پایان نامه ارشد درباره توافق ژنو، دیپلماسی هسته ای، سیاست خارجی، روابط بین الملل

دانلود پایان نامه ارشد

. (مقتدر، 1385، 95)
و در تعریفی دیگر می توان این طور بیان کرد که سیاست خارجی جهتی است که یک دولت
برمیگزیند و در آن از خود تحرک نشان می دهد و نیز شیوه نگرش دولت نسبت به جامعهی
بین المللی است. (قوام، 1389، 73)
3- برنامه اقدام مشترک: منظور از برنامه اقدام مشترک بیانیهای است که در تاریخ 24 نوامبر 2013 (3 آذر 1392) از سوی کشورهای 1+5 (آمریکا، انگلیس، فرانسه، روسیه و چین به همراه آلمان) و مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا از یک سوی، و از سوی دیگر کشور ایران با عنوان برنامه اقدام مشترک به صورت مرحلهای و گام به گام صادر گردید.
4- برنامه هستهای ایران: برنامه هستهای ایران عبارت است از کلیهی فعالیت های مربوط به امور تحقیقاتی، نیمه صنعتی و صنعتی هستهای اعم از کاربردهای انرژی، پزشکی، کشاورزی و سایر کارکردهای صلح آمیز که پیش از پیروزی انقلاب اسلامی جریان داشته و تا امروز پیگیری شده است. (روحانی، 1391، 84)
5- تعریف معاهده در لغت: معاهده در لغت به معنای پیمان بستن با هم و عهد بستن می باشد (معین، 1378، 1025) و در برخی کتب حقوقی این اصطلاح را به صورت جمع در قراردادهای بین المللی یعنی به صورت معاهدات به کار بردهاند که همان مفهوم میثاق، قراردادهای بین المللی و معاهده را متضمن است. (جعفری لنگرودی، 1387، 480)
1-8- پیشینه و ادبیات موضوع
با بررسی سه دهه تحریم به خصوص شدت آن درسالهای اخیر، اهمیت تاثیر این تحریم ها بر
سیاست های اقتصادی، فرهنگی واجتماعی روشن می گردد. البته در میان منابع فارسی آنچه بیشتر جلوه می کند، بررسی منابع نظری در کتب و مقالات و پایان نامه های دانشجویی است. اما بیشتر بررسی های تحقیقاتی در خصوص برنامه هسته ای ایران در کتب و مقالات فارسی، جنبه های تاریخی را در برمی گیرد. برای مثال در این خصوص کاظم غریب آبادی در مقاله ای با عنوان برنامه هسته ای ایران: واقعیت های اساسی که در سال 1387 توسط انتشارات وزارت امور خارجه چاپ شده است، ضمن بررسی فعالیت های هسته ای ایران قبل و بعد از انقلاب، در پایان نتیجه گیری می کند که انرژی هسته ای ضرورتی انکارناپذیر برای زندگی بشری است و همچنین کاربرد صلح آمیز این انرژی را در زمینه های پزشکی، بهداشتی و صنعتی مورد ارزیابی قرار می دهد و با بیان ابعاد فنی موضوع هسته ای به بررسی قطعنامه ها و بیانیه های صادر شده در خصوص فعالیت هسته ای دولت ایران می پردازد.
برخی از مقالات و کتب فارسی منتشر شده درزمینه برنامه هسته ای نیز به بررسی تطبیقی سیاست و دیپلماسی هسته ای ایران در طول زمان های گذشته و حال و از دیدگاه های مختلف رؤسای جمهور و دولت های پس از انقلاب می پردازد.
