پایان نامه ارشد درباره جوامع روستایی، اجتماعی و فرهنگی، زیست محیطی، نواحی روستایی

دانلود پایان نامه ارشد

باشد؛
– توسعه پایدار باید کیفیت زیست محیطی مناطق را حفظ و بهبود بخشد؛
– رضایت گردشگران باید تأمین شده و افزایش یابد؛
– باید برابری در توزیع منافع حاصل از توسعه در جامعه وجود داشته باشد؛
– در توسعهء ابداعات در یک اجتماع، باید علایق و منافع همهء گروههای دارای نفع در نظر گرفته شود؛
– پذیرش رویکرد کل گرایانه و راهبردی ضروری است؛
– احترام به فرهنگ، اقتصاد، شیوه زندگی، محیط زیست، و ساختارهای سیاسی در نواحی مقصد حفظ و توسعه یابد؛
– بهرهوری پایدار در طول زمان و برای نسلهای آینده تأمین شود؛
– توسعه باید با توجه به محدودیتهای زیست محیطی و با توجه به استفاده صحیح و بلند مدت از منابع برنامهریزی و مدیریت شود؛
– برنامهریزی، توسعه و اقدامات گردشگری باید با راهبرد توسعهء پایدار ملی و محلی هماهنگ و یکپارچه باشد؛
– گردشگری باید دامنه وسیعی از فعالیتهای اقتصاد محلی را حمایت و هزینه و منافع زیست محیطی را محاسبه کند، اما نباید فعالیتی تک قطبی در اقتصاد یک ناحیه شود؛
– تحقیقات باید در همهء مراحل توسعهء گردشگری به منظور نظارت و حل مشکلات انجام شود و برای گروههای دارای نفع، امکان پاسخ و واکنش به تغییرات و اخذ امتیاز از فرصتها را فراهم کند؛
– افزایش آگاهی و درک بیشتر نسبت به اهمیت مشارکتی که گردشگری برای محیط و اجتماع به وجود می آورد؛
– بهبود کیفیت زندگی جامعهء میزبان؛
– کاهش مصرف و ضایعات منابع در مقصد؛
– حفظ تنوع در سامانههای طبیعی، اجتماعی و فرهنگی؛ و
– در بازار گردشگری توجه زیادی به محیطهای طبیعی، اجتماعی و فرهنگی نواحی مقصد و ارتقای رضایت و نیازهای مشتری وجود دارد (رضوانی، 1387، ص 126 ).
2-8- اثرات و پيامدهاي توريسم در نواحي روستايي
يكي از حوزه‌هاي اصلي مورد علاقه براي جغرافي‌دان‌ها و همچنين ديگر محققان گردشگري، اثرات گردشگري و تفريحات بر جامعه مقصد است (رضواني؛ 1387 صص 90 و 91).
بدیهی است که تامین نیازهای انسانی به بهای انجام تغییرات در کیفیات زندگی صورت میگیرد. دامنه این تغییرات با توجه به مکان و زمان و ماهیت پدیدههای تاثیر گذار بسیار متفاوت است.
توسعه صنعت گردشگر نیز موجب بروز تغییراتی در جوامع انسانی شده است که به دو صورت مثبت و منفی قابل تبیین هستند. این تغییرات در اشکال مختلف قابل مشاهده و بررسی هستند. بنابراین مطالعه و بررسی تغییرات و میزان تاثیرات در بخشهای مختلف جامعه بسیار ضروری به نظر میرسد.
میتوان مطالعه و بررسی تغییرات یاد شده را «فرآیند ارزیابی» نامید، فرآیندی که در طی آن تغییرات، مورد ارزیابی قرار میگیرند.
از اینرو شاید فرآیند ارزیابی در صنعت گردشگر را میتوان یکی از مهمترین مراحل برنامهریزی و اجرای برنامههای توریستی قلمداد کرد (حیدری چیانه، 1383، ص93 ).
فرآیند ارزیابی صنعت گردشگر را میتوان در سه محور عمده بررسی و تحلیل کرد:
– ارزیابی اقتصادی
– ارزیابی اجتماعی – فرهنگی
– ارزیابی زیست محیطی؛ (همان منبع، ص 96).

