پایان نامه ارشد درباره بافت فرسوده، شهر سبزوار

دانلود پایان نامه ارشد

محلات قديمي شهر به وسعت 2/182 هكتار و داراي 15962 نفر جمعيت در سال 1385 مي‌باشد. حجم نمونه در اين تحقيق بر اساس فرمول كوكران تعيين گرديد به اين صورت كه از هر يك از سه پرسشنامة موجود، 182 نسخه توزيع و تكميل گرديد. از آنجايي كه بافت قديم به هفت قطعه بزرگ تقسيم شده است لذا در مرحله بعد سهم حجم نمونه هر قطعه بر اساس روش نمونه گيري سهميه‌اي مشخص شده به اين صورت كه جمعيت هر قطعه تقسيم بر جمعيت كل بافت و در 100 ضرب شده است و به اين ترتيب سهم هر يك از قطعات براي توزيع پرسشنامه به ترتيب 32، 19، 27، 31، 9، 21 و 43 در نظر گرفته شده است و در ادامه براي انتخاب نمونه‌ها با بهره گيري از روش اتفاقي ساده مبادرت به تكميل پرسشنامه گرديد.
(1-1)تعيين حجم نمونه بر اساس فرمول كوكران :

n= حجم نمونه (182)
N= كل جامعة آماري
t= درجه اطمينان 2 96/1= t
P= احتمال وجود صفت، 5/0= p
Q=احتمال عدم وجود صفت، 5/0=Q
d= درجه دقت احتمالي، 7% d

1-8- واژه‌ها و مفاهيم كليدي تحقيق
انواع بافت :
– بافت شهر :
بافت شهري عبارت است از درهم تنيدگي فضاها و عناصر شهري كه به تبع شرايط طبيعي بويژه توپوگرافي و اقليم به طور فشرده يا گسسته و با نظم خاص در محدودة شهر يعني بلوك‌ها و محلات شهري جايگزين شده‌اند (فريد، 1368، ص: 96).
– بافت تاريخي12
مناطقي واقع در بخش‌هاي قديمي شهرها هستند كه تا قبل از آغاز قرن حاضر، يعني شروع شهرنشيني جديد در ايران، سطح شهر را تشكيل مي‌دادند اين گونه بافت‌ها كه در زمان حاضر در مركز شهرها واقع‌اند جايگاه و موقعيت ويژه‌اي در شهر دارند سطح نسبتاً گسترده و عملكرد نيرومند (عملكرد فراشهري و در مقياس منطقه‌اي و ملي) بر اهميت آنها افزوده است. بازارهاي سنتي شهري به عنوان مراكز داد و ستد و بناهاي با اهميت ديگر مانند مراكز مذهبي در اين بافت‌ها واقع شده‌اند (ميرميران، مجله معماري و شهرسازي، صص : 83-81).
– بافت قديمي13
اين گونه بافت در اطراف هستة اوليه شهرها يعني بافت تاريخي و پيوسته به آن شروع به شكل گيري كرد اين بخش از شهر كه در حد فاصل گذار از شهرنشيني آرام به شهرنشيني سريع شكل گرفت، نه چندان تاريخي است و نه چندان جديد. حتي سازمان يابي فضايي آن چيزي در حد فاصل فضاي بافت تاريخي و جديد است مي‌توان تصور كرد كه كالبد شهرهاي ايران در سه دهة اول قرن 14 از بافت تاريخي و قديمي تشكيل شده بود (فلامكي، 1380، صص: 108 – 105).

