پایان نامه ارشد درباره توسعه گردشگری، اجتماع محلی، زیست محیطی، منابع طبیعی

دانلود پایان نامه ارشد

اغماض
آلودگی آب

خیلی زیاد
خیلی زیاد
محدود
محدود
شلوغی و ترافیک
خیلی زیاد
خیلی زیا د
خیلی زیاد
زیاد
اندک
فرسایش
منبع: بهرام رنجبریان، محمد زاهدی، 1388، ص 346-348.
اكثر محققان از تكامل مقصد گردشگري به عنوان ساختار مفيد در درك تغييرات در موقعيت گردشگري استقبال كردند. در اين راستا هاوينين36 به اكثر اين مراحل اعتقاد داشت؛ به جز اينكه مراحل تثبيت و ركود را با هم ادغام كرده و آنها را براي نمايش دقيق تر مراحل رشد گردشگري به دوره بلوغ تبديل كرد. چوي37 نيز در سال 1992 الگوي نرخ رشد متنوع از مقاصد گردشگري جزاير اقيانوس آرام را مشخص كرد و نتيجه گرفت كه منحني تقاضاي S شكل الگوي غالب ولي تنها الگو نبوده است. وي تنها اشكال اوليه مقصد گردشگري را مطالعه كرد اما مهمتر از همه در حيطه بازاريابي، سه نمونه جايگزين (رشد قابل پيش بيني، يا ركود و بلوغ) را در چرخه حيات توليد وارد كرد(Koth, 1999, 51) .
جدول 3-2: تغییر ویژگی ها در مدل باتلر
متغیر
اکتشاف
درگير شدن
توسعه
تثبیت يا رکود
وضعیت نظام گردشگری
حاشیه‌ای
ادغام يا تلفيق تدریجی
ادغام کامل
ادغام کامل
نرخ رشد
صفر (سطح توازن اندک)
رشد اندک
رشد سریع
صفر (توازن سطح بالا)
الگوی فضایی
پراکنده
پراکنده، در بعضی از نقاط متمرکز
متمرکز
بسیار متمرکز
جاذبه‌ها
موضع‌گیری محلی، طبیعی و فرهنگی
عمدتاً طبیعی و فرهنگی
عمدتاً موضع‌گیری تخصصی گردشگری
موضع‌گیری تخصصی گردشگری
مالکیت
محلی
محلی
عمدتاً غیرمحلی
غیرمحلی
اسکان‌دهی
عدم اسکان‌دهی ویژه
خرد و بدون دخالت
عمدتاً کلان
سبک کلان بین‌المللی
ریشه‌های بازار
متنوع
تنوع کمتر
متمرکز
متمرکز
نمودارهای انگيزه هاي رواني
بی‌تفاوت
بی‌تفاوت ـ حساسیت متوسط
حساسیت متوسط ـ حساسیت بالا
حساس

