژنو، اتحادیه اروپا

دانلود پایان نامه ارشد

کوتاه مدت کاهش می دهد و از سوی دیگر این توافق باعث گشت اعراب از بیم قدرت یابی ایران با این توافق و در کل با ایران به مخالفت برخیزند. این امر یعنی این که دشمنی اعراب که اسرائیل را دیگر خود می پنداشتند به سوی ایران منحرف شود و اسرائیل و کشورهای عرب منطقه در جبهه واحدی مقابل ایران قرار گیرند اسرائیل توان حمله نظامی به ایران برای نابودی تاسیسات هسته ایران به تنهایی را ندارد و از این که این برنامه ی هسته ای به نحو دیگری متوقف شد. خشنود است. چیزی که اسرائیل از آن می ترسد به توافق هسته ای بلکه توافقات فرعی محتمل دیگری است که ایران و غرب انجام داده باشند. این موضوعات فرعی برای اسرائیل دارای اهمیت حیاتی است (7). این توافقات فرعی می تواند باز گذاشتن دست ایران در امور منطقه باشد.
ترکیه
همان طور که «احسان داوداوغلو» در ترسیم استراتژی سیاست خارجی ترکیه می گویدنمی توان از لحاظ جغرافیایی و یا فرهنگی سیاست خارجی ترکیه را تنها در ارتباط به یک منطقه توضیح داد (8). تا قبل از شروع ناآرامی ها در سوریه می توان گفت که ترکیه سیاست کاهش تنش و گسترش روابط با همسایگان را در پیش گرفته بود. گسترش روابط با ایران نیز در این راستا از سوی ترکیه و نیز از سوی دولت ایران پیگیری می شد. این امر تا جایی پیش رفت که استانبول میزبان گفتگوی های هسته ای ایران شد و ترکیه و برزیل درصدد میانجی گری برای حل و فصل مساله هسته ای ایران برآمدند ترکیه هنگامی که عضو غیردائم شورای امنیت سازمان ملل بود به قطعنامه ای که تحریم های بیشتری علیه ایران را تصویب می کرد رای منفی داد. این کشور پس از روی کار آمدن دولت روحانی به عنوان اولین مقصد سفرهای خارجی وزیر امور خارجه در دیپلماسی دو جانبه برگزیده شد این امر نشان از اهمیت ترکیه برای ایران و اهمیت ایران برای ترکیه از سوی دیگر است. ترکیه روابط تجاری گسترده ای با جمهوری اسلامی ایران دارد که این روابط تجاری دو کشور تحت تاثیر تحریم های علیه ایران قرار گرفته بود. ترکیه با پیوستن به اقتصاد جهانی مصرف انرژی اش نیز افزایش یافت. به گزارش سازمان توسعه تجارت ایران ارزش صادرات نفت ایران به ترکیه نیز به ترتیب در سالهای 2006 سه میلیارد و هشتصد میلیون دلار بود که این میزان در سال 2008 به پنج میلیارد و صد میلیون رسید که از سال 2009 متوقف شد. با توافق هسته ای که قرار است در گام نهایی تمام تحریم های علیه ایران لغو شود ترکیه مجدداً می تواند راهی برای صادرات گاز ایران به اروپا فرض گردد هر چند که از لحاظ تجاری ترکیه از توافق هسته ای بین ایران و غرب استقبال می نماید و لیکن از لحاظ سیاسی این توافق باعث افزایش وزن سیاسی ایران در عرصه بین المللی است. ایران و ترکیه کشورهای رقیب در منطقه محسوب می شوند. از این زاویه پذیرفته شدن نقش ایران در امور منطقه ای توسط جامعه جهانی نمی تواند باب میل ترکیه باشد. البته با نزدیکی دو کشور به یکدیگر و شکل دادن ترتیبات امنیت منطقه ای با محورایران ـ ترکیه می تواند نقش ترکیه در تحولات منطقه را افزایش دهد. اهمیت این موضوع با تیرگی روابط ترکیه و دولت موقت مصر و همچنین اختلاف نظر ترکیه و عربستان مضاعف می گردد مصر و عربستان از کشورهای مهم منطقه محسوب می گردند که ترکیه روابط مطلوبی با آنها در شرایط کنونی ندارد و با تقویت روابطش با ایران می تواند شکل دهنده توازن قوایی جدید در منطقه باشد.