– بافت مياني14
اين بافت از حدود سال 1300 تا اوايل دهه 40 گرداگرد بافت قديم شهر شكل گرفت. همزمان با رشد و گسترش شهرها، تغييرات كالبدي جديدي در بخش قديمي شهرها صورت گرفت. احداث خيابان‌هاي جديد، نخستين نمودهاي شهرسازي جديد است به دنبال آن، حاشيه خيابان‌ها تغيير شكل داده و بناهاي تازه‌اي ساخته شد اما قسمت دروني بافت كمتر دچار تغيير و تحول شد. مرحله تخريب بافت قديمي با ايجاد ميدان‌هايي در مركز شهرها و خيابان‌هاي عمود بر هم به شكل شطرنجي شروع شد. بافت مياني نيز به موازات اين شبكة خياباني رشد كرد و گسترش يافت. از خصوصيات بارز بافت مياني شهرها، ساخت و سازهاي غيربومي، پهن‌تر بودن كوچه ها، وجود نشانه‌هايي از خيابان بندي‌ها به سبك مدرن و همچنين درخت كاري و ساخت پياده روها و نماسازي مدرن در حاشيه خيابان هاست (شماعي و پوراحمد، 1384، صص: 87-86).
– بافت جديد15
در اوايل دهه چهل رشد شهرهاي ايران سريع‌تر از دهه‌هاي پيشين و در اطراف بافت قديمي آغاز شد و در ابتدا اين رشد معمولاً در اطراف خيابان‌هايي كه عناصر جديد را به شهر متصل مي‌كرد صورت مي‌گرفت و اگر در اطراف شهرها عناصر جاذب طبيعي، تاريخي و مذهبي وجود مي‌داشت شهر به طرف آنها نيز گسترش مي‌يافت. (جوادي، 1383، ص 59).
-بافت فرسوده16
بافت فرسودة شهري به عرصه‌هايي از محدوده ي قانوني شهرها اطلاق مي‌شود كه به دليل فرسودگي كالبدي، عدم برخورداري مناسب از دسترسي سواره، تأسيسات، خدمات و زير ساخت‌هاي شهري آسيب پذير بوده و از ارزش مكاني، محيطي و اقتصادي نازلي برخوردارند. اين بافتها به دليل فقر ساكنان و مالكان آن‌ها امكان نوسازي خود به خودي را نداشته و سرمايه گذاران نيز انگيزه‌اي جهت سرمايه گذاري در آن را ندارند (شوراي عالي شهر سازي و معماري ايران، 1383، ص :4).
– بافت پيراموني17
بافت‌هايي هستند كه عمدتاً مهاجران روستايي و تهي دستان شهري را در خود جاي داده‌اند و بدون مجوز و خارج از برنامه ريزي رسمي و قانوني توسعه ي شهري (طرح‌هاي جامع و تفصيلي) در درون يا خارج از محدوده‌ي قانوني شهرها بوجود آمده‌اند (همان منبع، ص :5).
– بهسازي18
مفهوم و نوع مداخلة فرايند بهسازي، عبارت است از :
ابقاء، مرمت، حفاظت، نگهداري و تعمير، حداقل تغيير و مداخله و دخل و تصرف، حداكثر احترام و همخواني با ماهيت و هويت تاريخي.
مرمت و حفاظت مدل غالب و ماهيت اصلي فرايند بهسازي است كه به عنوان دو بخش و دو بازوي عمده تشكيل دهنده ي آن محسوب مي‌شود.
– مرمت19
مرمت، نوعي مداخله فني و علمي است كه به منظور تضمين بقاء و نجات و پايداري شواهد تاريخي و آثار فرهنگي و هنري ارزشمند و براي حفظ ساختار و ماهيت اصيل آن‌ها و آشكار نمودن ارزش‌هاي آن انجام مي‌شود. در فرايند مرمت احترام و وفاداري به پيشينه و هويت تاريخي و اصالت آثار و عناصر فرهنگي، يك اصل بنيادي و خدشه ناپذير است به بياني نوعي امانتداري است.