شكل 2-2: مدل مفهومي ارزيابي اثرات گردشگري بر نواحي روستايي با رويكرد گردشگري پايدار
منبع: علی قلیزاده، 1386، ص89
1-2-8- اثرات و پیامد های اقتصادی
هدف از توسعه گردشگری، چه در سطح بین الملل و چه در سطح ملی، امکان توسعه اقتصادی و اجتماعی نواحی مقصد است. به همین دلیل، اکثر کشورهای جهان به اهمیت گردشگری در اقتصاد جهانی از نظر نقش آن در درآمد و اشتغال توجه کرده اند (رضوانی، 1387، ص 90 ).
در اكثر ارزيابي‌هاي به عمل آمده از توسعه گردشگري در جهان سوم تأثيرات اقتصادي مهمتر از ملاحظات ديگر است (افتخاري و صالحي امين؛ 1387ص:62).
در حقيقت توريسم به عنوان يك عامل اقتصادي عمده و بسيار مؤثر در سالهاي اخير مورد توجه فراوان قرار گرفته و بدين علت سعي مي‌شود كه حتي‌الامكان از عوامل مؤثر در كاهش جريان گردشگري جلوگيري به عمل آمده و امكانات لازم جهت رشد و توسعه آن فرآهم شود (رضواني، 1374، ص6 )
باتلر (2001) با بررسي مطالعات و تحقيقات مختلف در زمينه تأثير توريسم بر سكونت گاههاي روستايي در كشورهاي در حال توسعه معتقد است كه همه تحقيقات بررسي شده نشان داده‌اند كه توريسم «منافع اقتصادي گسترده براي روستاييان» در جوامع روستايي ايجاد كره است، اگر چه در اين تحقيقات ميزان منافع حاصله از توريسم بسيار متفاوت بيان گرديده است (مهدوي، 1382 ص، 65).
گردشگری روستایی به شیوه های مختلف زیر، منبعی سنتی و یا نوین درآمدی برای جوامع روستایی است و آثار مثبت اقتصادی زیر را می تواند به همراه داشته باشد:
– با توسعه کسب و کار گردشگری، مشاغل جدیدی در رابطه با تأمین اقامت، غذا، خرده فروشی، حمل و نقل و سرگرمی به وجود می آید؛
– ایجاد فرصت های شغلی در فعالیت های خدماتی؛
– متنوع شدن اقتصاد محلی؛
– حماایت از کسب و کار و خدمات موجود در نواحی روستایی؛
– جذب کسب و کار های جدید به نواحی روستایی (رضوانی، 1387، ص 92)؛ و
– کاهش فقر و محرومیت روستائیان؛
– افزایش سرمایه گذاری و توسعه زیر بناهای اقتصادی( شارپلی، 1380، ص 41)؛
گر چه بطور کلی اثرات مثبت اقتصادی گردشگری مورد تأیید است، ولی بسیاری از پژوهشگران معتقدند که گردشگری بطور معمول هزینه های اقتصادی جامعهء میزبان نظیر افزایش قیمت کالا و خدمات، افزایش کاذب قیمت زمین، افزایش هزینهء زندگی، برگشت کم سرمایه، فصلی بودن فرصتهای شغلی، جابجایی در اشتغال افراد بومی و منسوخ شدن برخی فعالیت های مرسوم مانند کشاورزی و ماهیگیری در نواحی روستایی را موجب می شود (رضوانی، 1387، ص 91 و 92 ).
همچنين شارپلي (1997) در مورد اثرات منفي اقتصادي توريسم بر جوامع روستايي معتقد است كه اگر چه توريسم باعث توزيع درآمد و فرصت‌هاي شغلي مي‌شود ولي اين منافع مي‌بايد مضرات هزينه‌هاي بالقوه اقتصادي را تعادل ببخشد. اثرات منفي اقتصادي توريسم در نواحي روستايي موارد زير را شامل مي‌شود:
– جريان هاي خارجي برخي از منافع اقتصادي را از مناطق روستايي خارج مي‌كنند.