برخی از مقالات و کتب فارسی منتشر شده در زمینه برنامه هسته ای نیز به بررسی تطبیقی سیاست و دیپلماسی هسته ای ایران در طول زمان های گذشته و حال و از دیدگاههای مختلف روسای جمهور و دولت های پس از انقلاب می پردازد. برای مثال در این خصوص فلاحی در مقاله ای با عنوان مقایسه دولت های خاتمی و احمدی نژاد که در سال 1386 توسط انتشارات وزارت امور خارجه چاپ شده است، با نگاهی تاریخی به تحلیل سیاست هسته ای دولت جمهوری اسلامی ایران در زمان ریاست جمهوری آقایان محمد خاتمی و محمود احمدی نژاد می پردازد، و این دو دیپلماسی دور اول و دیپلماسی دور دوم را طبقه بندی می کند و نتیجه گیری می کند که الگوی رفتاری حاکم بر سیاست خارجی دولت احمدی نژاد در حوزه مسائل هسته ای مبتنی بر یک انطباق تهاجمی بوده است. الگویی که بیش از آنکه تابع قدرت و امکانات یک کشور و شرایط بین المللی باشد، تابع ویژگی های شخصی و روانی افراد تصمیم گیرنده می باشد.
ایزدی در کتاب دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران (سیاست خارجی، انرژی هسته ای) که در سال 1389 توسط موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر تهران چاپ شده است، سیاست های هسته ای ایران را در دوره های مختلف از روسای جمهوری ، محور مطالعات خود قرار داده و به بیان تحولات مربوط به پرونده هسته ای ایران و سیاست های جمهوری اسلامی ایران در قبال بحران هسته ای پرداخته است. در این کتاب نویسنده با سه نگارش مجزا و مستقل در باب دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران و دیپلماسی انرژی به عنوان دغدغه بارز نظام جهانی و دیپلماسی انرژی ایرانی پرداخته و در نهایت به بررسی دیپلماسی هسته ای ایران می پردازد.
رسولی ثانی آبادی در کتاب الهام، هویت و سیاست هسته ای در جمهوری اسلامی ایران که در سال 1390 توسط انتشارات ابرار معاصر تهران به چاپ رسیده است. در مورد خاستگاه و انگیزه رفتار هسته ای ایران به بررسی پرداخته و معتقد است، اصلی ترین دلیل سیاست مقاومت جویانه و سازش ناپذیری جمهوری اسلامی ایران در زمینه هسته ای به رغم وجود فشارهای بین المللی، دیدگاه معناگرا و هویت محوری است که جمهوری اسلامی ایران برای خود به صورت ایدئولوژیک تعریف نموده و بر آن پافشاری می کند.
در این میان برخی از کتب و مقالات نیز به بررسی فنی موضوع هسته ای ایران پرداخته اند. برای مثال در این خصوص آقای دریایی در کتاب مذاکرات هسته ای 1+5، توافق ژنو که در سال 1392 توسط انتشارات اطلاعات چاپ شده است، معتقد است گام برداشتن در مسیر آتی مذاکرات هسته ای بدون شناخت همه جانبه و دقیق برنامه اقدام ژنو میسر نمی شود؛ از طرفی در شرایطی که کشور ما با مذاکرات پیچیده دور بعدی مواجه است، باید از همه ظرفیت های موجود استفاده کرد. ایجاد یک اجماع ملی قوی برای حمایت از مذاکرات بدون شک از ظرفیت های عظیم کشورمان می باشد، که این پشتوانه می تواند در نتیجه ی مطلوب دیپلماسی مذاکرات بسیار موثر باشد.