فصلی بودن
صفر
در حال ظهور
فصلی
بسیار فصلی
طول اقامت
تمدیدیافته
نسبتاً طولانی
نسبتاَ کوتاه
خلاصه
وضعیت اقتصادی گردشگری
بی‌معنا
اندک، مکمل
غالب
وابستگی بیش از حد
درآمد
بی‌معنا و پایدار
خرد و در حال رشد
فراوان و در حال رشد
فراوان اما با ثبات
اثر ضریب تكاثري
فوق‌العاده بالا
بالا
در حال نزول
پایین
ارتباطات
محلی
بیشتر محلی
بیشتر غیرمحلی
غیرمحلی
نشتی‌ها
صفر
اندک
عمده
بسیار بالا
کالائی‌سازی
غیرتجاری و بکر
تاحدودی تجاری و عمدتاً بکر
تجاری، به طرز فزآینده‌ای مصنوعی
بسیار تجاری، مصنوعی
شاخص رنجش
پیش سرخوشی
سرخوشی
عدم درك و رننجش
دشمنی، تسلیم
فشار زیست محیطی
بسیار اندک
اندک
بالا
بسیار بالا
منبع: علیقلی زاده فیروزجایی،ناصر؛1386،ص
2-12- رويكردهاي برنامه ريزي گردشگري
برنامهريزي گردشگري مانند خود برنامه‌ريزي سابقه زيادي دارد. گتز (1991) پنج سنت برنامه‌ريزي گردشگري را مطرح كرد كه هر يك از آنها مفاهيم، روش‌ها و سوگيرهاي خاص خود را دارند. البته همان طور كه گتز اشاره كرد اين رويكردها نه تنها با يكديگر همپوشاني دارند بلكه ضرورتاً در طول يكديگر نيز قرار دارند. با اين حال طبقه‌بندي ارائه شده شيوه مناسبي است كه از آن نقاط مشترك، شيوه‌هاي تحقيق، مشكلات و الگوهاي مربوط به برنامه‌ريزي گردشگري مشخص مي‌شود (21 :Hall , 2002 ).
1-2-12- رويكرد بهره برانه
بهره‌برداري از زمان آغاز گردشگري انبوه و از مدت‌ها پيش به عنوان رويكرد غالب در توسعه گردشگري و برنامه‌ريزي اين فعاليت مطرح بوده است. بهره‌برداري، گرايشي سادهانگارانه و بر اين فرض استوار است كه توسعه گردشگري در ذات خويش خوب است و به طور خودكار براي جامعه ميزبان مزايايي به همراه خواهد داشت. در رویکرد، توجهی به آثار احتمالی منفی زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی گردشگری نمیشود. اساس ایده بهره ورانه، ریشه در سود مداری اقتصادی و از هم گسیخته اروپای قرن نوزدهم و سرومایه داری پیشرو در آمریکای شمالی دارد.
براساس رويكرد بهره بردارانه، ساكنان مقصد گردشگري در فرآيند تصميم‌گيري و برنامه‌ريزي در زمينه توسعه گردشگري مشارکت ندارند. تحیقات درباره این رویکرد بیشتنر بر پیش بینی تقاضای گردشگری و تنها با هدف ارتقاء و توسعه استوار است. به هر حال اين رويكرد چيزي كمتر از ترويج توسعه است و بنابراين برنامه‌ريزي واقعي در همه زمينه‌ها انجام نمي‌شود (رضواني، 1387 ، ص 164).
2-2-12- رويكرد جامعه شناختي
از آن جا كه گردشگري مقوله‌اي اجتماعي است. توجه جامعه شناسان را هم به خود جلب كرده است. جامعه شناسان مسائلي چون رفتار گردشگران، گروه‌ها و تاثير گردشگري را بر جامعه مطالعه مي‌كنند. اين روش طبقات اجتماعي و عادات و سنت‌هاي ميزبانان و ميهمانان را بررسي مي‌كند. در آينده به دليل تداوم تاثير عميق گردشگري بر جامعه، اين صنعت بيش از پيش از ديدگاه جامعه شناختي مطالعه خواهد شد. (حيدری چیانه، 1387، ص 38).
3-2-12- رويكرد اقتصادي
از آن جا كه صنعت گردشگري اهميت فراواني هم در اقتصاد ملي و هم اقتصاد محلي دارد، اقتصاددانان به دقت اين صنعت را مطالعه كرد‌ه‌اند. اقتصاددانان مسائلي چون عرضه، تقاضا، تراز پرداخت‌ها، تبادل خارجي، اشتغال و ساير عوامل اقتصادي را مطالعه مي‌كنند (حيدري چیانه، 1387، ص 37).
این رویکرد گردشگری را به عنوان یک صنعت (مشابه صنایع دیگر) در نظر میگیرد و با نگرش اقتصادی، بر توسعه و بازاریابی تأکید دارد. در رويكرد اقتصادي، گردشگري به فعاليتي اطلاق مي‌شود كه مي‌تواند توسط دولت به عنوان ابزاري براي نيل به اهداف عيني رشد اقتصادي اشتغال‌زايي، تحقيقات، بازاريابي و كمك به ارتقاي آن استفاده شود.
یکی از ویژگیهای عمدهء رویکرد اقتصادی، استفاده از بازاریابی و ارتقاء برای جذب نوعی از گردشگری است، که بیشترین مزایای اقتصادی را برای مقصد گردشگری به همراه داشته باشد. همچنین در این رویکرد، اهداف اقتصادی نسبت به مسائل بوم شناختی و اجتماعی اولویت بیشتری دارد. در نهايت در رويكرد اقتصادي، به اين موضوع كه چه كساني از توسعه گردشگري سود برده و يا زيان مي‌بيند، توجهي نمي‌شود (رضواني، 1387، ص 164).
4-2-12- رويكرد مبتنی بر اجتماع محلی