آمریکا
امریکایی ها بارها گفته اند که تحریم های بین المللی علیه ایران باعث گشته است که ایران به پای میز مذاکره بیابد آخرین بار اوباما در مصاحبه با موسسه سابان به این موضوع اشاره کرده بود (10) هر چند رفع تحریم های غیر قانونی علیه ایران یکی از دلایل توافق هسته ای ایران بود و لیکن نگارنده معتقد است که نقش و قدرت ایران به اندازه ای بود که غرب ناچار با تعامل با ایران گشت حتی اندیشمندان تندر وی ضد ایران همچون «کنث پولاک» نیز معتقدند که در صورت عدم توافق هسته ای اجماع بین المللی درباره تحریم ها علیه ایران شکسته می شد. و با وجود تحریم ها، کشورها به دادوستد با ایران میپرداختند وبازنده این موضوع امریکا می شدامریکا علیرغم پایبندی همیشگیاش به حفظ منافع رژیم صهیونیستی، در خاورمیانه به توافق هسته ای ایران مبادرت ورزید. اقدامات نامشروع رژیم صهیونیستی و حمایت بی دریغ ایالات متخده از این رژیم هزینه های زیادی برای این کشور در پی داشته است و باعث بدنامی این کشور در عرصه بین الملل شده است «استفن والت» نویسنده کتاب لابی اسرائیل در آمریکا در یادداشتی عنوان کرده است که این تعامل و نزدیکی با ایران می تواند باعث افزایش قدرت مانور امریکا در برابر اسرائیل شود در این صورت اسرائیل بیشتر منافع و خواسته های امریکا را مدنظر قرار می دهد و توافق هسته ای با ایران و به طور عام تعامل ایران و امریکا می تواند باعث تقویت توازن قوا در خاورمیانه گردد که این امر می تواند باعث تقویت ثبات در منطقه شود. مطلب ذکر شده در مورد اسرائیل در مورد عربستان نیز صدق میکند خاورمیانه جزء مناطقی از جهان محسوب می گردد که امریکا حضور گسترده ای در این دارد این حضور با لشگر کشی امریکا به افغانستان در سال 2001 و عراق در سال 2003 تقویت شد. امریکا در کشورهای منطقه دارای پایگاه های نظامی گسترده است که از جمله آنها می توان به پایگاه نظامی امریکا در بحرین و قطر اشاره کرد.
این حضور گسترده باعث ایجاد مشکلاتی نیز برای امریکا شده است علاوه بر هزینه های مادی و انسانی این حضور برای ایالات متحده حضور مستقیم در کشورهای خاورمیانه حساسیت مردم منطقه نسبت به امریکایی ها را برانگیخته است. امریکا در این صدد است که اوضاع خاورمیانه را نه با حضور مستقیم بلکه به طور غیر مستقیم مدیریت نماید. در این باره می توان به استراتژی چرخش به سوی شرق ایالات متحده نیز اشاره کرد. تحلیل گران امریکایی بر این باورند که شرق آسیا منطقه ای است که در آینده محور تحولات جهانی خواهد بود. امریکا باید بر این منطقه جغرافیایی تمرکز کند. با توجه به محدودیت منابع درهر کشوری از جمله امریکا لازمه این تمرکز در شرق آسیا، کاهش حضور در سایر مناطق است. ایالات متحده برای این که حضور خود را در خاورمیانه و خلیج فارس کاهش دهد باید رابطه خود با ایران را تعریف مجدد کند.
از سوی دیگر ایالات متحده با واردات بیش 9 میلیون بشکه نفت در روز یکی از بزرگترین وارد کنندگان نفت محسوب می شود؛ از این جهت قیمت نفت اهمیت ویژه ای برای این کشور دارد. تحریم های علیه ایران باعث کاهش صادرات نفت ایران شد که کاهش عرضه افزایش تدریجی قیمت ها را در پی داشت با رفع تحریم ها و افزایش صادرات نفت ایران قیمت نفت نیز تحت تاثیر قرار می گیرد کما این که خبر توافق هسته ای باعث کاهش قیمت جهانی این محصول گشت. علاوه بر قیمت نفت با رفع موانع، ایالات متحده می تواند در صنایع نفت و گاز و پتروشیمی ایران نیز سرمایه گذاری کند.
پس به طور کلی می توان گفت که این توافق از لحاظ اقتصادی منافع ایالات متحده را تامین می کند از لحاظ سیاسی با آغاز تعامل با ایران توازنی در برابر صهیونیستی و عربستان ایجاد کرده است که این دو کشور محدودیت بیشتری در خیره سری های خود خواهد یافت و امکان مانور سیاسی ایالات متحده در معادلات خاورمیانه بیشتر شده است. از لحاظ نظامی نیز این توافق موجبات خروج امریکا از خاورمیانه را فراهم می کند. و این کشور می تواند با جدین بیشتری سیاست چرخش به شرق را پیگیری نماید. (همان)
روسیه
روسیه دیگر بازیگر تاثیر گذار دیگر در منطقه خاورمیانه محسوب می گردد که در توافق هسته ای ژنو نیز حضور داشت. اهمیت روسیه علاوه بر حضورش در میان اعضای دائم شورای امنیت در تحولات سوریه است. روسیه که چندان در اقدامات اخیر نیروهای بین المللی در لشگر کشی به کشورهای مختلف همچون افغانستان، عراق و لیبی تاثیرگذار نبود خود را بازنده این تحولات حس می کرد. در ناآرامی های سوریه این کشور مخالف هر گونه مداخله نظامی بود. این کشور با حمایت هایش از دولت بشار اسد نقش به سزایی در تداوم و تقوبل دولت سوریه در مقابل شورشیان داشت.