در ضمن در پی توافق در مذاکرات هسته ای که منجر به برنامه اقدام مشترک گردید، بلافاصله
نشست ها و سمینارهای تخصصی و علمی در سطح کشور از سوی صاحب نظران برگزار گردید. این نشست ها به دو دسته نشست هایی با رویکرد حقوقی و سیاسی چه به صورت مثبت و خوش بینانه و چه منفی و بدبینانه صورت گرفته است. برای مثال نشستی در تاریخ 26 آذر 1392 تحت عنوان بررسی ابعاد راهبردی در توافق ژنو از سوی پزوهشکده مطالعات روابط بین الملل وزارت خارجه ایران برگزار گردید. روح الله قادری رئیس پژوهشکده مطالعات روابط بین المللی در زمینه ساختار و فرآیند دیپلماسی پنهان هسته ای نظراتی ابراز نمود و طی آن دیپلماسی پنهان را معمولاً به سه شکل: 1- ارتباط پنهان میان مقامات رسمی دو کشور 2- ارتباط پنهان میان نمایندگان مقامات رسمی دو کشور 3- ارتباط پنهان میان نهادها و عناصر اطلاعاتی دو کشور تقسیم نمود. و در این رابطه ایشان معتقد است که دیپلماسی هسته ای جمهوری اسلامی زمانی با کمترین هزینه و بیشترین منفعت جلو خواهد رفت که از هر سه نوع دیپلماسی پنهان ذکر شده و نیز از دیپلماسی سنتی و عمومی به طور همزمان استفاده گردد.
ابراهیم متقی از صاحب نظران مسائل بین المللی پارادایم های منطقه ای را چالشی فراروی ایران می داند و معتقد است که در مراحل بعدی اجرای توافق ژنو فرازو نشیب های زیادی وجود دارد و ابهامات بیشماری در این توافق نامه دیده می شود. و نکاتی که روی آن تاکید می کند این است که این توافق اولاً غنی سازی را برای ما حاصل نمی کند دوماً امریکایی ها تحت هیچ شرایطی تمایلی به این ندارند که غنی سازی انجام بگیرد. به تعبیر ایشان این سانتریفیوژها زمانی که بچرخد بایستی آن چیزی که محصول آن است اکسیده شود و کارآمدی اش به پایان برسد. سوماً مسائل حقوق بشر و مساله موشکی ما، به مساله هسته ای گره خواهد خورد و بی شک ما را در تنگنا قرار خواهد داد.
سید محمد کاظم سجادپور در زمینه دیپلماسی هسته ای دولت یازدهم ضمن آنکه دیپلماسی را بحثی تخصصی می داند که پیچیدگی آن بسیار است، معتقد است که دو برداشت در زمینه این توافق نامه وجود دارد، یکی اینکه فکر می کنند این را که گرفتیم، دیگر تمامی مسائل حل شده است و در مقابل دیگری معتقد است با این توافق نامه همه منافع ملی از دست رفته است. ایشان معتقد است که باید واقع بینانه بود و این توافق نامه را باید یک کنش دادوستد دید یعنی ایران کنشگر است و منفعل تنها نیست. می تواند تصمیم بگیرد، اثرگذاری کند و اثر گذاری آن عمیق و همه جانبه باشد. در مساله سوریه ایران نشان داده است که کنشگری مؤثر است و در سطح بین المللی می تواند نقشی موثر بازی نماید.
فؤاد ایزدی از اساتید روابط بین الملل دانشگاه تهران در خصوص ترجمه غلط از توافق ژنو ایراداتی نیز به توافق نامه می گیرد. و معتقد است که طرف آمریکایی تمایل دارد در کنار بحث هسته ای وارد بحث تغییر در نظام جمهوری اسلامی ایران نیز بشود.
در تاریخ 11 بهمن 1392 سید حسین موسویان که از اعضاء سابق تیم مذاکره کننده هسته ای کشور بوده است طی مصاحبه ای با یکی از خبرگزاری ها، نظراتی در خصوص توافق ژنو دارد که اهم آن عبارت است از اینکه:
الف) این یک توافق نامه برد ـ برد است البته نه به این معنا که دو طرف به خواسته های حداکثری شان رسیده باشند، بلکه موسویان با طرح این پرسش که اگر این توافق صورت نمی گرفت، طرفهای درگیر به چه سمت و سویی می رفتند. ایران به افزایش سطح و میزان غنی سازی ادامه
می داد و طرف مقابل هم تحریم ها را افزایش می داد و احتمال وقوع جنگ جدی می شد. بنابراین همین که چنین روندی شکل نگرفت موقعیت و دستاورد است. برای ایران متوقف شدن تحریم های جدید و بخشی از تحریم های گذشته، موفقیت نسبی است.