گردشگری مبتنی بر اجتماع محلی، به دنبال توانمندی مردم، افزایش مشارکت ساکنین در فرآیند تصمیمگیری و توزیع درآمد گردشگری است. به ویژه منابع مالی منطقهای و محلی باید برای ایجاد جامعهای خودکفا استفاده شود و بر همین اساس، برنامهریزی و مدیریت باید بر موءثرترین شیوهء استقرار سرمایه انسانی محلی و دیگر منابع در کنار استفاده از دانش بومی اجتماع محلی و ابزار غیر رسمی در برنامهریزی با حمایت مقامات منطقهای و کشوری متمرکز شود ( رضوانی، 1387، ص 166 ).
برنامهریزی اجتماع محلی به صورت غیر مستقم به میزان بالایی از مشارکت مردم در فرآیند برنامهریزی بستگی دارد. بنابراین رويكرد اجتماعي در برنامهريزي گردشگري، به مشاركت در فرآيند توسعه گردشگري توسط اجتماع و يا نظارت اجتماع بر اين فرآيند نياز دارد. با اين حال چنين رويكردي بيشتر توسط مقامات دولتي اتخاذ نمي‌شود، زيرا از نظر بسياري از مقامات دولتي، دخالت اجتماع محلي مي‌تواند به مثابه از دست دادن قدرت و نظارت دولت بر فرآيند برنامه‌ريزي باشد. در واقع در بیشتر نقاط جهان، میزان مشارکت مردم در برنامهریزی گردشگری صوری بوده و تصمیمات بیشتر توسط مقامات دولتی و نه مردم محلی اتخاذ مي شود(عليقلي زاده،1386،ص)
بنابراين رويكرد اجتماعي نسبت به گردشگري نوعي برنامه ريزي از پايين به بالا است كه توسعه در اجتماع و نه توسعهء اجتماع تأكيد مي‌ورزد (رضواني، 1387، ص167).
5-2-12- رویکرد فضایی کالبدی
این رویکرد بر جنبه فضایی گردشگری و برنامهریزی منابع طبیعی بر اساس تحلیل دقیق منابع و موضوع دسترسی تأکید دارد. رویکرد فضایی، ریشه در تحقیقات جغرافیدانها، برنامهریزان کاربریاراضی شهری و منطقهای و آن دسته از مدافعان حفلظت از محیط زیست دارد، که طرفدار رویکرد منطقی نسبت به برنامهریزی برای بهرهبرداری از منابع طبیعی هستند. همچنین در این رویکرد، برنامهریزی روستای و شهری با برنامهریزی گردشگری تلفیق میشود و بر حفاظت از منابع طبیعی و مدیریت اثرات زیست محیطی ناشی از گردشگری تأکید میکند.
همچنین در این رویکرد، ابعاد بوم شناختی گردشگری همراه با نیازهای ناشی از آن برای توسعه در نظر گرفته میشود، تا آثار منفی گردشگری بر محیط زیست به حداقل برسد (همان منبع، ص 166).
6-2-12- رویکرد جامع و یکپارچه
رویکرد جامع و یکپارچه بر این نکته تأکید دارد که اهداف، سیاستها و راهبردهای توسعهء گردشگری باید بر اساس درک کاملی از چگونگی عملکرد نظام گردشگری اتخاذ شود (الوانی، 1385، صص107 و108در رضوانی،1387، ص 168).
اگر چه گردشگری در راستای اهداف کلی توسعهء پایدار عمل میکند اما تناقض در مفهوم توسعه پایدار و گردشگری سبب میشود که هماهنگی لازم بین این دو به وجود نیاید. البته هر چند این موضوع دستیابی به اهداف برنامهریزی توسعهء پایدار را پیچیده میکند، اما موضوعی دست نیافتنی به حساب نمیآیند. در مقابل بر پیش نیازهای گردشگری برای تحقق پایداری کاربری اراضی تأکید دارد. عامل اساسی در این زمینه، یکپارچگی کارآمد در برنامهریزی و سیاست توسعه پایدار است.
میتوان گفت گردشگری پایدار، مناسبترین رویکرد برای توسعه گردشگری بوده و توان بالقوهای برای کاهش آثار منفی ناشی از گردشگری دارد (رضوانی،1387، ص 169).
جدول 2-4 خلاصه‌ای ازتحقيقات انجام شده برخی از محققان خارجی و داخلي
نام محقق یا محققان
موضوع
سال
مکان
نتایج یا نکات کلیدی تحقيق
Sethna and Richmond
نگرش جزاير ويرجين از گردشگري
1978
جزاير ويرجين از
ايالات متحده
به طور كلي ساكنين اين جزاير، نگرش مثبتي راجع به گردشگري و اثرات آن داشته اند.
Belisle and Hoy
اثرات درك شده گردشگري به وسيله جامعه ميزبان
1980
سانتا مارتا از كلمبيا
ساكنين علي رغم درك برخي اثرات منفي، به طور كلي اثرات گردشگري را مثبت ارزيابي كردند.
Meleghy et al
توسعه گردشگري و تغييرات ارزشها
1985
دو روستا از جنوب اتريش
گردشگري نيازمند ساختارها و ارزشهاي مدرن سرمايه داري نيست كاملاً با ساختارها و ارزشهاي سنتي دوران پيش از سرمايه داري سازگار است
Liu and var
نگرش ساکنین از اثرات گردشگری در هاوایی
1986
هاوایی در ایالات متحده
توسعه گردشگری اثرات مثبت اقتصادی و فرهنگی گذاشته ولی نسبت به مزایای محیطی جای تردید است.
Liu, et al
نگرش ساکنین از اثرات محیطی گردشگری
1987
هاوایی، ولز شمالی و استانبول
ساکنین نزدیک به منطقه گردشگری با توسعه بیشتر، از اثرات مثبت و منفی محیطی آگاه‌ترند.