– توزيع درآمد و يا اندازه و سطح توسعه توريسم منجر به ايجاد شكاف بين جوامع روستايي مي‌شود؛
– نخبگان محلي منافع اقتصادي اصلي رابدست مي‌آورند (مهدوي، 1382، ص 69).
2-2-8- اثرات و پیامد های اجتماعی و فرهنگی
اثرات اجتماعی و فرهنگی گردشگری شیوه هایی هستند که در آن گردشگری تغییراتی را در نظام ارزشی، رفتار افراد، روابط خانواده ها، سبک زندگی جمعی، مراسم سنتی و سازمانهای اجتماعی ایجاد میکند.
گردشگران در مدت اقامت در مقصدهای گردشگری با ساکنان محلی ارتباط و تماس برقرار میکنند و نتیجه حاصل از روابط متقابل آنها در کیفیت زندگی، نظام ارزشی، تقسیم کار، روابط خانوادگی، گرایشها، الگوهای رفتاری، آداب و سنتهای جامعهءمیزبان، تغییراتی را به وجود میآورد.
در صورت وجود تفاوتهای زیاد فرهنگی و اقتصادی بین گردشگران ساکنین محلی، این تغییرات آشکارتر و با اهمیتتر خواهد بود.
پیامد اصلی روابط متقابل گردشگران میزبان، اثر الگو برداری است، وقتی که رفتار افراد میزبان، به تقلید از گردشگران تغییر میکند، تغییر در کاربرد زبان، رشد مصرف الکل، جرم و جنایت، مفاسد اجتماعی و تغییر شکل الگوهای مادی وغیر مادی فرهنگ محلی از دیگر این موارد است (رضوانی، 1387، صص 93 و 94).
از جمله منافع اجتماعی و فرهنگی گردشگر در حوزه میزبان عبارتند از: افزایش فرصتهای شغلی،ارتقاء و بهبود سطح تسهیلات فراغتی، ارتقاء کیفیت و توسعه زیرساختها و خدمات عمومی در جامعه؛(Lankford and Howard ,1994, 138 ; Choi,2003, 58)، تجدید حیات و توسعه هنرهای سنتی و صنایعدستی، تبادل فرهنگی، افزایش سطح آگاهیهای مردم و توریستها نسبت به یکدیگر، خرسندی میزبان از آشنایی با افراد جدید، تصویر بهبود یافته جامعه(Liu et al 1987, 195)، بالا بردن حساسیت موضوع برای مسئولین و ترغیب آنان به برنامهریزی وتلاشی بیشتر در جهت مدیریت و سرمایه گذاری در این بخش، فعال شدن زنان در عرصه اجتماعی و اقتصادی، استقلال زودرس جوانان از خانواده، ایجاد تحرک اجتماعی و گسترش طبقه متوسط Tsartas, 1984 , 520))، تغییر بروی ساختار جمعیت( اندازه، تثبیت، رشد، هرم سنی و مهاجر پذیری(Milmen and Pizam 1988 , 191; Pearce 1989, 85 ;Tsartas,1984, 522) ، بهبود سطح استاندارد زندگی جامعه میزبان and Var 1986, 213) (Liu. (رهنمایی، فرهودی، قدمی، 1389).
به هر حال توسعه گردشگری روستایی میتواند مجموعهای از منافع اجتماعی – فرهنگی را به شرح زیر برای جوامع روستایی به همراه داشته باشد:
– تقویت و حمایت خدمات محلی؛
– ایجاد امکانات فرهنگی و جاذبههای جدید؛
– افزایش روابط اجتماعی در جوامع دورافتاده روستایی و ایجاد فرصتهای مبادله فرهنگی؛
– ایجاد آگاهی بیشتر از فرهنگهای محلی و هویت جوامع روستایی؛
– نگهداشت جمعیت در روستا؛
– افزایش نقش زنان در جوامع روستایی (شارپلی، 1380، ص 42)؛
– توسعه روابط فرهنگی و تحکیم وحدت ملی؛
– تأسیس یا تقویت موسسات اداری و مدیریتی در روستا؛ و
– افزایش درک و گفت وگو بین جوامع محلی با سایر جوامع به علت افزایش تماس با گردشگران (رضوانی، 1387، ص 96 ).