ب) باید به مردم صریح گفت که در مذاکره امتیاز می دهیم و امتیاز می گیریم وی با اشاره به قطعنامه 598 و قبول آن از طرف ایران و دستاوردهایی که برای کشور به عنوان یک پیروزی داشت، معتقد است در کشور به شکل افراطی با توافق ژنو برخورد می کنند که این برخورد روحیه مردم را نسبت به آن خراب می کند. باید به مردم صریح گفت که در مذاکره یک طرف امتیاز می دهد و در مقابل امتیاز می گیرد. این که در خاک خود غنی سازی داشته باشیم، امتیاز کمی نیست. اهمیت آن از این نظر است که این خط قرمز اسرائیل و آمریکا و اعراب منطقه تاکنون بوده است که امروز به آن دست یافته ایم.
در پایان موسویان معتقد است اگر توافق بین المللی صورت نگیرد، هم ایران و هم آمریکا بازنده خواهند بود. در حال حاضر ایران فرصتی طلایی در خاورمیانه بدست آورده است و استراتژیست ها و سیاسیون باید کمی فراتر از امروز را ببینند.
محمدرضا ضیائی بیگدلی در تاریخ 16 بهمن 1392 در نشستی علمی پیرامون تحلیل توافق ژنو از منظر حقوق بین الملل، با نگاهی خوش بینانه به تحلیل آن و کالبدشکافی این توافق پرداخته و معتقد است که برنامه اقدام مشترک ژنو، یک معاهده بین المللی و در نتیجه تابع حقوق بین الملل و حقوق معاهدات بین المللی است. و نتیجه می گیرد:
الف) توافق ژنو یک موافقت نامه نزاکتی و اخلاقی نمی باشد.
ب) توافق ژنو در چارچوب مفهوم «اجرای موقت» مقرر در عهدنامه 69 وین نمی گنجد. هر چند مدت زمان اولیه اجرای آن محدود است.
ج) توافق ژنو در زمره موافقت نامه های ساده یا اجرایی است، که با امضای آن توسط بالاترین مقام اجرایی دستگاه ذیربط (در اینجا وزیر امور خارجه) و در چارچوب مفهوم «برنامه همکاری» مقرر در آئین نامه چگونگی تنظیم و انعقاد توافق های بین المللی ایران، قابلیت اجرایی یافته است.
د) توافق نامه به فرض ضرورت عمل تصویب توسط پارلمان ایران، در صورت عدم تصویب،
خدشه ای به ماهیت الزامات حقوقی بین المللی آن در چارچوب یک معاهده بین المللی وارد
نمی سازد.
در منابع لاتین، تحقیقات در خصوص اثرات گوناگون تحریم علیه جمهوری اسلامی ایران بسیار گسترده است. برخی از این تحقیقات در اثر بخش بودن تحریم های اقتصادی در تغییر مواضع و رویکرد سیاسی جمهوری اسلامی ایران درطی سالهای اخیر کنکاش نموده است؛ ونتیجه گیری می کند که این تحریم ها بیش از آنکه در پیشرفت هسته ای ایران اثر داشته باشد، در اقتصاد و مسائل اجتماعی ایران تاثیرگذار بوده است. (اسفندیاری، 2013، 10)
ولی آتائف1 معتقد است که تحریم های اقتصادی تا حدود زیادی توانسته است

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه با کلید واژه های خاورمیانه، ایالات متحده، توافق ژنو، اتحادیه اروپا Next Entries پایان نامه ارشد درباره روابط بین الملل، واقع گرایی، نظام بین الملل، توافق ژنو