– حفاظت20
حفاظت، عبارت است از هر گونه كوششي كه به منظور جلوگيري و متوقف ساختن ضايعات و يا نابودي انجام مي‌شود. حفظ و نگهداري مستمر از شواهد تاريخي و آثار فرهنگي و هنري ارزشمند (اعم از مرمت شده يا نشده) و جلوگيري از فرسودگي‌ها و آسيب‌ها و نيز حفظ قابليت‌ها و ارزش‌هاي اصيل آن‌ها از آسيب‌ها و خدشه‌ها چارچوب و قالب حفاظت را تعريف مي‌كند.
– نوسازي21
نوسازي، فرايند و مداخله‌اي كالبدي، اقتصادي و اجتماعي است كه با هدف توسعه و باززنده سازي محيط شهري و احياي فضاي زندگي و ساختار اجتماعي براي نجات بخشي از شهر و بهبود و بهينه سازي كالبد فرسوده و حفظ حقوق و خواسته‌هاي به هنگام مردم و ساكنين آن اجرا مي‌شود.
– بازسازي22
مفهوم و نوع مداخلة فرآيند بازسازي عبارت است از :
دوباره سازي، تجديد سازمان ساختاري – اصلاح بنيادي
فرايند بازسازي، مي‌تواند شامل دو نوع كلي باشد كه عبارتند از : 1-بازسازي تاريخي
2-بازسازي غيرتاريخي (ساماندهي)
1- بازسازي تاريخي23 :
دوباره سازي و بازسازي اساسي كالبد و آثار و ابنية تاريخي و فرهنگي ارزشمند از بين رفته يا شديداً آسيب ديده – مرمت بنيادي و ساختاري – به حالت اوليه در آوردن و مشابه سازي تاريخي – حداكثر بهسازي و مرمت – حداقل نوسازي. بازسازي تاريخي ادامه و مكمل فرايند بهسازي است.
2-بازسازي غيرتاريخي24:
تخريب و ساماندهي كالبد ناهنجار و فرسودة فاقد ارزش تاريخي و فرهنگي – پاك سازي و پالايش كالبدي- اصلاح ساختاري و بنيادي – حداكثر نوسازي – حداقل بهسازي.
بازسازي غير تاريخي ادامه و مكمل فرايند نوسازي بوده و داراي ماهيت ساماندهي است (نريماني، 1379، صص: 27 – 23).
– احياء25 :
به معني بازگردانيدن آثار هنري خراب شده به وضع و حالت اوليه آن مي‌باشد به عبارت ديگر اقدام‌هايي كه سبب بازگرداندن حالت وجودي، ذاتي و اصلي به بنا، مجموعه يا فضاي شهري مي‌شود (حبيبي و مقصودي، 1382: ص8).
برنامه ريزي26:
فريدمن برنامه ريزي را نوعي تفكر دربارة مسائل اجتماعي، اقتصادي تعريف نموده كه جهت گيري و آينده نگري به صورت عملي، در روابط، اهداف و تصميمات همه جانبه دارا بوده و بشدت در زمينه خط مشي و برنامه از جامعيت برخوردار باشد (Friedman , 1964 , p :67)
برنامه ريزي شهري27
برنامه ريزي شهري عبارتست از تأمين رفاه شهرنشينان، از طريق ايجاد محيطي بهتر، مساعدتر و سالمتر (زياري، 1383، ص : 54).
برنامه ريزي شهري با آينده نگري خاصي كه در جهت توسعه آينده شهر دارد بايستي با بهره گيري از آمار و اطلاعات و در دست داشتن نبض‌هاي اجتماعي، اقتصادي و فيزيكي شهر به تجزيه و تحليل مسائل شهر پرداخته و با بهره گيري از امكانات و يا به حداقل رسانيدن و يا كاهش محدوديت ها، با ارائه طرحي جامع، دقيق و گويا، با در بر داشتن كليه امكانات رفاهي، به پيشنهادات لازم بپردازد (شيعه، 1382، ص : 103).