این موضع سوریه در مقابل بلوک غرب قرار می گرفت که حمایت گسترده نظامی از شورشیان به عمل می آوردند. نهایتاً نیز با پیشنهاد روسیه در امحاء سلاح های شیمیایی سوریهف گزینه حمله نظامی بود این کشور با حمایت هایش از دولت بشار اسد نقش به سزایی در تداوم و تقویل دولت سوریه در مقابل شورشیان داشت.
از سوی دیگر روسیه در هنگامه تخریم های بین المللی علیه ایران روابط گسترده تری با ایران داشت. نمونه از این روابط را می توان احداث نیروگاه هسته ای بوشهر توسط روسیه نام برد.از سوی دیگر روابط نظامی ایران و روسیه نیز برقرار بود و طرح خرید سامانه موشکی را می توان نمونه ای از این روابط نظامی دانست. عاملی ک در مقطع کنونی بیش از پیش ایران را به روسیه نزدیک نموده، ناآرامی 300 s های کشور سوریه است که دو کشور ایران و روسیه موضع مشابهی در این موضوع مهم خاورمیانه دارند. روابط ایران و روسیه در سال های اخیر به گونه ای بوده است که برخی سیاست شناسان نوع این روابط را روابط استراتژیک نامیدهاند یکی از عواملی که باعث نزدیکی ایران و روسیه به یکدیگر شده است تنش میان روابط ایران و غرب است. روسیه به خوبی از این فرصت بهره برده و روابط خود را در عرصه های مختلف با ایران گسترده تر کرده است. لغو کلیه تحریم های علیه ایران پیامد توافق نهایی میان ایران و غرب تصور گشته است. در صورت انجام چنین امری غرب شریکی برای روسیه و البته چین در قراردادهای ایران در زمینه های مختلف خواهد بود. لذا نقش روسیه در امور مربوط به ایران کاسته خواهد شد.
کاسته شدن نقش روسیه فقط در مورد ایران مصداق دارد؛ همان گونه که اشاره شد در اثر تعامل و بروز نشانه های نزدیکی ایران و امریکا کشورهای عربی اعتماد خود را به امریکا که شریک بی همتای آنها بود سست شد. این امر در سفر جان کری به ریاض توسط ملک عبدالله به وی منتقل شد. در اثر این بی اعتمادی کشورهای عربی در پی شرکای جدیدی برآمدند تا از وابستگی خود به امریکا بکاهد. تلاش کشورهای فرانسه و انگلیس در فروش جنگنده های را قائل و تایفون به کشورهای عربی نمونه ای از تلاش سایر کشورها برای جایگزینی امریکا در حوزه کشورهای عربی بود. روسیه نیز با دارا بودن مولفه های قدرت به ویژه در زمینه نظامی می توان آلترناتیوی برای امریکا و وزنه ای برای تعادل مقابل امریکا برای کشورهای عربی باشد. لذا از این نظر در صورت استفاده روسیه از این فرصت این کشور می توان تاثیرش را در میان کشورهای عربی خاورمیانه و بویژه خلیج فارس بیفزاید افزایش نقش روسیه در کشورهای عربی در پی توافق ژنو به ویژه در سوریه قابل بررسی می باشد. همان طور که شرح آن رفت توافق ژنو می تواند به عنوان مقدمه ای برای حل بحران سوریه فرض شود. روسیه در سیاست خارجی دولت آینده سوریه نیز نقش بسزایی خواهد داشت چرا که این کشور نقش مهمی در جلوگیری از فروپاشی سوریه داشت و تلاش زیادی در جلوگیری از قدرت گرفتن گروه های افراطی در این کشور داشت. این امر نی زمی تواند باعث افزایش نقش روسیه در امور خاورمیانه فرض شود هر چند امریکا و روسیه تنها قدرت های تاثیر گذار در خاورمیانه نمی باشند و اتحادیه اروپا و چین نیز بازیگران مهمی در امور خاورمیانه محسوب می گردد و لیکن توافق ژنو بیشترین تاثیر را روی بازیگر امریکا و روسیه در خاورمیانه داشته است تا سایر بازیگران. و لیکن به همان دلیلی که ذکر آن رفت چین و اتحادیه اروپا نیز می توانند به عنوان بدیل های دارای پتانسیل شریکی، برای نفوذ آمریکا در میان کشورهای عربی باشند. علاوه بر این توافق ژنو با برداشتن موانع صادرات انرژی پیش روی ایران، افزایش عرضه انرژی را در پی خواهد داشت. این امر منجر به کاهش قیمت نفت و گاز می گردد. چین و اتحادیه اروپا که از وارد کنندگان بزرگ انرژی محسوب می گردند از این موضوع متنفع خواهد شد. این امر به طور غیر مستقیم می تواند بر افزایش قدرت اقتصادی آنها

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درباره توافق ژنو، خاورمیانه، انقلاب اسلامی، صهیونیستی Next Entries پایان نامه ارشد درباره توافق ژنو، ایدئولوژی، روابط بین الملل، افغانستان