البته هجوم حجمه زیادی از گردشگران میتواند اثرات منفی و کوتاه مدت و بلند مدتی بر پایداری اجتماعی و فرهنگی جوامع روستایی داشته باشد، از جمله؛
– افزایش جرم وجنایت و سایر رفتارهای نا مناسب اجتماعی؛
– شلوغی و ازدحام، که زندگی روزمره و خصوصی ساکنین محلی را با مشکل مواجه میکند؛
– کاهش خدمات محلی، از جمله جایگزینی فروشگاههای سنتی با رستورانها و فروشگاههای سوغات؛
– معرفی ایدههای نو، سبکها و شیوههای رفتاری که فرهنگ و ارزشهای سنتی را به چالش میکشاند؛
– ایجاد رقابت برای زمین و سایر منابع جامعهء محلی؛
– سرعت بخشیدن به نابرابریهای اجتماعی در داخل جوامع روستایی؛ و … (همان منبع).
– تضعیف و کمرنگ شدن اعتقادات و باورهای سنتی؛
– تخریب و تحقیر فرهنگ میزبان؛
– بی ثباتی اجتماعی؛
– کپی برداری از الگوی مصرف توریستها و کاهش انسجام و اخلاقیات اجتماعی؛
– کاهش روابط و انسجام خانوادگی؛
– گسترش بیماریهای اجتماعی چون گدایی، قمار، قاچاق، فحشا، تجاری شدن فرهنگی یا کالایی شدن فرهنگ، تجاری شدن روابط میزبان و میهمان (توریست)؛
– کاهش کیفیت زندگی مردم (رهنمایی، فرهودی، قدمی،1389).
3-2-8- اثرات و پیامد های زیست محیطی
یکی از حوزههایی که به طور عمده مورد علاقه جغرافیدانها است، آثار گردشگری بر محیط زیست است. دلیل این امر در ماهیت جغرافیا نهفته است که دارای رویکرد قوی در زمینه روابط انسان و محیط میباشد. در واقع آثار گردشگری و تفریح بر محیط زیست و تحلیل منابع، حوزهای است که در آن جغرافیدانهای انسانی و طبیعی در مطالعه مسائل مربوط به گردشگری، دارای وجه اشتراکاند. با این حال دیگر، اهمیت صرف محیط زیست طبیعی برای فعالیت گردشگری و تفریح است.
انگیزه اصلی گردشگران در نواحی روستایی، جذابیت محیط روستایی است. موفقیت گردشگران روستایی بستگی به یک محیط جذاب دارد، بنابراین گردشگری روستایی میتواند منافعی به شرح زیر برای نواحی روستایی داشته باشد:
– ضمن تأمین منابع مالی، محرکی برای حفاظت، نگهداری و بهبود محیط طبیعی روستایی نیز محسوب می شود؛
– حفاظت و بهبود محیطهای تاریخی، از جمله خانههای تاریخی، باغها و چمنزارها؛
– حفاظت از چشم اندازهای طبیعی و حیاتوحش؛
– افزایش درک روستائیان نسبت به اهمیت و حفاظت از چشم اندازها وحیات وحش و میراث طبیعی؛
– مشارکت بیشتر افراد جامعه در برنامههای حفاظت و نگهداری در نتیجهء تماس از راه بازدید گردشگران؛
– بهبود رفتار و احترام نسبت به محیط زیست طبیعی؛ (همان منبع ص 98)
– افزایش گرایشهای زیبا شناختی و بهرهمندی معنوی از شگفتیهای طبیعی؛
– اختصاص بخشی از گردشگری به محافظت از جذابیتهای طبیعی؛
– بهبود مدیریت ضایعات (زاهدی، 1385، ص 49 در یسرا رستمی، 1388، ص43).
ایجاد آلودگی صوتی و بصری، آلودگی آبوهوا، مشکلات دفع زباله، بروز خسارت به آثار باستانی و تاریخی، مشکلات استفاده از زمین و

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درباره گردشگری روستایی، نواحی روستایی، مناطق روستایی، جاذبه های طبیعی Next Entries پایان نامه ارشد درباره ظرفیت پذیرش، بازاریابی، مقصد گردشگری، منابع طبیعی