1-9- مشكلات و محدوديت‌هاي تحقيق

انجام دادن هر كار پژوهشي مسائل و مشكلات خاص خود را به همراه دارد كه در انجام اين تحقيق مشكلات زير وجود داشته است :
1-نادرست بودن آمار و ارقام و بعضاً عدم همخواني آمار يك موضوع واحد در سازمانها و اداره‌هاي مختلف
2-عدم وجود آمار و اطلاعات كافي دربارة بافت قديم و كمبود و عدم وجود آمار و اطلاعات به طور تفكيكي از محلات بافت قديم در دوره‌هاي سرشماري
3-عدم وجود امنيت در داخل بافت كه ممكن است از سوي افراد گوناگون براي محقق پيش آيد
4-عدم همكاري ادارات و ارگانهاي مختلف در شهر سبزوار به منظور ارائه اطلاعات
5-ارائه ناقص آمار مربوط به شهرستانها در سرشماري سال 85 از سوي مركز آمار و عدم امكان استفاده كامل از اين آمار در تحقيق مورد نظر

فصل دوم :

مباني نظري تحقيق

2-1- مكاتب و ديدگاه‌هاي موجود در ارتباط با بافت قديم شهري

بعد از انقلاب صنعتي و پيدايش ماشين و تكنولوژي جديد، نوع زندگي و شيوة معيشت تفاوت پيدا كرد ساختار قديمي شهرها ديگر جوابگوي نيازهاي روز كه ماشين و تكنولوژي جديد بوجود آورندة آن بود نبودند در طي همين برهه از زمان، ديدگاهها و نظريات متفاوتي براي بافت‌هاي قديمي ارائه شد كه در اينجا به طور خلاصه به مرور آنها مي‌پردازيم.

2-1- 1- مكاتب بهسازي و نوسازي بافت قديم
– فرهنگ گرايي28
اگوستوس و لبي نورث مورپوژن29 (1852 – 1812) از بنيان گذاران اين مكتب و منشأ موضع‌گيري مكتب فرهنگ گرايي است. او بر اين باور بود كه مهم ترين ملاك يك بناي خوب تطابق شكل با عملكرد آن است. به گونه‌اي كه ناظر با نگاهي سريع هدف از ساخت آن را درك كند. فرهنگ گرايان، مداخله در بافت‌هاي قديمي از جمله بهسازي و نوسازي شهري را از طريق زنده كردن ارزش‌هاي فرهنگي گذشته مي‌دانند توجه به ارزش‌هاي زيبايي شناختي شهرهاي كهن و به حداقل رساندن دخل و تصرف در بافت‌هاي با ارزش، ارزش دادن به كل بافت و افزايش جذابيت و آرامش در شهرهاست. براي رسيدن به اين اهداف توجه به ارزش‌هاي فرهنگي كهن مبنا قرار مي‌گيرد. فرهنگ گرايان مداخله و مواجه با مسائل و مشكلات شهري را از راه تداوم فرهنگ بومي ميسر مي‌دانند و اعتقاد دارند كه شهرها و بافت‌هاي شهري داراي محدودة مشخص‌اند. آنها ارزش‌هاي فرهنگي را موجب شكل دهي فضا مي‌دانند و بر اين باورند كه فضاهاي شهري بايد غيرقابل پيش بيني و متنوع باشد. جان راسكين، كاميلوسيت، ريموند آنوين، ابنرزهاوارد، اوژن ويوله از بزرگان مكتب فرهنگ گرايي هستند (شماعي و پوراحمد، 1384، ص : 131-129).
– ديدگاه سازمندگرايان (1940-1900)
اصول پيشنهادي اين گروه در رابطه با بافت قديم بطور كلي عبارتست از : توجه به كليت شهر، پيوند منسجم واحدهاي شهري با يكديگر، طرح‌هاي منسجم و وحدت يافته، شناخت سازمند شهرها و محلات، توجه به هماهنگي، تناسب، تقارن و ريتم فيزيكي كالبدي شهر. از نظريه پردازان و بزرگان اين مكتب مي‌توان به پاتريك گدس، مامفورد، كوين لينچ، ابركرومبي و هيلاير اشاره كرد (حبيبي، 1375، ص : 84).

– ديدگاه توسعه پايدار شهري30 از دورة زماني 1990 به بعد
در اين ديدگاه، توسعه پايدار در ارتباط با شاخص‌هاي زير مورد توجه مي‌باشد، توسعه

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درباره رشد شرکت، حقوق و دستمزد، فرهنگ کار Next Entries دانلود پایان نامه ارشد با موضوع حقوق جزا، جبران خسارت، منابع حقوق