Perdue, et al

نگرش و گرایش ساکنین از گردشگری روستایی
1987
اجتماعات روستایی کلرادو

تفاوت معناداری بین مشارکت‌کنندگان و غیر مشارکت کنندگان ساكنين از تفریحات بیرونی در زمینه نگرش و گرايش نسبت به توسعه گردشگری وجود دارد.
Milman and pizem
اثرات اجتماعی گردشگری
1988
فلوریدای مرکزی در ایالات متحده
بین سطح کلی حمایت از توسعه گردشگری و نگرش ساکنین از پیامدهای آن رابطه وجود دارد.
Husbands
پایگاه اجتماعی و نگرش‌ها نسبت به گردشگری
1989
زامبيا
ساکنین نگرش موافقی از توسعه گردشگری نداشته و تفاوت مهمی در نگرش‌های ساکنین از گردشگری به لحاظ پایگاه اجتماعی ساکنین وجود دارد.
Perdue et al
حمایت ساکنین از توسعه گردشگری در نواحی روستایی
1990
نواحی روستایی کلرادو
حمایت از توسعه گردشگری بيشتر به طور مثبت و منفی با اثرات مثبت و منفی درک شده از گردشگری رابطه وجود دارد.
Long et al
نگرش‌ها و گرایش‌ها ساکنین روستایی از سطح توسعه گردشگری

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه ارشد درباره توسعه گردشگری، جامعه محلی، جامعه مقصد، جامعه روستایی Next Entries پایان نامه ارشد درباره رفتار انسان، آداب و رسوم، علم اقتصاد